sú rén xiǎn xīn hǎo xìn jìn jì zhī zhě yì yí mò néng shí dìng
俗人险心，好信禁忌，知者亦疑，莫能实定。
shì yǐ rú yǎ fú cóng gōng jì dé shèng
是以儒雅服从，工伎得胜。
jí xiōng zhī shū fá jīng diǎn zhī yì
吉凶之书，伐经典之义；
gōng jì zhī shuō lìng rú yǎ zhī lùn
工伎之说，凌儒雅之论。
jīn lüè shí lùn lìng guān lǎn zǒng hé shì fēi shǐ shì yī wù
今略实论，令〔观〕览，揔核是非，使世一悟。
yí xǐ fǎ yuē xǐ dǐ tài suì xiōng
《移徙法》曰：“徙抵太岁，凶；
fù tài suì yì xiōng
负太岁，亦凶。
dǐ tài suì míng yuē suì xià fù tài suì míng yuē suì pò gù jiē xiōng yě
”抵太岁名曰岁下，负太岁名曰岁破，故皆凶也。
jiǎ lìng tài suì zài jiǎ zǐ tiān xià zhī rén jiē bù dé nán běi xǐ qǐ zhái jià qǔ yì jiē bì zhī
假令太岁在甲子，天下之人皆不得南北徙，起宅嫁娶亦皆避之。
qí yí dōng xī ruò xǐ sì wéi xiāng zhī rú zhě jiē jí
其移东西，若徙四维，相之如者皆吉。
hé zhě
为什么呢？
bù yǔ tài suì xiāng chù yì bù dǐ tài suì zhī chōng yě
不与太岁相触，亦不抵太岁之冲也。
shí wèn bì tài suì zhě hé yì yě
实问：避太岁者，何意也？
lìng tài suì è rén xǐ hu
令太岁恶人徙乎？
zé xǐ zhě jiē yǒu huò
则徙者皆有祸。
lìng tài suì bù jīn rén xǐ è rén dǐ chù zhī hu
令太岁不禁人徙，恶人抵触之乎？
zé dào shàng zhī rén nán běi xíng zhě jiē yǒu yāng
则道上之人，南北行者皆有殃。
tài suì zhī yì yóu zhǎng lì zhī xīn yě
太岁之意，犹长吏之心也。
zhǎng lì zài tú rén xíng chù chē mǎ gàn qí lì cóng zhǎng lì nù zhī qǐ dú bào qì zài wù qù zhái xǐ jū chù fàn zhī zhě ér nǎi zé zhī zāi
长吏在涂，人行触车马，干其吏从，长吏怒之，岂独抱器载物，去宅徙居触犯之者，而乃责之哉？
xī wén dì chū guò bà líng qiáo yǒu yī rén xíng féng chē jià táo wū qiáo xià yǐ wéi wén dì zhī chē yǐ guò jí zǒu ér chū jīng shèng yú mǎ
昔文帝出，过霸陵桥，有一人行逢车驾，逃于桥下，以为文帝之车已过，疾走而出，惊乘舆马。
wén dì nù yǐ shǔ tíng wèi zhāng shì zhī
文帝怒，以属廷尉张释之。
shì zhī dāng lùn
释之当论。
shǐ tài suì zhī shén xíng ruò wén dì chū hū
使太岁之神行若文帝出乎？
zé rén fàn zhī zhě bì yǒu rú qiáo xià zǒu chū zhī rén yǐ
则人犯之者，必有如桥下走出之人矣。
fāng jīn háng dào lù zhě bào ruò pú sǐ hé yǐ zhī fēi chù yù tài suì zhī chū yě
方今行道路者，暴溺仆死，何以知非触遇太岁之出也？
wèi yí xǐ zhě yòu bù néng chù
为移徙者，又不能处。
bù néng chù zé fàn yǔ bù fàn wèi kě zhī
不能处，则犯与不犯未可知。
wèi kě zhī zé qí xíng yǔ bù xíng wèi kě shěn yě
未可知，则其行与不行未可审也。
qiě tài suì zhī shén shěn xíng hu
且太岁之神审行乎？
zé yi yǒu qū zhé bù yí zhí nán běi yě
则宜有曲折，不宜直南北也。
zhǎng lì chū shè xíng yǒu qū zhé
长吏出舍，行有曲折。
rú tiān shén zhí dào bù qū zhé hu
如天神直道不曲折乎？
zé cóng dōng xī sì wéi xǐ zhě yóu gàn zhī yě
则从东西、四维徙者，犹干之也。
ruò zhǎng lì zhī nán běi xíng rén cóng dōng rú xi sì wéi xiāng zhī rú yóu dǐ chù zhī
若长吏之南北行，人从东如西，四维相之如，犹抵触之。
rú bù zhèng nán běi nán běi zhī xǐ yòu hé fàn
如不正南北，南北之徙又何犯？
rú tài suì bù dòng xíng hu zé yi yǒu gōng shì yíng pù bù yǔ rén xiāng jiàn rén ān dé ér chù zhī
如太岁不动行乎，则宜有宫室营堡，不与人相见，人安得而触之？
rú tài suì wú tǐ yǔ zhǎng lì yì ruò yān yún hóng ní zhí jīng tiān dì jí zǐ wǔ nán běi chén hu
如太岁无体，与长吏异，若烟云虹霓，直经天地，极子午南北陈乎？
zé dōng xī xǐ ruò sì wéi xǐ zhě yì gàn zhī
则东西徙，若四维徙者，亦干之。
pì ruò jīn shí rén xíng chù fán wù yù qì wú cóng héng fù xiāng jiē zhòng shāng yān
譬若今时人行触繁雾蜮气，无从横负乡皆中伤焉。
rú shěn rú qì rén dāng jiàn zhī suī bù yí xǐ yì jiē zhòng shāng
如审如气，人当见之，虽不移徙，亦皆中伤。
qiě tài suì tiān bié shén yě yǔ qīng lóng wú yì
且太岁，天别神也，与青龙无异。
lóng zhī tǐ bù guò shù qiān zhàng rú lìng shén zhě yi zhǎng dà ráo zhī shù wàn zhàng lìng tǐ yǎn běi fāng dāng yán tài suì zài běi fāng bù dàng yán zài zi
龙之体不过数千丈，如令神者宜长大，饶之数万丈，令体掩北方，当言太岁在北方，不当言在子。
qí dōng yǒu chǒu qí xi yǒu hài míng bù zhuān yǎn běi fāng jí dōng xi zhī guǎng míng yǐ
其东有丑，其西有亥，明不专掩北方，极东西之广，明矣。
lìng zhèng yán zài zi wèi chù tǔ zhī zhōng zhí zǐ wǔ zhě bù dé nán běi xǐ ěr dōng biān zhí chǒu sì zhī de xī biān zhí hài wèi zhī mín hé wéi bù dé nán běi xǐ
令正言在子位，触土之中，直子午者不得南北徙耳，东边直丑巳之地，西边直亥、未之民，何为不得南北徙？
chǒu yǔ hài dì zhī mín shǐ tài suì zuǒ yòu tōng de nán běi xǐ jí dōng xī xǐ
丑与亥地之民，使太岁左右通，得南北徙及东西徙。
hé zé
为什么呢？
chǒu zài zi dōng hài zài zi xi chǒu hài zhī mín dōng xī xǐ chù suì zhī wèi
丑在子东，亥在子西，丑、亥之民东西徙，触岁之位；
sì wèi zhī mín dōng xī xǐ jì suì suǒ pò
巳、未之民东西徙，忌岁所破。
rú zhě lùn tiān xià jiǔ zhōu yǐ wéi dōng xī nán běi jǐn de guǎng cháng jiǔ zhōu zhī nèi wǔ qiān lǐ jìng sān hé tǔ zhōng
儒者论天下九州，以为东西南北，尽地广长，九州之内五千里，竟三河土中。
zhōu gōng bǔ zhái jīng yuē wáng lái shào shàng dì zì fú wū tǔ zhōng
周公卜宅，《经》曰：“王来绍上帝，自服于土中。
luò zé tǔ zhī zhōng yě
”雒则土之中也。
zōu yǎn lùn zhī yǐ wéi jiǔ zhōu zhī nèi wǔ qiān lǐ jìng hé wéi yī zhōu zài dōng nán wèi míng yuē chì xiàn zhōu
邹衍论之，以为九州之内五千里，竟合为一州，在东〔南〕位，名曰赤县州。
zì yǒu jiǔ zhōu zhě jiǔ yān jiǔ jiǔ bā shí yī fán bā shí yī zhōu
自有九州者九焉，九九八十一，凡八十一州。
cǐ yán dài xū
此言殆虚。
dì xíng nán shěn jiǎ lìng yǒu zhī yì yī nán yě
地形难审，假令有之，亦一难也。
shǐ tiān xià jiǔ zhōu rú rú zhě zhī yì zhí luò yì yǐ nán duì sān hé yǐ běi yù zhōu jīng zhōu jì zhōu zhī bù yǒu tài suì ěr
使天下九州，如儒者之议，直雒邑以南，对三河以北，豫州、荆州、冀州之部有太岁耳。
yōng liáng zhī jiān qīng yǎn xú yáng zhī de ān dé yǒu tài suì
雍、梁之间，青、兖、徐、扬之地，安得有太岁？
shǐ rú zōu yǎn zhī lùn zé tiān xià jiǔ zhōu zài dōng nán wèi bù zhí zǐ wǔ ān dé yǒu tài suì
使如邹衍之论，则天下九州在东南位，不直子午，安得有太岁？
rú tài suì bù zài tiān dì jí fēn sǎn zài mín jiān zé yī jiā zhī zhái zhé yǒu tài suì
如太岁不在天地极，分散在民间，则一家之宅，辄有太岁。
suī bù nán běi xǐ yóu dǐ chù zhī
虽不南北徙，犹抵触之。
jiǎ lìng cóng dōng lǐ xǐ xi lǐ xi lǐ yǒu tài suì cóng dōng zhái xǐ xi zhái xi zhái yǒu tài suì huò zài rén zhī dōng xī huò zài rén zhī nán běi yóu xíng tú shàng dōng xī nán běi jiē féng chù rén
假令从东里徙西里，西里有太岁，从东宅徙西宅，西宅有太岁，或在人之东西，或在人之南北，犹行途上，东西南北皆逢触人。
tài suì wèi shù qiān wàn yì tiān xià zhī mín xǐ zhě jiē xiōng wèi yí xǐ zhě hé yǐ shěn zhī
太岁位数千万亿，天下之民徙者皆凶，为移徙者何以审之？
rú shěn lì wū tiān dì zhī jì yóu wáng zhě zhī wèi zài tǔ zhōng yě
如审立于天地之际，犹王者之位在土中也。
dōng fāng zhī mín zhāng gōng xi shè rén bù wèi zhī shè wáng zhě yǐ bù néng zhì wáng zhě zhī dōu zì zhǐ shè qí chù yě
东方之民，张弓西射，人不谓之射王者，以不能至王者之都，自止射其处也。
jīn xǐ qǐ néng běi zhì tài suì wèi zāi
今徙岂能北至太岁位哉！
zì zhǐ xǐ bǎi bù zhī nèi hé wéi wèi zhī shāng tài suì hu
自止徙百步之内，何为谓之伤太岁乎？
qiě yí xǐ zhī jiā jìn nán běi xǐ zhě yǐ wéi suì zài zi wèi zi zhě pò wǔ nán běi xǐ zhě dǐ chù qí chōng gù wèi zhī xiōng
且移徙之家禁南北徙者，以为岁在子位，子者破午，南北徙者抵触其冲，故谓之凶。
fu pò zhě xū yǒu yǐ zhuī pò zhī yě
夫破者须有以椎破之也。
rú shěn yǒu suǒ yòng zé bù xǐ zhī mín jiē bèi pò hài
如审有所用，则不徙之民，皆被破害；
rú wú suǒ yòng hé néng pò zhī
如无所用，何能破之！
fu léi tiān qì yě shèng xià jī shé zhé mù pò shān shí bào shā rén
夫雷，天气也，盛夏击折，折木破山，时暴杀人。
shǐ tài suì suǒ pò ruò xùn léi yě zé shēng yīn yi jí sǐ zhě yi bào
使太岁所破，若迅雷也，则声音宜疾，死者宜暴；
rú bù ruò léi yì wú néng pò
如不若雷，亦无能破。
rú wèi chōng dǐ wèi pò chōng dǐ ān néng xiāng pò
如谓冲抵为破，冲抵安能相破？
dōng xī xiāng yǔ wèi chōng ér nán běi xiāng yǔ wèi dǐ
东西相与为冲，而南北相与为抵。
rú bì yǐ chōng dǐ wèi xiōng zé dōng xī cháng xiōng ér nán běi cháng è yě
如必以冲抵为凶，则东西常凶而南北常恶也。
rú yǐ tài suì shén qí chōng dú xiōng shén mò guò wū tiān dì tiān dì xiāng yǔ wèi chōng zé tiān de zhī jiān wú shēng rén yě
如以太岁神，其冲独凶，神莫过于天地，天地相与为冲，则天地之间无生人也。
huò shàng shí èr shén dēng míng cóng kuí zhī bèi gōng jì jiā wèi zhī jiē tiān shén yě
或上十二神，登明、从魁之辈，工伎家谓之皆天神也。
cháng lì zǐ chǒu zhī wèi jù yǒu chōng dǐ zhī qì shén suī bù ruò tài suì yi yǒu wēi bài
常立子、丑之位，俱有冲抵之气，神虽不若太岁，宜有微败。
yí xǐ zhě suī bì tài suì zhī xiōng yóu chù shí èr shén zhī hài wèi yí xǐ shí zhě hé yǐ bù jīn
移徙者虽避太岁之凶，犹触十二神之害，为移徙时者，何以不禁？
dōng qì hán shuǐ yě shuǐ wèi zài běi fāng
冬气寒，水也，水位在北方。
xià qì rè huǒ yě huǒ wèi zài nán fāng
夏气热，火也，火位在南方。
àn qiū dōng hán chūn xià rè zhě tiān xià pǔ rán fēi dú nán běi zhī fāng shuǐ huǒ chōng yě
案秋冬寒，春夏热者，天下普然，非独南北之方水火冲也。
jīn tài suì wèi zài zi ěr tiān xià jiē wèi tài suì fēi dú zi wǔ chōng yě
今太岁位在子耳，天下皆为太岁，非独子、午冲也。
shěn yǐ suǒ lì zhě wéi zhǔ zé wǔ kě wèi dà xià zi kě wèi dà dōng
审以所立者为主，则午可为大夏，子可为大冬。
dōng xià nán běi xǐ zhě kě fù xiōng hu
冬夏南北徙者，可复凶乎？
lì chūn gèn wáng zhèn xiāng xùn tāi lí méi kūn sǐ duì qiú qián fèi kǎn xiū
立春，艮王、震相、巽胎、离没、坤死、兑囚、干废、坎休。
wáng zhī chōng sǐ xiāng zhī chōng qiú wáng xiāng chōng wèi yǒu sǐ qiú zhī qì
王之冲死，相之冲囚，王相冲位，有死囚之气。
qián kūn liù zǐ tiān xià zhèng dào fú xī wén wáng xiàng yǐ zhì shì
乾坤六子，天下正道，伏羲、文王象以治世。
wén wèi jīng suǒ zài dào wèi shèng suǒ xìn míng shěn wū tài suì yǐ
文为经所载，道为圣所信，明审于太岁矣。
rén huò yǐ lì chūn dōng běi xǐ dǐ gèn zhī xià bù bèi xiōng hài
人或以立春东北徙，抵艮之下，不被凶害。
tài suì lì wū zi bǐ dōng běi xǐ kūn guà jìn wū wǔ yóu gèn yǐ kūn xǐ chù zi wèi hé gù dú xiōng
太岁立于子，彼东北徙，坤卦近于午，犹艮以坤，徙触子位，何故独凶？
zhēng yuè jiàn wū yín pò wū shēn cóng yín shēn xǐ xiāng zhī rú zhě wú yǒu xiōng hài
正月建于寅，破于申，从寅、申徙，相之如者，无有凶害。
tài suì bù zhǐ wǔ ér kōng yuē suì pò
太岁不指午，而空曰岁破；
wǔ shí wú xiōng huò ér xū jìn nán běi qǐ bù wàng zāi
午实无凶祸，而虚禁南北，岂不妄哉！
shí èr yuè wèi yī suì sì shí jié jìng yīn yáng qì zhōng jìng fù wèi yī suì rì yuè jī jù zhī míng ěr hé gù yǒu shén ér wèi zhī lì wū zi wèi hu
十二月为一岁，四时节竟，阴阳气终，竟复为一岁，日月积聚之名耳，何故有神而谓之立于子位乎？
jī fēn wèi rì lěi rì wèi yuè lián yuè wéi shí jì shí wéi suì
积分为日，累日为月，连月为时，纪时为岁。
suì zé rì yuè shí zhī lèi yě
岁则日、月、时之类也。
suì ér yǒu shén rì yuè shí yì fù yǒu shén hu
岁而有神，日、月、时亦复有神乎？
qiān wǔ bǎi sān shí jiǔ suì wèi yī tǒng sì qiān liù bǎi yī shí qī suì wèi yī yuán
千五百三十九〔岁〕为一统，四千六百一十七岁为一元。
suì yóu tǒng yuán yě
岁犹统元也。
suì yǒu shén tǒng yuán fù yǒu shén hu
岁有神，统元复有神乎？
lùn zhī yǐ wéi wú
论之以为无。
jiǎ lìng yǒu zhī hé gù hài rén
假令有之，何故害人？
shén mò guò wū tiān dì tiān dì bù hài rén
神莫过于天地，天地不害人。
rén wèi bǎi shén bǎi shén bù hài rén
人谓百神，百神不害人。
tài suì zhī qì tiān dì zhī qì yě hé zēng wū rén chù ér wéi hài
太岁之气，天地之气也，何憎于人，触而为害？
qiě wén yuē jiǎ zǐ bù xǐ
且文曰：“甲子不徙。
yán jiǎ yǔ zi shū wèi tài suì lì zǐ bù jū jiǎ wèi yí xǐ zhě yùn zhī ér fù jū jiǎ
”言甲与子殊位，太岁立子不居甲，为移徙者，运之而复居甲。
wèi zhī ér fù jū jiǎ wèi yí xǐ shí zhě yì yi fù jìn dōng xī xǐ
为之而复居甲，为移徙时者，亦宜复禁东西徙。
jiǎ yǔ zi jūn qí xiōng yi tóng
甲与子钧，其凶宜同。
bù jīn jiǎ ér dú jì zi wèi yí xǐ shí zhě jìng wàng bù kě yòng yě
不禁甲，而独忌子，为移徙时者，竟妄不可用也。
rén jū bù néng bù yí xǐ yí xǐ bù néng bù chù suì chù suì bù néng bù de shí sǐ
人居不能不移徙，移徙不能不触岁，触岁不能不得时死。
gōng jì zhī rén jiàn jīn rén zhī sǐ zé guī huò wū wǎng shí zhī xǐ
工伎之人，见今人之死，则归祸于往时之徙。
sú xīn xiǎn wēi sǐ zhě bù jué gù tài suì zhī yán chuán shì bù miè
俗心险危，死者不绝，故太岁之言，传世不灭。