yī
一
dīng sì yú liú luò cháng ān yù xíng bù láng zhōng wáng gōng huì wǎn zhě jiā
丁巳余流落长安,寓刑部郎中王公讳琬者家。
tóng yù rén cháng shú xiào lián zhào guì pú zì zài bái qīng gài xiāng zhī xī lín xiàng gōng mén xià shì yě
同寓人常熟孝廉赵贵璞,字再白,倾盖相知,西林相公门下士也。
yù jiàn yú jiàn xī lín yǒu ní zhī zhě yīn ér zhōng zhǐ
欲荐余见西林,有尼之者,因而中止。
wèi jǐ wáng gōng chū shǒu xīng huà
未几,王公出守兴化。
yú sù rán wú guī
余僳然无归。
zhào yǐ hán shì ér liú yú réng zhù wáng gōng jiù wū gōng qí yōng sūn bǐ cǐ chàng hé
赵以寒士而留余仍住王公旧屋,供其饔飧,彼此倡和。
zhào shī cái qīng jǐng guò xiān xiá lǐng yún wàn zhú sǎo tiān qīng yù yǔ yī fēng shòu yuè bái chéng shuāng
赵诗才清警,《过仙霞岭》云:“万竹扫天青欲雨,一峰受月白成霜。
qí zēng zǔ mǒu shēng tiān qǐ jiān tí tiān shèng gé yún tiān zài gé zhōng kàn shì luàn mín cóng dì shàng zuò rén nán
”其曾祖某,生天启间,《题天圣阁》云:“天在阁中看世乱,民从地上作人难。
èr
二
bǐng zǐ jiǔ yuè yú huàn shǔ nüè
丙子九月,余患暑疟。
zǎo yǐn lǚ yī yào zhì rì fū hū ǒu nì tóu xuàn bù zhǐ
早饮吕医药,至日呋,忽呕逆,头眩不止。
jiā cí bào yú qǐ zuò jué xuè qì zì xiōng fèn qǐ xìng mìng zài hū xī jiān
家慈抱余起坐,觉血气自胸偾起,性命在呼吸间。
hū yǒu tóng zhēng yǒu zhào lí cūn lái fǎng
忽有同征友赵藜村来访。
jiā rén yǐ jí cí
家人以疾辞。
yuē wǒ jiě yī lǐ
曰:“我解医理。
nǎi yán rù zhěn mài kàn fāng xiào yuē róng yì
”乃延入,诊脉看方,笑曰:“容易。
mìng sù mǎi shí gāo jiā tā yào tóu zhī
”命速买石膏,加他药投之。
yú fu yǐn yī sháo rú yǐ qiān jūn zhī shí jiāng cháng wèi yā xià xuè qì quán xiāo
余甫饮一勺,如以千钧之石,将肠胃压下,血气全消。
wèi bàn yú chén chén shuì qù sǎng shàng wēi hàn méng lóng zhōng wén jiā cí kěn yuē qǐ fēi xiān dān hu
未半盂,沉沉睡去,颡上微汗,朦胧中闻家慈啃曰:“岂非仙丹乎?
shuì xū yú xǐng jūn yóu zài zuò wèn sī xī guā fǒu
”睡须臾醒,君犹在坐,问:“思西瓜否?
yuē xiǎng shén
”曰:“想甚。
jí mìng mǎi guā yuē píng jūn jǐn liàng wǒ qù yǐ
”即命买瓜,曰:“凭君尽量,我去矣。
shí piàn xǔ rú tí hú guàn dǐng tóu mù wèi qīng
”食片许,如醍醐灌顶,头目为轻。
wǎn biàn shí zhōu
晚便食粥。
cì rì lái yuē jūn suǒ huàn zhě yáng míng jīng nüè yě
次日来,曰:“君所患者,阳明经疟也。
lǚ yī wù wèi tài yáng jīng yǐ shēng má qiāng huó èr wèi shēng tí zhī jiāng jūn wàng xuè nì liú ér shàng wéi bái hǔ tāng kě zhì
吕医误为太阳经,以升麻、羌活二味升提之,将君妄血逆流而上,惟白虎汤可治。
rán yì wēi yǐ
然亦危矣!
wèi jǐ jūn guī
”未几,君归。
yú sòng xíng shī yún huó wǒ zì zhī yuán yǒu jiù lí jūn zhuǎn kǒng bìng nán xiāo
余送行诗云:“活我自知缘有旧,离君转恐病难消。
xiān shēng yì jiàn zèng yún tóng shì míng guāng rén yǒu jǐ
”先生亦见赠云:“同试明光人有几?
yī shí gōng gàn bìn xiān bān
一时公干鬓先斑。
lí cūn jī míng dài fǎng yǒu yún jiā chén jié liáng dí yán cǎi běi shān dù
”藜村《鸡鸣埭访友》云:“佳辰结良觌,言采北山杜。
jī míng gǔ dài cún dēng lín hún màn yǔ
鸡鸣古埭存,登临浑漫与。
xiāo liáng cǐ huà chéng yí wèi chū dì zǔ
萧梁此化城,贻为初地祖。
liù lóng xíng xìng guò jīn bì xiàn rú xǔ
六龙行幸过,金碧现如许。
yù biàn liù cháo zōng fēng luàn tǎ líng yǔ
欲辨六朝踪,风乱塔铃语。
jiāng nán shān sè jiā xuán wǔ hú chéng chè
江南山色佳,玄武湖澄澈。
huō kāi jǐ àng jiān xiù chū tíng mù mò
豁开几盎间,秀出庭木末。
yán líng dūn sù shàng jiè yǐ shū yùn jié
延陵敦夙尚,借以纾蕴结。
shān néng shǐ rén dàn hú néng shǐ rén kuò
山能使人澹,湖能使人阔。
liáo gòng fā xiào yín wú wéi mù chán yuè
聊共发啸吟,无为慕禅悦。
zhào míng níng jìng jiāng xī nán fēng rén
”赵名宁静,江西南丰人。
sì
四
shǎo líng yún duō shī shì wǒ shī
少陵云:“多师是我师。
fēi zhǐ kě shī zhī rén ér shī zhī yě
”非止可师之人而师之也。
cūn tóng mù shù yī yán yī xiào jiē wú zhī shī shàn qǔ zhī jiē chéng jiā jù
村童、牧竖,一言一笑,皆吾之师,善取之皆成佳句。
suí yuán dān fèn zhě shí yuè zhōng zài méi shù xià xǐ bào yún
随园担粪者,十月中,在梅树下喜报云;
yǒu yī shēn huā yǐ
“有一身花矣!
yú yīn yǒu jù yún yuè yìng zhú chéng qiān gè zì shuāng gāo méi yùn yī shēn huā
”余因有句云:“月映竹成千‘个’字,霜高梅孕一身花。
yú èr yuè chū mén yǒu yě sēng sòng xíng yuē kě xī yuán zhōng méi huā shèng kāi gōng dài bù qù guǎng yú yīn yǒu jù yún zhǐ lián xiāng xuě méi gàn shù bù dé suí shēn dài shàng chuán
”余二月出门,有野僧送行,曰:“可惜园中梅花盛开,公带不去广余因有句云:“只怜香雪梅干树,不得随身带上船。
wǔ
五
fán gǔ rén yǐ wáng zhī zuò hòu rén bǔ zhī zú bù néng jiā yóu wú xìng qíng gù yě
凡古人已亡之作,后人补之,卒不能佳,由无性情故也。
shù xī bǔ yóu gēng yuán cì shān bǔ xián yīng jiǔ yuān pí rì xiū bǔ jiǔ xià péi guāng tíng bǔ xīn gōng máo chī qí cí suī zài hòu rén dú zhī zhě guǎ yǐ
束皙补《由庚》,元次山补《咸英》、《九渊》,皮日休补《九夏》,裴光庭补《新宫》、《茅鸱》,其词虽在,后人读之者寡矣。
liù
六
táng rén yǒng liǔ yún cháng tiáo luàn fú chūn bō dòng bù xǔ jiā rén zhào yǐng kàn
唐人咏《柳》云:“长条乱拂春波动,不许佳人照影看。
sòng rén yǒng liǔ yún ài bǎ cháng tiáo nǎo gōng zi rě tā tóu shàng hǎi táng huā
”宋人咏《柳》云:“爱把长条恼公子,惹他头上海棠花。
qī
七
zhāng yàn gōng chēng yán cháo yǐn shī xuàn zhuāng qiàn fú bù miǎn wèi fēng yǎ zuì rén
张燕公称阎朝隐诗,炫装倩服,不免为风雅罪人。
wáng jīng gōng yīn zhī zuò zì shuō yún shī zhě sì yán yě
王荆公因之作《字说》云:“诗者,寺言也。
sì wèi jiǔ qīng suǒ jū fēi lǐ fǎ zhī yán bù rù gù yuē sī wú xié
寺为九卿所居,非礼法之言不入,故曰‘思无邪’。
jìn yǒu mǒu tài shǐ kè shǒu qí shuō dòng yún shī kě yǐ guān rén pǐn
”近有某太史恪守其说,动云“诗可以观人品”。
yú xì sòng yī lián yún āi zhēng liǎng xíng yàn yuē zhǐ yī gōu yín
余戏诵一联云:“‘哀筝两行雁,约指一勾银。
dàng shì hé rén zhī zuò tài shǐ yì báo zhī yuē bù guò dōng láng wēn lǐ ěr
’当是何人之作?”太史意薄之曰:“不过冬郎、温、李耳!
yú xiào yuē cǐ sòng sì cháo yuán lǎo wén lù gōng shī yě
”余笑曰:“此宋四朝元老文潞公诗也。
tài shǐ dà hài
”太史大骇。
yú zài sòng li wén zhèng gōng fáng zèng jì shī yuē biàn qiān hún mèng cóng jīn rì zài dǔ chán juān shì jǐ shí yī wǎng qíng shēn yán yóu zhōng fā ér wén zhèng gōng wèi kāi guó míng chén
余再诵李文正公防《赠妓》诗曰:“便牵魂梦从今日,再睹婵娟是几时?”一往情深,言由衷发,而文正公为开国名臣。
fu yì hé shāng yú rén pǐn hu xiào jīng hán shén wù yún shī zhě chí yě
夫亦何伤于人品乎?《孝经·含神雾》云:“诗者,持也。
chí qí xìng qíng shǐ bù bào qù yě
持其性情,使不暴去也。
qí lì yì bǐ jīng gōng chà shèng
”其立意比荆公差胜。
bā
八
liú zhāo yǔ yuē wǔ lǜ yī shǒu rú sì shí xián rén qí zhōng zhe yī tú gū ér bù dé
刘昭禹曰:“五律一首,如四十贤人,其中着一屠沽儿不得。
yú jiào shào nián xué shī zhě dāng cóng wǔ lǜ rù shǒu shàng kě yǐ pān gǔ fēng xià kě yǐ jiē qī lǜ
”余教少年学诗者,当从五律入手:上可以攀古风,下可以接七律。
jiǔ
九
kǒng zǐ yǔ zi xià lùn shī yuē kuī qí mén wèi rù qí shì ān jiàn qí ào cáng zhī suǒ zài hu qián gāo àn hòu shēn gǔ líng líng rán bù jiàn qí lǐ suǒ wèi shēn wēi zhě yě
孔子与子夏论诗曰:“窥其门,未入其室,安见其奥藏之所在乎?前高岸,后深谷,泠泠然不见其里,所谓深微者也。
cǐ shù yán jí shì yán cāng láng líng yáng guà jiǎo xiāng xiàng dù hé zhī xiān shēng
”此数言,即是严沧浪“羚羊挂角”、“香象渡河”之先声。
shí
十
lú yā yǔ sài wài jiē jiā shū yún liào lái láng bèi yuán yīng ěr biàn shuō píng ān nà dàng zhēn
卢雅雨《塞外接家书》云:“料来狼狈原应尔,便说平安那当真。
hé nán yuán dōu zhōng jì jiā shū yún měi yīn jí bìng chóu jiā yuǎn qiáng shuō píng ān xià bǐ nán
”何南园《都中寄家书》云:“每因疾病愁家远,强说平安下笔难。
yī shí yī
一十一
sòng bài lèi chāo dì yī juǎn zāo jì lèi yún chén le wēng zhī fù shàng shū yǔ pān liáng guì yì róng zhī fù jiāo hǎo
《宋稗类抄》第一卷《遭际类》云:“陈了翁之父尚书,与潘良贵义荣之父交好。
pān yī rì wèi chén yuē wú èr rén guān zhí nián chǐ zhǒng zhǒng xiāng sì hèn yǒu yī shì bù rú gōng
潘一日谓陈曰:‘吾二人官职、年齿,种种相似,恨有一事不如公。
chén wèn zhī
’陈问之。
pān yuē gōng yǒu sān zi wǒ nǎi wú zhī
潘曰:‘公有三子,我乃无之。
chén yuē wú yǒu qiè yǐ shēng zǐ yǐ kě yǐ fèng jiè
’陈曰:‘吾有妾,已生子矣,可以奉借。
tā rì shēng zǐ dāng jí jiàn hái
他日生子,当即见还。
jì ér qiǎn zhì jí le wēng zhī mǔ yě
’既而遣至,即了翁之母也。
wèi jǐ shēng liáng guì
未几,生良贵。
hòu qí mǔ suì wǎng lái liǎng jiā
后其母遂往来两家。
yī mǔ shēng èr míng rú qián suǒ wèi yǒu
一母生二名儒,前所未有。
cǐ shì tài tōng tuō jīn rén suǒ duàn bù wéi ér sòng zhī xián zhě wèi zhī qiě chuán wéi jiā huà
”此事太通脱,今人所断不为,而宋之贤者为之,且传为佳话。
gāo nán fù tài shǒu tí shī yuē zèng qiè shēng r gǔ rén yǒu r shēng huán qiè gǔ rén wú
高南阜太守题诗曰:“赠妾生儿古人有,儿生还妾古人无。
sòng xián huò dá jìng rú cǐ jì yǔ rén jiān xiǎo zhàng fū háng zhōu féng shān gōng xiān shēng yǐ chūn qiū lú pú piē wèi qí zhī zhōng chén yún tì zhuāng gōng bào chóu yào miè cuī shì fēi qìng fēng bù kě
宋贤豁达竟如此,寄语人间小丈夫!”杭州冯山公先生,以春秋卢蒲瞥为齐之忠臣,云:“替庄公报仇,要灭崔氏,非庆封不可;
yù shū xīn qìng fēng fēi yì nèi bù kě
欲输心庆封,非易内不可。
wǔ lún zhōng jūn fù zuì dà fu qī wèi xiǎo
五伦中,君、父最大,夫、妻为小。
lú gù dà lún gù bù gù xiǎo lún yě
卢顾大伦,故不顾小伦也。
qí yán shén chuàng rén duō guài zhī
”其言甚创,人多怪之。
yú àn dōng hàn dú xíng chuán qián wéi rèn yǒng bì wáng mǎng zhī luàn wěi bìng qīng máng qī yín yú qián yáng wéi bú jiàn
余按东汉《独行传》:犍为任永避王莽之乱,伪病青盲,妻淫于前,佯为不见。
shì shān gōng zhī yán wèi cháng wú zhèng
似山公之言,未尝无证。
yī shí èr
一十二
táng hàn lín xué shì zuì róng rù zhí xǔ jiè fēi lóng jiù mǎ
唐翰林学士最荣,入值,许借飞龙厩马。
bái xiāng shān zèng qián hàn lín shī yuē fēn bān jiē mìng fù duì yuàn jí chǔ huáng
白香山《赠钱翰林》诗曰:“分班皆命妇,对苑即储皇。
gài zuì qīn gōng jìn yě
”盖最亲宫禁也。
shì yǐ wéi shòu xué shì yě ér fù yǐ shǔ xié zhī páo
是以韦绶,学士也,而覆以蜀撷之袍;
hán wò xué shì yě ér àn cáng jīn lián zhī zhú
韩渥,学士也,而暗藏金莲之烛。
shí guó chūn qiū zài hòu shǔ wáng jiàn dài hàn lín guò yōu rén yóu zhī
《十国春秋》载:“后蜀王建待翰林过优,人尤之。
jiàn yuē wǒ xī zhí jìn jūn jiàn táng tiān zǐ dài hàn lín zhī hòu suī péng yǒu bù rú yě
建曰:‘我昔值禁军,见唐天子待翰林之厚,虽朋友不如也。
wǒ bù guò wàn fēn zhī yī ěr
我不过万分之一耳。
yī shí sān
一十三
gǔ chēng zhuàng yuán bù bì diàn shì dì yì míng
古称状元,不必殿试第一名。
táng zhèng gǔ dēng dì hòu sù píng kāng lǐ shī yuē hǎo shì wǔ gēng cán jiǔ xǐng ěr biān wén huàn zhuàng yuán shēng
唐郑谷登第后,《宿平康里》诗曰:“好是五更残酒醒,耳边闻唤状元声。
àn gǔ dēng zhào chāng hàn bǎng míng cì dì bā fēi dì yī yě
”按谷登赵昌翰榜,名次第八,非第一也。
zhōu bì dà yǒu huí yáo zhuàng yuán yǐng qǐ huí dì èr rén yè zhuàng yuán shì qǐ
周必大有《回姚状元颖启》、《回第二人叶状元适启》。
dāng shí xīn jìn shì jiē de chēng zhuàng yuán
当时新进士,皆得称状元。
wéi nán hàn zhuàng yuán bù kě zuò
惟南汉状元不可作。
shí guó chūn qiū zài liú gōng dìng lì zuò zhuàng yuán zhě bì xiān shòu gōng xíng
《十国春秋》载:“刘龚定例,作状元者,必先受宫刑。
luō lǚ xiān nán hàn gōng cí yún mò guài gōng rén kuā duì shí shàng yī duō bàn zhuàng yuán láng
”罗履先《南汉宫词》云:“莫怪宫人夸对食,尚衣多半状元郎。
gǔ chēng tàn huā bù bì dì sān míng
”古称探花,不必第三名。
tiān zhōng jì táng jìn shì xìng yuán chū huì shǐ shǎo jùn èr rén tàn huā yóu yuán ruò tā rén xiān zhé míng huā zé èr rén bèi fá
《天中记》“唐进士杏园初会,使少俊二人探花游园,若他人先折名花,则二人被罚”。
cài kuān fu shī huà yún gù shì jìn shì cháo jí zé nián shào zhě wèi tàn huā shǐ
《蔡宽夫诗话》云:“故事:进士朝集,择年少者为探花使。
shì tàn huā zhě nián shào jìn shì zhī zhí fēi bì dì sān míng yě
”是探花者,年少进士之职,非必第三名也。
jìn shì mào shàng duō chā huā
进士帽上多插花。
tài zōng yuē kòu zhǔn shào nián zhèng chā huā yǐn jiǔ shí
太宗曰:“寇准少年,正插花饮酒时。
wēn gōng xìng yán zhòng bù kěn chā huā
”温公性严重,不肯插花。
huò yuē jūn ēn yě
或曰:“君恩也。
nǎi chā yī zhī
”乃插一枝。
dà gài yǐ nián shào zhě wèi guì
大概以年少者为贵。
mǒu jí dì shī yuē rén lǎo zān huā bù zì xiū huā yīng xiū shàng lǎo rén tóu
某《及第》诗曰:“人老簪花不自羞,花应羞上老人头。
zuì guī fú zhàng rén duō xiào shí lǐ zhū lián bàn xià gōu
醉归扶杖人多笑,十里珠帘半下钩。
huò yòu yuē píng kāng guò jǐn wú rén jiān liú de gōng huā xǐng hòu kàn
”或又曰:“平康过尽无人间,留得宫花醒后看。
jiē shāng lǎo zhī cí
”皆伤老之词。
xī níng jiān yú zhōng qǐng jìn tàn huā yǐ wéi shāng fēng huà suì tíng cǐ lì
熙宁间,余中请禁探花,以为伤风化,遂停此例。
hòu zhōng yǐ zāng bài rén xián bǐ zhī
后中以赃败,人咸鄙之。
wáng biàn zhōu yuē jìn tàn huā zhī shuō pì rú xīn fù rù mén bù xǔ zhuāng shì biàn jiào jī má zào fàn
王弁洲曰:“禁探花之说,譬如新妇入门,不许妆饰,便教绩麻、造饭。
lǐ fēi bù shì yě ér shì tài zǎo yǐ
理非不是也,而事太早矣。
yú àn li dào cháng biān zài chén ruò zhuō zhōng jìn shì dì sān míng yǐ mào lòu rén chēng xiā bǎng
”余按李焘《长编》载:“陈若拙中进士第三名,以貌陋,人称瞎榜。
gài sòng yǐ dì sān míng wéi bǎng yǎn yì tàn huā bù bì dì sān míng zhī zhèng
”盖宋以第三名为榜眼,亦探花不必第三名之证。
yī shí sì
一十四
shāng bǎo yì yǒu shēng wú jiàn nán huáng wèi shī rén zūn lái zhī zǐ yì néng shī
商宝意有甥吴鉴南潢,为诗人尊莱之子,亦能诗。
yán hǎi shān zèng yún hé wú jì kù sì qí jiù yán tǐng zhī nǎi yǒu cǐ r
严海珊赠云:“何无忌酷似其舅,严挺之乃有此儿。
zhēn qiǎo duì yě
”真巧对也。
jiàn nán yǐ zhǔ shì cóng wēn jiāng jūn zhēng jīn chuān dà jūn kuì yú mù guǒ zhōng pào zhuì xī sǐ
鉴南以主事从温将军征金川,大军溃于木果,中炮坠溪死。
wèi sǐ shí zhī bù miǎn xiě shī liǎng cè yǐ yī cè fù qí qī shū zhōu mǒu táo guī yǐ yī cè zì zhì huái zhōng
未死时,知不免,写诗两册,以一册付其妻叔周某逃归,以一册自置怀中。
jīn qiū fān xiān shēng suǒ kè zhě zhōu dài huí zhī yī cè yě
今秋帆先生所刻者,周带回之一册也。
yǔ chéng yú mén jiāo hǎo
与程鱼门交好。
chéng sòng qí táo rán tíng yún ǒu zhe máng xié cè cè xíng dào lái xīn jì xǐ shuāng qīng
程诵其《陶然亭》云:“偶着芒鞋策策行,到来心迹喜双清。
duǎn lú yī piàn dī rú wū kōng cuì qiān céng yuǎn rù chéng
短芦一片低如屋,空翠千层远入城。
yě kuàng měi liú cán zhào jiǔ de gāo xiān jué zǎo liáng shēng
野旷每留残照久,地高先觉早凉生。
lǎo sēng jiě de dēng lín yì quàn tīng cán chán yè shù shēng
老僧解得登临意,劝听残蝉曳树声。
zèng rén yún bō suī wú hèn zhōng guī hǎi rén dào wàng qíng què shěng cái
”《赠人》云:“波虽无恨终归·海,人到忘情却省才。
yǔ nǎi jiù bǎo yì rén yīn fú báo cái shēng huì tiān yǔ cái duō qià fèi xīn zhī jù xiāng sì
”与乃舅宝意“人因福薄才生慧,天与才多恰费心”之句相似。
yī shí wǔ
一十五
jìn jīn fēng qì yǒu bù kě jiě zhě shì rén lüè zhī xiě zì biàn jiū xīn yú shuō wén fán jiāng ér shù ōu zhě zhōng wáng yú gāo gé
近今风气,有不可解者:士人略知写字,便究心于《说文》、《凡将》,而束欧、褚、钟、王于高阁;
lüè zhī zuò wén biàn zhì lì yú kāng chéng yǐng dá ér bù shí ōu sū hán liǔ wèi hé rén
略知作文,便致力于康成、颖达,而不识欧、苏、韩、柳为何人。
jiān yǒu xí zì zuò shī zhě shī bì dú sū zì bì xué mǐ chǐ rán zì zú ér bù zhī kǎo jiū shī yǔ zì zhī yuán liú
间有习字作诗者,诗必读苏,字必学米,侈然自足,而不知考究诗与字之源流。
jiē yīn zhèng mǎ zhī xué duō zāo pò shěng fèi jīng shén sū mǐ zhī bǐ duō fàng zòng kě miǎn jū shù gù yě
皆因郑、马之学多糟粕、省费精神,苏、米之笔多放纵、可免拘束故也。
yī shí liù
一十六
gǎi shī nán yú zuò shī hé yě zuò shī xìng huì suǒ zhì róng yì chéng piān
改诗难于作诗,何也?作诗,兴会所至,容易成篇;
gǎi shī zé xìng huì yǐ guò dà jú yǐ dìng yǒu yī èr zì yú xīn bù ān qiān lì wàn qì qiú yì bù dé jìng yǒu gé yī liǎng yuè yú wú yì zhōng de zhī zhě
改诗,则兴会已过,大局已定,有一二字于心不安,千力万气,求易不得,竟有隔一两月,于无意中得之者。
liú yàn hé suǒ wèi fù yú wàn piān jiǒng yú yī zì zhēn gān kǔ zhī yán
刘彦和所谓“富于万篇,窘于一字”,真甘苦之言。
xún zǐ yuē rén yǒu shī zhēn zhě xún zhī bù dé hū ér de zhī
荀子曰:“人有失针者,寻之不得,忽而得之;
fēi mù jiā míng yě móu ér de zhī yě
非目加明也,眸而得之也。
suǒ wèi móu zhě ǒu nì jí zhī yě
”所谓“眸”者,偶睨及之也。
táng rén jù yún jìn rì mì bù dé yǒu shí hái zì lái
唐人句云:“尽日觅不得,有时还自来。
jí móu ér de zhī zhī wèi yě
”即“眸而得之”之谓也。
yī shí qī
一十七
xiāng tíng dì chū shǒu guǎng dōng yú fù shī sòng xíng yún jūn ēn shēn chù wàng tú yuǎn jiā yùn lóng shí xī wǒ shuāi
香亭弟出守广东,余赋诗送行云:“君恩深处忘途远,家运隆时惜我衰。
yī shí hé zhě shén duō
”一时和者甚多。
wéi yā shuāi zì pō nán
惟押“衰”字颇难。
hú shū cháo mèi fū hé yún jiāng nán zhèng jì xīn yí ài hǎi wài wén zhāng jiù qǐ shuāi
胡书巢妹夫和云:“江南政绩新遗爱,海外文章旧起衰。
yú zuò shū shēn měi zhī
”余作书深美之。
hú dá shū yún wèi yā shuāi zì pō fèi xīn jīn guǒ jiàn xǔ zú zhēng xiōng zhī néng zhī cǐ zhōng gān kǔ yě
胡答书云:“为押‘衰’字颇费心,今果见许,足征兄之能知此中甘苦也。
shū cháo yóu zhǎng wǔ gǔ tú zhōng wàng èr huá yún lián shān rú hóng tāo yī xiè bù dé zhù
”书巢尤长五古,《途中望二华》云:“连山如洪涛,一泻不得住。
sàn zuò píng gāng dī wàn hè cǐ zhēng fù
散作平冈低,万壑此争赴。
bēn téng shì wèi yǐ jué jiàng yǒu yú nù
奔腾势未已,倔强有余怒。
shù lǐ jiàn wēi yí pō tuó xiāng cuò hù
数里渐逶迤,坡陀相错互。
cǎo mù hé fán zī róng chù qīn měi dù
草木何繁滋,容畜钦美度。
luò rì xià cuì wēi cāng cāng qún fēng mù
落日下翠微,苍苍群峰暮。
bái yún huàn qí xíng lǚ gù yǒu shí wù
白云幻奇形,屡顾有时误。
dà sàn guān yún shǔ mén zì cǐ tōng gǔ kǒu wàng ruò hé
”《大散关》云:“蜀门自此通,谷口望若合。
rì yuè hù bì kuī yīn yáng yǐn kāi hé
日月互蔽亏,阴阳隐开阖。
wēi jìng lín shēn xī mǎ tí wèi xū tà
微径临深溪,马蹄畏虚踏。
quán liú luàn shí zhōng pēng hōng sì jī kē
泉流乱石中,砰訇肆击磕。
shí jié yǐ chū chūn qì hòu rú cán là
时节已初春,气候如残腊。
huáng yè jiān qīng tiáo fēng chuī míng sà sà
黄叶间青条,风吹鸣飒飒。
shí jiàn cǎi qiáo rén xíng gē hù xiāng dá
时见采樵人,行歌互相答。
cháo tiān xiá yún xún yuè qù yún zhàn dēng dùn láo xià shàng
”《朝天峡》云:“旬月去云栈,登顿劳下上。
yú zhōng kùn xiān bò yàn wén mǎ tí xiǎng
舆中困掀簸,厌闻马蹄响。
jīn chén gǎi shuǐ shè shī xǐ tīng shuāng jiǎng
今晨改水涉,失喜听双桨。
qiāng zhōu xiǎo rú yè qiāng shuǐ píng rú zhǎng
羌舟小如叶,羌水平如掌。
jiàn yí qīng hú fēi jí lèi fāng yú qiǎng
健疑青鹘飞,疾类枋榆抢。
tān zhuǎn xiá jiǎo lái shuāng zhì mào qiān zhàng
滩转峡角来,双峙袤千丈。
shí liè nù yù luò wèi yā bù gǎn yǎng
石裂怒欲落,畏压不敢仰。
dòng yīn zhōng cǎn lì bái rì mí chǎng huǎng
洞阴中惨栗,白日迷惝恍。
qí shēn pán jiāo lóng qí dú jù shé mǎng
其深蟠蛟龙,其毒聚蛇蟒。
cè mù wàng tiān guān gé dào gèng miǎo máng
侧目望天关,阁道更渺茫。
xíng rén ǒu shī zú yī zhuì jù kě xiǎng jì xiāng tíng yún xié shǒu tiān shuǐ qiáo sòng wǒ běi xīn guān
行人偶失足,一坠讵可想!”《寄香亭》云:“携手天水桥,送我北新关。
jūn guī wǒ yè pō zhǐ chǐ bù néng pān
君归我夜泊,咫尺不能攀。
hé kuàng wàn yú lǐ yuǎn gé qiān zhòng shān
何况万余里,远隔千重山。
zǐ lái jì wú qī wǒ xíng yóu wèi hái
子来既无期,我行犹未还。
zhì jīn mèng mèi zhōng qiáo xià wén chán chán
至今梦寐中,桥下闻潺潺。
liú shuǐ wú yǐ shí sī jūn rú lián huán
流水无已时,思君如连环。
sēn sēn jiǔ zhǒng zhú càn càn shí yàng jiān
森森九种竹,灿灿十样笺。
liù liù shuāng lǐ lín líng líng sān xiá quán
六六双鲤鳞,泠泠三峡泉。
xiǎn yì suī yǒu shū qióng dá hé yǔ yān zì xī jié lóng ài jīn shí guàn zhēn jiān
险易虽有殊,穷达何与焉?自惜结隆爱,金石贯贞坚。
yǔ zi tóng yī xīn qǐ yǔ shí sú qiān yù shū nài bù dá zài yuǎn qíng kōng yán
与子同一心,岂与时俗迁!寓书奈不达,在远情空延。
zi jí néng wǒ liàng wǒ zhōng hú yóu xuān xiāng sī rú xuān cǎo yōu fèn hé shí juān shū cháo shòu yè yú jiā hé bù yī zhāng gēng ér shī zhī chāo bá qīng chū yú lán
子即能我谅,我衷胡由宣?相思如萱草,忧忿何时捐?”书巢受业于嘉禾布衣张庚,而诗之超拔,青出于蓝。
yīn shū cháo quán jí wèi zǐ wèi dài cún shù zhāng
因书巢全集未梓,为代存数章。
shí bā
—十八
yǐn wén duān gōng lùn shī zuì xì yǒu chà bàn ge zì zhī shuō
尹文端公论诗最细,有“差半个字”之说。
rú táng rén yè qín zhī yù yǔ wǎn diàn jué xīn qiū
如唐人:“夜琴知欲雨,晚簟觉新秋。
xīn qiū èr zì xiàn chéng yǔ yě
”“新秋”二字,现成语也。
yù yǔ èr zì yǐ yù zì qǐ yǔ zì fēi xiàn chéng yǔ yě chà bàn ge zì yǐ
“欲雨”二字,以“欲”字起“雨”字,非现成语也,差半个字矣。
yǐ cǐ lèi tuī míng liú duō fàn cǐ bìng
以此类推,名流多犯此病。
bì yún wǎn diàn qià yi qiū yi zì fāng duì yù zì
必云“晚簟恰宜秋”,“宜”字方对“欲”字。
yī shí jiǔ
一十九
shī wú yán wài zhī yì biàn tóng jiáo là
诗无言外之意,便同嚼蜡。
háng zhōu shù cāng shí xiù cái guān shéng jì yún yī xiàn téng shēn xiǎn fù ān wǎng lái bù yàn jǐ huí kàn
杭州俞苍石秀才《观绳伎》云:“一线腾身险复安,往来不厌几回看。
xiào tā zhe jiǎo kuān píng zhě xíng lù rú hé shàng shuō nán yòu yún kāi wǎn jì zhōng shū dàn jú tǔ qiū fāng yǐ fù chūn
笑他着脚宽平者,行路如何尚说难?”又:“云开晚霁终殊旦,菊吐秋芳已负春。
jiē yǒu yì yì kě sī
”皆有意义可思。
yán dōng you zhuàng nián bù shì wéi qǔ kàn táo huā yún píng jūn yǎn lì zhī duō shǎo kàn dào hóng yún jǐn chù wú
严冬友壮年不仕,《韦曲看桃花》云:“凭君眼力知多少,看到红云尽处无?”
èr shí
二十
dòu shén zhī shuō bù jiàn jīng zhuàn
痘神之说,不见经传。
sū zhōu míng yī xuē shēng bái yuē xī hàn yǐ qián wú tóng zǐ chū dòu zhī shuō
苏州名医薛生白曰:“西汉以前,无童子出痘之说。
zì mǎ fú bō zhēng jiāo chǐ jūn rén dài cǐ bìng guī hào yuē lǔ chuāng bù míng dòu yě
自马伏波征交耻,军人带此病归,号曰‘虏疮’,不名痘也。
yǔ jiàn yī tǒng
”语见《医统》。
yú kǎo shǐ shū fán zài rén xíng tǐ zhě yán chī gè bèi wú zài rén miàn má zhě
余考史书,凡载人形体者,妍媸各备,无载人面麻者。
wéi wén yuàn yīng huá zài yǐng chuān chén àn nián shí sān xiù shī jiàn qīng yuán mù
惟《文苑英华》载:“颍川陈黯,年十三,袖诗见清源牧。
qí shǒu piān yǒng hé yáng huā shí dòu jiā xīn luò mù xì yuē rǔ zǎo cái ér huā miàn hé bù yǒng zhī chén yīng shēng yuē dài mào yìng nán bǐ bān xī diǎn gèng jiā
其首篇《咏河阳花》,时痘痂新落,牧戏曰:‘汝藻才而花面,何不咏之?’陈应声曰:‘玳瑁应难比,斑犀点更嘉。
tiān lián mò duān zhèng mǎn miàn yǔ zhuāng huā
天怜末端正,满面与妆花。
shì cǐ wèi dòu jiā jiàn gē yǒng zhī shǐ
’”似此为痘痂见歌咏之始。
èr shí yī
二十一
táng rén yǒu nán gōng gē guǎn běi gōng chóu zhī jù gài fù tǐ yě
唐人有“南宫歌管北宫愁”之句,盖赋体也。
bù rú fāng zǐ yún wǎn zuò yún xi xià xī yáng dōng shàng yuè yì bān huā yǐng yǒu hán wēn yǐ bǐ xīng tǐ chū zhī gèng miào
不如方子云《晚坐》云“西下夕阳东上月,一般花影有寒温”,以比兴体出之,更妙。
èr shí èr
二十二
ān huī fāng bó qí lì chuān xí jiān sòng hé qīn wáng fēng zhēng shī yún fēng gāo yù shàng bù dé shàng fēng jǐn qiú dī bù dé dī
安徽方伯奇丽川,席间诵和亲王《风筝》诗云:“风高欲上不得上,风紧求低不得低。
fāng bó yǒng méi yún dàn yǐng shì yún hái shì mèng àn xiāng yi yǔ yì yi yān
”方伯《咏梅》云:“淡影是云还是梦,暗香宜雨亦宜烟。
fēng tiáo xiāng sì
”风调相似。
èr shí sān
二十三
kāng xī jiān cáo liàn tíng wèi jiāng níng zhī zào
康熙间,曹练亭为江宁织造。
měi chū yōng bā zōu bì xié shū yī běn guān wán bù chuò
每出,拥八驺必携书一本,观玩不辍。
rén jiān gōng hé hào xué yuē fēi yě
人间:“公何好学?”曰:“非也。
wǒ fēi dì fāng guān ér bǎi xìng jiàn wǒ bì qǐ lì wǒ xīn bù ān gù jiè cǐ zhē mù ěr
我非地方官,而百姓见我必起立,我心不安,故借此遮目耳。
sù yǔ jiāng níng tài shǒu chén péng nián bù xiāng zhòng
”素与江宁太守陈鹏年不相中。
jí chén huò zuì nǎi mì shū jiàn chén
及陈获罪,乃密疏荐陈。
rén yǐ cǐ zhòng zhī
人以此重之。
qí zi xuě qín zhuàn hóng lóu mèng yī bù bèi jì fēng yuè fán huá zhī shèng
其子雪芹撰《红楼梦》一部,备记风月繁华之盛。
míng wǒ zhāi dú ér xiàn zhī
明我斋读而羡之。
dāng shí hóng lóu zhōng yǒu mǒu jiào shū yóu yàn wǒ zhāi tí yún bìng róng qiáo cuì shèng táo huā wǔ hàn cháo huí rè zhuǎn jiā
当时红楼中有某校书尤艳,我斋题云:“病容憔悴胜桃花,午汗潮回热转加。
yóu kǒng yì zhōng rén kàn chū qiáng yán jīn rì jiào chà xiē
犹恐意中人看出,强言今日较差些。
wēi yí dài dài ruò shān hé yīng bǎ fēng liú duó qǐ luó
”“威仪棣棣若山河,应把风流夺绮罗。
bù shì xiǎo jiā jū shù tài xiào shí piān shǎo mò shí duō
不似小家拘束态,笑时偏少默时多。
èr shí sì
二十四
qīng yáng xiù cái chén wèi zì bào zhāng néng wén ài kè shòu yè suí yuán
青阳秀才陈蔚,字豹章,能文,爱客,受业随园。
jiāng xíng zá yǒng yún rì chén yuǎn shù qīng yān qǐ yáo shān shī
《江行杂咏》云:“日沉远树青,烟起遥山失。
hé chǔ yǐ gū zhōu yī dēng gǔ dù chū
何处舣孤舟?一灯古渡出。
zuó fā páng xiè jī jīn pō zhēn yú zī
昨发螃蟹矶,今泊针鱼觜。
qiū fēng yī yè shēng yín lěng bàn jiāng shuǐ
秋风一夜生,吟冷半江水。
suí qí xiōng fāng yù tíng yuǎn xíng yún jiāng méi kāi biàn yǔ fēi fēi tóng zhù yóu tíng zhěng kè yī
”随其兄芳郁庭远行云:“江梅开遍雨霏霏,同驻邮亭整客衣。
jīn rì fǎn jiē rén shì yàn yī xíng qí xiàng yì xiāng fēi
今日反嗟人似雁,一行齐向异乡飞。
yù tíng yǒu cǎo táng zá yǒng yún chǔ shì yìng mén wéi shǐ hè gāo rén qù tà gèng wú bīn
”郁庭有《草堂杂咏》云:“处士应门惟使鹤,高人去榻更无宾。
xiǎo qiáo shí yǒu yún zhē duàn bù shǐ yóu rén guò shuǐ xi
小桥时有云遮断,不使游人过水西。
xiōng dì jù dān yín yǒng rén yǐ shuāng dīng èr lù bǐ zhī
”兄弟俱耽吟咏,人以双丁、二陆比之。
pú tián yǒu wú lì niang zhě páo rén zhī nǚ yě
莆田有吴荔娘者,庖人之女也。
xìng ài jié ér néng shī
性爱洁而能诗。
bào zhāng pìn wèi páng qī
豹章聘为旁妻。
wèi èr nián zú
未二年,卒。
bào zhāng wèi xiě qí lán pō shèng gǎo yǒu chūn rì ǒu chéng yún tóng tóng xiǎo rì yìng chuāng shū rěn rǎn sháo guāng yī zhěn yú
豹章为写其《兰坡剩稿》,有《春日偶成》云:“瞳瞳晓日映窗疏,荏苒韶光一枕余。
shēn xiàng mài huā xīn yǔ hòu kāi mén chā liǔ nèn hán chū
深巷卖花新雨后,开门插柳嫩寒初。
yīng ér yǒu yǔ qiān qiáo mù yàn zi duō qíng mì jiù lú
莺儿有语迁乔木,燕子多情觅旧庐。
nà yòng tà qīng jiāo wài qù qiān qiān cǎo sè shàng jiē chú
那用踏青郊外去,芊芊草色上阶除。
yòu shēn yuàn bù zhī chūn sè zǎo hū jīng qiáng wài mài huā shēng
”又:“深院不知春色早,忽惊墙外卖花声。
èr shí wǔ
二十五
xiàng dú jīn líng sūn xiù cái sháo yǒng xiǎo gū shān yún jiāng xīn tū wù sǒng gū luán piāo miǎo hái yí yuè lǐ kàn
向读金陵孙秀才韶咏《小孤山》云:“江心突兀耸孤峦,飘渺还疑月里看。
jué shì líng yún yī zhī bǐ yè shēn héng chā shuǐ jīng pán
绝似凌云一支笔,夜深横插水精盘。
hòu guò cǐ shān fāng zhī cǐ jù zhī miào
”后过此山,方知此句之妙。
èr shí liù
二十六
hé nán fǔ jūn bì qiū fān xiān shēng peng shì zhōu yuè zūn zì yī xiāng cháng zhōu rén yě
河南抚军毕秋帆先生篷室周月尊,字漪香,长洲人也。
kù shì wén mò lǐ xián xià shì
酷嗜文墨,礼贤下士。
yǒng shuǐ xiān yún yǐng yí fú yè yuè xiāng bù gé lián lóng
咏《水仙》云:“影疑浮夜月,香不隔帘栊。
ǒu chéng yún jiā rú yè yuè yuán shí shǎo rén shì qiū yún sàn chù duō
”《偶成》云:“家如夜月圆时少,人似秋云散处多。
fū rén hái wú mén xiān shēng qī xī jì shī yún biàn shuǐ wú shān tóng chàng wàng jīn xiāo liǎng dì bài shuāng xīng
”夫人还吴门,先生七夕寄诗云:“汴水吴山同怅望,今宵两地拜双星。
èr shí qī
二十七
sì zhōu xuǎn gòng máo sì yuán zǎo xīn mǎo qiū fù jīn líng xiāng shì zhǔ shì wèi péng yún měi shì láng
泗州选贡毛俟园藻,辛卯秋赴金陵乡试,主试为彭芸楣侍郎。
qí you luō xiào lián shù péng mén xià shì yě
其友罗孝廉恕,彭门下士也。
yù shū suǒ guān jìn yì xì wèi cuī zhuāng pái yǔ
寓书索观近艺,戏为《催妆》俳语。
máo dá yǐ shī yún yuè yǐng kōng yíng liǔ yǐng shū qín huái shuǐ zhǎng shí chéng yú
毛答以诗云:“月影空潆柳影疏,秦淮水涨石城隅。
xiǎo gū dú chǔ wú láng guàn zhēng sì luó fū zì yǒu fu bǎng jiē máo huò jùn
小姑独处无郎惯,争似罗敷自有夫?”榜揭,毛获隽。
luō wǎng hè rù mén kuáng jiào yuē jīn rì xiǎo gū yì jià péng láng yǐ
罗往贺,入门狂叫曰:“今日小姑亦嫁彭郎矣!
yī shí chuán wéi jiā huà
”一时传为佳话。
èr shí bā
二十八
gǔ rén guān guì xíng chuán duō fá gǔ shǎo líng shī yuē dǎ gǔ fā chuán shuí shì láng bái xiāng shān shī yuē liǎng àn hóng dēng shù shēng gǔ shǐ jūn lóu dié xià bā dōng
古人官贵行船多伐鼓,少陵诗曰:“打鼓发船谁氏郎?”白香山诗曰:“两岸红灯数声鼓,使君楼牒下巴东。
jiē fá gǔ zhī zhèng yě
”皆伐鼓之证也。
jīn rén kāi chuán míng zhēng wèi zhī qǐ yú hé shí
今人开船鸣钲,未知起于何时。
èr shí jiǔ
二十九
liú céng dēng xià sòng wén xuǎn juàn ér jiù qǐn mèng yī gǔ yì guān rén gào zhī yuē wèi jìn zhī wén wén zhōng zhī shī yě
刘曾灯下诵《文选》,倦而就寝,梦一古衣冠人告之曰:“魏、晋之文,文中之诗也;
sòng yuán zhī shī shī zhōng zhī wén yě
宋、元之诗,诗中之文也。
jì xǐng shù qí yán yú yú
”既醒,述其言于余。
yú yuē cǐ yú sù lùn rú cǐ
余曰:“此余夙论如此。
sān shí
三十
yú huà suí yuán yǎ jí tú sān shí nián lái dāng dài míng liú tí zhě mǎn yǐ wéi shǎo guī xiù yī mén
余画《随园雅集图》,三十年来,当代名流题者满矣,惟少闺秀一门。
mù yī xiāng fū rén zhī cái zhī zài wú mén xiū zhá suǒ tí zì jué mào mèi
慕漪香夫人之才,知在吴门,修札索题,自觉冒昧。
nǎi jì wèi wǔ rì ér fū rén yì shū lái mìng tí cǎi zhī xiǎo zhào
乃寄未五日,而夫人亦书来,命题《采芝小照》。
qiān lǐ wài bù móu ér hé yè yǐ qí yǐ yú lín cǎi zhī tú fù běn dào sū zhōu gào zhī fū rén ér fū rén yì jiāng yǎ jí tú lín běn jiàn shì bǐ cǐ dà xiào
千里外,不谋而合,业已奇矣!余临《采芝图》副本,到苏州,告知夫人,而夫人亦将《雅集图》临本见示,彼此大笑。
nǎi zuò shī yǐ gào qiū fān xiān shēng yuē bái fà zhū yán lù jǐ zhòng yīng xióng suǒ jiàn jìng xiāng tóng
乃作诗以告秋帆先生曰:“白发朱颜路几重?英雄所见竟相同。
bù tú liú yǐn shuāi tuí rì de jiàn fū rén lín xià fēng
不图刘尹衰颓日,得见夫人林下风。
sān shí yī
三十一
wáng mèng lóu tài shǒu jīng yú yīn lǜ
王梦楼太守,精于音律。
jiā zhōng gē jī qīng yún bǎo yún jiē yú suǒ qǔ míng yě
家中歌姬轻云、宝云,皆余所取名也。
yǒu róu qīng zhě jiān gōng yín yǒng
有柔卿者,兼工吟咏。
chéng xiào yá gōng zi zèng yǐ shī yún shì ér yuán shì jì lí róng hóng dòu niān lái yì zhuǎn yōng shí fāng shì jí yī qǔ wèi zhōng rén bú jiàn kě kān jiāng shàng duì qīng fēng róu qīng hé yún shēng xiǎo yuán wú luò yàn róng qiū fēng ǒu jué bìng shēn yōng
成啸崖公子赠以诗云:“侍儿原是纪离容,红豆拈来意转慵(时方示疾)一曲未终人不见,可堪江上对青峰?”柔卿和云:“生小原无落雁容,秋风偶觉病身慵。
guà fān gōng zǐ jīn líng qù wàng duàn qīng qīng jiāng shàng fēng
挂帆公子金陵去,望断青青江上峰!”
sān shí èr
三十二
háng zhōu sūn lìng yi guān chá yú shì jiāo yě
杭州孙令宜观察,余世交也。
nǚ gōng zǐ yún fèng yòu cōng yǐng bā suì dú shū kè chū duì yún guān guān jū jiū
女公子云凤,幼聪颖,八岁读书,客出对云:“关关雎鸠。
jí yīng shēng yuē yōng yōng míng yàn
”即应声曰:“邕邕鸣雁。
guān chá dà qí zhī
”观察大奇之。
hé yú liú bié háng zhōu shī sì shǒu lù qí èr yún pū lián fēi xù yī chūn zhōng tài shǐ guī lái qù yòu cōng
和余《留别杭州》诗四首,录其二云:“扑帘飞絮一春终,太史归来去又匆。
bǎ jú xī wèi sān jìng kè méng ōu jīn zuò wǔ hú wēng
把菊昔为三径客,盟鸥今作五湖翁。
náng zhōng yǒu jù jiē chéng jǐn guī lǐ wén míng wèi shi gōng
囊中有句皆成锦,闺里闻名未识公。
yáo yì huā jiān huī shǒu bié piàn fān tiān wài guà cháng fēng
遥忆花间挥手别,片帆天外挂长风。
wèi zēng zhé liǔ bèi liú lián zòng de chóng lái yòu gé nián
”“未曾折柳倍留连,纵得重来又隔年。
yuǎn shuǐ xī yáng qīng què fǎng xīn pú chūn yǔ bái ōu tiān
远水夕阳青雀舫,新蒲春雨白鸥天。
sān qiān gē guǎn guī huā xiàn shí èr yīn yuán shǔ sàn xiān
三千歌管归花县,十二因缘属散仙。
ān dé jiǎng yán wèi dì zǐ
安得讲筵为弟子;
míng shān suí chù zhí yín biān
名山随处执吟鞭!”
sān shí sān
三十三
yáng hòu dá liú yào yǔ qīng bó sī mǎ jiā ér zài jiào zhī fù mèi qí hòu fu
羊后答刘曜语,轻薄司马家儿:“再醮之妇,媚其后夫;
suǒ wèi guī fáng zhī nèi gèng yǒu shèn yú huà méi zhě
所谓闺房之内,更有甚于画眉者。
chuáng zǐ zhī yán bù yú yù shǐ guān hé yǐ zhī zhī yáng fēi xǐ ér shì xīn jiù táng shū jiē bù zài ér wēn gōng tōng jiàn nǎi cǎi tiān bǎo yí shì yǐ rù zhī
”床笫之言不逾阈,史官何以知之?杨妃洗儿事,新、旧《唐书》皆不载,而温公《通鉴》乃采《天宝遗事》以入之。
qǐ bù zhī cǐ zhǒng xiǎo shuō
岂不知此种小说,
nǎi wěi xiàng lán yán
乃委巷谰言,
suǒ zài zhāng jiā zhēn xuǎn xù
所载张嘉贞选婿,
de guō yuán zhèn
得郭元振,
nián dài dà é
年代大讹,
hé zú wèi diǎn yào
何足为典要,
nǎi jù yǐ wū táng jiā gōng kǔn yé yú yǒng yù huán yún táng shū xīn jiù fēn míng zài
乃据以污唐家宫阃耶?余咏《玉环》云:“《唐书》新、旧分明在,
nà yǒu jīn qián xǐ lù ér gài xuě qí yuān yě
那有金钱洗禄儿?”盖雪其冤也。
dì li yì shān xi jiāo bǎi yùn shī yǒu huáng zǐ qì bù rǔ jiāo fáng bào qiāng hún zhī jù
第李义山《西郊百韵》诗,有“皇子弃不乳,椒房抱羌浑”之句。
tiān zhōng jìn shì zhèng wō jīn yáng mén shī yì yǒu lù ér cǐ rì shì yù cè xiù yǔ bǎo yī rì zhì zhì zhī jù
天中进士郑蜗《津阳门》诗,亦有“禄儿此日侍御侧”、“绣羽褓衣日质质”之句。
qǐ dāng shí tiān xià rén yuàn dú yáng shì gù yǒu cǐ bù gēn zhī yǔ yé zhì yú yáng fēi yì sǐ fó táng táng shū tōng jiàn jù wú yì cí dú liú yǔ xī mǎ wéi shī yún guì rén yǐn jīn xiè shū hū shùn yīng mù
岂当时天下人怨毒杨氏,故有此不根之语耶?至于杨妃缢死佛堂,《唐书》、《通鉴》俱无异词,独刘禹锡《马嵬》诗云:“贵人饮金屑,倏忽舜英暮。
shì guì fēi zhī sǐ nǎi yǐn jīn xiè fēi zhì jīng yǐ
”似贵妃之死,乃饮金屑,非雉经矣。
chuán wén yì cí wǎng wǎng rú shì
传闻异词,往往如是。
sān shí sì
三十四
táng rén shī huà li shān fǔ mào měi
唐人诗话:“李山甫貌美。
chen qǐ fāng lǐ fà yún huán wěi dì fū lǐ yù yìng
晨起方理发,云鬟委地,肤理玉映。
you mǒu zì wài xiāng fǎng jīng bù gǎn jìn
友某自外相访,惊不敢进。
é ér shān fǔ chū you xiè yuē qīng zhě wù rù jūn nèi
俄而山甫出,友谢曰:‘顷者误入君内。
shān fǔ yuē lǐ fà zhě jí wǒ yě
’山甫曰:‘理发者即我也。
xiāng yǔ yī xiào
’相与一笑。
yú dì zǐ liú xiá shang yǒu zhòng róng zhī jiāo měi yóu shān bì zài yǔ jù
”余弟子刘霞裳有仲容之姣,每游山必载与俱。
zhào yún sōng diào zhī yún bái tóu rén gòng fàn qīng bō hū jué yán dī zhǔ mù duō
赵云松调之云:“白头人共泛清波,忽觉沿堤属目多。
cǐ lǎo bù zhī kàn wèi jiè wù kuā kàn shā yī dōng pō
此老不知看卫蚧,误夸看杀一东坡。
sān shí wǔ
三十五
rěn dòng bù jīn xiān zì qù diào gān cháng bèi bié rén qiān
“忍冻不禁先自去,钓竿常被别人牵。
sòng rén jù yě
”宋人句也。
mò chán shàng rén yī lián yún shuǐ zǎo bàn fú tái bàn shī huàn shā rén qù bù duō shí
默禅上人一联云:“水藻半浮苔半湿,浣纱人去不多时。
jù yǎn qián yǔ ér yú yùn yōu rán
”俱眼前语,而余韵悠然。
sān shí liù
三十六
yú guò yuán jiāng méng hé dū li xiāng lín shàng shū jiāng suǒ zuò chuán qīn sòng dù hé
余过袁江,蒙河督李香林尚书将所坐船亲送渡河。
xí jiān dú shàng shū shī yě xíng yún xiāng wén chūn jiǔ shú máo diàn hóng xī qiū huā kāi yě táng
席间读尚书诗,《野行》云:“香闻春酒熟茅店,红惜秋花开野塘。
sù yǒng píng yún shù shù niǎo xiāng yǔ shān shān shuǐ shàng kàn
”《宿永平》云:“树树鸟相语,山山水上看。
jiē jiā jù yě
”皆佳句也。
yòu jiàn zèng èr lǜ yǐ zǐ rù jí zhōng yǐ
又见赠二律,已梓入集中矣。
qí zūn rén chén tíng shàng shū xiān dū nán hé yáo wān yè pō yún
其尊人湛亭尚书,先督南河,《遥湾夜泊》云;
fēng xuě jīng shān dào chūn fān zhì shuǐ yá
“风雪荆山道,春帆滞水涯。
jǐ shēng shēn yè quǎn zhī jìn yě rén jiā
几声深夜犬,知近野人家。
fù nán hé yún guò sǎng yīng zhī yīn bó zhì chè sāng xū jí wèi yīn shí
”《赴南河》云:“过颡应知因搏致,彻桑须及未阴时。
yòng mèng zǐ yǔ ér zhì hé zhī dào sī guò bàn yǐ
”用《孟子》语,而治河之道,思过半矣。
sān shí qī
三十七
qián wén duān gōng shǎo shí xiāng shì luò dì
钱文端公少时,乡试落第。
qí kē zhǔ shì zhě zhào shì láng yě bié hào cháng méi gōng guān yǎn xiǎo ní gū xià shān xì tí yún sān cùn huáng guān wǎn bì sī zhuāng chéng shí liù nǚ shā mí
其科主试者赵侍郎也,别号长眉公,观演《小尼姑下山》,戏题云:“三寸黄冠绾碧丝,装成十六女沙弥。
wú qíng zuì shì cháng méi fú su jǐn chūn chóu zǒng bù zhī
无情最是长眉佛,诉尽春愁总不知。
máo xī hé xuǎn guī xiù shī dú yí shān yīn nǚ zǐ wáng duān shū
”毛西河选闺秀诗,独遗山阴女子王端淑。
wáng xiàn shī yún wáng qiáng wèi bì wú yán sè zhēng nài máo jūn bǐ xià hé yī cáng qí míng yī qiè qí xìng
王献诗云:“王嫱未必无颜色,争奈毛君笔下何?”一藏其名,一切其姓。
sān shí bā
三十八
yǐn shì cūn yǒu jù yún zì yǔ qíng rén hé lèi bié zhì jīn chóu kàn yǔ zhōng huā
尹似村有句云:“自与情人和泪别,至今愁看雨中花。
jiǎng tíng róng yǒu jù yún zì cóng huán gǒng wú xiāo xī yán mǎ dīng dōng bù rěn tīng
”蒋廷镕有句云:“自从环巩无消息,檐马丁东不忍听。
sān shí jiǔ
三十九
yuán tíng xiān shēng zì shì yī dài míng jiā
阮亭先生,自是一代名家。
xī yù zhī zhě jì guò qí shí
惜誉之者,既过其实;
ér huǐ zhī zhě yì sǔn qí zhēn
而毁之者,亦损其真。
xū zhī xiān shēng cái běn qīng yǎ qì shǎo pái yì wèi wáng mèng wéi liǔ zé yǒu yú wèi li dù hán sū zé bù zú yě
须知先生才本清雅,气少排异,为王、孟、韦、柳则有余,为李、杜、韩、苏则不足也。
yú xué yí shān lùn shī yī jué yún qīng cái wèi hé zhǎng yī bàng yǎ diào rú hé kě dǐ jī mó wǒ fèng yú yáng rú mào zhí bù xiāng fěi bó bù xiāng shī
余学遗山,《论诗》一绝云:“清才未合长依傍,雅调如何可诋缉嫫?我奉渔洋如貌执,不相菲薄不相师。
sì shí
四十
běn cháo gǔ wén zhī yǒu fāng wàng xī yóu shī zhī yǒu yuán tíng jù wèi yī dài zhèng zōng ér cái lì zì báo
本朝古文之有方望溪,犹诗之有阮亭:俱为一代正宗,而才力自薄。
jìn rén zūn zhī zhě shī wén bì ruò
近人尊之者,诗文必弱;
dǐ zhī zhě shī wén bì cū
诋之者,诗文必粗。
suǒ wèi nìng fó zhě yú pì fó zhě yū
所谓佞佛者愚,辟佛者迂。
sì shí yī
四十一
zhèng jiā yíng xiào hán chāng lí qín cāo zhū qū wèi tù yuán cè zi báo zhī tài guò
郑夹潆笑韩昌黎《琴操》诸曲为《兔园册子》,薄之太过。
rán xiàn lǐ cāo yī piān mò èr jù yún chén zuì dāng zhū tiān wáng shèng míng
然《羡里操》一篇,末二句云:“臣罪当诛,天王圣明。
shēn qiú shèng rén zhuǎn shī zhī wěi
”深求圣人,转失之伪。
àn dà yá wén wáng yuē zī zī rǔ yīn shāng rǔ jiāo xiāo yú zhōng guó liǎn yuàn yǐ wéi dé
按《大雅》:“文王曰咨,咨汝殷商,汝焦哮于中国,敛怨以为德。
wén wáng bìng bù yǐ zhòu wèi shèng míng yě
”文王并不以纣为圣明也。
chāng lí qǐ bù dú dà yá yé dōng pō yán kǒng zǐ bù chēng tāng wǔ
昌黎岂不读《大雅》耶?东坡言孔子不称汤、武。
àn gé guà xì cí tāng wǔ gé mìng shùn hū tiān ér yīng hu rén
按《革卦·系词》:“汤、武革命,顺乎天而应乎人。
xì cí kǒng zǐ suǒ zuò yě
”《系词》,孔子所作也。
dōng pō qǐ bù dú yì jīng yé liú hòu cūn wèi wú shù zhāi zuò shī xù yún jìn shì guì lǐ xué ér jiàn shī fù jiān yǒu piān zhāng bù guò yā yùn zhī yǔ lù jiǎng zhāng ěr
东坡岂不读《易经》耶?刘后村为吴恕斋作《诗序》云:“近世贵理学而贱诗赋,间有篇章,不过押韵之语录、讲章耳。
yú wèi cǐ fēng zhì jīn yóu cún
”余谓此风,至今犹存。
suī bù rù lǐ zhàng ér dàn tān xù shì háo wú yīn jié zhě jiē fēi shī zhī zhèng zōng
虽不入理障,而但贪序事、毫无音节者,皆非诗之正宗。
hán sū liǎng dà jiā wǎng wǎng bù miǎn
韩、苏两大家,往往不免。
gù yú zì sòng yún luò bǐ bù jīng yì dòng nǎi chéng sū hán
故余《自讼》云:“落笔不经意,动乃成苏、韩。
sì shí èr
四十二
wéi rén bù kě bù biàn zhě róu zhī yǔ ruò yě gāng zhī yǔ bào yě jiǎn zhī yǔ sè yě hòu zhī yǔ hūn yě míng zhī yǔ kè yě zì zhòng zhī yǔ zì dà yě zì qiān zhī yǔ zì jiàn yě sì shì ér fēi
为人不可不辨者:柔之与弱也,刚之与暴也,俭之与啬也,厚之与昏也,明之与刻也,自重之与自大也,自谦之与自贱也,似是而非。
zuò shī bù kě bù biàn zhě dàn zhī yǔ kū yě xīn zhī yǔ xiān yě pǔ zhī yǔ zhuō yě jiàn zhī yǔ cū yě huá zhī yǔ fú yě qīng zhī yǔ báo yě hòu zhòng zhī yǔ bèn zhì yě zòng héng zhī yǔ zá luàn yě yì sì shì ér fēi
作诗不可不辨者:淡之与枯也,新之与纤也,朴之与拙也,健之与粗也,华之与浮也,清之与薄也,厚重之与笨滞也,纵横之与杂乱也,亦似是而非。
chā zhī háo lí shī zhī qiān lǐ
差之毫厘,失之千里。
sì shí sān
四十三
míng jì yǐ lái sòng xué tài shèng
明季以来,宋学太盛。
yú shì jìn jīn zhī shì jìng zūn hàn rú zhī xué pái jī sòng rú jī hū nán běi jiē shì yǐ
于是近今之士,竞尊汉儒之学,排击宋儒,几乎南北皆是矣。
háo jiàn zhě yóu zhēng xiān yān
豪健者尤争先焉。
bù zhī sòng rú záo kōng hàn rú yóu záo kōng yě
不知宋儒凿空,汉儒尤凿空也。
kāng chéng yì shuō rú yòng qí lín pí zuò gǔ jiāo tiān zhī lèi bù yī ér zú
康成臆说,如用麒麟皮作鼓郊天之类,不一而足。
qí shí kǒng běi hǎi yú zhòng xiáng zǎo bó zhèng zhī
其时孔北海、虞仲翔早驳正之。
mèng zǐ shǒu xiān wáng zhī dào yǐ dài hòu zhī xué zhě shàng qiě zhōu shì bān jué lù zhī zhì qí xiáng bù kě de ér wén
孟子守先王之道,以待后之学者,尚且周室班爵禄之制,其详不可得而闻。
yòu yuē jǐn xìn shū bù rú wú shū
又曰:“尽信书,不如无书。
kuàng hòu rén zāi shàn hu yáng yòng xiū zhī shī yuē sān dài hòu wú zhēn lǐ xué liù jīng zhōng yǒu wěi wén zhāng
”况后人哉?善乎杨用修之诗曰:“三代后无真理学,‘六经’中有伪文章。
sì shí sì
四十四
hòu zhī rén wèi yǒu bù xué gǔ rén ér néng wéi shī zhě yě
后之人未有不学古人而能为诗者也。
rán ér shàn xué zhě dé yú wàng quán
然而善学者,得鱼忘筌;
bù shàn xué zhě kè zhōu qiú jiàn
不善学者,刻舟求剑。
sì shí wǔ
四十五
hán jué zhòu fá jīn ér bài yǔ zhāng wèi gōng zhī fá jīn ér bài yī yě
韩倔胄伐金而败,与张魏公之伐金而败,一也。
hòu rén zé hán bù zé zhāng yǐ hán dé zuì zhū zǐ gù ěr
后人责韩不责张,以韩得罪朱子故耳。
rán jīn rén zàng qí shǒu shì yuē zhōng miào yǐ qí zhōng yú wèi guó miào yú móu shēn yě
然金人葬其首,谥曰忠缪,以其忠于为国,缪于谋身也。
qián xīn měi shǎo zhān guò ān yáng diào zhī yuē cōng cōng hán shǒu yì hé qīn zhāo xuě hé xīn jí lǎo qín
钱辛楣少詹过安阳吊之曰:“匆匆函首议和亲,昭雪何心及老秦。
yī jú cán qí piān rǔ zhe qiān qiū gōng lùn shì shuí shēn héng tiāo qiáng dí chéng fēi jì yù bào xiān chóu qǐ wéi shēn yí yàng běi zhēng shī cuò nǜ fú lí wèi lù shǒu móu rén
一局残棋偏汝着,千秋公论是谁伸?横挑强敌诚非计,欲报先仇岂为身?一样北征师挫衄,符离未戮首谋人。
shǎo zhān yòu diào yáo guǎng xiào yún kōng dēng běi guō shī rén shè nán shàng xī shān lǎo fó fén
”少詹又吊姚广孝云:“空登北郭诗人社,难上西山老佛坟。
sì shí liù
四十六
táng sēng dà yá bàn jié bēi sòng wú dà jiàng jūn lǐ fū rén yuē yuán yí tì yuè rùn liǎn chéng huā
唐僧大雅《半截碑》,颂吴大将军李夫人曰:“圆仪替月,润脸呈花。
hán dān chún zuò xiào nǚ cáo é bēi yuē lìng sè kǒng yí qiǎo xiào qiàn xī
”邯郸淳作《孝女曹娥碑》曰:“令色孔仪,巧笑倩兮。
sòng qí dé jí qí mào jiē shè qīng tiāo yǔ tí bù chēng
”颂其德,及其貌,皆涉轻佻,与题不称。
rán dà zhǐ shì fǎng shuò rén yī zhāng
然大旨是仿《硕人》一章。
yū rú dú zhī bì qǐ wù yì
迂儒读之,必起物议。
sì shí qī
四十七
fāng mǐn què gōng sān mèi néng shī zì huà mǔ dān tí yún jú shòu lán pín zhí xiè jiā kuì wú chūn sè huì nián huá
方敏悫公三妹能诗,自画牡丹,题云:“菊瘦兰贫植谢家,愧无春色绘年华。
shèng lái jǐng dǐ yān zhī shuǐ xué huà rén jiān fù guì huā
剩来井底胭脂水,学画人间富贵花。
gōng yǒng qīng liáng shān táo huā yún qīng jiāng yī jǐng yān zhī shuǐ hé jiù liù cháo jīn fěn xiāng
”公咏《清凉山桃花》云:“倾将一井胭脂水,和就六朝金粉香。
shì xí nǎi mèi shī ér fēng qù zhuǎn xùn
”似袭乃妹诗,而风趣转逊。
mǐn què gōng wèi yù shí zǔ fù jù yǐ zuì shù sài wài
敏悫公未遇时,祖、父俱以罪戍塞外。
gōng nán běi bēn zǒu bèi jí liú lí
公南北奔走,备极流离。
qīng liáng sì sēng hào zhōng zhōu zhě zhī wèi wěi rén shí zhōu xù zhī
清凉寺僧号中州者,知为伟人,时周恤之。
gōng zèng shī yún xū zhī shì shàng táo míng yì zhǐ yǒu chéng zhōng qǐ shí nán
公赠诗云:“须知世上逃名易,只有城中乞食难。
hòu guān zhì fǔ wèi zhōng zhōu dì zǐ lì yǎ chóng jiàn qīng liáng sì diàn yǔ huàn rán
”后官制府,为中州弟子丽雅重建清凉寺,殿宇焕然。
yú guò ér yǒu gǎn yì tí shī yún xì dú shā lóng shù shǒu shī shàng shū huí shǒu yì qián qī
余过而有感,亦题诗云:“细读纱笼数首诗,尚书回首忆前期。
yīng xióng dì yī xīn kāi shì huī shǒu gàn jīn bào dé shí
英雄第一心开事,挥手干金报德时。
sū zhōu xuē jiē sān jìn shì yǒu jù yún rén shēng zhǐ yǒu xiū xíng hǎo tiān xià wú rú chī fàn nán
”苏州薛皆三进士有句云:“人生只有修行好,天下无如吃饭难。
yì yǔ fāng gōng xiāng shì
”意与方公相似。
sì shí bā
四十八
yú shān wáng cì shān xiān shēng jùn fēng gǔ yán qiào
虞山王次山先生峻,风骨严峭;
guǎn jiǎng wén sù gōng jiā wǎn bù jiè yú jiǔ sì kǒu sǎo mà
馆蒋文肃公家,晚不戒于酒,肆口嫂骂。
jiǎng jiā rén qún yù ōu zhī
蒋家人群欲殴之。
wén sù hē jìn
文肃呵禁。
cì rì dài zhī rú chū
次日,待之如初。
xiān shēng bù zì ān cí qù
先生不自安,辞去。
yú jǐ wèi huì shì chū wén kè gōng mén xià wén cǐ shuō ér yí zhī
余己未会试,出文恪公门下,闻此说而疑之。
hòu dú xiān shēng kū wén sù gōng shī yún
后读先生《哭文肃公》诗云;
huí shǒu què shāng mén xià shì shǎo shí wú lài tǔ chē yīn
“回首却伤门下士,少时无赖吐车茵。
fāng zhī cǐ shì xìn yǒu yù zhēng wén sù zhī xián ér xiān shēng zhī bù huì guò yě
”方知此事信有,愈征文肃之贤,而先生之不讳过也。
xiān shēng shǎo suǒ xǔ kě dú yù méi bù jué yú kǒu
先生少所许可,独誉枚不绝于口。
yǐ gù méi suī bào bà hóng cí kē ér míng shēng shāo qǐ gōng qīng jiān
以故,枚虽报罢鸿词科,而名声稍起公卿间。
xī wú suǒ shù lì yǐ chou xiān shēng zhī zhī
惜无所树立,以酬先生之知。
ér xiān shēng zì hé ba dōu yù shǐ péng chá líng zhí shēng zhèn tiān xià
而先生自劾罢都御史彭茶陵,直声震天下。
hòu jìng wò bìng bù qǐ bēi fū
后竟卧病不起,悲夫!
bó líng yǐn yuán fú xiān shēng shǎo gū pín yǐ mǔ jiào chéng míng
博陵尹元孚先生,少孤贫,以母教成名。
dū xué jiāng nán hǎo jiào rén dú xiǎo xué zōng chéng zhū
督学江南,好教人读《小学》,宗程、朱。
yú shí zǎi jiāng níng yì qù bù hé
余时宰江宁,意趣不合。
yī rì xiān shēng zōu chàng sān shān jiē wèi mǒu dà jiàng jūn jiā nú suǒ jiǒng zhà chēng mǒu wáng qiǎn lái
一日,先生驺唱三山街,为某大将军家奴所窘,诈称某王遣来。
tài shǒu bù gǎn jí yǔ shōu fù zhì yù
太守不敢诘,予收缚置狱。
xiān shēng yǐ cǐ jiàn zhòng
先生以此见重。
shì gāo xiàng guó bīn yǒu shì lái jiāng níng xiān shēng miàn chēng méi yún cái rú zi jiàn zhèng rú zǐ chǎn
适高相国斌有事来江宁,先生面称枚云:“才如子建,政如子产。
wáng hé xiān shēng hōng
”亡何,先生薨。
yǔ gǎn zhī jǐ zhī ēn jiāng fù wǎn shī jiàn cì shān xiān shēng sì zhāng bù néng zài chū qí yòu suì gē bǐ yān
予感知己之恩,将赋挽诗,见次山先生四章,不能再出其右,遂搁笔焉。
qí jǐng jù yún mǔ jiào chéng sān xǐ jūn ēn hòu liǎng cháo
其警句云:“母教成三徙,君恩厚两朝。
yòu yuē shì xìng fāng zhī xiàng tiān hé jù duó gōng
”又曰:“士幸方知向,天何遽夺公!
cóng gǔ wén rén de gōng yú mǔ jiào zhě duō ōu sū qí yóu zhù zhě yě
”从古文人得功于母教者多,欧、苏其尤著者也。
cì shān tí qián gǔ tíng yè fǎng shòu jīng tú yuē xīn qín gōu huǒ yè dēng míng rào xī shū shēng hé fǎng shēng
次山题钱古亭《夜纺授经图》曰:“辛勤篝火夜灯明,绕膝书声和纺声。
shǒu zhí nǚ gōng tīng jù dòu xū zhī cí mǔ shì xiān shēng
手执女工听句读,须知慈母是先生。
sì shí jiǔ
四十九
yǐn yuán fú xiān shēng rèn liǎng huái cuó wù shí bù yī bào gāo yǐ shī shòu zhī
尹元孚先生,任两淮鹾务时,布衣鲍皋以诗受知。
jīn yǒu hǎi mén jí xíng shì jiē xiān shēng wèi zhī tí chàng
今有《海门集》行世,皆先生为之提倡。
bào fèng péi xiān shēng fàn hǎi kǒu shī yún péng lái qīng qiē féng xiān lǚ jiāo è wēi léng bì xiǎn guān
鲍《奉陪先生泛海口》诗云:“蓬莱清切逢仙侣,蛟鳄威棱避显官。
qí xiāng de rú cǐ
”其相得如此。
yīn yì míng dà xué shì liú jiàn hǎo lǐ xué è rén zuò shī yuē rǔ bèi zuò shī biàn zào dào li dù dì wèi bù guò yī jiǔ tú ěr
因忆明大学士刘健好理学,恶人作诗,曰:“汝辈作诗,便造到李、杜地位,不过一酒徒耳。
xī jì yún bù néng shī yú lǐ miào
”嘻!《记》云:“不能诗,于礼缪。
kǒng zǐ jiào rén xué shī zài lún yǔ zhōng zhì yú shí yī jiàn
”孔子教人学诗,在《论语》中,至于十一见;
ér liú gōng nǎi wèi cǐ yán bù rú yǐn gōng yuǎn yǐ
而刘公乃为此言,不如尹公远矣!
wǔ shí
五十
suí yuán yǒu duì lián yún cǐ dì yǒu chóng shān jùn lǐng mào lín xiū zhú
随园有对联云:“此地有崇山峻岭茂林修竹;
shì néng dú sān fén wǔ diǎn bā suǒ jiǔ qiū
是能读《三坟》《五典》《八索》《九丘》。
gù shì li shì láng yīn péi suǒ zèng xuán zhī èr shí yú nián
”故是李侍郎因培所赠,悬之二十余年。
hū yī rì yuè dà jiàng jūn zhōng qí zhī zǐ cān jiāng míng qián zhě lái yè
忽一日,岳大将军钟琪之子参将名潜者来谒。
rù mén xiān wèn cǐ lián yǒu fǒu xiàn xuán hé chǔ
入门先问此联有否,现悬何处。
yǔ zhǐ shì zhī
予指示之。
duān dì liáng jiǔ yuē cǐ hòu shū shè kě yǒu wèi lán tiān fǒu yǔ wèn hé yǐ zhī zhī yuē yú zài sì chuān shí mèng xiān dà rén yǐn yóu yī yuán yǒu cǐ lián é qiě yuē jiāng wǒ jiāo cǐ yuán zhǔ rén
端睇良久,曰:“此后书舍,可有蔚蓝天否?”予问:“何以知之?”曰:“余在四川时,梦先大人引游一园,有此联额,且曰:‘将我交此园主人。
qián jīng xǐng biàn fǎng chuān zhōng wú rén zhī zhě
’潜惊醒,遍访川中,无人知者。
jīn lái bǔ guān jiāng bìng qǐ bù zhī qiū jǐ xǔ fēi lái huáng yè mǎn tíng zhōng
今来补官江病起不知秋几许,飞来黄叶满庭中。
qī xī yún yín hàn héng xié yù lòu cuī chuān zhēn guā guǒ dīng zhuāng tái
”《七夕》云:“银汉横斜玉漏催,穿针瓜果钉妆台。
yī xiāo yào huà jīng nián bié nà de gōng fū sòng qiǎo lái
一宵要话经年别,那得工夫送巧来?”
wǔ shí sì
五十四
gù dōng shān yǒu nǚ měi ér bù jià hǎo fú huài sè yī chí niàn zhū zuò liù shí fàn yǔ
顾东山有女,美而不嫁,好服坏色衣,持念珠,作六时梵语。
qí mǔ shěn zhī yuē rǔ gù shì yōu pó yí yé nǚ wēi shěn ér yǐ
其母哂之,曰:“汝故是优婆夷耶?”女微哂而已。
xíng nián sān shí cāo xiū yì jiān
行年三十,操修益坚。
fù mǔ zhī qí zhì wèi zhù jí shì ān chù zhī yīn hào jí shì ān zhǔ rén
父母知其志,为筑即是庵处之,因号即是庵主人。
xǔ tài fū rén tí qí ān yún shàng jiè zāo lún zhé rén yán è lǜ huá
许太夫人题其庵云:“上界遭沦谪,人言萼绿华。
shí nián zhēn bù zì yī shì yǔ wú huá
十年贞不字,一室语无哗。
qiǎn xìng wéi yín xù féng chūn yù bì huā
遣兴惟吟絮,逢春欲避花。
jié ān shū kě xiàn xuān cǎo bàng lán yá
结庵殊可羡,萱草傍兰芽。
wǔ shí wǔ
五十五
jiā shàn cáo liù pǔ tíng dòng shǎo zǎi liǎo huái zhī sūn yǐn jū bù shì
嘉善曹六圃廷栋,少宰蓼怀之孙,隐居不仕。
zì hào cí shān jū shì zì wèi shòu cáng bù xià lóu zhě èr shí nián zhù zuò shén fù
自号慈山居士,自为寿藏,不下楼者二十年,著作甚富。
yú ài qí wǎn nián jiā jù rú fèi shū zhǐ jué xīn wú zhuó shǎo yǐn cóng jiào shuì yì qīng
余爱其晚年佳句,如:“废书只觉心无着,少饮从教睡亦清。
bìng jiào yī ràng xū wén jiǎn lǎo jué pó suō gǔ yì duō
”“病教揖让虚文减,老觉婆娑古意多。
shī zhēn qǐ zài fēn táng sòng yǔ miào hé zēng lù kè diāo yú chēng qí shī zhuān zhǔ xìng qíng
”“诗真岂在分唐、宋,语妙何曾露刻雕?”余称其诗,专主性情。
cí shān jì zhá xiè yún lǎo rén shēng píng kǔ xīn bèi jūn yī yǔ dào pò
慈山寄札谢云:“老人生平苦心,被君一语道破。
lǚ zhāo yú wǎng ér jìng bù suí qí yuàn
”屡招余往,而竟不遂其愿。
zú yǐ bā shí wǔ yǐ
卒已八十五矣。
wǔ shí liù
五十六
yú xìng bù yǐn jiǔ yòu bù xǐ chàng qǔ zì cán jù rén zǐ
余性不饮酒,又不喜唱曲,自惭窭人子。
gù yīn lǜ yī tú yòu ér shī xué
故音律一途,幼而失学。
ǒu dú tóng chéng zhāng wén hé gōng yuán xī jì dì yào zhāi shī yún yì zhī lìng jié xiū xū dù qí nài shū yōng běn xìng hé tiān yú rén jiān qīng jìng fú bù néng yǐn jiǔ yàn wén gē
偶读桐城张文和公《元夕寄弟药斋》诗云:“亦知令节休虚度,其奈疏慵本性何?天与人间清净福,不能饮酒厌闻歌。
gōng wèi dà xué shì wén duān gōng zhī zǐ yī shēng fù guì ér dú quē dōng shān sī zhú zhī hǎo hé yé qǐ jīn xīng bù rù mìng zhī gù yé yú qìng jia xú tí kè jiàn ān sī kòu sūn yě wǔ suì néng pāi bǎn gē
”公为大学士文端公之子,一生富贵,而独缺东山丝竹之好,何耶?岂金星不入命之故耶?余亲家徐题客,健庵司寇孙也,五岁能拍板歌。
jiàn wài zǔ jīng jiāng zhāng xiàng guó xiàng guó ài zhī bào zhì xī shàng
见外祖京江张相国,相国爱之,抱置膝上。
rǔ mǔ zài páng kuā yuē guān guān suī yòu jìng néng gē qǔ
乳母在旁夸曰:“官官虽幼,竟能歌曲。
xiàng guó fú rán yuē zhēn yé yuē zhēn yě
”相国怫然曰:“真耶?”曰:“真也!
xiàng guó tuī ér zhì zhī yuē ruò guǒ rán r méi chū xī yǐ liǎng xiāng guó xìng qíng xiāng sì
”相国推而掷之,曰:“若果然,儿没出息矣!”两相国性情相似。
hòu xú jìng kǎn lǐn wéi rén sī yīn yuè yǐ zhū shēng zhōng
后徐竟坎凛,为人司音乐,以诸生终。
zì cháo yún wén zhāng shēng jià yóu lái jiàn fēng yuè yīn yuán dào chù xīn
《自嘲》云:“文章声价由来贱,风月因缘到处新。
cǐ yǔ tí kè qīn níng yǒu rén tán jí gù lái xiāng fǎng
”此语,题客亲宁,有人谈及,故来相访。
yīn chū jiàng jūn xíng zhuàng èr shí yú yè qǐ shǒu qiú chuán
”因出将军行状二十余页,稽首求传。
yǔ dú zhī zá luàn chuǎn cuò wèi biān zuǎn qī rì fāng chéng
予读之,杂乱舛错,为编纂七日方成。
ér yuè yòu diào wǎng jīn chuān bù fù zài jiàn yǐ
而岳又调往金川,不复再见矣。
jīn nián xià jiān ǒu chāo xuǎn bào hǎi mén shī èr shí yú shǒu qí zi zhī zhōng shì dù jiāng lái
今年夏间,偶抄选鲍海门诗二十余首,其子之钟适渡江来。
yú gào yǐ xuǎn shī zhī shì wèn zūn rén yǒu yú jí fǒu bào bù jué qì xià yuē yì zāi yú jīn ér zhī mèng zhī yǒu líng yě wú dù jiāng qián sān rì mèng yǔ xiān rén yóu suí yuán xiān rén yǔ gōng tóng xiū chuán yǐ zhǐ bǔ qí chuāng líng
余告以选诗之事,问:“尊人有余集否?”鲍不觉泣下,曰:“异哉]余今而知梦之有灵也J吾渡江前三日,梦与先人游随园:先人与公同修船,以纸补其窗棂。
xǐng ér bù jiě
醒而不解。
jīn sī zhī fu chuán zhě chuán yě
今思之:夫船者,传也;
zhǐ zhě shī zhī suǒ fù yǐ chuán zhě yě
纸者,诗之所附以传者也。
jīn gōng chāo xuǎn xiān rén zhī shī qǐ bù àn xiāng wěn hé yé shén yǐ guǐ shén zhī hǎo míng yě
今公抄选先人之诗,岂不暗相吻合耶?”甚矣鬼神之好名也!
wǔ shí yī
五十一
shī guì fān àn
诗贵翻案。
shén xiān měi chēng yě
神仙,美称也;
ér xī rén yuē zhàng fū shēng mìng báo bù xìng zuò shén xiān
而昔人曰:“丈夫生命薄,不幸作神仙。
yáng huā piāo dàng wù yě
”杨花,飘荡物也;
ér xī rén yún wǒ bǐ yáng huā gèng piāo dàng yáng huā zhǐ yǒu yī chūn máng
而昔人云:“我比杨花更飘荡,杨花只有一春忙。
cháng shā yuǎn dì yě
”长沙,远地也;
ér xī rén yún zuó yè yǔ jūn sī jiǎ yì cháng shā yóu zài dòng tíng nán
而昔人云:“昨夜与君思贾谊,长沙犹在洞庭南。
lóng mén gāo jìng yě
”龙门,高境也;
ér xī rén yún hǎo qù cháng jiāng qiān wàn lǐ mò jiào xīn kǔ shàng lóng mén
而昔人云:“好去长江千万里,莫教辛苦上龙门。
bái yún xián wù yě
”白云,闲物也;
ér xī rén yún bái yún cháo chū tiān jì qù ruò bǐ lǎo sēng yóu wèi xián
而昔人云:“白云朝出天际去,若比老僧犹未闲。
xiū dào méi huā zhǐ rén yě
”“修到梅花”,指人也;
ér fāng zǐ yún jiàn zèng yún méi huā yě yǒu xiū lái fú zhe gè shén xiān zuò zhǔ rén
而方子云见赠云:“梅花也有修来福,着个神仙作主人。
jiē suǒ wèi gèng jìn yī céng yě
”皆所谓更进一层也。
wǔ shí èr
五十二
tiáo xī nǚ zǐ yáo yì lín jià yán lín xī yǐ yāo wáng
苕溪女子姚益鳞,嫁严林溪,以夭亡。
sòng zǐ zhī jiàng xī yún zǐ mèi huā chuāng xià xiāng yī liǎng yì tóng
《送姊之洚溪》云:“姊妹花窗下,相依两意同。
niān zhēn wǔ yè huǒ bài yuè yī jīn fēng
拈针五夜火,拜月一襟风。
hū zhú fēn fēi yàn dōu wèi duàn gěng péng
忽逐分飞雁,都为断梗蓬。
nǐ jiāng tiáo shuǐ kuò sòng jǐn bié lí zhōng
拟将苕水阔,送尽别离衷。
rùn qī xī yún wēi yún yī yuē jiē yín hé yī yuè jiā qī liǎng dù guò
”《闰七夕》云:“微云依约接银河,一月佳期两度过。
tǎng bǎ chóng féng huan jiào xī fān jiào tiān de bié chóu duō
倘把重逢欢较昔,翻教添得别愁多。
wǔ shí sān
五十三
chén xué zǐ yǒu nǚ dì zǐ xú yīng yù zì ruò bīng kūn shān rén jià kǒng shì néng shī zǎo wáng
沈学子有女弟子徐瑛玉,字若冰,昆山人,嫁孔氏,能诗,早亡。
yǔ wáng lán quán fū rén xǔ yún qīng jí wú xiāng fāng yi zhào zhī nǚ zhǐ zhāi chàng hè shén duō
与王兰泉夫人许云清,及吾乡方宜照之女芷斋,唱和甚多。
hé xué zǐ sòng chūn yún chūn guāng xīn shì liǎng cuō tuó chóu jiàn fēi huā kǎn wài guò
和学子《送春》云:“春光心事两蹉跎,愁见飞花槛外过。
màn shuō qióng chóu shī biàn hǎo suàn lái shī bù dí chóu duō
漫说穷愁诗便好,算来诗不敌愁多。
bìng qǐ yún chóng kāi luán jìng shī gào mù juǎn shàng zhū lián qiè xiǎo fēng
”《病起》云:“重开鸾镜施膏沐,卷上珠帘怯晓风。
bìng qǐ bù zhī qiū jǐ xǔ fēi lái huáng yè mǎn tíng zhōng
病起不知秋几许,飞来黄叶满庭中。
qī xī yún yín hàn héng xié yù lòu cuī chuān zhēn guā guǒ dīng zhuāng tái
”《七夕》云:“银汉横斜玉漏催,穿针瓜果钉妆台。
yī xiāo yào huà jīng nián bié nà de gōng fū sòng qiǎo lái
一宵要话经年别,那得工夫送巧来?”
wǔ shí sì
五十四
gù dōng shān yǒu nǚ měi ér bù jià hǎo fú huài sè yī chí niàn zhū zuò liù shí fàn yǔ
顾东山有女,美而不嫁,好服坏色衣,持念珠,作六时梵语。
qí mǔ shěn zhī yuē rǔ gù shì yōu pó yí yé nǚ wēi shěn ér yǐ
其母哂之,曰:“汝故是优婆夷耶?”女微哂而已。
xíng nián sān shí cāo xiū yì jiān
行年三十,操修益坚。
fù mǔ zhī qí zhì wèi zhù jí shì ān chù zhī yīn hào jí shì ān zhǔ rén
父母知其志,为筑即是庵处之,因号即是庵主人。
xǔ tài fū rén tí qí ān yún shàng jiè zāo lún zhé rén yán è lǜ huá
许太夫人题其庵云:“上界遭沦谪,人言萼绿华。
shí nián zhēn bù zì yī shì yǔ wú huá
十年贞不字,一室语无哗。
qiǎn xìng wéi yín xù féng chūn yù bì huā
遣兴惟吟絮,逢春欲避花。
jié ān shū kě xiàn xuān cǎo bàng lán yá
结庵殊可羡,萱草傍兰芽。
wǔ shí wǔ
五十五
jiā shàn cáo liù pǔ tíng dòng shǎo zǎi liǎo huái zhī sūn yǐn jū bù shì
嘉善曹六圃廷栋,少宰蓼怀之孙,隐居不仕。
zì hào cí shān jū shì zì wèi shòu cáng bù xià lóu zhě èr shí nián zhù zuò shén fù
自号慈山居士,自为寿藏,不下楼者二十年,著作甚富。
yú ài qí wǎn nián jiā jù rú fèi shū zhǐ jué xīn wú zhuó shǎo yǐn cóng jiào shuì yì qīng
余爱其晚年佳句,如:“废书只觉心无着,少饮从教睡亦清。
bìng jiào yī ràng xū wén jiǎn lǎo jué pó suō gǔ yì duō
”“病教揖让虚文减,老觉婆娑古意多。
shī zhēn qǐ zài fēn táng sòng yǔ miào hé zēng lù kè diāo yú chēng qí shī zhuān zhǔ xìng qíng
”“诗真岂在分唐、宋,语妙何曾露刻雕?”余称其诗,专主性情。
cí shān jì zhá xiè yún lǎo rén shēng píng kǔ xīn bèi jūn yī yǔ dào pò
慈山寄札谢云:“老人生平苦心,被君一语道破。
lǚ zhāo yú wǎng ér jìng bù suí qí yuàn
”屡招余往,而竟不遂其愿。
zú yǐ bā shí wǔ yǐ
卒已八十五矣。
wǔ shí liù
五十六
yú xìng bù yǐn jiǔ yòu bù xǐ chàng qǔ zì cán jù rén zǐ
余性不饮酒,又不喜唱曲,自惭窭人子。
gù yīn lǜ yī tú yòu ér shī xué
故音律一途,幼而失学。
ǒu dú tóng chéng zhāng wén hé gōng yuán xī jì dì yào zhāi shī yún yì zhī lìng jié xiū xū dù qí nài shū yōng běn xìng hé tiān yú rén jiān qīng jìng fú bù néng yǐn jiǔ yàn wén gē
偶读桐城张文和公《元夕寄弟药斋》诗云:“亦知令节休虚度,其奈疏慵本性何?天与人间清净福,不能饮酒厌闻歌。
gōng wèi dà xué shì wén duān gōng zhī zǐ yī shēng fù guì ér dú quē dōng shān sī zhú zhī hǎo hé yé qǐ jīn xīng bù rù mìng zhī gù yé yú qìng jia xú tí kè jiàn ān sī kòu sūn yě wǔ suì néng pāi bǎn gē
”公为大学士文端公之子,一生富贵,而独缺东山丝竹之好,何耶?岂金星不入命之故耶?余亲家徐题客,健庵司寇孙也,五岁能拍板歌。
jiàn wài zǔ jīng jiāng zhāng xiàng guó xiàng guó ài zhī bào zhì xī shàng
见外祖京江张相国,相国爱之,抱置膝上。
rǔ mǔ zài páng kuā yuē guān guān suī yòu jìng néng gē qǔ
乳母在旁夸曰:“官官虽幼,竟能歌曲。
xiàng guó fú rán yuē zhēn yé yuē zhēn yě
”相国怫然曰:“真耶?”曰:“真也!
xiàng guó tuī ér zhì zhī yuē ruò guǒ rán r méi chū xī yǐ liǎng xiāng guó xìng qíng xiāng sì
”相国推而掷之,曰:“若果然,儿没出息矣!”两相国性情相似。
hòu xú jìng kǎn lǐn wéi rén sī yīn yuè yǐ zhū shēng zhōng
后徐竟坎凛,为人司音乐,以诸生终。
zì cháo yún wén zhāng shēng jià yóu lái jiàn fēng yuè yīn yuán dào chù xīn
《自嘲》云:“文章声价由来贱,风月因缘到处新。
cǐ yǔ tí kè qīn wéi yú yán
”此语,题客亲为余言。
wǔ shí qī
五十七
wú xiāng xiào lián wáng jiè méi míng yán nián shǎo cháng mèng zhì yī shì mì tiè gǔ qì àng rán héng chén
吾乡孝廉王介眉,名延年,少尝梦至一室,秘帖古器,盎然横陈。
tà zuò yī sōu duǎn shēn bái xū jiàn kè bù qǐ yì bù yán
榻坐一叟,短身白须,见客不起,亦不言。
yòu yǒu yī rén qí ér hēi yī jiè méi ér yán yuē
又有一人,颀而黑,揖介眉而言曰;
yú hàn zhī chén shòu yě zuò sān guó zhì chù liú dì wèi shí chū wú xīn
“余汉之陈寿也,作《三国志》,黜刘帝魏,实出无心;
bù liào hòu rén yǐ wéi kǒu shí
不料后人以为口实。
zhǐ tà shàng rén yuē lài yàn wēi xiān shēng yǐ hàn jìn chūn qiū zhèng zhī
”指榻上人曰:“赖彦威先生以《汉晋春秋》正之。
rǔ nǎi xiān shēng zhī hòu shēn wén fāng zhuàn lì dài biān nián jì shì sù gēn zài cǐ xū miǎn ér chéng zhī
汝乃先生之后身,闻方撰《历代编年纪事》,夙根在此,须勉而成之。
yán qì shǒu shòu yī juàn shū bǐ tí liù jué jù ér wù
”言讫,手授一卷书,俾题六绝句而寤。
wù hòu jǐn jì èr jù yuē cán wú hàn jìn chūn qiū bǐ gǎn dào qián shēn shì yàn wēi hòu jiè méi nián bā shí yú jìn chéng suǒ zhuàn biān nián jì shì cì hàn lín shì dú
寤后仅记二句曰:“惭无《汉晋春秋》笔,敢道前身是彦威?”后介眉年八十余,进呈所撰《编年纪事》,赐翰林侍读。
wǔ shí bā
五十八
tóng nián chǔ méi fu zōng chéng néng yǎng shēng qī shí ér yǒu yīng ér zhī sè
同年储梅夫宗丞,能养生,七十而有婴儿之色。
qián lóng gēng chén fèng shǐ jì gào yuè dú sù sōu dūn yóu lǚ diàn
乾隆庚辰,奉使祭告岳渎,宿搜敦邮旅店。
shì xī dēng huā sàn cǎi shū hū biàn xiàn pēn yān gāo èr sān chǐ
是夕,灯花散彩,倏忽变现,喷烟高二三尺。
yǒu fēng wù huí xuán
有风雾回旋。
jí hū jiā tóng guān zhī gòng wèi chà yì xiāng jiè wù dòng
急呼家童观之,共为诧异,相戒勿动。
mèng qún xian wǔ liù rén zhāo zhì yī suǒ shàng shū chì yún gāng sān zì hū chǔ wèi yún huī shǐ zhě
梦群仙五六人,招至一所,上书“赤云冈”三字,呼储为云麾使者。
zhū xian liè zuò lián jù yǒu chēng hǎi shàng shén wēng zhě shǒu chàng yuē lián jù jīn xiāo xiàn ruì zhī
诸仙列坐联句,有称海上神翁者首唱,曰:“莲炬今宵献瑞芝。
cì zhì wǔ sōng zhàng rén xù yuē qún xian jiā huì piāo yín zī
”次至五松丈人,续曰:“群仙佳会飘吟髭。
yòu cì zhì dōng fāng qīng tóng yuē chūn fēng yù huàn yáng liǔ zhī
”又次,至东方青童,曰:“春风欲换杨柳枝。
páng yī nǚ xian yuē cǐ yún huī guò líng hé jù yě rǔ hé gù qiè zhī xiāng yǔ yī xiào hū dēng huā rú bào zhú shēng jīng ér xǐng
”旁一女仙曰:“此云麾《过凌河》句也,汝何故窃之?”相与一笑,忽灯花如爆竹声,惊而醒。
wǔ shí jiǔ
五十九
jiǎng tiáo shēng tài shǐ xù yù tíng nǚ shǐ zhī shī yuē lí xiàng wén míng ér bèi wèi hu zhōng
蒋苕生太史序玉亭女史之诗,曰:“《离》象文明,而备位乎中;
nǚ zǐ zhī yǒu wén zhāng gài zì tiān dìng zhī
女子之有文章,盖自天定之。
yù tíng míng shèn róng xìng hú shān yīn rén jià féng shì
玉亭名慎容,姓胡,山阴人,嫁冯氏;
suǒ tiān fēi jiě cǐ zhě suì yī dàn fén qì zhī
所天非解此者,遂一旦焚弃之。
rán qí yùn yǔ yǐ liú bō rén jiān yǒu hóng hè shān zhuāng shī xíng shì
然其韵语,已流播人间,有《红鹤山庄诗》行世。
qí nǚ xiōng dì cǎi qí jǐng sù yì jiē néng shī jù bù dé zhì
其女兄弟采齐、景素,亦皆能诗,俱不得志。
yù tíng yóu yù yù wèi sì xún mò yǐ shī qí bìng zhōng yún hū hū hún wú dìng piāo piāo ruò mèng zhōng
玉亭尤郁郁,未四旬,殁矣尸其《病中》云:“惚惚魂无定,飘飘若梦中。
fú xíng jīng de ruǎn yǐ wò jué tóu kōng
扶行惊地软,倚卧觉头空。
fàng yǎn jiē yí wù wén shēng shì qǐ fēng
放眼皆疑雾,闻声似起风。
nà kān chuāng xià yǔ jì mò yī dēng hóng
那堪窗下雨,寂寞一灯红。
kuī cǎi qí xiǎo zhuāng yún pái huái míng jìng màn níng shén gè lǐ yī shuí jiě xiào pín yī shù lí huā yī xī yuè gé chuāng fáng yǒu duàn hún rén
”《窥采齐晓妆》云:“徘徊明镜漫凝神,个里伊谁解效颦?一树梨花一溪月,隔窗防有断魂人。
nǚ láng cí yún xiāng hū tóng bàn dào lián wéi tōu kàn xīn lái kè shì shuí
”《女郎词》云:“相呼同伴到帘帏,偷看新来客是谁。
yòu kǒng bèi rén xiān piē jiàn què cóng wán shàn xì zhōng kuī
又恐被人先瞥见,却从纨扇隙中窥。
cán méi yún cái fā shū lín biàn tùn zhuāng bīng zī kōng duì yuè hūn huáng
”《残梅》云:“才发疏林便褪妆,冰姿空对月昏黄。
dōng fēng zhǐ gù chuī líng yǔ nà xī zhī tóu yǒu àn xiāng cǎi qí míng shèn yí
东风只顾吹零雨,那惜枝头有暗香?”采齐,名慎仪。
zǎo qǐ yún yī fān huā xìn wǔ gēng fēng nà guǎn chūn xiāo mèng wèi zhōng
《早起》云:“一番花信五更风,那管春宵梦未终。
qǐ bàng fāng cóng pín jiǎn diǎn yè lái céng fǒu sǔn shēn hóng yè mián yún yín chán lǎng chè yǒu yú guāng jìng zuò tíng xuān jì xīng zhǎng
起傍芳丛频检点,夜来曾否损深红?”《夜眠》云:“银蟾朗彻有余光,静坐庭轩寄兴长。
de pì bù zhī gēng lòu yǒng piē jīng huā yǐng guò dōng qiáng
地僻不知更漏永,瞥惊花影过东墙。
zèng tiáo shēng yún gū jiǔ měi wén juān yù pèi jì rén shí fù diǎn gōng páo
”《赠苕生》云:“沽酒每闻捐玉佩,济人时复典宫袍。
shū tiē qiè tiáo shēng zhī wéi rén
”殊贴切苕生之为人。
yú wèn tiáo shēng yù tíng mào kě chēng qí cái fǒu tiáo shēng nǎi sòng qí pú sà mán yī què yún rén yán wǒ shòu xíng tóng hè zhāo zhāo lǎn jìng hún nán jué
余问苕生:“玉亭貌可称其才否?”苕生乃诵其《菩萨蛮》一阕云:“人言我瘦形同鹤,朝朝揽镜浑难觉。
dàn jiàn zhǐ jiān zhǎng luó yī tùn fěn xiāng
但见指尖长,罗衣褪粉香。
ruò néng yín yǒu yì bù guǎn yāo shēn xì
若能吟有异,不管腰身细。
qīng jiǎn kěn rú méi diāo líng yì shì kuí
清减肯如梅,凋零亦是魁。
kě xiǎng jiàn fēng tiáo shǐ rén zhī yì yě xiāo
”可想见风调,使人之意也消。
hóng hè shān zhuāng shī nǎi wáng jú zhuāng xiào lián wèi zhī kān xíng
《红鹤山庄诗》,乃王菊庄孝廉为之刊行。
yù tíng zuò cí xiè yún duō xiè shī rén shēn méng cái shì bù zēng qi mò kān yīn yǐ
玉亭作词谢云:“多谢诗人,深蒙才士,不憎戚末堪因倚。
wú tóu chǔ wěi yī xiāng féng bái yún hóng hè chuán qiān lǐ
吴头楚尾一相逢,白云红鹤传千里。
nán pǔ bēi yín xi chuāng xián jì jū rán juǎn fù qiū xiāng lǐ
南浦悲吟,西窗闲技,居然卷附秋香里。
cùn xīn cóng cǐ mò yán chóu rén jiān yǐ yǒu rén zhī jǐ
寸心从此莫言愁,人间已有人知己。
qí nǚ sī huì jià liú shì láng bǐng tián yì cái nǚ yě guò lǐng yún bàn lǐng méi huā chéng gù jiù liǎng jiān shū běn shì xíng zhuāng
”其女思慧,嫁刘侍郎秉恬,亦才女也,《过岭》云:“半岭梅花成故旧,两肩书本是行装。
liù shí
六十
kǒng hóng gǔ fú jī yǒu nǚ xian zì chēng yuán miáo jūn míng yuán nián shí wǔ rù shǔ wáng chǎng gōng zhōng jǐ shì huā ruǐ fū rén
孔荭谷扶乩,有女仙,自称袁苗君,名沅,年十五,入蜀王昶宫中,给事花蕊夫人。
wèi jìn yù ér táng bīng xià shǔ miáo jūn nì mín jiān bèi rén sōu de jiāng xiàn zhī dà shuài xíng cì jiàn gé tóu shuǐ sǐ nián cái shí bā
未进御,而唐兵下蜀,苗君匿民间,被人搜得,将献之大帅,行次剑阁,投水死,年才十八。
jīn shí bì jiān yǒu chuí hóng shān hú shù zhě jí qí gǎo zàng suǒ yě
今石壁间有垂红珊瑚树者,即其稿葬所也。
jú zhuāng wèi tí shī yún jiàn gé cuī wēi wàn gǔ cún xi chuān gōng diàn zǒng chéng chén
菊庄为题诗云:“剑阁崔巍万古存,西川宫殿总成尘。
kě lián xùn guó mó jī zhě bú shì zhāo yáng chǒng xìng shēn
可怜殉国磨笄者,不是昭阳宠幸身!”
liù shí yī
六十一
sū zhōu yáng wén shū xiān shēng zhǎng jiào wú xiāng fū wén shū yuàn yǐ shí xué jiào rén
苏州杨文叔先生,掌教吾乡敷文书院,以实学教人。
yú nián shí jiǔ jí jí mén yān
余年十九,即及门焉。
hòu zǎi jiāng níng ér xiān shēng zhǎng jiào zhōng shān yòu fù zhuī suí jiàng zhàng
后宰江宁,而先生掌教钟山,又复追随绛帐。
jìn wén qí jiā shì wēi shī gǎo yí shī jǐn chuán xiào líng èr shǒu yún dǐng hú lóng qù shàng shēng tiān gōng jiàn mái cáng sì bǎi nián
近闻其家式微,诗稿遗失,仅传《孝陵》二首,云:“鼎湖龙去上升天,弓剑埋藏四百年。
jīn wǎn yù yú wú yàng zài bù xū qīng lèi dī tóng xiān
金碗玉鱼无恙在,不须清泪滴铜仙。
shù rú zhān bài jiù shān líng luò rì píng wú bǎi gǎn shēng
”“竖儒瞻拜旧山陵,落日平芜百感生。
yù zòu tōng tiān tāi xià biǎo zhǐ lián cái xiè chén chū míng
欲奏通天台下表,只怜才谢沈初明。
xiān shēng míng shéng wǔ kāng xī guǐ yǐ hàn lín wéi dǒu xiān shēng sūn yě
”先生名绳武,康熙癸已翰林,维斗先生孙也。
liù shí èr
六十二
jiāng níng fāng bó yǒng gōng zhī zǐ míng xīn zì zhú yán xìng dān fēng yǎ
江宁方伯永公之子明新,字竹岩,性耽风雅。
qí dì liàng zì tiě yá yì cōng yǐng
其弟亮,字铁崖,亦聪颖。
zài jiāng níng shí yǔ yú jiāo hǎo xuǎn shèng zhēng gē shí shí bù jué
在江宁时,与余交好,选胜征歌,时时不绝。
hòu yǒng gōng nèi yòng
后永公内用。
zhú yán liú bié shī yún chūn fēng jǐ dù zuò qióng yán yù xiè fēi fēi xì yǔ tiān
竹岩留别诗云:“春风几度坐琼筵,玉屑霏霏细雨天。
shèng huì hū rán chéng wǎng shì bié qíng wú nà dào zūn qián
盛会忽然成往事,别情无那到尊前。
guà fān jiāng shàng sān qiū yǔ xiě hèn yín dēng wǔ sè jiān
挂帆江上三秋雨,写恨银灯五色笺。
cǐ hòu mèng hún lái bù yì qín shēng zhòng tīng shì hé nián tiě yá yún yàn lì kōng tiān qì hàng liáo lí gē wèi chàng yǐ hún xiāo
此后梦魂来不易,琴声重听是何年?”铁崖云:“雁唳空天气沆寥,骊歌未唱已魂消。
liǎng nián shī dì qíng hé zhòng yī bié guān shān lù zhèng yáo
两年师弟情何重,一别关山路正遥。
hǎi shàng yáo qín jīng hū duàn yán qián cóng guì chàng nán zhāo
海上瑶琴惊忽断,岩前丛桂怅难招。
lí huái cǐ jì píng shuí shuō zhǐ kě cháng tíng zhé liǔ tiáo
离怀此际凭谁说,只可长亭折柳条。
qí shī yán yì zǔ xiào lián yì liú bié sì shǒu mò yún zi yún bǐ zhá jūn qīng shé dào chù tīng rén shuō gǎn ēn
其师严翼祖孝廉,亦留别四首,末云:“子云笔札君卿舌,到处听人说感恩。
tiě yá yóu hé fáng yún shuǐ shēn bù jué yú zhōu guò lǔ dòng xiān kàn yuè yǐng yáo
”铁崖《游河房》云:“水深不觉渔舟过,橹动先看月影摇。
liù shí sān
六十三
yǒng wù shī wú jì tuō biàn shì ér tóng cāi mí
咏物诗无寄托,便是儿童猜谜。
dú shǐ shī wú xīn yì biàn chéng niàn yī shǐ tán cí
读史诗无新义,便成《廿一史弹词》;
suī zhe yì lùn wú juàn yǒng zhī wèi yòu shì shǐ zàn yī pài jù fēi shī yě
虽着议论,无隽永之味,又似史赞一派:俱非诗也。
yú zuì ài cháng zhōu liú dà yóu yuè mù yún dì xià ruò féng yú shǎo bǎo nán cháo tiān zǐ jìng shēng huán
余最爱常州刘大猷《岳墓》云:“地下若逢于少保,南朝天子竟生还。
luō liǎng fēng yǒng shǐ huáng yún
”罗两峰咏《始皇》云;
fén shū zǎo zhǒng ē páng huǒ shōu tiě hái liú bó làng chuí
“焚书早种阿房火,收铁还留博浪椎。
zhōu qīn lái yǒng shǐ huáng yún péng lái mì de cháng shēng yào yǎn jiàn zhū hóu jǐn rù guān
”周钦来咏《始皇》云:“蓬莱觅得长生药,眼见诸侯尽入关。
sōng jiāng xú shì nǚ yǒng yuè mù yún qīng shān yǒu xìng mái zhōng gǔ bái tiě wú gū zhù nìng chén
”松江徐氏女咏《岳墓》云:“青山有幸埋忠骨,白铁无辜铸佞臣。
jiē miào
”皆妙。
yóu juàn zhě yán hǎi shān yǒng zhāng wèi gōng yún chuán zhōng gōng guò rú hé xù wèi yǒu nán xuān xià bǐ nán
尤隽者,严海珊咏《张魏公》云:“传中功过如何序?为有南轩下笔难。
lěng qiào yùn jiè kǒng zhū zǐ zài jiǔ yuán yì dāng gān xiào
”冷峭蕴藉,恐朱子在九原,亦当干笑。
hǎi shān zì fù yǒng gǔ wèi dì yī yú dú zhī guǒ rán
海珊自负咏古为第一,余读之果然。
sān chuí gāng yún yīng xióng lì mǎ qǐ shā tuó nài cǐ zhū liáng bá hù hé chì shǒu nán fú táng shè jì lián chéng yóu yōng jìn shān hé
《三垂冈》云:“英雄立马起沙陀,奈此朱梁跋扈何?赤手难扶唐社稷,连城犹拥晋山河。
fēng yún zhàng xià qí r zài gǔ jiǎo dēng qián lǎo lèi duō
风云帐下奇儿在,鼓角灯前老泪多。
xiāo sè sān chuí gāng xià lù zhì jīn rén chàng bǎi nián gē
萧瑟三垂冈下路,至今人唱《百年歌》。
liù shí sì
六十四
tóng chéng zhāng yào zhāi zōng bó sān rèn jiāng nán xué zhèng jiǎng zhuó míng liú shī yóu qīng wǎn
桐城张药斋宗伯,三任江南学政,奖擢名流,诗尤清婉。
tí sān mèi chéng bì lóu yún xiǎo xuān jìn duì bì bō chéng gé zhe shū yáng huàn yù yīng
《题三妹澄碧楼》云:“小轩近对碧波澄,隔着疏杨唤欲应。
zuì hǎo dàn yún wēi yuè yè bàn lián xiāng wàng dú shū dēng
最好淡云微月夜,半帘相望读书灯。
jì nǚ yún xiāng gēng xǐ shǒu diào chén shàn shū àn fēn dēng bǔ jiù rú
”《寄女》云:“香羹洗手调晨膳,书案分灯补旧襦。
xǐ ruò xū guī lǐ yún yì pǐ juàn kān lián huàn kuàng wǔ chē shū zú yàn guī zhuāng
”《喜若需归里》云:“一匹绢堪怜宦况,五车书足艳归装。
yú yǐ hàn lín gǎi guān gōng xiàng qí xiōng wén hé gōng zuò yuán xiāng yǔ yuē hán yù kě xī
”余以翰林改官,公向其兄文和公作元相语曰:“韩愈可惜!
liù shí wǔ
六十五
cuī niàn líng jìn shì pó yáng dào zhōng yún bān jiū hū yǔ liǎng sān chù máo zhú biān lí sì wǔ jiā
崔念陵进士《鄱阳道中》云:“班鸠呼雨两三处,毛竹编篱四五家。
liú shuǐ shēng zhōng xíng bàn rì xūn fēng bù dòng wǎn hé huā
流水声中行半日,薰风不动晚禾花。
zhé liǔ yún mò tóu yáng liǔ zhèng chuí sī qì yǔ hán fēng sòng bié lí
”《折柳》云:“陌头杨柳正垂丝,泣雨含风送别离。
jīn rì r xīn zhèng piāo dàng zhé zhī xiū zhé dài huā zhī
今日儿心正飘荡,折枝休折带花枝。
cuī yǒu rú cǐ cái ér yǐ wēi zuì chǐ zhí piāo bó jiāng níng sēng shè
”崔有如此才,而以微罪褫职,漂泊江宁僧舍。
dāng shì zhě yù zhú huí jí yǔ lì wèi hù chí jiǔ zhī nǎi xíng
当事者欲逐回籍,予力为护持,久之乃行。
liù shí liù
六十六
nián jie zǐ rèn jìn shì dà chūn shī xué xuǎn tǐ dú le yì sì yī shǒu tuō jǐn qí liáng jīn fěn
年家子任进士大椿,诗学选体,独《了义寺》一首,脱尽齐、梁金粉。
cí yuē guò wù zhǐ guī lín dào sì tíng shuāng jí
词曰:“过坞指归林,到寺停双楫。
fēng chuī yān suì xié rù hù qì sāo xiè
风吹烟穗斜,入户气骚屑。
jìng pì hǎn lái zōng rì luò jiàn cán xuě
境僻罕来踪,日落见残雪。
bù shí cǐ hé rén gé zhú wén sēng shuō
不识此何人,隔竹闻僧说。
yòu yǒu jù yún bào qín kàn yuè qù chuī bìn ài fēng lái
”又有句云:“抱琴看月去,吹鬓爱风来。
liù shí qī
六十七
rén shēn dōng yáng xiàn shī rén wāng pǔ luò tuò jīn líng
壬申冬,阳羡诗人汪溥,落魄金陵。
yú xiǎo yǒu zhōu jì méng zèng shī yún xiè hòu de méng qīng yǎn gù cǐ shēng jīn yǐ shǔ míng gōng
余小有周济,蒙赠诗云:“邂逅得蒙青眼顾,此生今已属明公。
huán jiā hòu jì qí dì yù héng tú shān cǎo táng shī lái yǒu wū jiǎo xiǎng sōng tāo qíng rì zhǎng yí yǔ zhī jù
”还家后,寄其弟玉珩《图山草堂诗》来,有“屋角响松涛,晴日长疑雨”之句。
yòu liǔ xù yún míng zhī xiù gé duō chūn sī gù bàng lián qián kuǎn kuǎn fēi
又《柳絮》云:“明知绣阁多春思,故傍帘前款款飞。
liù shí bā
六十八
zhú yún nǚ zǐ zǎo zú
竹筠女子早卒。
zì fén shī gǎo jǐn chuán qí gōng cí yún zhōng guān xuān zhào àn xīn zhēng yù zhǐ qīng dàn bié hèn shēng
自焚诗稿,仅传其《宫词》云:“中官宣诏按新筝,玉指轻弹别恨声。
qià bèi dōng fēng chuī sàn qù jūn wáng zhà tīng wèi fēn míng
恰被东风吹散去,君王乍听未分明。
gāo dōng jǐng tí yún cóng cán sī zì dié yuān yāng líng luàn cán zhī jǐn duàn cháng
”高东井题云:“丛残私字叠鸳鸯,零乱残脂尽断肠。
lài shì liù dīng shōu bù jìn yī biān qíng chū fǎn hún xiāng
赖是六丁收不尽,一编擎出返魂香。
liù shí jiǔ
六十九
tóng nián shào shū yán tài shǐ yù zhī táng sì liù yī biān zhí bī qí liáng shī yì gāo yǎ
同年邵叔岩太史《玉芝堂四六》一编,直逼齐、梁,诗亦高雅。
zhǎng jiào cháng zhōu yú pō zhōu xiāng fǎng
掌教常州,余泊舟相访。
bié hòu jì qī lǜ sì zhāng yǒu jù yún xìng lái bù jué fēng chuī mào zuò jiǔ fāng zhī lù shī yī
别后寄七律四章,有句云:“兴来不觉风吹帽,坐久方知露湿衣。
běi guī yún zhōng zhāo jǐ shuǐ suí chuán wěi jìn rì huái shān zài yǎn zhōng
”《北归》云:“终朝济水随船尾,尽日淮山在眼中。
qī shí
七十
cáo xué shì luò gěng yán shǎo shí guò shì mǎi jiāo shān jí guī
曹学士洛梗言:少时过市,买《椒山集》归。
yè yuè zhī juàn yǎn juàn wò wén kòu mén shēng qǐ shì zé tóng xué chí you shān yě
夜阅之倦,掩卷卧,闻叩门声,启视,则同学迟友山也。
xié shǒu dēng tái lián jù yún rǎn rǎn chéng fēng yī wàng mí chí zhōng tiān yān yǔ xī yáng dī
携手登台联句云:“冉冉乘风一望迷,”迟“中天烟雨夕阳低。
lái shí yī fú duō chéng xuě cáo qù hòu pí máo jǐn shǔ ní
来时衣服多成雪,”曹“去后皮毛尽属泥。
dàn jiàn bái yún qīn yuè lěng chí wēi wén huáng niǎo gé huā tí
但见白云侵月冷,”迟“微闻黄鸟隔花啼。
xíng xíng bú shì rén jiān xiàng shǒu wǎn jiāo lóng zuò zhàng lí
行行不是人间象,手挽蛟龙作杖藜。
cáo yín ba you shān bié qù
”曹吟罢,友山别去。
xué shì guī yǔ qí qī qī bù dá
学士归语其妻,妻不答;
hū pū pū bù yīng
呼仆,仆不应。
fù zuò běi chuāng qǔ jiāo shān jí xiān shù yè huí gù zé shēn wò zhú chuáng shàng
复坐北窗,取《椒山集》,掀数页,回顾,则身卧竹床上。
dà jīng shǐ zhī mèng yě
大惊,始知梦也。
shǎo qǐng you shān fù zhì
少顷,友山讣至。
qī shí yī
七十一
zhōu shǎo sī kōng qīng yuán wèi yù shí mèng rén zhào zhì yī chù jīn zì bǎng yún jiǔ tiān xuán nǚ zhī fǔ
周少司空青原未遇时,梦人召至一处,金字榜云“九天玄女之府”。
zhōu rù bài jiàn xuán nǚ xiá pèi zhū guān nán miàn zuò yǐ shǒu píng fú zhī yuē wú tā xiāng zhǔ yīn xiǎo nǚ yǒu xiàng qiú xiān shēng shī
周入拜,见玄女霞帔珠冠,南面坐,以手平扶之,曰:“无他相属,因小女有像,求先生诗。
chū yī juàn hàn wèi míng rén bǐ mò jù zài huái nán wáng liú ān lì shū zuì gōng zì cáo zi jiàn yǐ xià shāo jìn zhōng wáng fēng gé
”出一卷,汉、魏名人笔墨俱在,淮南王刘安隶书最工,自曹子建以下,稍近钟、王风格。
zhōu tí wǔ lǜ sì shǒu
周题五律四首。
xuán nǚ xǐ mìng nǚ chū bài
玄女喜,命女出拜。
shén guāng zhào yào zhōu bù gǎn yǎng shì
神光照耀,周不敢仰视。
nǚ yuē zhōu xiān shēng fù guì zhōng rén hé yǐ shēn dài àn jí wǒ wèi jūn chú zhī zuò rùn bǐ zī
女曰:“周先生富贵中人,何以身带暗疾?我为君除之,作润笔资。
jiě qún dài shòu yào yī wán
”解裙带,授药一丸。
zhōu yòu shí wù tūn tiě zhēn zhe cháng wèi jiān shí zuò yǐn tòng
周幼时误吞铁针,着肠胃间,时作隐痛。
fú hòu huò rán
服后霍然。
xǐng lái shī bù néng jì wéi jì yī lián yún bīng xuě xiāo wú zhì xīng chén xì mǎn tóu
醒来诗不能记,惟记一联云:“冰雪消无质,星辰系满头。
qī shí èr
七十二
yóu chēn zhě cháng shā rén shào nián sháo xiù guò xiāng xī yě miào jiàn sù zǐ gū shén shén měi tí bì yún miǎo gū xiān zǐ luò yān shā bīng zuò lán gān yù zuò chē
尤琛者,长沙人,少年韶秀,过湘溪野庙,见塑紫姑神甚美,题壁云:“藐姑仙子落烟沙,冰作阑干玉作车。
ruò wèi yè shēn fēng lù lěng jǐn lí máo shè shì láng jiā
若畏夜深风露冷,槿篱茅舍是郎家。
yè yǒu kòu mén zhě
”夜有叩门者。
qǐ zhī yuē zǐ gū shén yě
启之,曰:“紫姑神也。
dú láng shī gù lái xiāng jiù
读郎诗,故来相就。
shǒu yī wù yǔ yóu yuē cǐ míng zǐ sī náng
”手一物与尤曰:“此名紫丝囊。
wú cháo yù dì shí zhī nǚ suǒ cì
吾朝玉帝时,织女所赐。
pèi zhī néng zhù rén wén sī
佩之,能助人文思。
shēng zì pèi hòu jí dēng kē chū zǎi
”生自佩后,即登科出宰。
nǚ zhù qí wéi zhèng yǒu shén míng zhī chēng
女助其为政,有神明之称。
yú àn yóu shī pō yùn jiè wú guài shén nǚ zhī xiāng cóng yě
余按尤诗颇蕴藉,无怪神女之相从也。
qí shǐ mò shén zhǎng zài xīn qí xié zhōng
其始末甚长,载《新齐谐》中。
qī shí sān
七十三
xiān zǔ dàn fǔ gōng yǒu shī yī cè jiē yíng tóu cǎo shū
先祖旦釜公有诗一册,皆蝇头草书。
yǔ yòu shí céng shǒu lù zhī
予幼时曾手录之。
yī xíng wèi lì lǚ yí juàn shǔ jìng ěr yí shī
一行为吏,屡移眷属,竟尔遗失。
jǐn jì qí yǒng xuě yún hū rán juǎn màn rú féng yuè kě xī kāi chuāng bú jiàn shān
仅记其《咏雪》云:“忽然卷幔如逢月,可惜开窗不见山。
tú zhōng yù xuě yún sì wàng píng lín fēi niǎo jué yī jiān xíng lǐ diàn fáng shū
”《途中遇雪》云:“四望平林飞鸟绝,一肩行李店房疏。
gǒng xiàn mù zhōng wǔ shí zì shòu qìn yuán chūn èr què yún zì shòu sān bēi yǎng tiān qǐ shǒu qū zhǐ pái huái
”《巩县幕中五十自寿·沁园春》二阕,云:“自寿三杯,仰天稽首,屈指徘徊。
tàn yī jīng zāo pò guà míng rù pàn
叹一经糟粕,挂名入泮;
bā chǎng kuǐ lěi zhú duì dēng tái
八场傀儡,逐队登台。
jiàn jiàn xiāo mó rén shēng lǎo yǐ fù guì gōng míng ān zài zāi xiū shāng gǎn qiě sōu xún tū guǎn bié zuò shēng yá
渐渐消磨,人生老矣,富贵功名安在哉!休伤感,且搜寻秃管,别作生涯。
yōng shū shì shǔ wú chái quán hùn jì fān lí xué mài dāi
佣书事属吾侪,权混迹藩篱学卖呆。
rèn yū qīng tuō zǐ míng qí běi dǒu
任纡青拖紫,名齐北斗;
lùn huáng shù bái fù bǐ cháng huái
论黄数白,富比长淮。
yǔ wǒ wú gān shì jiē qián dìng hé kǔ cuán méi bù fàng kāi yǔ jūn yuē zài zuì xiāng shēn chù bù yǐn xiū lái
与我无干,事皆前定,何苦攒眉不放开?与君约,在醉乡深处,不饮休来。
yòu yún zì shòu sān bēi cóng jīn kè dǐ zhuī shǔ nián huá
”又云:“自寿三杯,从今客邸,追数年华。
yì jīn dēng zòng yǐn hū lú hè zhì
忆金灯纵饮,呼卢喝雉;
diāo ān chí shè wèn liǔ xún huā
雕鞍驰射,问柳寻花。
cǐ xìng fēi yáo niàn nián qián shì shū hū pó rán lǎo quē yá
此兴非遥,廿年前事,倏忽皤然老缺牙。
yōu lái chù bǎ tuò hú qiāo quē jié gǔ pín wō
忧来处,把唾壶敲缺,羯鼓频挝。
jǐ nián làng jì tiān yá ruò gè shì kuáng fū bù yì jiā
几年浪迹天涯,若个是狂夫不忆家。
kàn líng dīng dì mèi zhēng zhēng wàng wǒ
看零丁弟妹,睁睁望我;
jiāo róu ér nǚ qiāo qiāo hū ye
娇柔儿女,悄悄呼爷。
hèn bù chéng fēng piāo rán guī qù kě nài guān hé dào lù shē huáng hūn hòu wèn yǒu shuí bàn wǒ shǔ diǎn hán yā
恨不乘风,飘然归去,可奈关河道路赊!黄昏后,问有谁伴我,数点寒鸦。
xiān zǔ cí xī jí qián míng huái méi shì yù zhī sūn
”先祖慈溪籍,前明槐眉侍御之孙。
huái méi yǔ qí fù mào yīng fāng bó yǒu zhú jiāng shī jí xíng shì
槐眉与其父茂英方伯,有《竹江诗集》行世。
qī shí sì
七十四
shū fù jiàn pán gōng yóu xi yuè sān shí yú nián
叔父健磐公,游西粤三十余年。
zú shí xiāng tíng dì nián cái shí suì yǐ gù shī duō sàn shī
卒时,香亭弟年才十岁,以故诗多散失。
yú guī qí sàng sōu lù zhōng jǐn cún jiàn jì wǔ lǜ yún dú xiàng kōng tíng lì shī sī rù shù yáng
余归其丧,搜簏中,仅存见寄五律云:“独向空庭立,诗思入沭阳。
cái xiān shī jiǎn yì fèng kě yǎng gāo táng
才先施简邑,俸可养高堂。
rǔ qǐ chí zhōng wù wú chóu bìn shàng shuāng
汝岂池中物?吾愁鬓上霜。
hé shí yī zūn jiǔ xiāng duì huà cāng sāng wú shēng zuì piāo bó lèi jì mǎn zhēng yī
何时一尊酒,相对话沧桑?”“吾生最飘泊,泪迹满征衣。
zǐ mò chūn yóu zài qīng nián shì yǐ fēi
紫陌春犹在,青年事已非。
shuǐ kuān yú wèi huó shù mì niǎo nán yī
水宽鱼未活,树密鸟难依。
xiǔ gǔ mái hé chǔ qiū yuán zhàng yǔ fēi
朽骨埋何处?秋原瘴雨飞。
qī shí wǔ
七十五
yǐn shì cūn xiǎo yuán jué jù yún chūn cǎo zì lái shān bù jìn yǔ huā wú ài bù fáng duō
尹似村《小园》绝句云:“春草自来芟不尽,与花无碍不妨多。
shēn de sī mǎ wēn gōng suǒ yún cǎo fēi ài zú bù shān bāo róng qì xiàng
”深得司马温公所云“草非碍足不芟”包容气象。
qī shí liù
七十六
yáng zhōu guō yuán qiān zì yú gōng jiāng zuǒ shí wǔ zi zhī yī yě
扬州郭元钎,字于宫,江左十五子之一也。
qiū wéi wén juàn ǒu wù yī zì nǎi wā xiǎo kǒng bǔ zhuì shū zhī
秋闱文卷,偶误一字,乃挖小孔,补缀书之。
shōu juǎn guān kān yǐ wéi lì bù xǔ rù chǎng
收卷官勘以违例,不许入场。
yú gōng zuò wā kǒng shī yún wú dào zhēn chéng yī kuì rán yǎng gāo wèi yǐ hū zuān jiān
于宫作《挖孔》诗云:“吾道真成一喟然,仰高未已忽钻坚。
jiǎ wǔ shǒu tí yǎng zhī mí gāo
甲午首题:《仰之弥高》。
shì cān mài wàng sān méi zì wèi bǔ wā huáng wǔ sè tiān
似餐脉望三枚字,未补娲皇五色天。
yǎn dǐ jīn kūn hūn dài guā nián lái yù chǔ kè jiāng chuān
眼底金锟昏待刮,年来玉楮刻将穿。
hǎi shān bàn lǚ fēi téng jǐn cán kuì piān wéi yǒu lòu xian
海山伴侣飞腾尽,惭愧偏为有漏仙。
yī xià kuī chéng dǐ hǎi kuān gōng míng yíng de chǐ yá hán
”“一罅亏成抵海宽,功名赢得齿牙寒。
shì qíng bì jìng chuī máo yì bǐ lì xū zhī tòu bèi nán
世情毕竟吹毛易,笔力须知透背难。
hùn dùn huà méi liáng kě yǐ xū kōng zhe xiē běn wú duān
混沌画眉良可已,虚空着楔本无端。
xiē xiē pī miù wú duō zǐ láo dòng zhū jūn fǎn fù kàn
些些纰缪无多子,劳动诸君反复看。
yòu shéi zhī bǎi bù chuān yáng shǒu rú cǐ kuā zhāng dòng zhá gōng
”又:“谁知百步穿杨手,如此夸张洞札工。
shēn shì zì lián hái zì xiào cǐ shēng xiāng wù zhǐ máo zhuī
”“身世自怜还自笑,此生相误只毛锥。
zhēn bù kuì cái rén tǔ shǔ
”真不愧才人吐属。
qī shí qī
七十七
yú zài wáng mèng tíng tài shǒu chù fān yuè jiù lù
余在王孟亭太守处,翻阅旧簏。
de liú tài shān xiān shēng shǒu shū shī cè
得刘大山先生手书诗册。
hè qí zǔ lóu cūn xiū zhuàn yí jū yún guān rú cán shòu jiǎn sī chán yù yù wéi jiāng dǐ shè qiān
贺其祖楼村修撰移居云:“官如蚕受茧丝缠,郁郁惟将邸舍迁。
jiā jù wú duō yí xiào yì jiē fāng tài yuǎn zhù kān lián
家具无多移校易,街坊太远住堪怜。
yuè féng miào shì gāng sān rì fèng suàn cí lín yǐ liù nián
月逢庙市刚三日,俸算词林已六年。
bì hù rěn jī dōu bù huàn zhǐ chóu náng fá mǎi shū qián
闭户忍饥都不患,只愁囊乏买书钱。
bì shān táng lǐ lǎo shàng shū èr shí nián qián cǐ bo lú
”“碧山堂里老尚书,二十年前此卜庐。
rèn fáng jiāo yóu jīn zài fǒu yáng tán tì lèi tòng hé rú tuí láng yǒu pì bēn jī shǔ fèi pǔ wú qiáng zhǒng yě shū
任防交游今在否?羊昙涕泪痛何如!颓廊有甓奔饥鼠,废圃无墙种野蔬。
cǐ rì jūn jū zuì xiāng jìn jiào yú yí dào yī chóu chú
此日君居最相近,教余一到一踌蹰。
tài shān míng yán jiāng pǔ rén rén dàn zhī qí gōng zuò shí wén ér bù zhī shī cái qīng miào nǎi ěr
”大山名岩,江浦人,人但知其工作时文,而不知诗才清妙乃尔。
suǒ yún bì shān táng shàng shū zhě jí dōng hǎi xú jiàn ān sī kòu lǐng xiù míng chǎng zhě yě
所云碧山堂尚书者,即东海徐健庵司寇,领袖名场者也。
zhā pǔ xiān shēng yì yǒu shī yún fēn míng wàn hè guī dōng hǎi bú dào cháo zōng zhuǎn zì yí
查浦先生亦有诗云:“分明万壑归东海,不到朝宗转自疑。
kě wèi shàn yú tuī zūn zhě yǐ
”可谓善于推尊者矣。
qī shí bā
七十八
wú hú fàn zhào lóng zì lì jiāng guǎn jiāng níng zǎi lù lán cūn shǔ zhōng shí yǐ shī jiàn shì guī hòu shēn wáng
芜湖范兆龙,字荔江,馆江宁宰陆兰村署中,时以诗见示,归后身亡。
jì qí yǔ sù hán jiā miào yī shǒu yún yīn yún bì kòng bái rì míng jí fēng mǎn lù qū léi tíng
记其《雨宿韩家庙》一首云:“阴云蔽空白日冥,疾风满路驱雷霆。
xìng jiē zhāo tí tóu yī xiǔ kōng láng jì jì fēi wú wú
幸接招提投一宿,空廊寂寂飞鼯鼯。
zhāi chú wú rén yān huǒ xī fú qián jǐ juǎn duī cán jīng
斋厨无人烟火熄,佛前几卷堆残经。
rán dēng kū zuò shuāng ěr lěng cè tīng wàn hú sōng tāo qīng
燃灯枯坐双耳冷,侧听万斛松涛倾。
yán liù xū yú shēng jiàn zhǐ mén wài chán xuān yóu wèi yǐ
檐溜须臾声渐止,门外潺谖犹未已。
kāi xuān yuè lù hào yíng jiē yǎng kàn tiān guāng jìng rú xǐ
开轩月露浩盈阶,仰看天光净如洗。
qī shí jiǔ
七十九
shàng yú chén shǎo tíng ài tóng èr shù wǔ yán wèi zhāi jù tú fǎng yuán tíng zhī zhāi shī yú shān yě
上虞陈少亭爱童二树五言,为《摘句图》,仿阮亭之摘施愚山也。
yú yóu xǐ qí zǎo yān shān jì zhòng chūn wù shuǐ biān duō kàn huā fēng lì mào wèn shuǐ lù suí rén qíng liú míng duàn hè shān yǐng wò kōng tián shù lián
余尤喜其“早烟山际重,春雾水边多”、“看花蜂立帽,问水鹭随人”、“晴流鸣断壑,山影卧空田”数联。