论衡 · 王充 · Chapter 7 of 84

卷二·无形篇

PinyinModern Translation
Size

rén bǐng yuán qì wū tiān gè shòu shòu yāo zhī mìng yǐ lì cháng duǎn zhī xíng yóu táo zhě yòng tǔ wèi guǐ lián yě zhě yòng tóng wèi pán yú yǐ

人禀元气于天,各受寿夭之命,以立长短之形,犹陶者用土为簋廉,冶者用铜为柈杅矣。

qì xíng yǐ chéng bù kě xiǎo dà

器形已成,不可小大;

rén tǐ yǐ dìng bù kě jiǎn zēng

人体已定,不可减增。

yòng qì wéi xìng xìng chéng mìng dìng

用气为性,性成命定。

tǐ qì yǔ xíng hái xiāng bào shēng sǐ yǔ qī jié xiāng xū

体气与形骸相抱,生死与期节相须。

xíng bù kě biàn huà mìng bù kě jiǎn jiā

形不可变化,命不可减加。

yǐ táo yě yán zhī rén mìng duǎn cháng kě de lùn yě

以陶冶言之,人命短长,可得论也。

huò nán yuē táo zhě yòng zhí wèi guǐ lián guǐ lián yī chéng suì zhì huǐ bài bù kě fù biàn

或难曰:“陶者用埴为簋廉,簋廉壹成,遂至毁败,不可复变。

ruò fú yě zhě yòng tóng wèi pán yú suī yǐ chéng qì yóu kě fù shuò

若夫冶者用铜为柈,杅虽已成器,犹可复烁。

pán kě de wèi zūn zūn bù kě wèi guǐ

柈可得为尊,尊不可为簋。

rén bǐng qì wū tiān suī gè shòu shòu yāo zhī mìng lì yǐ xíng tǐ rú de shàn dào shén yào xíng kě biàn huà mìng kě jiā zēng

人禀气于天,虽各受寿夭之命,立以形体,如得善道神药,形可变化,命可加增。

yuē yě zhě biàn gēng chéng qì xū xiān yǐ huǒ fán shuò nǎi kě dà xiǎo duǎn cháng

曰:冶者变更成器,须先以火燔烁,乃可大小短长。

rén jì yán nián yù bǐ wū tóng qì yi yǒu ruò lú tàn zhī huà nǎi yì xíng xíng yì shòu yì kě zēng

人冀延年,欲比于铜器,宜有若炉炭之化乃易形形易寿亦可增。

rén hé yóu biàn yì qí xíng biàn rú huǒ shuò tóng qì hu

人何由变易其形,便如火烁铜器乎?

lǐ yuē shuǐ lǎo jiàng bù xiàn yú biē

《礼》曰:“水潦降,不献鱼鳖。

hé zé

为什么呢?

yǔ shuǐ bào xià chóng shé biàn huà huà wéi yú biē

雨水暴下,虫蛇变化,化为鱼鳖。

lí běn zhēn zàn biàn zhī chóng chén zǐ jǐn shèn gù bù gǎn xiàn

离本真暂变之虫,臣子谨慎,故不敢献。

rén yuàn shēn zhī biàn jì ruò chóng shé zhī huà hu

人愿身之变,冀若虫蛇之化乎?

fu chóng shé wèi huà zhě bù ruò bù huà zhě

夫虫蛇未化者,不若不化者。

chóng shé wèi huà rén bù shí yě

虫蛇未化,人不食也;

huà wéi yú biē rén zé shí zhī

化为鱼鳖,人则食之。

shí zé shòu mìng nǎi duǎn fēi suǒ jì yě

食则寿命乃短,非所冀也。

suì yuè tuī yí qì biàn wù lèi há má wèi chun què wèi shèn gé

岁月推移,气变物类,虾蟆为鹑,雀为蜃蛤。

rén yuàn shēn zhī biàn jì ruò chun yǔ shèn gé yú biē zhī lèi yě

人愿身之变,冀若鹑与蜃蛤鱼鳖之类也?

rén shè bǔ shèn gé de zhě shí zhī

人设捕蜃蛤,得者食之。

suī shēn zhī bù huà shòu mìng bù dé zhǎng fēi suǒ jì yě

虽身之不化,寿命不得长,非所冀也。

lǔ gōng niú āi qǐn jí qī rì biàn ér chéng hǔ

鲁公牛哀寝疾,七日变而成虎。

gǔn jí yǔ shān huà wèi huáng néng

鲧殛羽山,化为黄能。

yuàn shēn biàn zhě jì niú āi zhī wèi hǔ gǔn zhī wèi néng hu

愿身变者,冀牛哀之为虎,鲧之为能乎?

zé fu hǔ néng zhī shòu bù néng guò rén

则夫虎、能之寿,不能过人。

tiān dì zhī xìng rén zuì wéi guì

天地之性,人最为贵。

biàn rén zhī xíng gèng wéi qín shòu fēi suǒ jì yě

变人之形,更为禽兽,非所冀也。

fán kě jì zhě yǐ lǎo wēng biàn wéi yīng r qí cì bái fà fù hēi chǐ luò fù shēng shēn qì dīng qiáng chāo chéng bù shuāi nǎi kě guì yě

凡可冀者,以老翁变为婴儿,其次白发复黑,齿落复生,身气丁强,超乘不衰,乃可贵也。

tú biàn qí xíng shòu mìng bù yán qí hé yì zāi

徒变其形,寿命不延,其何益哉?

qiě wù zhī biàn suí qì ruò yīng zhèng zhì yǒu suǒ xiàng wéi fēi tiān suǒ yù shòu zhǎng zhī gù biàn yì qí xíng yě yòu fēi děi shén cǎo zhēn yào shí zhī ér biàn huà yě

且物之变,随气,若应政治,有所象为,非天所欲寿长之故,变易其形也,又非得神草珍药食之而变化也。

rén héng fú yào gù shòu néng zēng jiā běn xìng yì qí shēn nián yě

人恒服药固寿,能增加本性,益其身年也。

zāo shí biàn huà fēi tiān zhī zhèng qì rén suǒ shòu zhī zhēn xìng yě

遭时变化,非天之正气、人所受之真性也。

tiān dì bù biàn rì yuè bù yì xīng chén bù méi zhèng yě

天地不变,日月不易,星辰不没,正也。

rén shòu zhèng qì gù tǐ bù biàn

人受正气,故体不变。

shí huò nán huà wèi nǚ nǚ huà wèi nán yóu gāo àn wèi gǔ shēn gǔ wéi líng yě

时或男化为女,女化为男,由高岸为谷,深谷为陵也。

yīng zhèng wèi biàn wéi zhèng biàn fēi cháng xìng yě

应政为变,为政变,非常性也。

hàn xìng lǎo fù shòu zhāng liáng shū yǐ huà wèi shí

汉兴,老父授张良书,已化为石。

shì yǐ shí zhī jīng wèi hàn xìng zhī ruì yě

是以石之精,为汉兴之瑞也。

yóu hé jīng wéi rén chí bì yǔ qín shǐ zhě qín wáng zhī zhēng yě

犹河精为人持璧与秦使者,秦亡之征也。

cán shí sāng lǎo jī ér wèi jiǎn jiǎn yòu huà ér wèi é

蚕食桑老,绩而为茧,茧又化而为蛾;

é yǒu liǎng yì biàn qù cán xíng

蛾有两翼,变去蚕形。

qí cáo huà wéi fù yù fù yù zhuǎn ér wèi chán

蛴螬化为复育,复育转而为蝉;

chán shēng liǎng yì bù lèi qí cáo

蝉生两翼,不类蛴螬。

fán zhū mìng rú fēi zhī lèi duō biàn qí xíng yì qí tǐ

凡诸命蠕蜚之类,多变其形,易其体。

zhì rén dú bù biàn zhě bǐng de zhèng yě

至人独不变者,禀得正也。

shēng wèi yīng r zhǎng wèi zhàng fū lǎo wèi fù wēng

生为婴儿,长为丈夫,老为父翁。

cóng shēng zhì sǐ wèi cháng biàn gēng zhě tiān xìng rán yě

从生至死,未尝变更者,天性然也。

tiān xìng bù biàn zhě bù kě lìng fù biàn

天性不变者,不可令复变;

biàn zhě bù kě bù biàn

变者,不可不变。

ruò fú biàn zhě zhī shòu bù ruò bù biàn zhě

若夫变者之寿,不若不变者。

rén yù biàn qí xíng zhé zēng yì qí nián kě yě

人欲变其形,辄增益其年,可也;

rú tú biàn qí xíng ér nián bù zēng zé chán zhī lèi yě hé wèi rén yuàn zhī

如徒变其形而年不增,则蝉之类也,何谓人愿之?

lóng zhī wèi chóng yī cún yī wáng yī duǎn yī cháng

龙之为虫,一存一亡,一短一长。

lóng zhī wéi xìng yě biàn huà sī xū zhé fù fēi cháng

龙之为性也,变化斯须,辄复非常。

yóu cǐ yán zhī rén wù yě shòu bù biàn zhī xíng xíng bù kě biàn gēng nián bù kě zēng jiǎn

由此言之,人,物也,受不变之形,形不可变更,年不可增减。

chuán chēng gāo zōng yǒu sāng gǔ zhī yì

传称高宗有桑谷之异。

huǐ guò fǎn zhèng xiǎng fú bǎi nián shì xū yě

悔过反政,享福百年,是虚也。

chuán yán sòng jǐng gōng chū sān shàn yán yíng huò què sān shè yán nián èr shí yī zài shì yòu xū yě

传言宋景公出三善言,荧惑却三舍,延年二十一载,是又虚也。

yòu yán qín mù gōng yǒu míng dé shàng dì cì zhī shí jiǔ nián shì yòu xū yě

又言秦缪公有明德,上帝赐之十九年,是又虚也。

chēng chì sōng wáng qiáo hǎo dào wèi xian dù shì bù sǐ shì yòu xū yě

称赤松、王乔好道为仙,度世不死,是又虚也。

jiǎ lìng rén shēng lì xíng wèi zhī jiǎ zhōng lǎo zhì sǐ cháng shǒu jiǎ xíng

假令人生立形谓之甲,终老至死,常守甲形。

rú hǎo dào wèi xian wèi yǒu shǐ jiǎ biàn wéi yǐ zhě yě

如好道为仙,未有使甲变为乙者也。

fu xíng bù kě biàn gēng nián bù kě jiǎn zēng

夫形不可变更,年不可减增。

hé zé

为什么呢?

xíng qì xìng tiān yě

形、气、性,天也。

xíng wèi chūn qì wèi xià

形为春,气为夏。

rén yǐ qì wéi shòu xíng suí qì ér dòng

人以气为寿,形随气而动。

qì xìng bù jūn zé wū tǐ bù tóng

气性不均,则于体不同。

niú shòu bàn mǎ mǎ shòu bàn rén rán zé niú mǎ zhī xíng yú rén yì yǐ

牛寿半马,马寿半人,然则牛马之形与人异矣。

bǐng niú mǎ zhī xíng dāng zì dé niú mǎ zhī shòu

禀牛马之形,当自得牛马之寿;

niú mǎ zhī bù biàn wéi rén zé nián shòu yì duǎn wū rén

牛马之不变为人,则年寿亦短于人。

shì chēng gāo zōng zhī tú bù yán qí shēn xíng biàn yì

世称高宗之徒,不言其身形变异。

ér tú yán qí zēng yán nián shòu gù yǒu xìn yǐ

而徒言其增延年寿,故有信矣。

xíng zhī xuè qì yě yóu náng zhī zhù sù mǐ yě

形之血气也,犹囊之贮粟米也。

yī shí náng zhī gāo dà yì shì yī shí

一石囊之高大,亦适一石。

rú sǔn yì sù mǐ náng yì zēng jiǎn

如损益粟米,囊亦增减。

rén yǐ qì wéi shòu qì yóu sù mǐ xíng yóu náng yě

人以气为寿,气犹粟米,形犹囊也。

zēng jiǎn qí shòu yì dāng zēng jiǎn qí shēn xíng ān dé rú gù

增减其寿,亦当增减其身,形安得如故?

rú yǐ rén xíng yǔ náng yì qì yǔ sù mǐ shū gèng yǐ bāo guā yù zhī

如以人形与囊异,气与粟米殊,更以苞瓜喻之。

bāo guā zhī zhī yóu rén zhī xuè yě

苞瓜之汁,犹人之血也;

qí jī yóu ròu yě

其肌,犹肉也。

shì lìng rén sǔn yì bāo guā zhī zhī lìng qí xíng rú gù nài wèi zhī hu

试令人损益苞瓜之汁,令其形如故,耐为之乎?

rén bù nài sǔn yì bāo guā zhī zhī tiān ān nài zēng jiǎn rén zhī nián

人不耐损益苞瓜之汁,天安耐增减人之年?

rén nián bù kě zēng jiǎn gāo zōng zhī tú shuí yì zhī zhě

人年不可增减,高宗之徒,谁益之者?

ér yún zēng jiā

而云增加。

rú yán gāo zōng zhī tú xíng tǐ biàn yì qí nián yì zēng nǎi kě xìn yě

如言高宗之徒,形体变易,其年亦增,乃可信也。

jīn yán nián zēng bù yán qí tǐ biàn wèi kě xìn yě

今言年增,不言其体变,未可信也。

hé zé

为什么呢?

rén bǐng qì wū tiān qì chéng ér xíng lì zé mìng xiāng xū yǐ zhì zhōng sǐ

人禀气于天,气成而形立,则命相须以至终死。

xíng bù kě biàn huà nián yì bù kě zēng jiā

形不可变化,年亦不可增加。

yǐ hé yàn zhī

以何验之?

rén shēng néng xíng sǐ zé jiāng pū sǐ zé qì jiǎn xíng xiāo ér huài

人生能行,死则僵仆,死则气减形消而坏。

bǐng shēng rén xíng bù kě de biàn qí nián ān kě zēng

禀生人形,不可得变,其年安可增?

rén shēng zhì lǎo shēn biàn zhě fā yǔ fū yě

人生至老,身变者,发与肤也。

rén shǎo zé fā hēi lǎo zé fā bái bái jiǔ zé huáng

人少则发黑,老则发白,白久则黄。

fā zhī biàn xíng fēi biàn yě

发之变,形非变也。

rén shǎo zé fū bái lǎo zé fū hēi hēi jiǔ zé àn ruò yǒu gòu yǐ

人少则肤白,老则肤黑,黑久则黯,若有垢矣。

fā huáng ér fū wèi gòu gù lǐ yuē huáng gǒu wú jiāng

发黄而肤为垢,故《礼》曰:“黄耇无疆。

fā fū biàn yì gù rén lǎo shòu chí sǐ gǔ ròu bù kě biàn gēng shòu jí zé sǐ yǐ

”发肤变异,故人老寿迟死,骨肉不可变更,寿极则死矣。

wǔ xíng zhī wù kě biàn gǎi zhě wéi tǔ yě

五行之物,可变改者,唯土也。

yán yǐ wéi mǎ biàn yǐ wéi rén shì wèi wèi rù táo zào gèng huǒ zhě yě

埏以为马,变以为人,是谓未入陶灶更火者也。

rú shǐ chéng qì rù zào gèng huǒ láo jiān bù kě fù biàn

如使成器,入灶更火,牢坚不可复变。

jīn rén yǐ wéi tiān dì suǒ táo yě yǐ xíng yǐ chéng dìng hé kě fù gèng yě

今人以为天地所陶冶矣,形已成定,何可复更也?

tú xiān rén zhī xíng tǐ shēng máo bì biàn wéi yì xíng wū yún zé nián zēng yǐ qiān suì bù sǐ

图仙人之形,体生毛,臂变为翼,行于云则年增矣,千岁不死。

cǐ xū tú yě

此虚图也。

shì yǒu xū yǔ yì yǒu xū tú

世有虚语,亦有虚图。

jiǎ shǐ zhī rán chán é zhī lèi fēi zhēn zhèng rén yě

假使之然,蝉蛾之类,非真正人也。

hǎi wài sān shí wǔ guó yǒu máo mín yǔ mín yǔ zé yì yǐ

海外三十五国,有毛民羽民,羽则翼矣。

máo yǔ zhī mín tǔ xíng suǒ chū fēi yán wéi dào shēn shēng máo yǔ yě

毛羽之民土形所出,非言为道身生毛羽也。

yǔ yì jiàn xī wáng mǔ bù yán yǒu máo yǔ

禹、益见西王母,不言有毛羽。

bù sǐ zhī mín yì zài wài guó bù yán yǒu máo yǔ

不死之民,亦在外国,不言有毛羽。

máo yǔ zhī mín bù yán zhī sǐ

毛羽之民,不言之死;

bù sǐ zhī mín bù yán máo yǔ

不死之民,不言毛羽。

máo yǔ wèi kě yǐ xiào bù sǐ xiān rén zhī yǒu yì ān zú yǐ yàn cháng shòu hu

毛羽未可以效不死,仙人之有翼,安足以验长寿乎?

✦ You read 卷二·无形篇

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.