yán yuān kuì rán tàn yuē yǎng zhī mí gāo zuān zhī mí jiān
颜渊感慨地叹息道:“老师的学问,越仰望越觉得高不可攀,越钻研越觉得坚不可摧。
cǐ yán yán yuān xué wū kǒng zǐ jī lěi suì yuè jiàn dào mí shēn yě
”此言颜渊学于孔子,积累岁月,见道弥深也。
xuān hàn zhī piān gāo hàn wū zhōu nǐ hàn guò zhōu lùn zhě wèi jí yě
《宣汉》之篇,高汉于周,拟汉过周,论者未极也。
huī ér jí zhī mí jiàn hàn qí
恢而极之,弥见汉奇。
fu jīng shú jiǎng zhě yào miào nǎi jiàn
夫经熟讲者,要妙乃见;
guó jí lùn zhě huī qí mí chū
国极论者,恢奇弥出。
huī lùn hàn guó zài bǎi dài zhī shàng shěn yǐ
恢论汉国在百代之上,审矣。
hé yǐ yàn zhī
何以验之?
huáng dì yǒu zhuō lù zhī zhàn
黄帝有涿鹿之战;
yáo yǒu dān shuǐ zhī shī
尧有丹水之师;
shùn shí yǒu miáo bù fú
舜时有苗不服;
xià qǐ yǒu hù pàn nì
夏启有扈叛逆;
gāo zōng fá guǐ fāng sān nián kè zhī
高宗伐鬼方三年克之。
zhōu chéng wáng guǎn cài bèi luàn zhōu gōng dōng zhēng
周成王管、蔡悖乱,周公东征。
qián dài jiē rán hàn bù wén cǐ
前代皆然,汉不闻此。
gāo zǔ zhī shí chén quǎn xī fǎn péng yuè pàn zhì shǐ ān yě
高祖之时,陈犭希反,彭越叛,治始安也。
xiào jǐng zhī shí wú chu xīng bīng yuàn huang cuò yě
孝景之时,吴、楚兴兵,怨晃错也。
xiōng nú shí rǎo zhēng shuò bù jí wú huāng zhī de wáng gōng bù jiā bīng jīn jiē nèi fù gòng xiàn niú mǎ
匈奴时扰,正朔不及,无荒之地,王功不加兵,今皆内附,贡献牛马。
cǐ zé hàn zhī wēi shèng mò gǎn fàn yě
此则汉之威盛,莫敢犯也。
zhòu wèi zhì è tiān xià pàn zhī
纣为至恶,天下叛之。
wǔ wáng jǔ bīng jiē yuàn jiù zhàn bā bǎi zhū hóu bù qī jù zhì
武王起兵讨伐他,各诸侯国都自愿参战,八百诸侯事先并没有约定就全都来了。
xiàng yǔ è wēi hào ér yòng bīng yǔ gāo zǔ jù qǐ wēi lì qīng zhòng wèi yǒu suǒ dìng zé xiàng yǔ lì jìn
项羽恶微,号而用兵,与高祖俱起,威力轻重,未有所定,则项羽力劲。
zhé tiě nán wū cuī mù gāo zǔ zhū xiàng yǔ zhé tiě
折铁难于摧木,高祖诛项羽,折铁;
wǔ wáng fá zhòu cuī mù
武王伐纣,摧木。
rán zé hàn lì shèng zhōu duō yǐ
然则汉力胜周多矣。
fán kè dí yī zé yì èr zé nán
凡克敌一则易,二则难。
tāng wǔ fá jié zhòu yī dí yě
汤、武伐桀、纣,一敌也;
gāo zǔ zhū qín shā xiàng jiān shèng èr jiā lì bèi tāng wǔ
高祖诛秦杀项,兼胜二家,力倍汤、武。
wǔ wáng wèi yīn xī bó chén shì wū zhòu yǐ chén fá jūn yí qí chǐ zhī kòu mǎ ér jiàn wǔ wáng bù tīng bù shí zhōu sù è sǐ shǒu yáng
武王为殷西伯,臣事于纣,以臣伐〔君〕,夷、齐耻之,扣马而谏,武王不听,不食周粟,饿死首阳。
gāo zǔ bù wéi qín chén guāng wǔ bù shì wáng mǎng zhū è fá wú dào wú bó yí zhī jī kě wèi shùn wū zhōu yǐ
高祖不为秦臣,光武不仕王莽,诛恶伐无道,无伯夷之讥,可谓顺于周矣。
qiū yóu yì yǐ qǐ gāo yuān wū yì yǐ wéi shēn
丘由易以起高,渊洿易以为深。
qǐ wū wēi jiàn wú suǒ yīn jiē zhě nán
起于微贱,无所因阶者难;
xí jué chéng wèi zūn zǔ tǒng yè zhě yì
袭爵乘位,尊祖统业者易。
yáo yǐ táng hóu rù sì dì wèi shùn yǐ sī tú yīn yáo shòu chán yǔ yǐ sī kōng yuán gōng dài shùn tāng yóu qī shí lǐ wén wáng bǎi lǐ wèi xī bó wǔ wáng xí wén wáng wèi
尧以唐侯入嗣帝位,舜以司徒因尧授禅,禹以司空缘功代舜,汤由七十里,文王百里,为西伯,武王袭文王位。
sān jiāo wǔ dài zhī qǐ jiē yǒu yīn yuán lì yì wèi yě
三郊五代之起,皆有因缘,力易为也。
gāo zǔ cóng tíng cháng tí sān chǐ jiàn qǔ tiān xià guāng wǔ yóu bái shuǐ fèn wēi wǔ dì hǎi nèi wú chǐ tǔ suǒ yīn yī wèi suǒ chéng zhí fèng tiān mìng tuī zì rán
高祖从亭长提三尺剑取天下,光武由白水奋威武,〔帝〕海内,无尺土所因,一位所乘,直奉天命,推自然。
cǐ zé qǐ gāo wū yuān wū wèi shēn wū qiū shān yě
此则起高于渊洿,为深于丘山也。
bǐ fāng wǔ dài shú zhě wèi yōu
比方五代,孰者为优?
chuán shū huò chēng wǔ wáng fá zhòu tài gōng yīn móu shí xiǎo r yǐ dān lìng shēn chún chì zhǎng dà jiào yán yīn wáng
传书或称武王伐纣,太公《阴谋》,食小儿以丹,令身纯赤,长大,教言殷亡。
yīn mín jiàn r shēn chì yǐ wéi tiān shén jí yán yīn wáng jiē wèi shāng miè
殷民见儿身赤,以为天神,及言殷亡,皆谓商灭。
bīng zhì mù yě chen jǔ zhī zhú jiān móu huò mín quán yǎn bù bèi zhōu zhī suǒ huì yě shì wèi zhī xū
兵至牧野,晨举脂烛,奸谋惑民,权掩不备,周之所讳也,世谓之虚。
hàn qǔ tiān xià wú cǐ xū yán
汉取天下,无此虚言。
wǔ chéng zhī piān yán zhōu fá zhòu xuè liú fú chǔ
《武成》之篇言,周伐纣,血流浮杵。
yǐ wǔ chéng yán zhī shí r yǐ dān chen jǔ zhī zhú dài qiě rán yǐ
以《武成》言之,食儿以丹,晨举脂烛,殆且然矣。
hàn fá wáng xīn guāng wǔ jiàng wǔ qiān rén wáng mǎng qiǎn èr gōng jiāng bǎi wàn rén zhàn wū kūn yáng léi yǔ huì míng qián hòu bù xiāng jiàn
汉伐亡新,光武将五千人,王莽遣二公将〔百〕万人战于昆阳,雷雨晦冥,前后不相见。
hàn bīng chū kūn yáng chéng jī èr gōng jūn yī ér dāng shí èr gōng bīng sàn
汉兵出昆阳城,击二公军,一而当十,二公兵散。
tiān xià yǐ léi yǔ zhù hàn wēi dí shú yǔ jǔ zhī zhú yǐ rén shì jué qǔ yīn zāi
天下以雷雨助汉威敌,孰与举脂烛以人事谲取殷哉?
huò yún wǔ wáng fá zhòu zhòu fù huǒ sǐ wǔ wáng jiù zhǎn yǐ yuè xuán qí shǒu wū dà bái zhī jīng
或云:“武王伐纣,纣赴火死,武王就斩以钺,悬其首于大白之旌。
qí xuān wáng lián xìn zhōng zhī niú dǔ qí sè zhī hú sù yě
”齐宣王怜衅钟之牛,睹其色之觳觫也。
chǔ zhuāng wáng shè zhèng bó zhī zuì jiàn qí ròu tǎn ér xíng bào yě
楚庄王赦郑伯之罪,见其肉袒而形暴也。
jūn zǐ è è bù è qí shēn
君子恶〔恶〕,不恶其身。
zhòu shī fù wū huǒ zhōng suǒ jiàn qī chuàng fēi tú sè zhī hú sù tǎn zhī bào xíng yě
纣尸赴于火中,所见凄怆,非徒色之觳觫,袒之暴形也。
jiù zhǎn yǐ yuè xuán hū qí shǒu hé qí rěn zāi
就斩以钺,悬乎其首,何其忍哉!
gāo zǔ rù xián yáng yán lè zhū èr shì xiàng yǔ shā zǐ yīng gāo zǔ yōng róng rù qín bù lù èr shī
高祖入咸阳,阎乐诛二世,项羽杀子婴,高祖雍容入秦,不戮二尸。
guāng wǔ rù cháng ān liú shèng gōng yǐ zhū wáng mǎng chéng bīng jí hài bù rèn wáng mǎng zhī sǐ
光武入长安,刘圣公已诛王莽,乘兵即害,不刃王莽之死。
fu zhǎn fù huǒ zhī shǒu yǔ shì bèi rèn zhě zhī shēn dé nüè shú dà yě
夫斩赴火之首,与贳被刃者之身,德虐孰大也?
qǐ yǐ yǒu lǐ zhī hèn zāi
岂以羑里之恨哉?
yǐ rén jūn jū rén chén qí nì shú yǔ qín duó zhōu guó mǎng zhèn píng dì yě
以人君拘人臣,其逆孰与秦夺周国,莽鸩平帝也?
zōu bó qí lùn jié zhòu zhī è bù ruò wáng qín wáng qín bù ruò wáng mǎng
邹伯奇论桀、纣之恶不若亡秦,亡秦不若王莽。
rán zé zhòu è wēi ér zhōu zhū zhī tòng qín mǎng zuì zhòng ér hàn fá zhī qīng kuān xiá shuí yě
然则纣恶微而周诛之痛,秦、莽罪重而汉伐之轻,宽狭谁也?
gāo zǔ mǔ rèn zhī shí jiāo lóng zài shàng mèng yǔ shén yù
高祖母妊之时,蛟龙在上,梦与神遇;
hǎo jiǔ shì yǐn jiǔ shè fù chóu jí zuì liú wò qí shàng cháng yǒu shén guài
好酒〔贳〕饮,酒舍负仇,及醉留卧,其上常有神怪;
yè xíng zhǎn shé shé yù bēi kū
夜行斩蛇,蛇妪悲哭;
yǔ lǚ hòu jù zhī tián lú shí zì yǐn nì guāng qì chàng jiàn lǚ hòu zhé zhī
与吕后俱之田庐,时自隐匿,光气畅见,吕后辄知;
shǐ huáng wàng jiàn dōng nán yǒu tiān zǐ qì
始皇望见东南有天子气。
jí qǐ wǔ xīng jù wū dōng jǐng
及起,五星聚于东井。
chu wàng hàn jūn yún qì wǔ sè
楚望汉军,云气五色。
guāng wǔ qiě shēng fèng huáng jí wū chéng jiā hé zī wū wū
光武且生,凤皇集于城,嘉禾滋于屋。
huáng bǐ zhī shēn yè bàn wú zhú kōng zhōng guāng míng
皇妣之身,夜半无烛,空中光明。
chū zhě sū bó ā wàng chōng líng qì yù yù cōng cōng
初者,苏伯阿望舂陵气,郁郁葱葱。
guāng wǔ qǐ guò jiù lú jiàn qì chōng chōng shàng shǔ wū tiān
光武起过旧庐,见气憧憧上属于天。
wǔ dì sān wáng chū shēng shǐ qǐ bù wén cǐ guài
五帝、三王初生始起,不闻此怪。
yáo mǔ gǎn wū chì lóng jí qǐ bù wén qí yòu
尧母感于赤龙,及起,不闻奇佑。
yǔ mǔ tūn yì yǐ jiāng shēng de xuán guī
禹母吞薏苡,将生,得玄圭;
qì mǔ yàn yàn zi
契母咽燕子;
tāng qǐ bái láng xián gōu
汤起白狼衔钩;
hòu jì mǔ lǚ dà rén zhī jī
后稷母履大人之迹;
wén wáng qǐ de chì què
文王起得赤雀;
wǔ wáng de yú wū jiē bù jí hàn tài píng zhī ruì
武王得鱼、乌:皆不及汉太平之瑞。
huáng dì yáo shùn fèng huáng yī zhì
黄帝、尧、舜凤皇一至。
fán zhū zhòng ruì zhòng zhì zhě xī
凡诸众瑞,重至者希。
hàn wén dì huáng lóng yù bēi
汉文帝黄龙、玉桮。
wǔ dì huáng lóng qí lín lián mù
武帝黄龙、麒麟、连木。
xuān dì fèng huáng wǔ zhì qí lín shén què gān lù lǐ quán huáng lóng shén guāng
宣帝凤皇五至,麒麟、神雀、甘露、醴泉、黄龙、神光。
píng dì bái zhì hēi zhì
平帝白雉、黑雉。
xiào míng qí lín shén què gān lù lǐ quán bái zhì hēi zhì zhī cǎo lián mù jiā hé yǔ xuān dì tóng qí yǒu shén dǐng huáng jīn zhī guài
孝明麒麟、神雀、甘露、醴泉、白雉、黑雉、芝草、连木、嘉禾,与宣帝同,奇有神鼎黄金之怪。
yī dài zhī ruì lèi réng bù jué
一代之瑞,累仍不绝。
cǐ zé hàn dé fēng mào gù ruì yòu duō yě
此则汉德丰茂,故瑞佑多也。
xiào míng tiān bēng jīn shàng sì wèi yuán èr zhī jiān jiā dé bù liú
孝明天崩,今上嗣位,元二之间,嘉德布流。
sān nián líng líng shēng zhī cǎo wǔ běn
三年,零陵生芝草五本。
sì nián gān lù jiàng wǔ xiàn
四年,甘露降五县。
wǔ nián zhī fù shēng liù běn huáng lóng jiàn dà xiǎo fán bā
五年,芝复生六〔本〕,黄龙见,大小凡八。
qián shì lóng xiàn bù shuāng zhī shēng wú èr gān lù yī jiàng
前世龙见不双,芝生无二,甘露一降。
ér jīn bā lóng bìng chū shí yī zhī lèi shēng gān lù liú wǔ xiàn
而今八龙并出,十一芝累生,甘露流五县。
dé huì shèng chì gù ruì fán huǒ yě
德惠盛炽,故瑞繁伙也。
zì gǔ dì wáng shú néng zhì sī
自古帝王,孰能致斯?
rú zhě lùn yuē wáng zhě tuī xíng dào dé shòu mìng wū tiān
儒者论曰“王者推行道德,受命于天。
lùn héng chū bǐng yǐ wéi wáng zhě shēng bǐng tiān mìng xìng mìng nán shěn qiě liǎng lùn zhī
”《论衡》《初〔禀〕》以为王者生禀天命,性命难审,且两论之。
jiǔ shí zhī cì yī zé wèi báo zài zé wèi hòu
酒食之赐,一则为薄,再则为厚。
rú rú zhě zhī yán wǔ dài jiē yī shòu mìng wéi hàn dú zài cǐ zé tiān mìng wū hàn hòu yě
如儒者之言,五代皆一受命,唯汉独再,此则天命于汉厚也。
rú shěn lùn héng zhī yán shēng bǐng zì rán cǐ yì hàn jiā suǒ bǐng hòu yě
如审《论衡》之言,生禀自然,此亦汉家所禀厚也。
jué ér fù shǔ sǐ ér fù shēng
绝而复属,死而复生。
shì yǒu sǐ ér fù shēng zhī rén rén bì wèi zhī shén
世有死而复生之人,人必谓之神。
hàn tǒng jué ér fù shǔ jiāng wǔ cún wáng kě wèi yōu yǐ
汉统绝而复属,江武存亡,可谓优矣。
wǔ wáng fá zhòu yōng shǔ zhī yí zuǒ zhàn mù yě
武王伐纣,庸、蜀之夷佐战牧野。
chéng wáng zhī shí yuè cháng xiàn zhì wō rén gòng chàng
成王之时,越常献雉,倭人贡畅。
yōu lì shuāi wēi róng dí gōng zhōu píng wáng dōng zǒu yǐ bì qí nán
幽、历衰微,戎狄攻周,平王东走,以避其难。
zhì hàn sì yí cháo gòng
至汉,四夷朝贡。
xiào píng yuán shǐ yuán nián yuè cháng chóng yì xiàn bái zhì yī hēi zhì èr
孝平元始元年,越常重译,献白雉一、黑雉二。
fu yǐ chéng wáng zhī xián fǔ yǐ zhōu gōng yuè cháng xiàn yī píng dì de sān
夫以成王之贤,辅以周公,越常献一,平帝得三。
hòu zhì sì nián jīn chéng sài wài qiāng háo liáng yuàn děng zhǒng xiàn qí yú yán zhī de yuàn nèi shǔ hàn suì de xī wáng mǔ shí shì yīn wèi xī hǎi jùn
后至四年,金城塞外羌〔豪〕良愿等〔种〕献其鱼盐之地,愿内属汉,遂得西王母石室,因为西海郡。
zhōu shí róng dí gōng wáng zhì hàn nèi shǔ xiàn qí bǎo dì
周时戎狄攻王,至汉内属,献其宝地。
xī wáng mǔ guó zài jué jí zhī wài ér hàn shǔ zhī
西王母国在绝极之外,而汉属之。
dé shú dà
德孰大?
rǎng shú guǎng
壤孰广?
fāng jīn āi láo shàn shàn nuò jiàng fù guī dé xiōng nú shí rǎo qiǎn jiàng ràng tǎo huò lǔ shēng kǒu qiān wàn shù
方今哀牢、鄯善、诺降附归德,匈奴时扰,遣将攘讨,获虏生口千万数。
xià yǔ luǒ rù wú guó tài bó cǎi yào duàn fà wén shēn
夏禹倮入吴国,太伯采药,断发文身。
táng yú guó jiè wú wèi huāng fú yuè zài jiǔ yí jì yī guān tóu jīn jiē xià fú bāo yī lǚ què
唐、虞国界,吴为荒服,越在九夷,罽衣关头,今皆夏服、褒衣、履舄。
ba shǔ yuè yù lín rì nán liáo dōng lè làng zhōu shí bèi fā chuí jì jīn dài pí biàn
巴、蜀、越■、郁林、日南、辽东、乐浪,周时被发椎髻,今戴皮弁;
zhōu shí chóng yì jīn yín shī shū
周时重译,今吟《诗》、《书》。
chūn qiū zhī yì jūn qīn wú jiāng jiāng ér bì zhū
《春秋》之义,君亲无将,将而必诛。
guǎng líng wáng jīng mí wū bì nǚ wū chǔ wáng yīng huò wū xiá kè shì qíng liè jiàn
广陵王荆迷于{薜女}巫,楚王英惑于〔侠〕客,事情列见。
xiào míng sān yòu èr wáng tūn yào zhōu zhū guǎn cài wéi sī yuǎn yǐ
孝明三宥,二王吞药,周诛管、蔡,违斯远矣!
chu wài jiā xǔ shì yǔ chǔ wáng móu yì xiào míng yuē xǔ shì yǒu shǔ wū wáng yù wáng zūn guì rén qíng yě
楚外家许氏与楚王谋议,孝明曰:“许〔氏〕有属于王,欲王尊贵,人情也。
shèng xīn yuán zhī bù shéng wū fǎ
”圣心原之,不绳于法。
yǐn qiáng hóu chuán xuán shū shì lǐ fěi bàng shèng zhèng
隐强侯传悬书市里,诽谤圣政;
jīn shàng hǎi ēn fàn duó jué tǔ
今上海〔恩〕,犯夺爵土。
è qí rén zhě zēng qí xū yú
恶其人者,憎其胥余。
lì èr wáng zhī zǐ ān chu guǎng líng yǐn qiáng dì yuán sì sì yīn shì
立二王之子,安楚、广陵,〔隐〕强弟员嗣祀阴氏。
èr wáng dì zú yě wèi wèi wáng hóu yǔ guǎn cài tóng
二王,帝族也,位为王侯,与管、蔡同。
guǎn cài miè sì èr wáng lì hòu ēn yǐ bāo yǐ
管、蔡灭嗣,二王立后,恩已褒矣。
yǐn qiáng yì xìng yě zūn zhòng fù zǔ fù cún qí sì
隐强,异姓也,尊重父祖,复存其祀。
lì wǔ gēng zhī yì jì lù fù zhī ēn fāng sī léi yǐ
立武庚之义,继禄父之恩,方斯羸矣。
hé zé
为什么呢?
bìng wèi dì wáng jǔ bīng xiāng zhēng tān tiān xià zhī dà jué chéng tāng zhī tǒng fēi shèng jūn zhī yì shī chéng tiān zhī yì yě
并为帝王,举兵相征,贪天下之大,绝成汤之统,非圣君之义,失承天之意也。
yǐn qiáng chén zǐ yě
隐强,臣子也。
hàn tǒng zì zài jué miè yīn shì wú sǔn wū yì ér yóu cún zhī huì pāng pèi yě
汉统自在,绝灭阴氏,无损于义,而犹存之,惠滂沛也。
gù fū yǔ lù zhī shī nèi zé zhù wū gǔ ròu wài zé bù wū tā shī
故夫雨露之施,内则注于骨肉,外则布于他施。
táng zhī yàn yàn shùn zhī zhēng zhēng qǐ néng yú cǐ
唐之晏晏,舜之烝烝,岂能逾此!
huan dōu zhī xíng jìng yán yōng huí gòng gōng sī zhī chēng jiàn wū yáo
欢兜之行,靖言庸回,共工私之,称荐于尧。
sān miáo qiǎo nìng zhī rén huò yán yǒu zuì zhī guó
三苗巧佞之人,或言有罪之国。
gǔn bù néng zhì shuǐ zhī lì jí jìn
鲧不能治水,知力极尽。
zuì jiē zài shēn bù jiā wū shàng táng yú fàng liú sǐ wū bù máo
罪皆在身,不加于上,唐、虞放流,死于不毛。
yuàn è móu shàng huái jiā pàn nì
怨恶谋上,怀挟叛逆。
kǎo shì shī shí wù guó shā jiāng zuì è zhòng wū sì zǐ
考事失实,误国杀将,罪恶重于四子。
xiào míng jiā ēn zé lùn xǐ biān jīn shàng kuān huì hái guī zhōu lǐ
孝明加恩,则论徙边,今上宽惠,还归州里。
kāi pì yǐ lái yīn mò sī dà
开辟以来,因莫斯大。
yàn zǐ yuē gōu xīng zài fáng xīn zhī jiān de qí dòng hu
晏子曰:“钩星在房、心之间,地其动乎!
fu dì dòng tiān shí fēi zhèng suǒ zhì
”夫地动天时,非政所致。
huáng dì zhèn wèi yóu guī wū zhì guǎng zhēng xián liáng fǎng qiú guò quē
皇帝振畏,犹归于治,广征贤良,访求过阙。
gāo zōng zhī cè shēn zhōu chéng zhī kāi kuì jǐn lì néng dǎi cǐ
高宗之侧身,周成之开匮,<廑力>能逮此。
gǔ dēng suì píng yōng zhǔ yīn yuán yǐ jiàn dé zhèng diān pèi wēi dài shèng zhé yōu zhě nǎi lì gōng huà
谷登岁平,庸主因缘以建德政,颠沛危殆,圣哲优者,乃立功化。
shì gù wēi bìng héng yī jiē qiǎo dǔ jù biǎn què nǎi liáng
是故微病恒医皆巧,笃剧扁鹊乃良。
jiàn chū mèng nián wú wàng qì zhì suì zhī jí yì yě bǐ hàn bù yǔ niú sǐ mín liú kě wèi jù yǐ
建初孟年,无妄气至,岁之疾疫也,比旱不雨,牛死民流,可谓剧矣。
huáng dì dūn dé jùn yì zài guān dì wǔ sī kōng gǔ gōng guó wéi zhuǎn gǔ zhèn shàn mín bù fá è tiān xià mù dé suī wēi bù luàn
皇帝敦德,俊乂在官,第五司空,股肱国维,转谷振赡,民不乏饿,天下慕德,虽危不乱。
mín jī wū gǔ bǎo wū dào dé shēn liú zài dào xīn huí xiāng nèi
民饥于谷,饱于道德,身流在道,心回乡内。
yǐ gù dào lù wú dào zéi zhī jī shēn yōu jiǒng jué wú jié duó zhī jiān yǐ wēi wèi níng yǐ kùn wèi tōng wǔ dì sān wáng shú néng kān sī zāi
以故道路无盗贼之迹,深幽迥绝无劫夺之奸,以危为宁,以困为通,五帝、三王,孰能堪斯哉?