hóu zhāng xuē
侯张薛
hóu jūn jí bīn zhōu sān shuǐ rén
侯君集,豳州三水人。
yǐ cái xióng chēng
以材雄称。
shǎo shì qín wáng mù fǔ cóng zhēng tǎo yǒu gōng zhuó lèi zuǒ yú hòu chē qí jiāng jūn fēng quán jiāo xiàn zi
少事秦王幕府,从征讨有功,擢累左虞候、 车骑将军,封全椒县子。
yù zhū yǐn tài zǐ yóu lì
预诛隐太子尤力。
wáng jí wèi bài zuǒ wèi jiāng jūn jìn fēng lù guó gōng yì qiān hù
王即位,拜左卫将军,进封潞国公,邑千户。
zhēn guàn sì nián qiān bīng bù shàng shū é jiǎn jiào lì bù shàng shū cān yì cháo zhèng
贞观四年,迁兵部尚书,俄检校吏部尚书,参议朝政。
lǐ jìng tǎo tǔ yù hún yǐ jūn jí wèi jī shí dào héng jūn zǒng guǎn
李靖讨吐谷浑,以君集为积石道行军总管。
shī cì shàn zhōu yì suǒ xiàng
师次鄯州,议所向。
jūn jí yuē wáng shī yǐ zhì ér zéi bù zǒu xiǎn tiān zàn wǒ yě
君集曰:“王师已至,而贼不走险,天赞我也。
ruò yǐ jīng bīng yǎn bù bèi bǐ bù wǒ yú bì yǒu dà lì
若以精兵掩不备,彼不我虞,必有大利。
ruò dùn qū shān gǔ kè zhī shí nán
若遁岨山谷,克之实难。
jìng rán qí jì jiǎn ruì shì yuē jī shēn rù zhuī jí qí zhòng yú kù shān dà zhàn pò zhī jìn huì dà fēi chuān píng qí guó
”靖然其计,简锐士,约赍深入,追及其众于库山,大战,破之, 进会大非川,平其国。
huì zhào shì fēng gōng chén shòu chén zhōu cì shǐ gèng fēng chén
会诏世封功臣,授陈州刺史,更封陈;
qún chén bù yuàn fēng jìn lì bù shàng shū
因群臣不愿世封作罢。后升任吏部尚书。
jūn jí běn yǐ xíng wu fèn bù zhī xué
君集本以行伍奋,不知学;
hòu guì yì zì xǐ hǎo shū
后贵,益自喜,好书。
jí diǎn xuǎn fēn míng kè zuì yǒu yù yú shí
及典选,分明课最,有誉于时。
tǔ bō wéi sōng zhōu shòu dāng mí dào xíng jūn dà zǒng guǎn yǐ jī zhī
吐蕃围松州,授当弥道行军大总管以击之。
gāo chāng bù chén bài jiāo hé dào xíng jūn dà zǒng guǎn chū tǎo
高昌不臣,拜交河道行军大总管出讨。
wáng qǔ wén tài xiào yuē táng qù wǒ qī qiān lǐ qì lǔ èr qiān lǐ wú shuǐ cǎo dōng fēng liè jī xià fēng rú fén xíng gǔ zhì zhě bǎi zhī yī ān néng zhì dà bīng hu
王曲文泰笑曰:“唐去我七千里,碛卤二千里无水草,冬风裂肌,夏风如焚, 行贾至者百之一,安能致大兵乎?
shǐ néng dùn wú chéng xià yī zài xún shí jǐn dāng kuì wú qiě xì ér lǔ zhī
使能顿吾城下一再旬,食尽当溃,吾且系而虏之。
jūn jí cì qì kǒu ér wén tài sǐ zi zhì shèng xí wèi
” 君集次碛口,而文泰死,子智盛袭位。
jìn yíng liǔ gǔ hòu jì yán guó fāng zàng sǐ jūn zhū jiāng qǐng xí zhī
进营柳谷,候骑言国方葬死君,诸将请袭之。
jūn jí yuē bù kě tiān zǐ yǐ gāo chāng jiāo màn shǐ wú gōng xíng tiān fá jīn xí rén yú xū mù jiān fēi wèn zuì yě
君集曰:“不可,天子以高昌骄慢,使吾龚行天罚,今袭人于墟墓间,非问罪也。
yú shì gǔ ér qián
” 于是鼓而前。
zéi yīng chéng zì shǒu qiǎn yù zhī bù xià
贼婴城自守,遣谕之,不下。
nǎi kān mù sāi qiàn yǐn zhuàng chē huǐ qí dié fēi shí rú yǔ suǒ xiàng wú gǎn dāng yīn bá qí chéng fú nán nǚ qī qiān jìn wéi dū chéng chū wén tài yǔ xi tū jué yù gǔ shè yuē yǒu jí xiāng yuán
乃刊木塞堑,引撞车毁其堞,飞石如雨, 所向无敢当,因拔其城,俘男女七千,进围都城,初,文泰与西突厥欲谷设约,有急相援。
jí shì yù gǔ shè yì jù xi zǒu zhì shèng shī yuán nǎi jiàng
及是,欲谷设益惧,西走,智盛失援,乃降。
gāo chāng píng jūn jí kè shí jì gōng hái
高昌平,君集刻石纪功还。
chū jūn jí pèi méi zuì rén bù yǐ wén yòu sī qǔ zhēn bǎo fù nǚ jiàng shì yīn yì dào rù bù néng zhì
初,君集配没罪人不以闻,又私取珍宝、妇女,将士因亦盗入,不能制。
jí hái jīng shī yǒu sī hé zhī zhào jūn jí yì yù bù duì
及还京师,有司劾之,诏君集诣狱簿对。
zhōng shū shì láng cén wén běn jiàn yuē gāo chāng zhī zuì yì zhě yǐ qí xiá yuǎn yù zhì dù wài wéi bì xià fèn dú jiàn zhī míng shòu jué shèng zhī lüè jūn jí de zhǐ qī píng tiǎn
中书侍郎岑文本谏曰:“高昌之罪,议者以其遐远,欲置度外,唯陛下奋独见之明,授决胜之略,君集得指期平殄。
jīn tuī láo jiàng shuài cóng zhēng zhī rén xī méng zhòng shǎng wèi yú shù rì gèng yǐ shǔ lì tiān xià wén zhī wèi bì xià lù guò yí gōng wú yǐ quàn hòu
今推劳将帅, 从征之人悉蒙重赏,未逾数日,更以属吏,天下闻之,谓陛下录过遗功,无以劝后。
qiě gǔ zhī chū shī kè dí yǒu zhòng shǎng bù shèng méng xiǎn lù
且古之出师,克敌有重赏,不胜蒙显戮。
dāng qí yǒu gōng yě suī tān cái zòng yù shàng méng jué yì
当其有功也,虽贪财纵欲,尚蒙爵邑;
qí wú gōng yě suī qín gōng jié jǐ bù miǎn fū yuè
其无功也,虽勤躬洁己,不免𫓧钺。
gù yuē jì rén zhī gōng wàng rén zhī guò yi wèi jūn zhě yě
故曰:‘记人之功,忘人之过,宜为君者也。
xī lǐ guǎng lì tān bù ài zú chén tāng dào suǒ shōu kāng jū cái wù èr zhǔ jiē shè qí zuì fēng hóu cì jīn
’ 昔李广利贪不爱卒,陈汤盗所收康居财物,二主皆赦其罪,封侯赐金。
fu jiàng shuài zhī chén lián shèn shǎo ér tān méi duō
夫将帅之臣, 廉慎少而贪没多。
jūn fǎ yuē shǐ zhì shǐ yǒng shǐ tān shǐ yú
军法曰:‘使智,使勇,使贪,使愚。
gù zhì zhě lè lì qí gōng yǒng zhě hǎo xíng qí zhì tān zhě yāo qū qí lì yú zhě bù jì qí sǐ
故智者乐立其功,勇者好行其志,贪者邀趋其利,愚者不计其死。
shì yǐ qián shèng shǐ rén bì shōu suǒ zhǎng ér qì suǒ duǎn
’是以前圣使人,必收所长而弃所短。
bì xià yi shēn yòu jūn jí bǐ fù cháo liè yǐ quàn yǒu gōng
陛下宜申宥君集,俾复朝列,以劝有功。
dì wù shì bù wèn
”帝寤,释不问。
jūn jí zì shì yǒu gōng yǐ tā zuì bèi xì jū yàng yàng bù píng
君集自恃有功,以它罪被系,居怏怏不平。
huì zhāng liàng chū luò zhōu dū dū jūn jí miù jī shuō yuē hé wéi jiàn pái
会张亮出洛州都督,君集谬激说曰: “何为见排?
liàng yuē gōng pái wǒ shàng shuí jiù
”亮曰:“公排我,尚谁咎?
jūn jí yuē wǒ píng yī guó hái chù tiān zǐ tián hé néng pái jūn
”君集曰:“我平一国还,触天子嗔, 何能排君?
yīn rǎng mèi yuē yù yù bù kě huó néng fǎn hu
”因攘袂曰:“郁郁不可活,能反乎?
dāng yǔ gōng fǎn
当与公反。
liàng mì yǐ wén
”亮密以闻。
dì yuē qīng yǔ jūn jí jiē gōng chén jīn dú xiāng yǔ ér wú zuǒ yàn nài hé
帝曰: “卿与君集皆功臣,今独相语而无左验,奈何?
mì bù fā dài jūn jí rú chū
”秘不发,待君集如初。
huáng tài zǐ chéng qián shù yǒu guò lǜ fèi zhī jūn jí fàn wàng yīn qí xù hè lán chu shí wèi qiān niú sī yǐn jūn jí rù wèn zì ān jì
皇太子承干数有过,虑废,知君集犯望,因其婿贺兰楚石为千牛,私引君集入,问自安计。
jūn jí jǔ shǒu wèi yuē cǐ shǒu dāng wèi diàn xià yòng zhī
君集举手谓曰:“此手当为殿下用之。
yòu qiǎn chu shí yǔ chéng qián yuē wèi wáng de ài bì xià ruò yǒu zhào zhào yuàn wú qīng rù
”又遣楚石语承干曰:“魏王得爱,陛下若有诏召,愿毋轻入。
chéng qián nà zhī
”承干纳之。
rán jūn jí cháng wèi móu xiè hū hū bù zì ān huò zhōng xī jīng zhà qī guài zhī yuē gōng guó dà chén hé wéi ěr
然君集常畏谋泄,忽忽不自安,或中夕惊咤,妻怪之,曰:“公,国大臣,何为尔?
ruò yǒu suǒ fù yi zì guī shǒu lǐng shàng kě quán
若有所负,宜自归,首领尚可全。
bù cóng
”不从。
chéng qián shì jué bǔ jūn jí xià yù
承干事觉,捕君集下狱。
chu shí gào zhuàng dì zì lín wèn yuē wǒ bù yù lìng dāo bǐ lì rǔ gōng
楚石告状,帝自临问,曰:“我不欲令刀笔吏辱公。
jūn jí cí qióng bù néng duì
君集辞穷不能对。
dì yǔ qún chén yuē jūn jí yú guó yǒu gōng zhèn bù rěn zhì zhū fǎ jiāng gài qí mìng gōng qīng qí xǔ wǒ hu
帝语群臣曰:“君集于国有功,朕不忍置诸法,将丐其命,公卿其许我乎?
jūn chén jiē yuē jūn jí zuì dà nì bù dào qǐng lùn rú fǎ
”君臣皆曰:“君集罪大逆不道,请论如法。
dì nǎi wèi yuē yǔ gōng jué yǐ jīn ér hòu tú jiàn gōng yí xiàng yǐ
”帝乃谓曰:“与公诀矣, 今而后,徒见公遗像已!
yīn qì xià suì zhǎn zhī jí qí jiā
”因泣下,遂斩之,籍其家。
jūn jí lín xíng sè bù biàn wèi jiān lì yuē wǒ qǐ fǎn zhě hu
君集临刑色不变,谓监吏曰: “我岂反者乎?
cuō diē zhì cǐ
蹉跌至此。
rán cháng wèi jiāng pò èr guó ruò yán zhī bì xià gài yī zi yǐ shǒu jì sì
然尝为将,破二国,若言之陛下,丐一子以守祭祀。
dì wén yuán qí qī jí yī zi xǐ lǐng biǎo
” 帝闻,原其妻及一子,徙岭表。
shǐ dì mìng lǐ jìng jiào jūn jí bīng fǎ jì ér zòu jìng qiě fǎn bīng zhī yǐn wēi bù yǐ shì chén
始,帝命李靖教君集兵法,既而奏:“靖且反,兵之隐微,不以示臣。
dì yǐ ràng jìng jìng yuē fāng zhōng yuán wú shì chén zhī suǒ jiào zú yǐ zhì sì yí ér qiú jǐn chén shù cǐ jūn jí yù fǎn ěr
”帝以让靖,靖曰:“方中原无事,臣之所教,足以制四夷,而求尽臣术,此君集欲反耳。
jìng wèi yòu pú yè jūn jí wèi bīng bù shàng shū tóng hái shěng jūn jí mǎ guò mén shù bù nǎi jué jìng yǔ rén yuē jūn jí qí yǒu yì lǜ hu
靖为右仆射,君集为兵部尚书,同还省,君集马过门数步乃觉,靖语人曰:“君集其有异虑乎?
hòu guǒ rú yán
”后果如言。
zhāng liàng zhèng zhōu xíng yáng rén
张亮,郑州荥阳人。
qǐ quǎn mǔ zhì qù qí jué suī wài dūn hòu ér nèi bù qíng
起畎亩,志趣奇谲,虽外敦厚而内不情。
duò dà yè mò li mì lüè dì xíng biàn liàng cóng zhī wèi shén zhēn shí
隋大业末,李密略地荥、汴,亮从之,未甚甄识。
shí jūn zhōng yǒu móu pàn qù zhě liàng zhé yǐ gào mì ài qí chéng nǎi shǔ piào qí jiāng jūn lì li jī
时军中有谋叛去者,亮辄以告,密爱其诚,乃署骠骑将军,隶李𪟝。
jī yǐ lí yáng guī liàng pō zuǒ yòu zhī zhuó zhèng zhōu cì shǐ
𪟝以黎阳归,亮颇佐佑之,擢郑州刺史。
huì wáng shì chōng qǔ zhèng liàng tí gū jūn bù gǎn rù wáng mìng gòng chéng shān
会王世充取郑,亮提孤军不敢入,亡命共城山。
é jiǎn jiào dìng zhōu bié jià
俄检校定州别驾。
jī tǎo liú hēi tà shǐ liàng shǒu xiāng zhōu zéi fāng shèng qì chéng dùn
𪟝讨刘黑闼,使亮守相州,贼方盛, 弃城遁。
fáng xuán líng yǐ liàng shěn guǒ yǒu móu bái qín wáng yǐn wèi chē qí jiāng jūn
房玄龄以亮沈果有谋,白秦王,引为车骑将军。
yǐn tài zǐ jiāng zuò nán mìng liàng tǒng zuǒ yòu qiān rén zhī luò yáng yīn jié shān dōng háo jié yǐ bèi biàn
隐太子将作难,命亮统左右千人之洛阳,阴结山东豪杰以备变。
qí wáng gào liàng fǎn gāo zǔ yǐ shǔ lì jié xùn zhōng wú suǒ yán nǎi de shì
齐王告亮反,高祖以属吏诘讯,终无所言,乃得释。
wáng jí wèi chú yòu wèi jiāng jūn fēng cháng píng jùn gōng
王即位,除右卫将军,封长平郡公。
lèi qiān yù shǐ dài fū jìn fēng yǔ guó gōng shí yì zhōu hù wǔ bǎi
累迁御史大夫,进封鄅国公,食益州户五百。
lì bīn xià ruì fū sān zhōu dū dū xiāng zhōu zhǎng shǐ xǐ yún guó
历豳夏汭鄜三州都督、相州长史,徙郧国。
zhào bài gōng bù shàng shū
召拜工部尚书。
liàng wéi zhèng duō sì chá fā piāo yǐn wēi shì shén míng yì qiáng xù ruò suǒ zhì yǒu jī
亮为政多伺察,发 F〗缥隐微,示神明,抑强恤弱,所至有绩。
bài tài zǐ zhān shì chū wèi luò zhōu dū dū
拜太子詹事,出为洛州都督。
hóu jūn jí yǐ zhū yǐ xíng bù shàng shū cān yù cháo zhèng
侯君集已诛,以刑部尚书参预朝政。
shí mào zhōu lǐ tóng zhāng zhòng wén zì chēng tiān zǐ yǒu sī lùn chì shèng yú yǒu zuì dāng sǐ shè xíng bù shàng shū wéi tǐng zòu tóng nǎi yāo yán wú sǐ zuò
时茂州俚童张仲文自称天子,有司论斥乘舆有罪当死,摄刑部尚书韦挺奏: “童乃妖言,无死坐。
dì nù yuē ěr zuò wēi fú yú xià ér guī nüè zhèn yé
”帝怒曰:“尔作威福于下,而归虐朕耶!
tǐng shī jù qū chū
”挺失据趋出。
liàng wèi tǐng zhí zhī dì yuē gōng yù qǔ gāng zhèng míng hu
亮为挺直之,帝曰:“公欲取刚正名乎?
liàng bù xiè dì wù yuē níng qū wǒ yǐ shēn gōng zhī qǐng
”亮不谢,帝寤曰:“宁屈我,以申公之请。
tóng miǎn sǐ
”童免死。
dì jiāng fá gāo lí liàng pín jiàn bù nà yīn zì qǐng xíng zhào wèi píng rǎng dào héng jūn dà zǒng guǎn
帝将伐高丽,亮频谏,不纳,因自请行,诏为平壤道行军大总管。
yǐn bīng zì dōng lái fú hǎi xí pò shā bēi chéng jìn zhì jiàn ān yíng bì wèi lì zéi yǎn zhì liàng bù zhī suǒ wéi jù hú chuáng zhí shì wú suǒ yán zhòng wèi qí yǒng de zì ān
引兵自东莱浮海,袭破沙卑城,进至建安,营壁未立,贼奄至,亮不知所为,踞胡床直视无所言,众谓其勇,得自安。
yú shì fù jiāng zhāng jīn shù gǔ yú jūn shì fèn jī yīn pò zéi
于是副将张金树鼓于军,士奋击,因破贼。
jí cóng dì hái zhì bīng zhōu nǎi dé zuì
及从帝还,至并州,乃得罪。
chū liàng qì gù qī gèng qǔ lǐ shì
初,亮弃故妻,更娶李氏。
li dù hàn sī tōng gē ér yǎng wèi zi míng shèn jǐ
李妒悍,私通歌儿,养为子,名慎几。
liàng zi yǐ shù jiàn zhǐ liàng bù nà
亮子𫖮数谏止,亮不纳。
li hǎo zuǒ dào jiāo tōng wū xí ráo zhèng shì
李好左道,交通巫觋,桡政事。
liàng wèi xiāng zhōu jiǎ zǐ gōng sūn jié yǐ chèn yǒu gōng cháng zhī zhǔ dāng bié dōu liàng zì yǐ xiāng jiù dū gōng cháng qí xìng yīn yǒu guài móu
亮为相州,假子公孙节以谶有“弓长之主当别都”,亮自以相旧都,“弓长”其姓,阴有怪谋。
shù jiā chéng gōng yǐng zhě liàng sù yǔ hòu yīn wèi yuē jūn qián yán bì xià zhēn tiān xià zhǔ hé qí shén yá
术家程公颖者,亮素与厚,阴谓曰:“君前言陛下真天下主,何其神邪!
gōng yǐng nèi xiǎo jí chēng liàng wò ruò lóng dāng dà guì
”公颖内晓,即称亮卧若龙,当大贵。
liàng yuē guó jiā dài bì luàn wú bì lóng lín fèn yǐ shèn jǐ qiě dà guì
亮曰:“国家殆必乱,吾臂龙鳞奋矣,慎几且大贵。
gōng sūn cháng zhě jié xiōng yě liàng wèi yuē wú yǒu qiè xiāng zhě yún bì wèi zhū wáng jī
”公孙常者,节兄也, 亮谓曰:“吾有妾,相者云必为诸王姬。
cháng yuē wǒ xiōng zi dà pǐn yán yǒu shén gào gōng míng zài chèn shū
”常曰:“我兄子大品言,有神告公名在谶书。
liàng yuè
”亮悦。
huì shǎn rén cháng dé fā qí móu bìng yán liàng yǎng jiǎ zǐ wǔ bǎi
会陕人常德发其谋,并言亮养假子五百。
dì shǐ mǎ zhōu àn zhī liàng lán cí yuē qiú děng wèi sǐ jiàn wū ěr
帝使马周案之,亮谰辞曰: “囚等畏死,见诬耳。
yīn zì chén zuǒ mìng jiù chén
”因自陈佐命旧臣。
dì yuē liàng yǎng zǐ wǔ bǎi jiāng hé wéi
帝曰:“亮养子五百将何为?
zhèng yù fǎn ěr
正欲反耳。
zhào bǎi guān yì jiē yán liàng dāng zhū
” 诏百官议,皆言亮当诛。
dì qiǎn zhǎng sūn wú jì fáng xuán líng jiù yù wèi yuē fǎ zhě tiān xià píng yǔ gōng gòng wèi zhī
帝遣长孙无忌、房玄龄就狱谓曰:“法者,天下平,与公共为之。
gōng bù zì xiū nǎi zhì cǐ jiāng nài hé
公不自修,乃至此,将奈何?
yú shì zhǎn xī shì jí qí jiā
”于是斩西市,籍其家。
xuē wàn jūn běn tún huáng rén hòu xǐ jīng zhào xián yáng
薛万均,本炖煌人,后徙京兆咸阳。
fù shì xióng dà yè mò wèi zhuō jùn tài shǒu wàn jūn yǔ dì wàn chè yīn kè yōu zhōu yǐ cái wǔ wèi luō yì suǒ hòu shàn
父世雄,大业末为涿郡太守,万均与弟万彻因客幽州,以材武为罗艺所厚善。
yǔ yì guī kuǎn gāo zǔ shòu wàn jūn shàng zhù guó yǒng ān jùn gōng
与艺归款,高祖授万均上柱国、永安郡公。
dòu jiàn dé shuài zhòng shí wàn kòu fàn yáng yì yíng jù zhī
窦建德帅众十万寇范阳,艺迎拒之。
wàn jūn yuē zhòng guǎ bù dí yi yǐ jì shèng
万均曰:“众寡不敌,宜以计胜。
jí jiào yì léi bīng zǔ shuǐ yǐ yòu zhī wàn jūn zì yǐ jīng qí bǎi nì chéng zuǒ
”即教艺羸兵阻水以诱之,万均自以精骑百匿城左。
jiàn dé shī dù shuǐ yāo bàn dù jī zhī dà bài qí zhòng
建德师度水,邀半度击之,大败其众。
míng nián jiàn dé yǐ èr shí wàn qí lái gōng bīng yǐ yuán dié wàn jūn yǔ wàn chè lǜ sǐ shì bǎi rén chū dì dào yǎn jī qí bèi zhòng jīng kuì qù
明年,建德以二十万骑来攻,兵已缘堞,万均与万彻率死士百人出地道,掩击其背, 众惊溃去。
qín wáng píng liú hēi tà yǐn wàn jūn wèi yòu èr hù jūn běi mén zhǎng shàng
秦王平刘黑闼,引万均为右二护军,北门长上。
chái shào zhī tǎo liáng shī dōu yě yǐ wàn jūn wèi fù wàn chè yì cóng
柴绍之讨梁师都也,以万均为副,万彻亦从。
jù shuò fāng shù shí lǐ tū jué bīng zhòu zhì wáng shī què wàn jūn xiōng dì héng jī zhī zhǎn qí xiāo jiàng lǔ zhèn huan chéng zhī fú shā xiāng jí
距朔方数十里,突厥兵骤至,王师却,万均兄弟横击之,斩其骁将,虏阵欢,乘之,俘杀相藉。
tū jué zǒu suì wéi shī dōu
突厥走,遂围师都。
zhū jiāng yǐ chéng xiǎn wèi kě xià wàn jūn yuē chéng zhōng qì sǐ gǔ bù néng shēng pò wáng zhào yě
诸将以城险未可下,万均曰:“城中气死,鼓不能声,破亡兆也。
jì ér zéi guǒ zhǎn shī dōu jiàng
”既而贼果斩师都降。
bài zuǒ tún wèi jiāng jūn
拜左屯卫将军。
é wèi wò jū dào héng jūn fù zǒng guǎn cóng lǐ jìng tǎo tǔ yù hún
俄为沃沮道行军副总管,从李靖讨吐谷浑。
jūn cì qīng hǎi wàn jūn wàn chè gè yǐ bǎi qí xíng qián zú yǔ lǔ yù wàn jūn dān qí chí tū wú gǎn dāng zhě
军次青海,万均、万彻各以百骑行前,卒与虏遇,万均单骑驰突,无敢当者。
hái yǔ zhū jiāng yuē zéi yì yǔ
还语诸将曰:“贼易与。
fù chí jìn jī zhǎn shù qiān jí yǒng gài sān jūn
”复驰进击, 斩数千级,勇盖三军。
zhuī bēn zhì jī shí shān dà fēng zhé qí wàn jūn yuē lǔ qiě lái
追奔至积石山,大风折旗,万均曰:“虏且来!
nǎi lè bīng
”乃勒兵。
é ér lǔ zhì wàn jūn zhí qián zhǎn qí jiāng zhòng suì kuì zhuī zhì tú lún qì nǎi hái yǔ jìng huì qīng hǎi
俄而虏至,万均直前斩其将,众遂溃,追至图伦碛乃还,与靖会青海。
xǐ shū miǎn láo qiān běn wèi dà jiàng jūn
玺书勉劳, 迁本卫大将军。
yòu fù hóu jūn jí jī gāo chāng qǔ zhì shèng jiān shǒu wèi xià wàn jūn huī jūn jìn zhì shèng jù nǎi jiàng
又副侯君集击高昌,曲智盛坚守未下,万均麾军进,智盛惧,乃降。
jìn lù guó gōng
进潞国公。
huì yǒu su wàn jūn yǔ gāo chāng nǚ zǐ luàn tài zōng yù qióng zhì
会有诉万均与高昌女子乱,太宗欲穷治。
wèi zhēng yuē jūn shǐ chén yǐ lǐ ruò suǒ su shí zuì qiě qīng xū zé suǒ shī zhòng yǐ
魏征曰:君使臣以礼,若所诉实,罪且轻,虚则所失重矣。
zhào wù zhì
”诏勿治。
hòu dì xìng fú róng yuán zuò qīng gōng bù jǐn xià yù yōu fèn zú
后帝幸芙蓉园,坐清宫不谨下狱,忧愤卒。
dì jīng dào wèi jǔ āi zhào péi zàng zhāo líng
帝惊悼,为举哀,诏陪葬昭陵。
hòu cháng cì qún chén mó pí jí wàn chè ér wù hū wàn jūn chuàng rán yuē wàn jūn zhèn xūn jiù hū kǒu qí míng qǐ sǐ zhě yǒu zhī jì cǐ cì hu
后尝赐群臣膜皮,及万彻而误呼万均,怆然曰:“万均朕勋旧,忽口其名,岂死者有知,冀此赐乎?
yīn mìng qǔ fén zhī jǔ zuò gǎn tàn
”因命取焚之,举坐感叹。
dì wàn chè wàn shū wàn bèi
弟万彻、 万淑、万备。
wàn chè yǔ wàn jūn guī gāo zǔ shòu chē qí jiāng jūn wǔ ān xiàn gōng shì yǐn tài zǐ
万彻与万均归高祖,授车骑将军、武安县公,事隐太子。
tài zǐ zhū wàn chè dū gōng bīng zhàn wǔ mén zào ér qū qín fǔ zhòng shī sè
太子诛,万彻督宫兵战武门,噪而趋秦府,众失色;
nǎi shì yǐ tài zi shǒu rán hòu qù yǔ shù shí qí wáng zhī nán shān
乃示以太子首,然后去,与数十骑亡之南山。
qín wáng shù shǐ dài yù nǎi chū xiè
秦王数使贷谕,乃出谢。
wáng yǐ qí zhōng yú suǒ shì bù zhī zuì yě
王以其忠于所事,不之罪也。
cóng lǐ jìng tǎo tū jué xié lì kè hán yǐ gōng shòu tǒng jūn jìn jué jùn gōng
从李靖讨突厥颉利可汗,以功授统军,进爵郡公。
lì yòu wèi jiāng jūn pú zhōu cì shǐ
历右卫将军、蒲州刺史。
fù li jī jī xuē yán tuó yǔ lǔ zhàn qì nán lǜ shù bǎi qí wèi xiān fēng rào jī zhèn hòu
副李𪟝击薛延陀,与虏战碛南,率数百骑为先锋,绕击阵后。
lǔ gù jiàn suì kuì zhǎn shǒu sān qiān jí huò mǎ wàn wǔ qiān fēng yī zi wèi xiàn hòu
虏顾见,遂溃,斩首三千级,获马万五千,封一子为县侯。
gǎi zuǒ wèi jiāng jūn shàng dān yáng gōng zhǔ jiā fù mǎ dū wèi
改左卫将军,尚丹阳公主,加驸马都尉。
qiān dài zhōu dū dū yòu wǔ wèi dà jiàng jūn
迁代州都督、右武卫大将军。
tài zōng cháng yuē dāng jīn míng jiàng wéi li jī jiāng xià wáng dào zōng wàn chè ér yǐ
太宗尝曰: “当今名将,唯李𪟝、江夏王道宗、万彻而已。
jī dào zōng suī bù néng dà shèng yì wèi cháng dà bài
𪟝、道宗虽不能大胜,亦未尝大败;
zhì wàn chè fēi dà shèng jí dà bài yǐ
至万彻,非大胜即大败矣。
zhēn guàn èr shí èr nián yǐ qīng qiū dào héng jūn zǒng guǎn shuài shī sān wàn fá gāo lí cì yā lù shuǐ yǐ qí bīng xí dà xíng chéng yǔ gāo lí bù qí wàn yú zhàn zhǎn lǔ jiāng suǒ fu sūn
”贞观二十二年,以青丘道行军总管帅师三万伐高丽, 次鸭渌水,以奇兵袭大行城,与高丽步骑万余战,斩虏将所夫孙。
lǔ jiē zhèn kǒng suì fu pō zhuó chéng
虏皆震恐,遂傅泊汋城。
lǔ zhòng sān wàn lái yuán jī zǒu zhī bá qí chéng
虏众三万来援,击走之,拔其城。
wàn chè zài jūn zhōng rèn qì bù néng xià rén huò yǒu shàng shū yán zhuàng zhě dì ài qí gōng zhí jiā ràng xù ér yǐ jí wéi fén shū
万彻在军中,任气不能下人,或有上书言状者,帝爱其功,直加让勖而已,即为焚书。
fù jiāng péi xíng fāng yì yán qí yuàn wàng
副将裴行方亦言其怨望。
li jī yuē wàn chè wèi dà jiàng jūn qīn zhǔ xù ér nèi huái bù píng zuì dāng zhū
李𪟝曰: “万彻位大将军,亲主婿,而内怀不平,罪当诛。
yīn zhào chú jí xǐ biān huì shè hái
”因诏除籍徙边,会赦,还。
gāo zōng yǒng huī èr nián shòu níng zhōu cì shǐ
高宗永徽二年,授宁州刺史。
rù cháo yǔ fáng yí ài nì shén yīn yuē wǒ suī bìng zú zuò zhì jīng shī zhū bèi yóu bù gǎn dòng
入朝,与房遗爱昵甚,因曰:“我虽病足,坐置京师, 诸辈犹不敢动。
yí ài yuē ruò guó yǒu biàn dāng yǔ gōng gòng fǔ jīng wáng
”遗爱曰:“若国有变,当与公共辅荆王。
móu xiè xià yù zhū
”谋泄下狱,诛。
lín xíng yuē wàn chè dà jiàn ér liú wèi guó xiào sǐ ān dé zuò yí ài shā zhī
临刑曰:“万彻大健儿,留为国效死,安得坐遗爱杀之!
suì jiě yī gù jiān xíng zhě yuē jí zhǎn wǒ
”遂解衣顾监刑者曰:“亟斩我!
zhǎn zhī bù shū huà yuē hú bù lì
”斩之不殊,叱曰:“胡不力!
sān zhǎn nǎi jué
”三斩乃绝。
wàn shū yì yǐ zhàn gōng xiǎn
万淑亦以战功显。
lì yòu lǐng jūn jiāng jūn liáng jùn gōng chàng wǔ dào héng jūn zǒng guǎn
历右领军将军、梁郡公、畅武道行军总管。
wàn bèi yǒu zhì xíng jū mǔ sāng lú mù qián tài zōng zhào biǎo yì qí mén
万备有至行,居母丧,庐墓前,太宗诏表异其门。
yǐ shàng niǎn fèng yù cóng fá gāo lí
以尚辇奉御从伐高丽。
li jī wéi bái yán lǔ qiǎn bīng wàn yú lái yuán jiāng jūn qì bì hé lì yǐ bā bǎi qí kǔ zhàn zhōng shuò chuàng shén wèi zéi suǒ jiǒng wàn bèi dān mǎ jìn jiù hé lì huò miǎn
李𪟝 围白岩,虏遣兵万余来援,将军契苾何力以八百骑苦战,中槊创甚,为贼所窘,万备单马进救,何力获免。
shì zhì zuǒ wèi jiāng jūn
仕至左卫将军。
zài wǔ dé zhēn guàn shí yòu yǒu shèng yàn shī lú zǔ shàng liú shì ràng liú lán li jūn xiàn děng pō yǐ gōng lì xiǎn ér jiē bù zhōng fù yú zuǒ
在武德、贞观时,又有盛彦师、卢祖尚、刘世让、刘兰、李君羡等,颇以功力显,而皆不终,附于左。
shèng yàn shī zhě sòng zhōu yú chéng rén
盛彦师者,宋州虞城人。
shǎo rèn xiá
少任侠。
duò dà yè mò wèi chéng chéng zhǎng
隋大业末,为澄城长。
gāo zǔ bīng zhì fén yīn yàn shī lǜ bīn kè shàng yè shòu xíng jūn zǒng guǎn cóng píng jīng shī yǔ shǐ wàn bǎo zhèn yí yáng
高祖兵至汾阴,彦师率宾客上谒,授行军总管,从平京师,与史万宝镇宜阳。
li mì pàn móu chū shān nán wàn bǎo jù wèi yàn shī yuē mì xiāo zéi yě yǐ wáng bó dāng fǔ zhī xié sī dōng guī zhī shì fēi jì chū wàn quán bù wéi yě dài bù kě dāng
李密叛,谋出山南,万宝惧,谓彦师曰:“密,骁贼也,以王伯当辅之,挟思东归之士,非计出万全不为也, 殆不可当。
yàn shī xiào yuē qǐng yǐ shù qiān bīng wèi gōng xiāo qí shǒu
”彦师笑曰:“请以数千兵为公枭其首。
wàn bǎo wèn jì dá yuē bīng guǐ dào yě nán yù yán
”万宝问计,答曰:“兵诡道也,难豫言。
jí yǐn zhòng yú luò shuǐ rù xióng ěr shān mìng shì chí mǎn jiā dào fú duǎn bīng xī gǔ jiān lìng yuē zéi bàn dù nǎi jī
”即引众逾洛水,入熊耳山,命士持满夹道,伏短兵溪谷间,令曰: “贼半度乃击。
suǒ bù jiē xiào yuē zéi qū luò zhōu hé wéi bèi cǐ
”所部皆笑曰:“贼趋洛州,何为备此?
yàn shī yuē mì shēng yán rù luò qí shí zǒu xiāng chéng jiù zhāng shàn xiāng wǒ jù qí yào bì qín zhī
”彦师曰:“密声言入洛, 其实走襄城就张善相,我据其要,必禽之。
mì guǒ zhì yàn shī héng jī shǒu wěi bù xiāng jiù suì zhǎn mì jí bó dāng
”密果至,彦师横击,首尾不相救,遂斩密及伯当。
yǐ gōng fēng gé guó gōng shòu wǔ wèi jiāng jūn zhèn xióng zhōu
以功封葛国公,授武卫将军,镇熊州。
tǎo wáng shì chōng yě yàn shī yǔ wàn bǎo jūn yī quē jué shān nán lù
讨王世充也,彦师与万宝军伊阙,绝山南路。
shì chōng píng wèi sòng zhōu zǒng guǎn
世充平,为宋州总管。
shǐ yàn shī rù guān shì chōng yǐ chén bǎo yù wèi sòng zhōu cì shǐ dài qí jiā bù yǐ lǐ
始,彦师入关,世充以陈宝遇为宋州刺史,待其家不以礼。
jí shì yàn shī yīn shì shā zhī yòu shā píng shēng suǒ è shù shí jiā zhōu rén zhèn hài jiē zhòng zú lì
及是,彦师因事杀之,又杀平生所恶数十家,州人震骇,皆重足立。
xú yuán lǎng fǎn zhào wèi ān fǔ dà shǐ zhàn bài wèi zéi suǒ zhí
徐圆朗反,诏为安抚大使,战败,为贼所执。
yuán lǎng dài zhī hòu mìng zuò shū zhāo qí dì shǐ jǔ yú chéng pàn
圆朗待之厚,命作书招其弟,使举虞城叛。
yàn shī wéi shū yuē wú fèng shǐ wú zhuàng wèi zéi qín shì sǐ bào guó
彦师为书曰:“吾奉使无状,为贼禽,誓死报国。
ruò yi shàn shì wú wù yǐ wǒ wèi niàn
若宜善侍毋,勿以我为念。
yuán lǎng xiào yuē jiāng jūn zhuàng shì yě
”圆朗笑曰:“将军,壮士也。
zhì zhī
”置之。
wǔ dé liù nián yuán lǎng píng yàn shī de hái
武德六年,圆朗平,彦师得还。
gāo zǔ yǐ zuì zhū zhī
高祖以罪诛之。
lú zǔ shàng zì jì liáng guāng zhōu lè ān rén
卢祖尚,字季良,光州乐安人。
jiā ráo cái hào shī yǐ xiá wén
家饶财,好施,以侠闻。
duò dà yè mò mù zhuàng shì bǔ dào shí nián shí jiǔ shàn yù zhòng suǒ xiàng yǒu gōng dào wèi bù rù jìng
隋大业末,募壮士捕盗,时年十九,善御众,所向有功,盗畏,不入境。
yǔ wén huà jí zhī luàn jù zhōu chēng cì shǐ shà xuè shì zhòng shì jiē gǎn qì
宇文化及之乱,据州称刺史, 歃血誓众,士皆感泣。
yuè wáng tōng lì qiǎn shǐ guī de yīn shǔ běn zhōu zǒng guǎn fēng chén guó gōng
越王侗立,遣使归地,因署本州总管,封沈国公。
wáng shì chōng jiàn wèi yǐ zhōu guī gāo zǔ shòu cì shǐ fēng yì yáng jùn gōng
王世充僭位,以州归高祖,授刺史,封弋阳郡公。
cóng zhào jùn wáng xiào gōng tǎo fǔ gōng shí wèi qián jūn zǒng guǎn xià xuān xī jìn jī zéi shuài féng huì liàng chén zhèng tōng pò zhī
从赵郡王孝恭讨辅公祏,为前军总管,下宣、歙,进击贼帅冯惠亮、陈正通,破之。
lì jiǎng zhōu cì shǐ shòu zhōu dū dū yíng zhōu cì shǐ yǒu néng míng
历蒋州刺史、寿州都督、 瀛州刺史,有能名。
zhēn guàn èr nián jiāo zhōu dū dū yǐ huì bài tài zōng fāng zé rén rèn zhī xián yǐ zǔ shàng cái bèi wén wǔ kě yòng yě
贞观二年,交州都督以贿败,太宗方择人任之,咸以祖尚才备文武,可用也。
zhào jiàn nèi diàn wèi yuē jiāo zhōu qù cháo tíng yuǎn qián dū du bù chēng zhí gōng wèi wǒ xíng wú yǐ dào yuǎn cí yě
召见内殿,谓曰:“交州去朝廷远,前都督不称职,公为我行,无以道远辞也。
zǔ shàng dùn shǒu fèng zhào jì ér tuō jí zì jiě dì qiǎn dù rú huì děng yù yì yuē pǐ fū bù fù rán nuò gōng jì xǔ zhèn yǐ qǐ de huǐ
” 祖尚顿首奉诏,既而托疾自解,帝遣杜如晦等谕意曰:“匹夫不负然诺,公既许朕矣,岂得悔?
sān nián dāng zhào bù shí wú yán
三年当召,不食吾言。
duì yuē lǐng nán zhàng lì ér chén bù néng yǐn dāng wú hái lǐ
”对曰:“岭南瘴疠,而臣不能饮,当无还理。
suì gù cí
” 遂固辞。
dì nù yuē wǒ shǐ rén bù cóng hé yǐ wèi tiān xià
帝怒曰:“我使人不从,何以为天下!
mìng zhǎn cháo táng
”命斩朝堂。
jì ér huǐ zhī zhào fù qí guān
既而悔之,诏复其官。
liú shì ràng zì yuán qīn jīng zhào lǐ quán rén
刘世让,字元钦,京兆醴泉人。
shì duò wèi zhēng shì láng
仕隋为征仕郎。
gāo zǔ rù cháng ān yǐ wéi chuān guī shòu tōng yì dài fū
高祖入长安,以𣲗川归,授通议大夫。
shí táng bì yú dǎng kòu fú fēng shì ràng zì qǐng ān ji xǔ zhī de qí zhòng shù qiān yīn shòu ān dìng dào héng jūn zǒng guǎn lǜ bīng èr wàn jù xuē jǔ zhàn bù shèng yǔ dì bǎo jiē méi yú zéi
时唐弼余党寇扶风,世让自请安辑,许之,得其众数千,因授安定道行军总管,率兵二万拒薛举,战不胜,与弟宝皆没于贼。
jǔ lìng zhì chéng xià dài shuō shǐ jiàng
举令至城下,绐说使降。
shì ràng yáng xǔ zhī zhì zé gào shǒu zhě yuē zéi bīng jí yú cǐ yǐ shàn zì gù
世让阳许之,至则告守者曰:“贼兵极于此矣,善自固!
jǔ zhòng qí jié bù jiā hài
”举重其节,不加害。
qín wáng fāng zhūn gāo zhí shì ràng mì qiǎn bǎo jiān zǒu wáng yán zéi xū shí
秦王方屯高墌,世让密遣宝间走王,言贼虚实。
gāo zǔ yuè cì qí jiā bó qiān pǐ
高祖悦,赐其家帛千匹。
jǔ píng shòu péng zhōu cì shǐ
举平,授彭州刺史。
é lǐng shǎn dōng dào xíng jūn zǒng guǎn cóng yǒng ān wáng xiào jī tǎo lǚ chóng mào yú xià xiàn jūn bài wèi zéi suǒ qiú
俄领陕东道行军总管,从永安王孝基讨吕崇茂于夏县,军败,为贼所囚。
wén dú gū huái ēn yǒu nì móu táng jiǎn yǔ shì ràng yuē huái ēn móu xíng zé guó nàn wèi xi kě wáng guī bái fà zhī
闻独孤怀恩有逆谋,唐俭语世让曰:“怀恩谋行,则国难未息,可亡归,白发之。
shì ràng táo hái gāo zǔ fāng jì hé xìng huái ēn yíng jīng yuē shì ràng zhī lái tiān yě
”世让逃还,高祖方济河幸怀恩营,惊曰:“世让之来,天也!
yīn fēng wèi hóng nóng jùn gōng cì tián bǎi mǔ qián bǎi wàn
”因封为弘农郡公,赐田百亩、钱百万。
mǔ sāng miǎn qǐ wèi jiǎn jiào bīng zhōu zǒng guǎn
母丧免,起为检校并州总管。
dòu jiàn dé zhī yuán wáng shì chōng yě shì ràng lǜ wàn qí chū huáng shā lǐng xí luò zhōu
窦建德之援王世充也,世让率万骑出黄沙岭,袭洛州。
huì tū jué rù kòu yòu zhào yǐ bīng tún yàn mén shì ràng chí qí bā bǎi fù zhī ér kè hán jūn dà zhì nǎi bǎo wǔ zhōu
会突厥入寇,又诏以兵屯雁门,世让驰骑八百赴之,而可汗军大至,乃保武州。
kè hán yǔ gāo kāi dào yuàn jūn zhāng hé zhòng gōng zhī chéng shù huài
可汗与高开道、苑君璋合众攻之,城数坏;
zhé lì zhà wán jù
辄立栅完拒。
zhèng yuán xiān shǐ kè hán kè hán shǐ lái shuō shì ràng huà yuē zhàng fū nài hé wèi yí dí zuò shuō kè yá
郑元 先使可汗,可汗使来说,世让叱曰:“丈夫奈何为夷狄作说客邪?
jiǔ zhī lǔ yǐn qù
”久之,虏引去。
yuán hái jù dào qí zhōng cì liáng mǎ jīn dài
元还,具道其忠,赐良马、金带。
xiāng yì wáng shén fú zhèn bīng zhōu shì ràng shù yǐ qì lìng zhī zuò shì xuē jí xǐ kāng zhōu
襄邑王神符镇并州,世让数以气凌之,坐是削籍徙康州。
wèi jǐ zhào shòu guǎng zhōu zǒng guǎn
未几,召授广州总管。
dì wèn yǐ bèi biān cè dá yuē tū jué shù nán kòu zhě shì yǒu mǎ yì wéi dì ěr
帝问以备边策,答曰:“突厥数南寇者,恃有马邑为地耳。
rú shǐ yǒng jiāng zhūn guō chéng hòu chǔ jīn bó yǐ zhāo xiáng zhě shǔ chū qí bīng lüè chéng xià jiàn hé jià bù yú suì mǎ yì kě tú yě
如使勇将屯崞城,厚储金帛以招降者,数出奇兵略城下,践禾稼,不逾岁,马邑可图也。
dì yuē fēi gōng wú kě rèn zhě
”帝曰:“非公无可任者。
nǎi shǐ chí yì jīng lüè yú shì shì ràng zhì mǎ yì
”乃使驰驿经略,于是世让至马邑。
gāo mǎn zhèng yǐ de lái jiàng tū jué huàn zhī zòng fǎn jiàn yún shì ràng yǔ kè hán wéi luàn
高满政以地来降,突厥患之,纵反间,云:“世让与可汗为乱。
dì bù zhī chá yīn zhū zhī jí qí jiā
”帝不之察,因诛之,籍其家。
zhēn guàn chū tū jué jiàng zhě yán shì ràng wú nì móu nǎi yuán qí qī zǐ
贞观初,突厥降者言世让无逆谋,乃原其妻子。
liú lán zì wén yù qīng zhōu běi hǎi rén
刘兰字文郁,青州北海人。
shì duò pó yáng jùn shū zuǒ
仕隋鄱阳郡书佐。
shè tú shǐ néng yán chéng bài shì
涉图史,能言成败事。
xìng yīn jiǎo yǐ tiān xià jiāng luàn jiàn běi hǎi wán fù qián jiè zéi pò qí xiāng qǔ zǐ nǚ yù bó
性阴狡, 以天下将乱,见北海完富,潜介贼破其乡,取子女玉帛。
huái ān wáng shén tōng ān fǔ shān dōng lǜ zōng dǎng guī shùn
淮安王神通安抚山东,率宗党归顺。
zhēn guàn chū liáng shī dōu wèi píng lán shàng shū chén fāng lüè tài zōng yǐ wéi xià zhōu dū du fǔ sī mǎ
贞观初,梁师都未平,兰上书陈方略,太宗以为夏州都督府司马。
shī dōu yǐ tū jué bīng dùn chéng xià lán pū qí xi gǔ zéi yí bù gǎn pò yè yǐn qù
师都以突厥兵顿城下,兰仆旗息鼓,贼疑不敢迫,夜引去。
lán zhuī jī pò zhī suì jìn jūn xià zhōu
兰追击,破之,遂进军夏州。
shī dōu píng qiān fēng zhōu cì shǐ zhào wèi yòu lǐng jūn wèi jiāng jūn
师都平,迁丰州刺史,召为右领军卫将军。
shí yī nián wèi xià zhōu dū du zhǎng shǐ
十一年,为夏州都督长史。
shí tū jué xié èr yù shè shè ā shǐ nà mō mò lǜ shǔ zhàng jū hé nán lán zòng fǎn jiàn lí zhī xié lì guǒ yí
时突厥携贰, 郁射设阿史那摸末率属帐居河南,兰纵反间离之,颉利果疑。
mō mò jù lái jiàng xié lì jí zhuī lán nì jù què qí zhòng
摸末惧,来降,颉利急追,兰逆拒,却其众。
fēng píng yuán jùn gōng é jiǎn jiào dài zhōu dū dū
封平原郡公,俄检校代州都督。
chū zhǎng shè xǔ xuàn jiě chèn jì wèi lán yuē tiān xià yǒu cháng nián zhě xián yán liú jiāng jūn dāng wèi tiān xià zhǔ
初,长社许绚解谶记,谓兰曰:“天下有长年者,咸言刘将军当为天下主。
lán zǐ zhāo yòu yuē chèn yán hǎi běi chū tiān zi wú jiā běi hǎi yě
”兰子昭又曰:“谶言海北出天子,吾家北海也。
huì hù xiàn wèi yóu wén zhī yǐ zuì xì yù dāng sǐ yīn fā qí móu lán jí dǎng yǔ jiē fú zhū
”会鄠县尉游文芝以罪系狱当死,因发其谋,兰及党与皆伏诛。
li jūn xiàn luò zhōu wǔ ān rén
李君羡,洛州武安人。
chū shì li mì hòu wèi wáng shì chōng piào qí
初事李密,后为王世充骠骑。
è shì chōng wéi rén lǜ qí shǔ guī gāo zǔ shòu shàng qīng chē dū wèi
恶世充为人,率其属归高祖,授上轻车都尉。
qín wáng yǐn zhì zuǒ yòu cóng pò sòng jīn gāng yú jiè xiū jiā piào qí jiāng jūn cì yǐ gōng rén zēng bó
秦王引置左右,从破宋金刚于介休,加骠骑将军,赐以宫人、 缯帛。
cóng tǎo wáng shì chōng wèi mǎ jūn fù zǒng guǎn
从讨王世充,为马军副总管。
shì chōng zi xuán yīng zì wǔ láo zhuǎn liáng rù luò jūn xiàn fú qí jūn xuán yīng zǒu
世充子玄应自武牢转粮入洛,君羡俘其军,玄应走。
cóng pò dòu jiàn dé liú hēi tà suǒ xiàng bì xiān dēng cuī qí fēng lèi shòu zuǒ wèi fǔ zhōng láng jiàng
从破窦建德、刘黑闼,所向必先登摧其锋,累授左卫府中郎将。
tū jué zhì wèi qiáo jūn xiàn yǔ yù chí jìng dé jī pò zhī
突厥至渭桥, 君羡与尉迟敬德击破之。
tài zōng yuē shǐ jiē rú jūn xiàn zhě lǔ hé zú yōu
太宗曰:“使皆如君羡者,虏何足忧!
gǎi zuǒ wǔ hou zhōng láng jiàng fēng wǔ lián xiàn gōng běi mén zhǎng shàng
”改左武候中郎将, 封武连县公,北门长上。
zài zhàng dú shū bù xiū dì jiā láo
在仗读书不休,帝嘉劳。
lì lán zhōu dū du zuǒ jiān mén wèi jiāng jūn
历兰州都督、左监门卫将军。
xiān shì zhēn guàn chū tài bái shù zhòu jiàn tài shǐ zhàn yuē nǚ zhǔ chāng
先是,贞观初,太白数昼见,太史占曰:“女主昌。
yòu yáo yán dāng yǒu nǚ wǔ wáng zhě
”又谣言“当有女武王者”。
huì nèi yàn wèi jiǔ lìng gè yán xiǎo zì jūn xiàn zì chén yuē wǔ niáng zǐ
会内宴,为酒令,各言小字,君羡自陈曰“五娘子”。
dì è rán yīn xiào yuē hé wù nǚ zǐ nǎi cǐ jiàn yá
帝愕然,因笑曰:“何物女子, 乃此健邪!
yòu jūn xiàn guān yì shǔ xiàn jiē wǔ yě jì zhī
”又君羡官邑属县皆“武”也,忌之。
wèi jǐ chū wèi huá zhōu cì shǐ
未几,出为华州刺史。
huì yù shǐ hé zòu jūn xiàn yǔ kuáng rén wèi yāo yán móu bù guǐ xià zhào zhū zhī
会御史劾奏君羡与狂人为妖言,谋不轨,下诏诛之。
tiān shòu zhōng jiā shǔ yì què sù yuān wǔ hòu yì yù zì chà zhào fù qí guān jué yǐ lǐ gǎi zàng
天授中,家属诣阙诉冤,武后亦欲自诧, 诏复其官爵,以礼改葬。
zàn yuē hóu jūn jí wèi jiàng xiàng sī yè tài zǐ zhāng liàng yǎng zǐ wǔ bǎi rén xuē wàn chè yǔ kuáng shù móu jiē sǐ yǒu yú zé yòu hé jiù zāi
赞曰:侯君集位将相私谒太子,张亮养子五百人,薛万彻与狂竖谋,皆死有余责,又何咎哉?
yǐ tài zōng zhī míng dé bì yú yáo chèn làn jūn xiàn zhī zhū tú shǐ niè hòu yǐn yǐ zì shén gù bù āi zāi
以太宗之明德,蔽于谣谶,滥君羡之诛,徒使孽后引以自神,顾不哀哉!