hòu fēi xià
后妃下
zhāng huáng hòu zhāng jìng wú tài hòu zhēn yì dú gū huáng hòu ruì zhēn chén tài hòu zhāo dé wáng huáng hòu wéi xián fēi zhuāng xiàn wáng huáng hòu yì ān guō tài hòu xiào míng zhèng tài hòu gōng xī wáng tài hòu zhēn xiàn xiāo tài hòu xuān yì wéi tài hòu shàng gōng sòng ruò zhāo guō guì fēi wáng xián fēi yuán zhāo zhāo tài hòu huì ān wáng tài hòu guō shū fēi gōng xiàn wáng tài hòu hé huáng hòu
张皇后章敬吴太后贞懿独孤皇后睿真沈太后昭德王皇后韦贤妃庄宪王皇后懿安郭太后孝明郑太后恭僖王太后贞献萧太后宣懿韦太后尚宫宋若昭郭贵妃王贤妃元昭晁太后惠安王太后郭淑妃恭宪王太后何皇后
sù zōng fèi hòu shù rén zhāng shì dèng zhōu xiàng chéng rén jiā xǐ xīn fēng
肃宗废后庶人张氏，邓州向城人，家徙新丰。
zǔ mǔ dòu zhāo chéng huáng hòu nǚ dì yě
祖母窦，昭成皇后女弟也。
xuán zōng yòu shī zhāo chéng mǔ shì yí jū ài dǔ bèi
玄宗幼失昭成，母视姨，鞠爱笃备。
dì jí wèi fēng shān guó fū rén qīn chǒng wú bǐ
帝即位，封邓国夫人，亲宠无比。
wǔ xī zǐ yuē qù huò qù yí qù shē qù yì qù yíng jiē xiǎn guān
五息子，曰去惑、 去疑、去奢、去逸、去盈，皆显官。
qù yíng shàng cháng fēn gōng zhǔ
去盈尚常芬公主。
qù yì shēng hòu
去逸生后。
sù zōng wèi zhōng wáng shí nà wéi yuán guī nǚ wèi rú rén
肃宗为忠王时，纳韦元珪女为孺人。
jì jiàn tài zǐ yǐ rú rén wèi fēi hòu wèi liáng dì
既建太子，以孺人为妃，后为良娣。
fēi xiōng jiān wèi lǐ lín fǔ gòu sǐ tài zǐ jù qǐng yǔ fēi jué huǐ fú yōu jìn zhōng
妃兄坚为李林甫构死，太子惧，请与妃绝，毁服幽禁中。
ān lù shān fǎn xiàn wū zéi zhì dé zhōng hōng
安禄山反，陷于贼，至德中薨。
shǐ fēi jì jué liáng dì de zhuān shì tài zǐ huì zhōng ér biàn néng yíng yì fù hé
始，妃既绝，良娣得专侍太子，慧中而辩，能迎意傅合。
xuán zōng xi xìng dì yǔ tài zǐ cóng dù wèi mín zhāng dào qǐ liú fù cháng ān tài zǐ bù tīng
玄宗西幸，娣与太子从，度渭，民鄣道乞留复长安，太子不听。
zhōng rén li fǔ guó mì qǐ dì yòu zàn qí móu suì dìng jì běi qù líng wǔ
中人李辅国密启，娣又赞其谋，遂定计北趣灵武。
shí jūn wèi dān guǎ xī cì dì bì qǐn qián tài zǐ yuē mù yè kě yú qiě hàn zéi fēi fù rén shì yi shǎo jiè
时军卫单寡，夕次，娣必寝前，太子曰：“暮夜可虞，且捍贼非妇人事， 宜少戒。
duì yuē fāng duō shì ruò cāng cù qiè zì dāng zhī diàn xià kě xú wèi jì
”对曰：“方多事，若仓卒，妾自当之，殿下可徐为计。
zhù líng wǔ chǎn zǐ sān rì qǐ fèng zhàn shì yī tài zǐ chì zhǐ duì yuē jīn qǐ zì yǎng shí yá
”驻灵武，产子三日，起缝战士衣，太子敕止，对曰：“今岂自养时邪？
qián yuán chū cè bài shū fēi zèng qí fù shàng shū zuǒ pú yè zǐ mèi jiē fēng hào dì qīng qián shàng dà níng yán hé èr jùn zhǔ
”乾元初，册拜淑妃，赠其父尚书左仆射，姊妹皆封号，弟清、潜尚大宁、延和二郡主。
suì lì wèi huáng hòu zhào nèi wài mìng fù xī cháo guāng shùn mén
遂立为皇后，诏内外命妇悉朝光顺门。
hòu néng láo chǒng shāo shāo yù zhèng shì yǔ li fǔ guó xiāng zhù duō yǐ sī yè ráo quán
后能牢宠，稍稍豫政事，与李辅国相助，多以私谒桡权。
qīn cán yuàn zhōng qún mìng fù xiāng lǐ yí wù shén shèng
亲蚕苑中，群命妇相礼，仪物甚盛。
èr nián qún chén shàng dì zūn hào hòu yì fěng qún chén zūn jǐ hào yì shèng dì wèn li kuí kuí zhēng bù kě
二年，群臣上帝尊号，后亦讽群臣尊己号“翊圣”，帝问李揆，揆争不可。
huì yuè shí dì yǐ jiù zài hòu gōng nǎi zhǐ
会月蚀，帝以咎在后宫，乃止。
yòu yǔ fǔ guó móu xǐ shàng huáng xī nèi
又与辅国谋徙上皇西内。
duān wǔ rì dì zhào jiàn shān rén lǐ táng dì fāng yōng yòu nǚ gù táng yuē wǒ niàn zhī wú guài yě
端午日，帝召见山人李唐，帝方拥幼女，顾唐曰：“我念之，无怪也。
táng yuē tài shàng huáng jīn rì yì dāng niàn bì xià
”唐曰：“太上皇今日亦当念陛下。
dì xuàn rán tì xià ér nèi zhì wū hòu zú bù gǎn yè xī gōng
”帝泫然涕下，而内制于后，卒不敢谒西宫。
dì bù yù hòu zì zhēn xuè xiě fó shū yǐ shì chéng
帝不豫，后自箴血写佛书以示诚。
chū jiàn níng wáng tán shù duǎn hòu wū dì shàng huáng zài shǔ yǐ qī bǎo ān cì hòu ér li mì qǐng fēn yǐ shǎng zhàn shì tán zhù mì qǐng gù hòu yuàn zú bèi zèn sǐ
初，建宁王倓数短后于帝，上皇在蜀，以七宝鞍赐后，而李泌请分以赏战士， 倓助泌请，故后怨，卒被谮死。
yáo shì tài zǐ shēn wèi shì hòu jǐn shén
繇是太子深畏，事后谨甚。
hòu yóu yù wēi zhī rán yǐ zi zǎo shì ér tōng yòu gù tài zǐ dé wú huàn
后犹欲危之，然以子〓 早世而侗幼，故太子得无患。
bǎo yìng yuán nián dì dà jiàn hòu yǔ nèi guān zhū huī guāng děng móu lì yuè wáng xì ér li fǔ guó chéng yuán zhèn yǐ bīng wèi tài zǐ yōu hòu bié diàn
宝应元年，帝大渐，后与内官朱辉光等谋立越王系， 而李辅国、程元振以兵卫太子，幽后别殿。
dài zōng yǐ lì qún chén bái dì qǐng fèi wèi shù rén shā zhī
代宗已立，群臣白帝请废为庶人，杀之。
qīng qián yǔ jiù dòu lǚ xìn jiē liú fàng zhī dǎng fú zhū
清、潜与舅窦履信皆流放，支党伏诛。
sù zōng zhāng jìng huáng hòu wú shì pú zhōu pú yáng rén
肃宗章敬皇后吴氏，濮州濮阳人。
fù lìng guī yǐ pí chéng zuò shì sǐ gù hòu yòu rù yè tíng
父令珪，以郫丞坐事死，故后幼入掖廷。
sù zōng zài dōng gōng zǎi xiàng lǐ lín fǔ yīn gòu bù cè tài zǐ nèi yōu bìn fà bān tū
肃宗在东宫，宰相李林甫阴构不测，太子内忧，鬓发班秃。
hòu rù yè xuán zōng jiàn bù yuè yīn xìng qí gōng gù tíng yǔ bù xùn sǎo yuè qì chén dù zuǒ yòu wú pín shì dì qiǎo rán wèi gāo lì shì yuē r jū chǔ nǎi ěr jiāng jūn pǒ shǐ wǒ zhī hū
后入谒，玄宗见不悦，因幸其宫，顾廷宇不汛扫，乐器尘蠹，左右无嫔侍，帝愀然谓高力士曰：“儿居处乃尔，将军叵使我知乎？
zhào xuǎn jīng zhào liáng jiā zǐ wǔ rén yú shì tài zǐ lì shì yuē
”诏选京兆良家子五人虞侍太子，力士曰；
jīng zhào liào zé rén dé yǐ jiè kǒu bù rú qǔ yè tíng yì guān zi kě hu
“京兆料择，人得以借口，不如取掖廷衣冠子，可乎？
zhào kě
”诏可。
de sān rén ér hòu zài zhōng yīn méng xìng
得三人，而后在中，因蒙幸。
hū qǐn yàn bù wù tài zǐ wèn zhī cí yuē mèng shén jiàng wǒ jiè ér jiàn jué wǒ xié yǐ rù dài bù néng kān
忽寝厌不寤，太子问之，辞曰：“梦神降我，介而剑，决我胁以入，殆不能堪。
zhú zhì qí wén shàng yǐn rán
” 烛至，其文尚隐然。
shēng dài zōng wèi dí huáng sūn
生代宗，为嫡皇孙。
shēng zhī sān rì dì lín zǎo zhī
生之三日，帝临澡之。
sūn tǐ luán ruò fù mǔ xián lòu gèng qǔ tā gōng r yǐ jìn dì shì zhī bù lè mǔ kòu tóu yán fēi shì
孙体挛弱，负姆嫌陋，更取他宫儿以进，帝视之不乐，姆叩头言非是。
dì yuē fēi ěr suǒ zhī qù qǔ r lái
帝曰：“非尔所知，趣取儿来！
wū shì jiàn dí sūn dì dà xǐ xiàng rì shì zhī yuē fú guò qí fù
” 于是见嫡孙，帝大喜，向日视之，曰：“福过其父。
dì hái jǐn liú nèi lè yàn jù gù lì shì yuē kě yǔ tài zǐ yǐn yī rì jiàn sān tiān zi lè zāi
”帝还，尽留内乐宴具，顾力士曰：“可与太子饮，一日见三天子，乐哉！
hòu xìng qiān róu tài zǐ lǐ zhī shén wò nián shí bā hōng
后性谦柔，太子礼之甚渥，年十八薨。
dài zōng jí wèi qún chén qǐng yǐ hòu fù sù zōng miào nǎi zhuī zūn wèi huáng hòu shàng shì hé zàng jiàn líng
代宗即位，群臣请以后祔肃宗庙，乃追尊为皇后，上谥，合葬建陵。
qǐ gù biǎn mào zé ruò shēng yī jiē zhě sè jiàn zhě tàn yì wèi yǒu shèng zǐ zhī fú yún
启故窆，貌泽若生，衣皆赭色，见者叹异，谓有圣子之符云。
dài zōng zhēn yì huáng hòu dú gū shì shī qí hé suǒ rén
代宗贞懿皇后独孤氏，失其何所人。
fù yǐng zuǒ wēi wèi lù shì cān jūn
父颖，左威卫录事参军。
tiān bǎo zhōng dì wèi guǎng píng wáng shí guì fēi yáng shì wài jiā guì guān qī lǐ mì shū shǎo jiān cuī xún qī hán guó fū rén yǐ qí nǚ nǚ huáng sūn wèi fēi
天宝中，帝为广平王，时贵妃杨氏外家贵冠戚里，秘书少监崔峋妻韩国夫人以其女女皇孙为妃。
fēi shēng zǐ cāi suǒ wèi zhào wáng zhě
妃生子偲，所谓召王者。
fēi yǐ mǔ jiā pō qí mào
妃倚母家，颇骑媢。
zhū yáng zhū lǐ jìn báo jí hōng hòu yǐ shū yàn jìn jū cháng zhuān yè
诸杨诛，礼浸薄， 及薨，后以姝艳进，居常专夜。
wáng jí wèi cè guì fēi shēng hán wáng huí huá yáng gōng zhǔ
王即位，册贵妃，生韩王回、华阳公主。
dà lì shí nián hōng zhuī hào wèi huáng hòu shàng shì
大历十年薨，追号为皇后，上谥。
dì dào sī bù yǐ gù bìn nèi diàn lěi nián bù wài zàng
帝悼思不已，故殡内殿，累年不外葬。
hòu sān nián shǐ zhào wū dōu zuǒ zhì líng yù zhāo xī wàng jiàn zhī
后三年，始诏于都左治陵，欲朝夕望见之。
bǔ quē yáo nán zhòng jiàn ér zhǐ nǎi zàng zhuāng líng
补阙姚南仲谏而止，乃葬庄陵。
zhào zǎi xiàng cháng gǔn wèi āi cè dì wū hòu hòu gù sòng zhōng huá guǎng wu chēng qí qíng gǔn jí dào qī wǎn yǐ zhōng dì yì
诏宰相常衮为哀册，帝于后厚，故送终华广，务称其情，衮极道凄婉，以中帝意。
yòu zhào qún chén wèi wǎn cí dì zé qí yóu bēi zhě lìng gē zhī
又诏群臣为挽辞，帝择其尤悲者令歌之。
chū hòu ài yù dì yī guān qí zōng shū zhuō shào fǔ jiān xiōng liáng zuǒ tài zǐ zhōng yǔn
初，后爱遇第一，官其宗叔卓少府监，兄良佐太子中允。
dài zōng ruì zhēn huáng hòu chén shì wú xīng rén
代宗睿真皇后沈氏，吴兴人。
kāi yuán mò yǐ liáng jiā zǐ rù dōng gōng tài zǐ yǐ cì guǎng píng wáng shí shēng dé zōng
开元末，以良家子入东宫，太子以赐广平王，实生德宗。
tiān bǎo luàn zéi qiú hòu dōng dōu yè tíng
天宝乱，贼囚后东都掖廷。
wáng rù luò fù liú gōng zhōng
王入洛，复留宫中。
shí fāng běi tǎo wèi jí guī cháng ān ér hé nán wéi shǐ sī míng suǒ méi suì shī hòu suǒ zài
时方北讨，未及归长安，而河南为史思明所没，遂失后所在。
dài zōng lì yǐ dé zōng wèi huáng tài zǐ zhào fǎng hòu zài wáng bù néng de
代宗立，以德宗为皇太子，诏访后在亡，不能得。
dé zōng jí wèi nǎi xiān xià zhào zèng hòu zēng zǔ shì héng tài bǎo zǔ jiè fú tài fù fù yì zhí tài shī dì yì liáng sī kōng yì zhí zi zhèn tài wèi
德宗即位，乃先下诏赠后曾祖士衡太保，祖介福太傅，父易直太师，弟易良司空，易直子震太尉。
yī rì fēng bài bǎi èr shí qī rén zhào zhì jiē jǐn cuì chí shì yǐ jiù mǎ fù zài cì qí jiā
一日封拜百二十七人，诏制皆锦翠池饰，以厩马负载赐其家。
yì liáng qī cuī rù yè dì yì fú zhào wáng wéi měi rén chū bài zhào cuī wù dá
易良妻崔入谒，帝易服，召王、韦美人出拜，诏崔勿答。
jiàn zhōng yuán nián nǎi jù cè qián shàng huáng tài hòu zūn hào dì gòng zhāng hán yuán diàn jù gǔn miǎn chū zì zuǒ xù lì dōng fāng qún chén zài wèi dì zài bài fèng cè xī xū gǎn yān zuǒ yòu jiē qì
建中元年，乃具册前上皇太后尊号，帝供张含元殿，具衮冕，出自左序，立东方，群臣在位，帝再拜奉册，欷歔感咽，左右皆泣。
wū shì zhōng shū shè rén gāo cān shàng yì hàn wén dì jí wèi qiǎn báo zhāo yíng tài hòu wū dài
于是中书舍人高参上议：“汉文帝即位，遣薄昭迎太后于代。
jīn yi yòng hàn gù shì lìng yǒu sī zé rì fēn qiǎn zhū chén xíng zhōu xiàn wù sè zī fǎng yǐ shù xuān huáng dì xiào sī yì jì shàng tiān jiàng xiū líng mìng yǔn dá
今宜用汉故事，令有司择日分遣诸沈行州县物色咨访，以述宣皇帝孝思意，冀上天降休，灵命允答。
xū shěn zhī huáng tài hòu xíng zài rán hòu qiǎn dà chén bèi fǎ jià fèng yíng
须审知皇太后行在，然后遣大臣备法驾奉迎。
dì nǎi yǐ mù wáng shù wèi fèng yíng shǐ gōng bù shàng shū qiáo lín fù zhī shēng píng gōng zhǔ shì qǐ jū shǐ zhě fēn háng tiān xià
”帝乃以睦王述为奉迎使，工部尚书乔琳副之，升平公主侍起居，使者分行天下。
gù zhōng guān gāo lì shì nǚ pō néng yán jìn zhōng shì yǔ nǚ guān li zhēn yī cháng cóng hòu yóu
故中官高力士女颇能言禁中事，与女官李真一尝从后游。
li jiàn gāo yí wèn zhī hán hu bù jiān ér nián zhuàng chà shì hòu
李见高，疑问之，含糊不坚，而年状差似后。
yòu hòu cháng xuē pú bǔ dì shāng zuǒ zhǐ gāo yì cháng pōu guā shāng zhǐ
又后尝削脯哺帝，伤左指，高亦尝剖瓜伤指。
shì shí gōng zhōng wú shi hòu zhě
是时宫中无识后者。
wū shì yíng hái shàng yáng gōng chí yǐ wén
于是迎还上阳宫，驰以闻。
dì xǐ qún chén jiē hè
帝喜，群臣皆贺。
lì shì zi zhī fēi shì jù yán qí qíng zhào dài zhī
力士子知非是，具言其情， 诏贷之。
dì wèi zuǒ yòu wú níng shòu bǎi wǎng jì yī de zhēn
帝谓左右：“吾宁受百罔，冀一得真。
wū shì zì wèi tài hòu zhě shù yǐ jí suǒ yàn zuǒ jiē cí qióng zhōng dì shì wú wén yān
”于是自谓太后者数矣，及索验左， 皆辞穷，终帝世无闻焉。
zhēn yuán qī nián zhào zèng wài gāo zǔ lín wèi sī tú fēng xú guó gōng wèi lì wǔ miào yǐ lín wèi shǐ zǔ zhào zú zǐ fáng wèi jīn wú jiāng jūn fèng qí sì
贞元七年，诏赠外高祖琳为司徒，封徐国公，为立五庙， 以琳为始祖，诏族子房为金吾将军，奉其祀。
xiàn zōng jí wèi yǒu sī jiàn yán huáng tài hòu chén shì yàn dài èr shí yǒu qī nián dà xíng huáng dì zhì xiào āi sī wǎng jí jiàn zhōng shí fā míng zhào qiǎn shǐ zhě fèng yíng fán zhōu chē suǒ zhì wǎng bù dǎi suì tuī yuè qiān cān fǎng lǐ jué
宪宗即位，有司建言：“皇太后沈氏厌代二十有七年，大行皇帝至孝，哀思罔极，建中时，发明诏，遣使者奉迎，凡舟车所至罔不逮，岁推月迁，参访理绝。
qǐng yīn dà xíng huáng dì qǐ bìn zhào qún chén wèi huáng tài hòu fā āi sù zhāng nèi diàn zhōng rén fèng xīn yī zhì wò zuò gōng zhōng cháo xī shàng shí gào tiān de zōng miào shàng tài huáng tài hòu shì cè zuò shén zhǔ fù dài zōng miào bèi fǎ jià fèng huī yī nà wū yuán líng cí zhì
请因大行皇帝启殡，诏群臣为皇太后发哀肃章内殿，中人奉𫷷衣置幄坐，宫中朝夕上食，告天地宗庙，上太皇太后谥册，作神主祔代宗庙，备法驾，奉袆衣，纳于元陵祠至。
zhào yuē kě
”诏曰“可”。
dé zōng zhāo dé huáng hòu wáng shì běn shì jiā shī qí pǔ xì
德宗昭德皇后王氏，本仕家，失其谱系。
dì wèi lǔ wáng shí nà wèi pín shēng shùn zōng yóu jiàn chǒng lǐ
帝为鲁王时纳为嫔，生顺宗，尤见宠礼。
jì jí wèi cè hào shū fēi zèng qí fù yù yáng zhōu dà dū dū zǐ xìng yīn chū xī de guān
既即位，册号淑妃，赠其父遇扬州大都督，子姓姻出悉得官。
zhēn yuán sān nián fēi jiǔ jí dì niàn zhī suì lì wèi huáng hòu
贞元三年，妃久疾，帝念之，遂立为皇后。
cè lǐ fāng qì ér hòu bēng qún chén dà lín sān rì dì qī rì shì fú
册礼方讫而后崩，群臣大临三日， 帝七日释服。
jiāng zàng hòu mǔ chéng guó zhèng fū rén qǐng shè diàn yǒu zhào jì wù wú yòng yù yù jì tīng zhī
将葬，后母郕国郑夫人请设奠，有诏祭物无用寓，欲祭听之。
wū shì zōng shì wáng dà chén li shèng hún jiān děng jiē jì zì fā tu rì rì diàn zhōng fā yǐn nǎi zhǐ
于是宗室王、大臣李晟浑瑊等皆祭，自发涂日日奠，终发引乃止。
zàng jìng líng zhì lìng chéng rú tā líng tái
葬靖陵，置令丞如它陵台。
lì miào zòu kūn yuán zhī wǔ
立庙，奏《坤元之舞》。
chì zǎi xiàng zhāng yán shǎng liǔ hún děng zhì yuè qǔ dì xián wén bù gōng
敕宰相张延赏、柳浑等制乐曲，帝嫌文不工；
li shū shàng shì cè yuē dà háng huáng hòu dì yòu wèi bù diǎn
李纾上谥册曰“大行皇后”，帝又谓不典。
bìng zhào hàn lín xué shì wú tōng xuán gǎi zhuàn cè yuē zī hòu wáng shì
并诏翰林学士吴通玄改撰，册曰“咨后王氏”。
rán yì zhě wèi cén wén běn suǒ shàng wén dé huáng hòu cè yán huáng hòu zhǎng sūn shì wèi de lǐ
然议者谓岑文本所上文德皇后册言“皇后长孙氏”为得礼。
yǒng zhēn yuán nián gǎi fù chóng líng
永贞元年，改祔崇陵。
dé zōng xián fēi wéi shì qī lǐ jiù zú yě
德宗贤妃韦氏，戚里旧族也。
zǔ zhuó shàng dìng ān gōng zhǔ
祖濯，尚定安公主。
chū wèi liáng dì dé zōng zhēn yuán sì nián cè bài xián fēi
初为良娣，德宗贞元四年， 册拜贤妃。
gōng hú shì wú bù tīng ér xìng mǐn shū yán dòng jiē yǒu shéng jǔ dì chǒng zhòng zhī hòu gōng mò bù shī qí xíng
宫壶事无不听，而性敏淑，言动皆有绳矩，帝宠重之，后宫莫不师其行。
dì bēng zì biǎo liú fèng chóng líng yuán
帝崩，自表留奉崇陵园。
yuán hé sì nián hōng
元和四年薨。
shùn zōng zhuāng xiàn huáng hòu wáng shì láng yá rén
顺宗庄宪皇后王氏，琅邪人。
zǔ nán de yǒu gōng míng wū shì
祖难得，有功名于世。
dài zōng shí hòu yǐ liáng jiā xuǎn rù gōng wèi cái rén
代宗时，后以良家选入宫， 为才人。
shùn zōng zài fān dì yǐ cái rén yòu gù cì zhī wèi wáng rú rén shì shēng xiàn zōng
顺宗在籓，帝以才人幼，故赐之，为王孺人，是生宪宗。
wáng zài dōng gōng cè wèi liáng dì
王在东宫，册为良娣。
hòu xìng rén shùn gōng zhōng huà qí dé mò bù róu yōng
后性仁顺，宫中化其德，莫不柔雍。
shùn zōng jí wèi jí yǐ mián dùn hòu shì yī yào bù shǎo dài
顺宗即位，疾已绵顿，后侍医药不少怠。
jiāng lì hòu huì bìng jí ér zhǐ
将立后，会病棘而止。
xiàn zōng nèi chán zūn wèi tài shàng huáng hòu
宪宗内禅，尊为太上皇后。
yuán hé yuán nián nǎi shàng zūn hào yuē huáng tài hòu
元和元年，乃上尊号曰皇太后。
hòu jǐn wèi shēn yì wài jiā wú háo sī jiǎ dài xùn lì nèi zhí yǒu gǔ hòu fēi fēng
后谨畏，深抑外家，无豪丝假贷，训厉内职，有古后妃风。
shí yī nián bēng nián wǔ shí sì
十一年崩，年五十四。
yí lìng yuē huáng tài hòu jìng wèn jù wèi
遗令曰：“皇太后敬问具位。
wàn wù zhī lǐ bì guī wū yǒu jí wèi wáng rén yīng shuāng lù jí rì yǐ shuāi dùn xìng zhōng tiān nián de fèng líng qǐn zhì yuàn huò yǐ qí hé suǒ āi
万物之理，必归于有极，未亡人婴霜露疾，日以衰顿，幸终天年，得奉陵寝，志愿获矣，其何所哀。
yì yuè zhī diǎn gǔ jīn suǒ gòng
易月之典，古今所共。
huáng dì yi sān rì tīng zhèng fú èr shí qī rì shì
皇帝宜三日听政，服二十七日释。
tiān xià lì mín lìng dào lín sān rì zhǐ
天下吏民，令到临三日止。
gōng zhōng fēi zhāo mù lín wú zhé kū
宫中非朝暮临，无辄哭。
wú jìn hūn jià cí sì yǐn shí jiǔ ròu
无禁昏嫁、祠祀、饮食酒肉。
yǐ shì fú tīng jǔ lè
已释服，听举乐。
shì yī wú jiā zuì
侍医无加罪。
péi fù rú jiù zhì
陪祔如旧制。
yǒu sī shàng shì zàng fēng líng
”有司上谥，葬丰陵。
xiàn zōng yì nǚ huáng hòu guō shì fén yáng wáng zi yí zhī sūn
宪宗懿女皇后郭氏，汾阳王子仪之孙。
fù ài shàng shēng píng gōng zhǔ shí shēng hòu
父暧，尚升平公主，实生后。
xiàn zōng wèi guǎng líng wáng pìn yǐ wéi fēi
宪宗为广陵王，娉以为妃。
shùn zōng yǐ qí jiā yǒu dà gōng liè ér mǔ sù guì gù lǐ zhī yì zhū fù shì shēng mù zōng
顺宗以其家有大功烈，而母素贵，故礼之异诸妇，是生穆宗。
yuán hé yuán nián jìn cè guì fēi
元和元年，进册贵妃。
bā nián qún chén sān qǐng lì wèi hòu dì yǐ suì zǐ wǔ jì yòu shì shí hòu tíng duō bì yàn kǒng hòu de zūn wèi qián chè bù dé sì gù zhāng bào wén ba
八年，群臣三请立为后，帝以岁子午忌，又是时后廷多嬖艳， 恐后得尊位，钳掣不得肆，故章报闻罢。
mù zōng sì wèi shàng zūn hào huáng tài hòu zèng ài tài wèi mǔ qí guó dà zhǎng gōng zhǔ zhuó xiōng zhāo xíng bù shàng shū cōng jīn wú dà jiàng jūn
穆宗嗣位，上尊号皇太后，赠暧太尉，母齐国大长公主，擢兄钊刑部尚书，𫓩〗 金吾大将军。
hòu yí yù xīng qìng gōng fán shuò wàng sān cháo dì lǜ bǎi guān yì gōng mén wéi shòu
后移御兴庆宫，凡朔望三朝，帝率百官诣宫门为寿。
huò suì shí qìng wèn yàn xiǎng hòu gōng qī lǐ nèi wài fù chē qí pián yōng huán pèi zhī shēng mǎn gōng
或岁时庆问燕飨， 后宫戚里内外妇，车骑骈壅，环佩之声满宫。
dì yì háo qín zhāo xī gòng yù wu huá yǎn chǐ dà chēng hòu yì
帝亦豪矜，朝夕供御，务华衍侈大称后意。
hòu cháng xìng lí shān dēng lǎn péi huí zhào jǐng wáng dū jìn jiǎ cóng dì zì dào zhāo yìng fèng yíng liú zhàng yǐn shù rì hái
后尝幸骊山，登览裴回，诏景王督禁甲从，帝自到昭应奉迎，留帐饮数日还。
dì bēng zhōng rén yǒu wéi hòu móu chēng zhì zhě hòu nù yuē wú xiào wǔ shì yá
帝崩，中人有为后谋称制者，后怒曰：“吾效武氏邪？
jīn tài zǐ suī yòu shàng kě xuǎn zhòng dé wèi fǔ wú hé yǔ wài shì zāi
今太子虽幼，尚可选重德为辅，吾何与外事哉？
jìng zōng lì hào tài huáng tài hòu
敬宗立，号太皇太后。
bǎo lì cāng cù hòu zhào jiāng wáng sì huáng dì wèi shì wéi wén zōng
宝历仓卒，后召江王嗣皇帝位，是为文宗。
wén zōng xìng jǐn xiào shì hòu yǒu lǐ fán xiū guǒ xiān zhēn jí sì fāng qí fèng bì xiān xiàn zōng miào sān gōng ér hòu yù zhī
文宗性谨孝， 事后有礼，凡羞果鲜珍及四方奇奉，必先献宗庙、三宫，而后御之。
wǔ zōng xǐ tián yóu jiǎo wǔ biàn zé wǔ fāng xiǎo ér dé chū rù jìn zhōng
武宗喜畋游，角武抃，择五坊小儿得出入禁中。
tā rì wèn hòu qǐ jū cóng róng qǐng yuē rú hé kě wèi shèng tiān zǐ
它日问后起居，从容请曰： “如何可为盛天子？
hòu yuē jiàn jù zhāng shū yi shěn lǎn dù kě yòng yòng zhī yǒu bù kě yǐ xún zǎi xiàng
”后曰：“谏巨章疏宜审览，度可用用之，有不可，以询宰相。
wú jù zhí yán wù nà piān yán yǐ zhōng liáng wèi fù xīn cǐ shèng tiān zǐ yě
毋拒直言，勿纳偏言，以忠良为腹心，此盛天子也。
dì zài bài hái suǒ jiàn zhāng yuè zhī wǎng wǎng dào yóu liè shì zì shì tián xìng xī xiǎo ér wǔ biàn děng bù fù héng cì yǐ
”帝再拜，还索谏章阅之，往往道游猎事，自是畋幸稀，小儿武抃等不复横赐矣。
xuān zōng lì wū hòu zhū zǐ yě ér mǔ zhèng gù shì ér yǒu nǎng yuàn
宣宗立，于后，诸子也，而母郑，故侍儿，有曩怨。
dì fèng yǎng lǐ shāo báo hòu yù yù bù liáo yǔ yī èr shì rén dēng qín zhèng lóu jiāng zì yǔn zuǒ yòu gòng chí zhī
帝奉养礼稍薄，后郁郁不聊，与一二侍人登勤政楼，将自陨，左右共持之。
dì wén bù xǐ shì xī hòu bào bēng
帝闻不喜，是夕后暴崩。
yǒu sī shàng zūn shì zàng jǐng líng wài yuán
有司上尊谥，葬景陵外园。
tài cháng guān wáng hào qǐng hòu hé zàng jǐng líng yǐ zhǔ fù xiàn zōng shì dì bú yuè lìng zǎi xiàng bái mǐn zhōng ràng zhī
太常官王暤请后合葬景陵，以主祔宪宗室，帝不悦，令宰相白敏中让之。
hào yuē hòu nǎi xiàn zōng dōng gōng yuán fēi shì shùn zōng wèi fù lì wǔ cháo mǔ tiān xià bù róng yǒu yì lùn
暤曰：“后乃宪宗东宫元妃，事顺宗为妇，历五朝母天下，不容有异论。
mǐn zhōng yì nù zhōu chí yòu zé wèi hào zhōng bù ráo chí yuē gāo xìn gū zhí
” 敏中亦怒，周墀又责谓，暤终不桡，墀曰：“皋信孤直。
é biǎn hào jù róng lìng
”俄贬暤句容令。
yì zōng xián tōng zhōng hào hái wèi lǐ guān shēn kàng qián lùn nǎi zhào hòu zhǔ fù wū miào
懿宗咸通中，暤还为礼官，申抗前论，乃诏后主祔于庙。
xiàn zōng xiào míng huáng hòu zhèng shì dān yáng rén huò yán běn ěr zhū shì
宪宗孝明皇后郑氏，丹杨人，或言本尔朱氏。
yuán hé chū li qí fǎn yǒu xiāng zhě yán hòu dāng shēng tiān zi
元和初，李锜反，有相者言后当生天子。
qí wén nà wèi shì rén
锜闻，纳为侍人。
qí zhū mò rù yè tíng shì yì ān hòu
锜诛，没入掖廷，侍懿安后。
xiàn zōng xìng zhī shēng xuān zōng
宪宗幸之，生宣宗。
xuān zōng wèi guāng wáng hòu wèi wáng tài fēi
宣宗为光王，后为王太妃。
jí jí wèi zūn wèi huáng tài hòu
及即位，尊为皇太后。
tài hòu bù kěn bié chù gù dì fèng yǎng dà míng gōng cháo xī gōng shěng hòu yān
太后不肯别处，故帝奉养大明宫，朝夕躬省候焉。
yì zōng lì zūn hòu wèi tài huáng tài hòu
懿宗立，尊后为太皇太后。
xián tōng sān nián dì fèng hòu yàn sān diàn mìng hàn lín xué shì shì lì jié qǐ lóu xià
咸通三年，帝奉后宴三殿，命翰林学士侍立结绮楼下。
liù nián bēng yí zhàng xī nèi shàng shì cè zàng jǐng líng páng yuán
六年崩，移仗西内，上谥册，葬景陵旁园。
mù zōng gōng xī huáng hòu wáng shì yuè zhōu rén běn shì jiā zi
穆宗恭僖皇后王氏，越州人，本仕家子。
yòu de shì dì dōng gōng shēng jìng zōng
幼得侍帝东宫，生敬宗。
cháng qìng shí cè wèi fēi
长庆时，册为妃。
jìng zōng lì shàng zūn hào wèi huáng tài hòu zèng hòu fù shào qīng sī kōng mǔ zhāng zhuī fēng zhào guó fū rén
敬宗立，上尊号为皇太后，赠后父绍卿司空，母张追封赵国夫人。
wén zōng shí chēng bǎo lì tài hòu
文宗时， 称宝历太后。
dà hé wǔ nián zǎi xiàng jiàn bái yǐ tài huáng tài hòu yǔ bǎo lì tài hòu chēng hào wèi biàn qián dài zhào lìng bù gǎn chì yán jiē yǐ gōng wèi chēng jīn bǎo lì tài hòu jū yì ān diàn yi yuē yì ān tài hòu
大和五年，宰相建白以太皇太后与宝历太后称号未辨，前代诏令不敢斥言，皆以宫为称，今宝历太后居义安殿，宜曰义安太后。
zhào kě
朝廷下诏宽恕了他们。
huì chāng wǔ nián bēng yǒu sī shàng shì zàng guāng líng dōng yuán
会昌五年崩，有司上谥，葬光陵东园。
mù zōng zhēn xiàn huáng hòu xiāo shì mǐn rén yě
穆宗贞献皇后萧氏，闽人也。
mù zōng wèi jiàn ān wáng hòu de shì shēng wén zōng
穆宗为建安王，后得侍，生文宗。
wén zōng lì shàng zūn hào yuē huáng tài hòu
文宗立，上尊号曰皇太后。
chū hòu qù jiā rù cháng ān bù fù zhī jiā cún wáng wéi jì yǒu dì dì wèi fǎng zhī
初，后去家入长安，不复知家存亡，惟记有弟，帝为访之。
é yǒu nán zi xiāo hóng yīn hòu zǐ xù lǚ zhāng bái jiàn zhī tài hòu wèi de zhēn dì bēi bù zì shèng
俄有男子萧洪因后姊婿吕璋白见之，太后谓得真弟，悲不自胜。
dì bài hóng jīn wú jiāng jūn chū wèi hé yáng sān chéng jié dù shǐ shāo xǐ fang
帝拜洪金吾将军，出为河阳三城节度使，稍徙坊。
shǐ jié dù zì shén cè chū zhě jǔ jūn wèi biàn zhuāng yīn sān bèi qǔ cháng
始，节度自神策出者，举军为辨装，因三倍取偿。
hóng suǒ dài wèi jí cháng ér sǐ jūn zhōng bìng zé cháng wū hóng hóng bù xǔ zuǒ jūn zhōng wèi chóu shì liáng hàn zhī
洪所代未及偿而死， 军中并责偿于洪，洪不许，左军中尉仇士良憾之。
huì mǐn yǒu nán zi xiāo běn yòu chēng tài hòu dì shì liáng yǐ wén zì fang zhào hóng xià yù àn zhì hóng nǎi dài rén zhào liú huān zhōu bù bàn dào cì sǐ
会闽有男子萧本又称太后弟，士良以闻，自坊召洪下狱按治，洪乃代人，诏流驩州，不半道，赐死。
zhuó běn zàn shàn dài fū chǒng zèng sān shì dì yǐ wéi zhēn bù yān xún cì lèi jù wàn
擢本赞善大夫， 宠赠三世，帝以为真，不淹旬，赐累钜万。
rán tài hòu zhēn dì yōng ruǎn mò néng zì dá běn dài de qí jiā xì shì liáng zhǔ zhī suì tīng bù yí
然太后真弟庸软莫能自达，本绐得其家系，士良主之，遂听不疑。
lì wèi wèi qīng jīn wú jiāng jūn
历卫尉卿、金吾将军。
huì fú jiàn guān chá shǐ táng fú shàng yán quán zhōu nán zi xiāo hóng zì yán tài hòu dì yù shǐ tái cān zhì fēi shì zhāo yì liú cóng jiàn yòu wéi yán qǐng yǔ běn biàn yǒu zhào sān sī gāo yuán yù sūn jiǎn cuī xún zá wèn nǎi jiē wàng
会福建观察使唐扶上言，泉州男子萧弘自言太后弟，御史台参治非是，昭义刘从谏又为言，请与本辨，有诏三司高元裕、孙简、崔郇杂问，乃皆妄。
běn liú ài zhōu hóng dān zhōu ér tài hòu zhōng bù huò dì
本流爱州，弘儋州，而太后终不获弟。
chū dà hé zhōng yì ān tài hòu jū xīng qìng gōng bǎo lì tài hòu jū yì ān diàn hòu jū dà nèi hào sān gōng tài hòu
初，大和中，懿安太后居兴庆宫，宝历太后居义安殿，后居大内，号“三宫太后”。
dì měi wǔ rì wèn ān jí suì shí qìng yè lǜ yáo fù dào zhì nán nèi qún chén jí mìng fù yì gōng mén hou qǐ jū
帝每五日问安及岁时庆谒，率繇复道至南内，群臣及命妇诣宫门候起居。
yǒu sī xiàn sì shí xīn wù sòng sān gōng yì chēng cì dì yuē shàng sān gōng hé kě yán cì
有司献四时新物送三宫，亦称赐，帝曰：“上三宫，何可言赐？
jù suǒ bǐ miè cì wèi fèng
”遽索笔灭“赐”为 “奉”。
kāi chéng zhōng zhēng yuè wàng yè dì yù xián tài diàn dà rán dèng zuò yuè yíng sān gōng tài hòu fèng shāng jìn shòu lǐ rú jiā rén zhū wáng gōng zhǔ jiē de shì
开成中，正月望夜，帝御咸泰殿，大然镫作乐，迎三宫太后，奉觞进寿， 礼如家人，诸王、公主皆得侍。
wǔ zōng shí xǐ jī qìng diàn yòu hào jī qìng tài hòu
武宗时，徙积庆殿，又号积庆太后。
dà zhōng yuán nián bēng shàng jīn shì
大中元年崩，上今谥。
mù zōng xuān yì huáng hòu wéi shì shī qí xiān shì
穆宗宣懿皇后韦氏，失其先世。
mù zōng wèi tài zǐ hòu de shì shēng wǔ zōng
穆宗为太子，后得侍，生武宗。
cháng qìng shí cè wèi fēi
长庆时，册为妃。
wǔ zōng lì fēi yǐ wáng zhuī cè wèi huáng tài hòu shàng zūn shì yòu fēng hòu èr nǚ dì wèi fū rén
武宗立，妃已亡，追册为皇太后，上尊谥，又封后二女弟为夫人。
yǒu sī zòu tài hòu líng yi bié zhì hào
有司奏： “太后陵宜别制号。
dì nǎi míng suǒ zàng yuán yuē fú líng
”帝乃名所葬园曰福陵。
jì yòu wèn zǎi xiàng zàng cóng guāng líng yǔ dàn fù miào shú ān
既又问宰相：“葬从光陵与但祔庙孰安？
zòu yán shén dào ān wū jìng guāng líng yīn shān wèi gù qiě èr shí nián bù kě gèng chuān
”奏言：“神道安于静，光陵因山为固，且二十年，不可更穿。
fú líng chóng zhù yǐ yǒu suǒ dāng suì jiù
福陵崇筑已有所，当遂就。
chén děng qǐng fèng zhǔ fù mù zōng miào biàn
臣等请奉主祔穆宗庙便。
dì nǎi xià zhào zhèn yīn dàn rì zhǎn lǐ wū tài huáng tài hòu wèi zhèn yuē tiān zǐ zhī xiào mò dà wū chéng xù
”帝乃下诏：“朕因诞日展礼于太皇太后， 谓朕曰：‘天子之孝，莫大于承续。
jīn mù zōng huáng dì xū hé xiǎng zhī wèi ér xuān yì tài hòu shí shēng sì jūn dāng yǐ fù miào
’今穆宗皇帝虚合享之位，而宣懿太后实生嗣君，当以祔庙。
yáo shì fèng hòu hé shí mù zōng shì
”繇是奉后合食穆宗室。
shàng gōng sòng ruò zhāo bèi zhōu qīng yáng rén shì yǐ rú wén
尚宫宋若昭，贝州清阳人，世以儒闻。
fù tíng fēn néng cí zhāng shēng wǔ nǚ jiē jǐng huì shàn zhǔ wén
父廷芬，能辞章，生五女，皆警慧，善属文。
zhǎng ruò shēn cì ruò zhāo ruò lún ruò xiàn ruò xún
长若莘，次若昭、若伦、若宪、若荀。
shēn zhāo wén yóu gāo
莘、昭文尤高。
jiē xìng sù jié bǐ xūn zé jìng zhuāng bù yuàn guī rén yù yǐ xué míng jiā jiā yì bù yù yǔ hán xiāng fán yì wèi yīn duì tīng qí xué
皆性素洁，鄙薰泽靓妆，不愿归人，欲以学名家，家亦不欲与寒乡凡裔为姻对，听其学。
ruò shēn huì zhū mèi rú yán shī zhe nǚ lún yǔ shí piān dà dǐ zhǔn lún yǔ yǐ wéi xuān wén jūn dài kǒng zǐ cáo dà gū děng wéi yán rǎn tuī míng fù dào suǒ yí
若莘诲诸妹如严师，著《女论语》十篇，大抵准《论语》，以韦宣文君代孔子，曹大家等为颜、 冉，推明妇道所宜。
ruò zhāo yòu wèi chuán shēn shì zhī
若昭又为传申释之。
zhēn yuán zhōng zhāo yì jié dù shǐ li bào zhēn biǎo qí cái dé zōng zhào rù jìn zhōng shì wén zhāng bìng wèn jīng shǐ dà yì dì zī měi xī liú gōng zhōng
贞元中，昭义节度使李抱真表其才，德宗召入禁中，试文章，并问经史大谊， 帝咨美，悉留宫中。
dì néng shī měi yǔ shì chén gēng hè wǔ rén zhě jiē yù fán jìn yù wèi cháng bù méng shǎng
帝能诗，每与侍臣赓和，五人者皆预，凡进御，未尝不蒙赏。
yòu gāo qí fēng cāo bù yǐ qiè shì mìng zhī hū xué shì
又高其风操，不以妾侍命之，呼学士。
zhuó qí fù ráo zhōu sī mǎ xí yì guǎn nèi jiào cì dì yī qū jiā gǔ bó
擢其父饶州司马、习艺馆内教，赐第一区， 加谷帛。
yuán hé mò ruò shēn zú zèng hé nèi jùn jūn
元和末，若莘卒，赠河内郡君。
zì zhēn yuán qī nián mì jìn tú jí zhào ruò shēn zǒng lǐng mù zōng yǐ ruò zhāo yóu tōng liàn bài shàng gōng sì ruò shēn suǒ zhí
自贞元七年，秘禁图籍，诏若莘总领，穆宗以若昭尤通练，拜尚宫，嗣若莘所职。
lì xiàn mù jìng sān cháo jiē hū xiān shēng hòu fēi yǔ zhū wáng zhǔ lǜ yǐ shī lǐ jiàn
历宪、穆、敬三朝，皆呼先生，后妃与诸王、 主率以师礼见。
bǎo lì chū zú zèng liáng guó fū rén yǐ lǔ bù zàng
宝历初卒，赠梁国夫人，以卤簿葬。
ruò xiàn dài sī mì shū wén zōng shàng xué yǐ ruò xiàn shàn shǔ cí cuì lùn yì yóu lǐ zhī
若宪代司秘书，文宗尚学，以若宪善属辞，粹论议，尤礼之。
dà hé zhōng li xun zhèng zhù yòng shì è zǎi xiàng li zōng mǐn zèn yán yīn fù mǎ dū wèi chén hòu lù ruò xiàn qiú zhí zhèng
大和中，李训、 郑注用事，恶宰相李宗闵，谮言因驸马都尉沈〓厚赂若宪求执政。
dì nù yōu ruò xiàn wài dì cì sǐ jiā shǔ xǐ lǐng nán
帝怒，幽若宪外第，赐死，家属徙岭南。
xun zhù bài dì wù qí chán zhuī hèn zhī
训、注败，帝悟其谗，追恨之。
ruò lún ruò xún zǎo zú
若伦、若荀早卒。
tíng fēn nán dú yú bù kě jiào wèi mín zhōng shēn
廷芬男独愚不可教，为民终身。
jìng zōng guì fēi guō shì yòu wēi wèi jiāng jūn yì zhī zǐ shī yì hé suǒ rén
敬宗贵妃郭氏，右威卫将军义之子，失义何所人。
cháng qìng shí hòu yǐ róng xuǎn rù tài zǐ gōng
长庆时，后以容选入太子宫。
tài zǐ jí wèi wèi cái rén shēng jìn wáng pǔ
太子即位，为才人，生晋王普。
dì yǐ zǎo de zi yòu shū lì guān hòu tíng gù chǒng yì zhī
帝以早得子，又淑丽冠后廷，故宠异之。
yú nián wèi guì fēi zèng yì lǐ bù shàng shū xiōng huán shào fǔ shǎo jiān cì dà dì
逾年，为贵妃，赠义礼部尚书，兄环少府少监，赐大第。
wén zōng lì ài jìn wáng ruò jǐ zi dài fēi lǐ bù shuāi
文宗立，爱晋王若己子，待妃礼不衰。
wáng qí hōng nián
亡其薨年。
wǔ zōng xián fēi wáng shì hán dān rén shī qí shì
武宗贤妃王氏，邯郸人，失其世。
nián shí sān shàn gē wǔ de rù gōng zhōng
年十三，善歌舞，得入宫中。
mù zōng yǐ cì yǐng wáng
穆宗以赐颍王。
xìng jī wù
性机悟。
kāi chéng mò wáng sì dì wèi fēi yīn wèi zhù huà gù jìn hào cái rén suì yǒu chǒng
开成末，王嗣帝位，妃阴为助画，故进号才人，遂有宠。
zhuàng xiān qí pō lèi dì
状纤颀，颇类帝。
měi tián yuàn zhōng cái rén bì cóng páo ér qí xiào fú guāng chǐ lüè tóng zhì zūn xiāng yǔ chí chū rù guān zhě mò zhī shú wèi dì yě
每畋苑中，才人必从，袍而骑，校服光侈，略同至尊，相与驰出入，观者莫知孰为帝也。
dì yù lì wèi hòu zǎi xiàng lǐ dé yù yuē cái rén wú zi qiě jiā bù sù xiǎn kǒng yí tiān xià yì
帝欲立为后，宰相李德裕曰：“才人无子，且家不素显，恐诒天下议。
nǎi zhǐ
”乃止。
dì shāo huò fāng shì shuō yù ěr yào cháng nián hòu qǐn bù yù
帝稍惑方士说，欲饵药长年，后寝不豫。
cái rén měi wèi qīn jìn yuē bì xià rì liǎo dān yán wǒ qǔ bù sǐ
才人每谓亲近曰：“陛下日燎丹，言我取不死。
fū zé xiāo gǎo wú dú yōu zhī
肤泽消槁，吾独忧之。
é ér jí qīn cái rén shì zuǒ yòu dì shú shì yuē wú qì yǎn yǎn qíng lǜ hào jìn gù yǔ rǔ cí
”俄而疾侵，才人侍左右，帝熟视曰：“吾气奄奄，情虑耗尽，顾与汝辞。
dá yuē bì xià dà fú wèi ài ān yǔ bù xiáng
”答曰：“陛下大福未艾，安语不祥？
dì yuē tuō rú wǒ yán nài hé
”帝曰：“脱如我言，奈何？
duì yuē bì xià wàn suì hòu qiè dé yǐ xùn
”对曰：“陛下万岁后，妾得以殉。
dì bù fù yán
”帝不复言。
jí dà jiàn cái rén xī qǔ suǒ cháng zhù sàn yí gōng zhōng shěn dì yǐ bēng jí zì jīng wò xià
及大渐，才人悉取所常贮散遗宫中，审帝已崩，即自经幄下。
dāng shí pín yuàn suī cháng dù cái rén zhuān shàng zhě fǎn jiē yì cái rén wèi zhī gǎn dòng
当时嫔媛虽常妒才人专上者，返皆义才人，为之感动。
xuān zōng jí wèi jiā qí jié zèng xián fēi zàng duān líng zhī bǎi chéng
宣宗即位，嘉其节，赠贤妃，葬端陵之柏城。
xuān zōng yuán zhāo huáng hòu zhāo shì bù xiáng qí shì
宣宗元昭皇后晁氏，不详其世。
shǎo rù dǐ zuì jiàn chǒng dá
少入邸，最见宠答。
jí jí wèi yǐ wéi měi rén
及即位，以为美人。
dà zhōng zhōng hōng zèng zhāo róng zhào hàn lín xué shì xiāo tián míng qí biǎn jù zǎi shēng yùn wáng wàn shòu gōng zhǔ
大中中薨，赠昭容，诏翰林学士萧寘铭其窆，具载生郓王、万寿公主。
hòu kuí zhāo děng wǔ wáng jū nèi yuàn ér yùn dú chū gé
后夔、昭等五王居内院，而郓独出阁。
jí jí wèi shì wèi yì zōng
及即位，是为懿宗。
wài pō yí dì fēi zhǎng
外颇疑帝非长。
tián chū míng cí yǐ shì wài tíng nǎi jiě
寘出铭辞以示外廷，乃解。
dì zhuī cè zhāo róng wèi huáng tài hòu shàng zūn shì zhào hòu èr děng yǐ shàng qīn xī guān zhī pèi zhǔ xuān zōng miào zì jiàn líng yuē qìng líng zhì gōng qǐn
帝追册昭容为皇太后，上尊谥，诏后二等以上亲悉官之，配主宣宗庙，自建陵曰庆陵，置宫寝。
yì zōng huì ān huáng hòu wáng shì yì shī suǒ lái
懿宗惠安皇后王氏，亦失所来。
xián tōng zhōng cè hào guì fēi shēng pǔ wáng
咸通中，册号贵妃，生普王。
qī nián hōng
七年薨。
shí sì nián wáng jí wèi shì wèi xī zōng
十四年， 王即位，是为僖宗。
zhuī zūn huáng tài hòu cè shàng shì hào fù zhǔ yì zōng miào jí qí yuán wéi shòu líng
追尊皇太后，册上谥号，祔主懿宗庙，即其园为寿陵。
hòu shǔ sī yǐ shàng dì xī guān zhī
后属缌以上，帝悉官之。
yì zōng shū fēi guō shì yòu rù yùn wáng dǐ
懿宗淑妃郭氏，幼入郓王邸。
xuān zōng zài wèi chūn qiū gāo è rén yán lì tài zǐ shì
宣宗在位，春秋高，恶人言立太子事。
wáng yǐ dí cháng jū wài gōng xīn cháng yōu zhuì
王以嫡长居外宫，心常忧惴。
fēi hù shì zuǒ yòu wèi ān qǐ jū zhōng dé wú yàng
妃护侍左右，慰安起居，终得无恙。
shēng nǚ wèi néng yán hū yuē de huó
生女未能言，忽曰：“得活。
wáng jīng yì zhī
”王惊异之。
jí jí wèi yǐ fēi wèi měi rén jìn bài shū fēi
及即位，以妃为美人，进拜淑妃。
nǚ wèi tóng chāng gōng zhǔ xià jià wéi bǎo héng
女为同昌公主，下嫁韦保衡。
bǎo héng chù nèi zhái fēi yǐ zhǔ gù chū rù yú yǐn bù jīn shì shí huā yán yǔ bǎo héng luàn mò de qí duān
保衡处内宅，妃以主故，出入娱饮不禁，是时哗言与保衡乱，莫得其端。
xī zōng lì bǎo héng yuán tā zuì wéi rén suǒ fā qiě wū jiù bàng zú biǎn sǐ
僖宗立，保衡缘它罪为人所发，且污旧谤，卒贬死。
fēi yóu chù jìn zhōng
妃犹处禁中。
huáng cháo zhī nán tiān zǐ chū shǔ cāng cù fēi bù jí cóng suì liú luò lǘ lǐ bù zhī suǒ zhōng
黄巢之难，天子出蜀仓卒，妃不及从，遂流落闾里，不知所终。
yì zōng gōng xiàn huáng hòu wáng shì qí chū zhì wēi
懿宗恭宪皇后王氏，其出至微。
xián tōng zhōng liè hòu tíng de xìng shēng shòu wáng ér zú
咸通中，列后廷，得幸，生寿王而卒。
wáng lì shì wèi zhāo zōng zhuī hào huáng tài hòu shàng shì fù zhǔ yì zōng shì jí gù zàng hào ān líng zhào hòu dì guān zhī
王立， 是为昭宗，追号皇太后，上谥，祔主懿宗室，即故葬号安陵，召后弟〓官之。
jǐng fú chū wèi rèn jìn zhòng dì yì yǐ wài jiā yǐ zhī wèi zhōng wèi yáng fù gōng suǒ mào biǎo wèi qián nán jié dù shǐ
景福初，〓位任浸重，帝亦以外家倚之，为中尉杨复恭所媢，表为黔南节度使。
zhī zhèn dào jí bǎi jiāng fù gōng mì yù yáng shǒu liàng fù qí jiā
〓之镇，道吉柏江，复恭密喻杨守亮覆其家。
zhāo zōng huáng hòu hé shì zǐ zhōu rén xì zú bù xiǎn
昭宗皇后何氏，梓州人，系族不显。
dì wéi shòu wáng hòu de shì wǎn lì duō zhì ēn dá hòu shén
帝为寿王，后得侍，婉丽多智，恩答厚甚。
jì jí wèi hào shū fēi
既即位，号淑妃。
cóng shòu huá zhōu zhào cè wèi huáng hòu
从狩华州，诏册为皇后。
guāng huà sān nián dì liè yè guī hòu qiǎn dé wáng hái dǐ yù liú jì shù liú wáng zǐ tíng yuàn
光化三年，帝猎夜归，后遣德王还邸，遇刘季述，留王紫廷院。
míng rì jì shù děng xié wáng chén bīng zhào bǎi guān xié dì nèi chán
明日，季述等挟王陈兵召百官，胁帝内禅。
hòu kǒng zéi chén jiā hài tiān zǐ jí qǔ xǐ shòu jì shù yǔ dì tóng yōu dōng gōng
后恐贼臣加害天子，即取玺授季述，与帝同幽东宫。
zéi píng fǎn zhèng
贼平，反正。
tiān fù zhōng cóng dì zhù fèng xiáng li mào zhēn qǐng dì láo jūn bù dé yǐ hòu cóng yù nán lóu
天复中，从帝驻凤翔，李茂贞请帝劳军，不得已，后从御南楼。
huì zhū quán zhōng bī dì dōng qiān hòu wèi dì yuē cǐ hòu dà jiā fū fù wěi shēn zéi shǒu yǐ
会朱全忠逼帝东迁，后谓帝曰：“此后大家夫妇委身贼手矣！
tì shù xíng xià
”涕数行下。
dì bēn bō jì lǚ wēi bǐng jǐn sàng zuǒ yòu jiē hàn nì yōng nú hòu shì shàn fú wú xū yú qù cè
帝奔播既屡，威柄尽丧，左右皆悍逆庸奴，后侍膳服，无须臾去侧。
zhì luò dì yōu hū hū yǔ hòu xiāng shì wú sǐ suǒ
至洛，帝忧，忽忽与后相视无死所。
yǐ ér yù shì
已而遇弑。
āi dì jí wèi zūn wèi huáng tài hòu gōng zhōng bù gǎn kū xǐ jū jī shàn gōng hào jī shàn tài hòu
哀帝即位，尊为皇太后，宫中不敢哭，徙居积善宫，号积善太后。
dì jiāng chán tiān xià hòu yì yù hài
帝将禅天下， 后亦遇害。
chū jiǎng xuán huī wèi quán zhōng yāo jiǔ cì rù yù hòu dù bù miǎn jiàn xuán huī chuí qì qí āi yǐ mǔ zǐ tuō mìng
初，蒋玄晖为全忠邀九锡，入喻，后度不免，见玄晖垂泣祈哀，以母子托命。
xuān huī shǐ zhào yīn héng zèn wū quán zhōng yuē xuán huī děng míng shí xiàng yì jī shàn gōng jiāng fù táng
宣徽使赵殷衡谮于全忠曰：“玄晖等铭石像瘗积善宫，将复唐。
quán zhōng nù suì qiǎn yì hòu yǐ chǒu míng jiā zhī fèi wèi shù rén
”全忠怒， 遂遣缢后，以丑名加之，废为庶人。