yī
一
yú cháng yǔ rén yún cái yù qí dà zhì yù qí xiǎo
余尝语人云:“才欲其大,志欲其小。
cái dà zé rèn shì yǒu yú
才大,则任事有余;
zhì xiǎo zé yuàn wú bù zú
志小,则愿无不足。
kǒng běi hǎi zhì dà cái shū zhōng yú bèi nàn
孔北海志大才疏,终于被难。
bǐng màn róng wèi guān bù kěn guò liù bǎi shí mò chǐ yàn rán
邴曼容为官不肯过六百石,没齿晏然。
tóng èr shù shī yún suǒ yù bù qiú dà de huan cháng yǒu yú
”童二树诗云:“所欲不求大,得欢常有余。
zhēn jiàn dào zhī yán
”真见道之言。
èr
二
fu yòng bīng wēi shì yě
夫用兵,危事也;
ér zhào kuò yì yán zhī cǐ qí suǒ yǐ bài yě
而赵括易言之,此其所以败也。
fu shī nán shì yě
夫诗,难事也;
ér huò dá lǐ lǎo yì yán zhī cǐ qí suǒ yǐ lòu yě
而豁达李老易言之,此其所以陋也。
táng zǐ xi yún shī chū chéng shí wèi jiàn kě zǐ chù gū zhì zhī míng rì qǔ dú zé xiá cī bǎi chū nǎi fǎn fù gǎi zhèng zhī
唐子西云:“诗初成时,未见可訾处,姑置之,明日取读,则瑕疵百出,乃反复改正之。
gé shù rì qǔ yuè cī lèi yòu chū yòu gǎi zhèng zhī
隔数日取阅,疵累又出,又改正之。
rú cǐ shù sì fāng gǎn shì rén
如此数四,方敢示人。
cǐ shù yán kě wèi zhī qí nán ér shēn zào zhī zhě yě
”此数言,可谓知其难而深造之者也。
rán yǒu tiān jī yí dào duàn bù kě gǎi zhě
然有天机一到,断不可改者。
yú xù shī pǐn yǒu yún zhī yī zhòng fēi jìn yī zhòng jìng
余《续诗品》有云:“知一重非,进一重境;
yì yǒu shēng jīn yī zhù ér dìng
亦有生金,一铸而定。
sān
三
xī hé shī huà zài cáo néng shǐ xiān shēng de jiā xìn shī zhòu jīng hán bàn sǔn xìng lù yǔ píng ān
《西河诗话》载:曹能始先生《得家信》诗:“骤惊函半损,幸露语平安。
yǐ wéi jiā jù
”以为佳句。
yī kè wèi lù zì bù rú shèng zì zhī dāng
一客谓:“‘露’字不如‘剩’字之当。
dà dǐ píng ān zhù hán wài sǔn yú yuē shèng
大抵‘平安’注函外,损余曰‘剩’;
ruò nèi lù bù bì qiǎo zhí cǐ zì yǐ
若内露,不必巧值此字矣。
rén yǐ wéi mǐn
”人以为敏。
yú dú wèi bù rán
余独谓不然。
shèng zì yǔ bàn zì bù xiāng jiào yīng hán bù guò bàn sǔn zé shèng zhě zhèng duō bù zhǐ píng ān èr zì
“剩”字与“半”字不相叫应,函不过半损,则剩者正多,不止“平安”二字。
xìng lù yǔ píng ān zhèng shì ǒu rán chù lù suǒ yǐ jī lǚ zhī qíng wèi zhī jīng xǐ ěr
“幸露语平安”,正是偶然触露,所以羁旅之情,为之惊喜耳。
ruò yuē bù bì qiǎo zhí zé yòu hé yǐ zhī qí bì bù qiǎo zhí yé
若曰“不必巧值”,则又何以知其必不巧值耶?
sì
四
lú yā yǔ xiān shēng yǔ jiǎng luó cūn fù xiàn tóng zhé sài wài
卢雅雨先生与蒋萝村副宪,同谪塞外。
jiǎng nián lǎo lǜ bù dé guī
蒋年老,虑不得归。
lú xì zuò wén shēng jì zhī
卢戏作文生祭之。
wén shén jué guǐ
文甚谲诡。
yǐn wén duān gōng yī rì wèi yú yuē rǔ jiàn lú chū sài jí hu yuē jiàn yǐ
尹文端公一日谓余曰:“汝见卢《出塞集》乎?”曰:“见矣。
yuē rǔ zuì ài hé shī yú wèi dá
”曰:“汝最爱何诗?”余未答。
gōng yuē rǔ qiě wù yán wǒ cāi bì shì shēng jì jiǎng luó cūn wén
公曰:“汝且勿言,我猜必是《生祭蒋萝村》文。
yú bù jué dà xiào ér shǒu kěn zhě zài xǐ shī dì zhī yìn kě yě
”余不觉大笑,而首肯者再:喜师弟之印可也。
qí cí yuē xiān shēng zhī shòu qī shí yǒu qī
其词曰:“先生之寿,七十有七。
xiān shēng zhī zhuàng rú qí zhuàng rì
先生之壮,如其壮日。
xiān shēng kuàng dá bù huì qí xù
先生旷达,不讳其恤。
xiān shēng yǒu jiào nǎi zài zhī bǐ
先生有教,乃载之笔。
xiān shēng shū lái shì wǒ yún yún
先生书来,示我云云。
xī tóng zhuǎn yùn yǔ jūn wèi yín
昔同转运,与君为寅。
jīn tóng zhé shù yǔ jūn wèi lín
今同谪戍,与君为邻。
wǒ yù shēng jì qǐ jūn yī yán
我欲生祭,乞君一言。
pū xiè bù mǐn fēi gān lǎn duò
仆谢不敏,非甘懒惰。
zǔ lǎo zhòu shēng wú nǎi bù kě jì ér sī zhī gōng fēi qī wǒ
诅老咒生,无乃不可!既而思之,公非欺我。
rǔ gōng zhī jiào nài hé fú guǒ yuán bǔ jí rì nǎi jià huáng lí
辱公之教,奈何弗果!爰卜吉日,乃驾黄骊。
gāo yáng xūn zhì lào sū lín lí
羔羊熏炙,酪酥淋漓。
gān hóu yìn jiǔ zài xié zài suí
干糇窨酒,载携载随。
zào lú zhǎn xiào dà fàng jué cí
造庐展笑,大放厥词。
xī gōng zǎo dá jiǔ shí tiān lù
昔公早达,久食天禄。
zāo jì yáo tíng ér dēng xiàn fù
遭际尧廷,而登宪副。
yǒu qí zhì zhī fēi pū suǒ lù
有其志之,非仆所录。
pū shi gōng wǎn gài shǐ tóu huāng
仆识公晚,盖始投荒。
guò gōng xìn sù shì wǒ zhōu xíng
过公信宿,示我周行。
hé yǐ tú bào zhù shòu ér kāng
何以图报?祝寿而康。
jīn nián wén gōng bào sān zhōu suì
今年闻公,报三周岁。
yì gōng yǔ wǒ jūn tái yǒu zhì
忆公语我:‘军台有制;
zhū chí xíng tú kǎo jì wéi lì
诸弛形徒,考绩为例;
guā dài wèi cháng xǐ ér bú mèi
瓜代为常,喜而不寐。
hé qī mìng gōng mó xiē liú lián dì wén chén zuì wèi wén chén nián
’何期命宫,磨蝎流连!帝闻臣罪,未闻臣年。
cǎo shuāng fēng zhú néng fǒu zài yán yǒu sǐ zhī xīn wú shēng zhī qì
草霜风烛,能否再延?有死之心,无生之气。
pū tiǎn tóng qún gǎn wàng dūn wèi
仆忝同群,敢忘敦慰。
yán zhī wéi xīn tīng zhī wú wèi
言之违心,听之无味。
pò tì yòng qí yú shì hū jì
破涕用奇,于是乎祭。
shì zhī jì zhě luō dǐng liè shēng
世之祭者,罗鼎列牲。
qǐ wú lèi diàn shuí jìn yī gōng qǐ wú hū gào shuí yīng yī shēng dǎo ěr yuē lěi mò ruò jí shēng
岂无酹奠,谁进一觥?岂无呼告,谁应一声?祷尔曰诔,莫若及生。
wǒ wén shè tái fáng ě lǔ tè xuě shān wèi kū shī lǎo nán kè
我闻设台,防厄鲁特:雪山为窟,师老难克。
guǐ néng wéi lì shū biàn shā zéi
鬼能为厉,殊便杀贼。
shēng bù rú rén sǐ dàng bào guó
生不如人,死当报国。
wǒ wén xī yù fó jiào cháng xīn héng hé shā shù jiē bù huài shēn
我闻西域,佛教常新:恒河沙数,皆不坏身。
cǐ qù tiān zhú wú jiàn guān jīn
此去天竺,无间关津。
yī líng bù mèi biàn rù fǎ mén
一灵不昧,便入法门。
wǒ wén yán luó jí bāo xiào sù qí jiā lú zhōu pū céng wèi mù
我闻阎罗,即包孝肃:其家庐州,仆曾为牧。
mù bù fù shén shén yìng diàn zhǔ
牧不负神,神应电瞩。
wèi wèn nián lái shén pō yì bù wǒ wén míng sī fēn lì chéng huáng
为问年来,神颇忆不?我闻冥司,分隶城隍。
wǒ bèi tóu xián pō yǔ xiāng dāng
我辈头衔,颇与相当。
dìng róng kàng lǐ qiān zūn ér guāng
定容抗礼,谦尊而光。
qǐ rú jǐng dǐ wàng sì wā zhāng wǒ wén cǐ dì lǐ líng suǒ cuàn miáo yì jí táng yóu tōng zǔ guàn
岂如井底,妄肆蛙张?我闻此地,李陵所窜:苗裔及唐,犹通祖贯。
yóu zǐ hé liáng miào jué cí hàn
游子河梁,妙绝词翰。
dì xià xiāng féng dìng fēi bīng tàn
地下相逢,定非冰炭。
wǒ wén guī huà zàng gǔ zhāo jūn qīng zhǒng biǎo biǎo xuè shí wèi shén
我闻归化,葬古昭君:青冢表表,血食为神。
nǎi xīn hàn quē tóng xiāng shì qīn
乃心汉阙,同乡是亲。
sǐ rú bǔ zhái qǐng bàng jiā rén
死如卜宅,请傍佳人。
fán zhū huàn xiǎng wèi sǐ yǒu jué
凡诸幻想,谓死有觉;
yǒu jué ér sǐ bù gǎi qí lè
有觉而死,不改其乐。
ruò běn wú zhī hé xián shā mò cāng sāng yǐ lái shuí fēi wěi hè gōng yuē xìn zāi jūn yán kǎi kāng
若本无知,何嫌沙漠?沧桑以来,谁非委壑?公曰信哉,君言慨慷。
jūn fú wǒ bái wǒ fèng jūn shāng
君浮我白,我奉君觞。
yǐn jì jìn xìng shí yì chōng cháng
饮既尽兴,食亦充肠。
yǐn shí zuì bǎo shì wèi shàng xiǎng
饮食醉饱,是为尚飨。
wǔ
五
sōng jiāng cáo huáng mén xiān shēng lù fū rén zì hào xiù lín shān rén
松江曹黄门先生陆夫人,自号秀林山人。
guī xiān shēng shí nián cái shí qī
归先生时,年才十七;
lián jù páng jiē wén shǐ yě
奁具旁,皆文史也。
yóu ài chu cí zhēn zhǐ xiá bì lǎng sòng zhī
尤爱《楚词》,针黹暇,必朗诵之。
shì bì sī yǔ yuē fū rén suǒ sòng yǔ zài jiā shí hé yì xiān shēng yīn zèng shī yún yōu yì xián qíng bù zì zhī bì chuāng yín biàn chu rén cí
侍婢私语曰:“夫人所诵,与在家时何异?”先生因赠诗云:“幽意闲情不自知,碧窗吟遍楚人词。
tiān xiāng shì nǚ tīng lái guàn xiào shuō shū shēng shì jiù shí
添香侍女听来惯,笑说书声似旧时。
yīn jiè fū rén yuē qīng ài qū zǐ cí cǐ shēng bù dàng dé yì
”因戒夫人曰:“卿爱屈子词,此生不当得意。
yǐ ér guǒ wáng
”已而果亡。
xiān shēng wèi zǐ qí tī shān gé yí gǎo
先生为梓其《梯山阁遗稿》。
dōng rì bìng qǐ yún bìng lǐ shēng yá bǎi shì shē yī xián yī zhù pǔ píng shā
《冬日病起》云:“病里生涯百事赊,一弦一柱谱《平沙》。
dàn lái què guài rén tōu tīng xián yǐ lán gān kàn xuě huā
弹来却怪人偷听,闲倚栏杆看雪花。
jì wài yún yān shuǐ tiáo tiáo fàn mù lán hán fēng cán xuě qiè yī dān
”《寄外》云:“烟水迢迢泛木兰,寒风残雪怯衣单。
kè qiú zì zhe jiāng biān yǔ mò zuò lín xíng lèi diǎn kàn
客裘自着江边雨,莫作临行泪点看。
yú wén fāng wèn tíng gōng bǎo shǎo shí yì ài lí sāo
”余闻方问亭宫保,少时亦爱《离骚》。
zì qiǎn yún ài dú lí sāo biàn bù xiáng
自忏云:“爱读《离骚》便不祥。
qí hòu gōng míng xiǎn hè
”其后功名显赫。
rán zé huáng mén xiān shēng zhī yán yì wèi bì jìn rán yǔ xiān shēng huì yī shì guān yù shǐ
然则黄门先生之言,亦未必尽然与?先生讳一士,官御史。
liù
六
rén huò wèn yú yǐ běn cháo shī shuí wèi dì yī yú zhuǎn wèn qí rén sān bǎi piān yǐ hé shǒu wèi dì yī qí rén bù néng dá
人或问余以本朝诗谁为第一,余转问其人:《三百篇》以何首为第一?其人不能答。
yú xiǎo zhī yuē shī rú tiān shēng huā huì chūn lán qiū jú gè yǒu yī shí zhī xiù bù róng rén wéi xuān zhì
余晓之曰:诗如天生花卉,春兰秋菊,各有一时之秀,不容人为轩轾。
yīn lǜ fēng qù néng dòng rén xīn mù zhě jí wéi jiā shī
音律风趣,能动人心目者,即为佳诗;
wú suǒ wèi dì yī dì èr yě
无所为第一、第二也。
yǒu yīn qí yī shí ǒu zhì ér lùn zhě rú bù chóu míng yuè jǐn zì yǒu yè zhū lái yī shǒu sòng jū chén shàng
有因其一时偶至而论者,如“不愁明月尽,自有夜珠来”一首,宋居沈上。
wén zhāng jiù jià liú luán yè táo lǐ xīn yīn zài lǐ tíng yī shǒu yáng rǔ shì yā dǎo yuán bái shì yě
“文章旧价留鸾掖,桃李新阴在鲤庭”一首,杨汝士压倒元、白是也。
yǒu zǒng qí quán jú ér lùn zhě rú táng yǐ li dù hán bái wèi dà jiā sòng yǐ ōu sū lù fàn wèi dà jiā shì yě
有总其全局而论者,如唐以李、杜、韩、白为大家,宋以欧、苏、陆、范为大家是也。
ruò bì zhuān jǔ yī rén yǐ fù gài yī zhāo zé mǔ dān wèi huā wáng lán yì wèi wáng zhě zhī xiāng
若必专举一人,以覆盖一朝,则牡丹为花王,兰亦为王者之香。
rén yú cǎo mù bù néng píng shuí wèi dì yī ér kuàng shī hu
人于草木,不能评谁为第一,而况诗乎?
qī
七
wáng yáng míng xiān shēng yún rén zhī shī wén xiān qǔ zhēn yì
王阳明先生云:“人之诗文,先取真意;
pì rú tóng zǐ chuí tiáo sù yī zì yǒu jiā zhì
譬如童子垂髫肃揖,自有佳致。
ruò dài jiǎ miàn yǔ lǚ ér zhuāng xū rán biàn lìng rén shēng zēng
若带假面伛偻,而装须髯,便令人生憎。
gù níng rén yǔ mǒu shū yún zú xià shī wén fēi bù jiā
”顾宁人与某书云:“足下诗文非不佳。
nài xià bǐ shí xiōng zhōng zǒng yǒu yī dù yī hán fàng bù guò qù cǐ shī wén zhī suǒ yǐ bù zhì yě
奈下笔时,胸中总有一杜一韩放不过去,此诗文之所以不至也。
bā
八
wáng mèng lóu shì jiǎng yún shī chēng jiā shù yóu zhī guān chēng yá mén yě
王梦楼侍讲云:“诗称家数,犹之官称衙门也。
yá mén zì yǐ zǒng dū wèi dà diǎn shǐ wèi xiǎo
衙门自以总督为大,典史为小。
rán yǐ zǒng dū yá mén zhī dān shuǐ fū bǐ diǎn shǐ yá mén zhī diǎn shǐ zé yì níng wèi diǎn shǐ ér bù wéi dān shuǐ fū
然以总督衙门之担水夫,比典史衙门之典史,则亦宁为典史,而不为担水夫。
hé yě diǎn shǐ suī xiǎo shàng shǔ cháo tíng mìng guān
何也?典史虽小,尚属朝廷命官;
dān shuǐ fū yá mén suī zūn yǔ tā wú shè
担水夫衙门虽尊,与他无涉。
jīn zhī xué dù hán bù chéng ér jīn jīn rán zì yǐ wéi dà jiā zhě bù guò zǒng dū yá mén zhī dān shuǐ fū ěr
今之学杜、韩不成,而矜矜然自以为大家者,不过总督衙门之担水夫耳。
yè héng shān xiān shēng yún hǎo mó fǎng gǔ rén zhě qiè zhī shì zé yōu mèng yī guān
”叶横山先生云:“好摹仿古人者,窃之似,则优孟衣冠;
qiè zhī bù shì zé huà hǔ lèi gǒu
窃之不似,则画虎类狗。
yǔ qí jiǎ rén yú yàn wàng zì chēng zūn shú ruò gān zuò piān pí zì lǐng yī duì
与其假人余焰,妄自称尊,孰若甘作偏裨,自领一队?”
jiǔ
九
dōng pō jìn tǐ shī shǎo yùn niàng pēng liàn zhī gōng gù yán jǐn ér yì yì zhǐ jué wú xián wài zhī yīn wèi wài zhī wèi
东坡近体诗,少蕴酿烹炼之功,故言尽而意亦止,绝无弦外之音、味外之味。
yuán tíng yǐ wéi fēi qí suǒ zhǎng hòu rén bù kě wéi fǎ cǐ yán shì yě
阮亭以为非其所长,后人不可为法,此言是也。
rán máo xī hé dǐ zhī tài guò
然毛西河诋之太过。
huò yǐn chūn jiāng shuǐ nuǎn yā xiān zhī yǐ wéi shì pō shī jìn tǐ zhī jiā zhě
或引“春江水暖鸭先知”,以为是坡诗近体之佳者。
xī hé yún chūn jiāng shuǐ nuǎn dìng gāi yā zhī é bù zhī yé cǐ yán zé tài hú tū yǐ
西河云:“春江水暖,定该鸭知,鹅不知耶?”此言则太鹘突矣。
ruò chí cǐ lùn shī zé sān bǎi piān jù jù bú shì zài hé zhī zhōu zhě bān jiū míng jiū jiē kě zài yě hé bì jū jiū yé zhǐ qiū yú zhě hēi niǎo bái niǎo jiē kě zhǐ yě hé bì huáng niǎo yé
若持此论诗,则《三百篇》句句不是:在河之洲者,班鸠、鸣鸠皆可在也,何必“雎鸠”耶?止丘隅者,黑鸟、白鸟皆可止也,何必“黄鸟”耶?
yī shí
一十
fù guì shī yǒu jué miào zhě
富贵诗有绝妙者。
rú táng rén tōu de wēi yín xié yǐ zhù mǎn yī huā lù tīng gōng yīng
如唐人:“偷得微吟斜倚柱,满衣花露听宫莺。
sòng rén yī yuàn yǒu huā chūn zhòu yǒng bā huāng wú shì zhào shū xī
”宋人:“一院有花春昼永,八荒无事诏书稀。
zhú huā jiàn àn rén chū shuì jīn yā wú yān què yǒu xiāng
”“烛花渐暗人初睡,金鸭无烟却有香。
rén sàn qiū qiān xián guà yuè lù líng hú dié lěng mián huā
”“人散秋千闲挂月,露零蝴蝶冷眠花。
sì bì gōng huā chūn yàn ba mǎn chuáng yá hù zǎo cháo huí
”“四壁宫花春宴罢,满床牙笏早朝回。
yuán rén gōng é bù shí zhōng shū lìng wèn shì shuí jiā měi shào nián
”元人:“宫娥不识中书令,问是谁家美少年。
xiù zhōng lóng de cháo tiān bǐ huà rì guī lái yòu huà méi
”“袖中笼得朝天笔,画日归来又画眉。
běn cháo shāng bǎo yì yún lián wài nóng yún tiān shì mò jiǔ huá dēng xià bù zhī hán
”本朝商宝意云:“帘外浓云天似墨,九华灯下不知寒。
nà néng gèng jì chūn míng mèng yā bìn nóng xiāng shì yàn guī
”“那能更记春明梦,压鬓浓香侍宴归。
tāng xi yá shǎo zǎi yún lóu tái yīng dié chūn xuān zǎo gē wǔ jiāng shān yuè zhuì chí
”汤西崖少宰云:“楼台莺蝶春喧早,歌舞江山月坠迟。
zhāng dé tiān sī kòu yún yuàn de hóng luó qiān wàn pǐ màn tiān zā dì xiù yuān yāng
”张得天司寇云:“愿得红罗千万匹,漫天匝地绣鸳鸯。
jiē jué miào yě
”皆绝妙也。
shuí wèi huān yú zhī yán nán gōng yé
谁谓“欢娱之言难工”耶?
yī shí yī
一十一
pín shì shī yǒu jí miào zhě
贫士诗有极妙者。
rú chén gǔ yú yǔ hūn lòu xiàng dēng wú yàn fēng guò pín jiā bì yǒu shēng
如陈古渔:“雨昏陋巷灯无焰,风过贫家壁有声。
ǒu wén shī lèi yín huái jiǎn piān dào huāng nián fàn liàng jiā
”“偶闻诗累吟怀减,偏到荒年饭量加。
yáng sī lì jiā pín liú kè gàn qī nǎo shēn bìng xián yóu rě mǔ chóu
”杨思立:“家贫留客干妻恼,身病闲游惹母愁。
zhū cǎo yī chuáng shāo yè měi jiè sēng tà liáng jǐn qī cháng jì mǔ jiā
”朱草衣:“床烧夜每借僧榻,粮尽妻常寄母家。
xú lán pǔ kě lián zuì shì qiān yī nǚ kū shuō lín jiā wǔ fàn xiāng
”徐兰圃:“可怜最是牵衣女,哭说邻家午饭香。
jiē pín yǔ yě
”皆贫语也。
cháng zhōu zhào mǒu yún tài qióng cháng kǒng rén fáng zéi jiǔ bìng dōu yí quǎn yì xian
常州赵某云:“太穷常恐人防贼,久病都疑犬亦仙。
duǎn qì mò shū shē jiǔ quàn suǒ bū xiān zhǎng àn mín guó běn zuò wèi kòu mén shēng
”“短气莫书赊酒券,索逋先长(按:民国本作“畏”)扣门声。
jù tài qióng lìng rén yù xiào
”俱太穷,令人欲笑。
yī shí èr
一十二
yáng huā shī zuì jiā zhě qián bèi rú chá tā shān yún chūn rú duǎn mèng chū lí yǐng rén zài dōng fēng zhèng yǐ lán
杨花诗最佳者,前辈如查他山云:“春如短梦初离影,人在东风正倚阑。
huáng shí mù yún bù yí yǔ lǐ yi fēng lǐ wèi jiàn kāi shí jiàn luò shí
”黄石牧云:“不宜雨里宜风里,未见开时见落时。
yán suì chéng yún měi dào yuè míng chéng dà yǐn zhuǎn yīn yún rè de yáng kuáng
”严遂成云:“每到月明成大隐,转因云热得佯狂。
xuē shēng bái yún piāo bó wú duān yí bái yě qīng yíng zhēn yù lèi yú xī
”薛生白云:“飘泊无端疑‘白也’,轻盈真欲类‘虞兮’。
wáng jú zhuāng yún bù zhī rì mù fēi yóu jí shì ài tiān qíng wǔ yù kuáng
”王菊庄云:“不知日暮飞犹急,似爱天晴舞欲狂。
yú dōng gāo yún piāo lái yù xiè yuán hé ruǎn kàn dào méi huā shàng jué féi
”虞东皋云:“飘来玉屑缘何软?看到梅花尚觉肥。
yì gè bù tóng jiē miào jìng yě
”意各不同,皆妙境也。
jìn yǒu rén yǐ cǐ mìng tí yàn yǐ jūn yún xiǎo yuàn wú duān diǎn lǜ tái wèn tā lái chù fèi yí cāi
近有人以此命题,燕以均云:“小院无端点绿苔,问他来处费疑猜。
chūn yuán bú shì yī jiā wù huā jìng piān néng lí shù kāi
春原不是一家物,花竟偏能离树开。
zhì jié wèi kān wū dào lù shēn qīng róng yì shàng lóu tái
质洁未堪污道路,身轻容易上楼台。
suí fēng shì pà ér tóng zhuō cái pū lán gān yòu què huí
随风似怕儿童捉,才扑阑干又却回。
cài yuán chūn yún zhān shang shì wèi yī tiān xù pū mào yīng lián bìn yǒu shuāng
”蔡元春云:“沾裳似为衣添絮,扑帽应怜鬓有霜。
shì wǒ cí jiā tóng guò kè lián jūn yī qù biàn wú guī
似我辞家同过客,怜君一去便无归。
li jiá yún ǒu jīng duò dì shí hái qǐ zhí dào wèi píng hèn shǐ xiū
”李荚云:“偶经堕地时还起,直到为萍恨始休。
yáng fāng càn yún lüè shuǐ yàn mí qiān diǎn xuě kuī chuāng rén gé yī zhòng shā
”杨芳灿云:“掠水燕迷千点雪,窥窗人隔一重纱。
yuàn tā huà zuò qīng píng zi bàng zhe yuān yāng guò yī shēng
”“愿他化作青萍子,傍着鸳鸯过一生。
fāng zhèng shù yún chūn jìn bù kān chuí lǎo bié fēng tíng yì jiě bù xū xíng
”方正澍云:“春尽不堪垂老别,风停亦解步虚行。
qián lǚ qīng yún fēng biàn yǒu shí lái yàn běi yuè míng wú yǐng dù qiáng dōng
”钱履青云:“风便有时来砚北,月明无影度墙东。
yán hǎi shān yǒng táo huā yún guài tā qù hòu huā rú xǔ jì de lái shí lù yě wú àn zhōng yòng diǎn zhēn nǎi jué shì cōng míng
”严海珊咏《桃花》云:“怪他去后花如许,记得来时路也无?”暗中用典,真乃绝世聪明。
yī shí sì
一十四
zuì ài zhōu lì yuán zhī lùn shī yuē shī yǐ yán wǒ zhī qíng yě gù wǒ yù wèi zé wèi zhī wǒ bù yù wèi zé bù wèi
最爱周栎园之论诗曰:“诗以言我之情也,故我欲为则为之,我不欲为则不为。
yuán wèi cháng yǒu rén miǎn qiǎng zhī dū zé zhī ér shǐ zhī bì wèi shī yě
原未尝有人勉强之,督责之,而使之必为诗也。
shì yǐ sān bǎi piān chèn xīn ér yán bù zhe xìng míng wú yì yú shī zhī chuán bìng wú yì yú hòu rén chuán wǒ zhī shī
是以《三百篇》称心而言,不著姓名,无意于诗之传,并无意于后人传我之诗。
xī cǐ qí suǒ yǐ wéi zhì yǔ jīn zhī rén yù jiè cǐ yǐ jiàn bó xué jìng shēng míng zé wù yǐ
嘻!此其所以为至与!今之人,欲借此以见博学,竞声名,则误矣!”
yī shí wǔ
一十五
yīng mèng táng xiàng gōng shī cái qīng jué
英梦堂相公,诗才清绝。
zuò lǐ hé tóng zhī yǔ yú yóu yáng zhōu sēng sì yún xiāo sì láng huí shuǐ yī céng lán gān xián chǔ yǒu rén píng
作里河同知,与余游扬州僧寺云:“萧寺廊回水一层,阑干闲处有人凭。
shū shēng zì xiào suān hán shén bù kàn chūn dēng kàn fó dēng
书生自笑酸寒甚,不看春灯看佛灯。
hòu sān shí nián jīn líng dì zǐ gōng yuán chāo yǒu yī shǒu yún yān luó àn chù shí léng cèng cuì zhú líng lóng yuè zuò dēng
”后三十年,金陵弟子龚元超有一首云:“烟萝暗处石棱蹭,翠竹玲珑月作灯。
tīng shì shuí jiā chuī yù dí huà lán qīng lěng yè shēn píng
听是谁家吹玉笛,画栏清冷夜深凭。
hé qí fēng yùn zhī xiāng sì yě
”何其风韵之相似也!
yī shí liù
一十六
hé féi jìn shì tián shí fā gēng xū huì shì mèng qí mǔ yù xiǎo ér yú pén yì pō è zhī
合肥进士田实发,庚戌会试,梦其母浴小儿于盆,意颇恶之。
guò huáng hé zī jìn bù néng gù chē yì lán shān yù fǎn
过黄河,资尽,不能雇车,意阑珊欲返。
yǒu lǘ fū kǔ quàn qián xíng
有驴夫苦劝前行。
wèn fu hé xìng yuē xìng mèng
问夫:“何姓?”曰:“姓孟。
yīn yì mèng zhōng r zhě zi yě
”因忆梦中:儿者,子也;
pén zhě mǐn yě huò zhě cǐ xíng qí yǒu yì hu guǒ yǐ shì kē huò shòu
盆者,皿也:或者此行其有益乎?果以是科获售。
yǒng xiǎo zhōng yún yǔ yún hún mèng chū jīng hòu míng lì xīn sī wèi dòng qián
咏《晓钟》云:“雨云魂梦初惊后,名利心思未动前。
yòu niǎo lì shù shāo xú zhuì guǒ fēng lái yán xì zì fān shū
”又:“鸟立树梢徐坠果,风来檐隙自翻书。
pō jìn fàng wēng xiǎo pǐn
”颇近放翁小品。
yǒng huā xià yuān yāng yún cuì wò hóng chóu mèng wèi lán pín qīng xiāng lù bù zhī hán
咏《花下鸳鸯》云:“翠幄红帱梦未阑,频倾香露不知寒。
chú fēi huā shàng fēng ér luò cái kěn tái tóu zǐ xì kàn
除非花上蜂儿落,才肯抬头仔细看。
yī shí qī
一十七
yú cháng wèi shī rén zhě bù shī qí chì zǐ zhī xīn zhě yě
余尝谓:诗人者,不失其赤子之心者也。
chén shí tián luò huā shī yún hào jié xìn yú jīn rì jǐn chī xīn yí yǒu bié jiā kāi
沈石田《落花》诗云:“浩劫信于今日尽,痴心疑有别家开。
lú tóng yún zuó yè zuì jiǔ guī pū dào jìng sān wǔ
”卢仝云:“昨夜醉酒归,仆倒竟三五。
mā sā qīng méi tái mò tián jīng zhe rǔ
摩挲青莓苔,莫嗔惊着汝。
sòng rén fǎng zhī yún chí zuó píng tiān shuǐ sān chǐ shī què dǎo yī píng zhèng shí
”宋人仿之,云:“池昨平添水三尺,失却捣衣平正石。
jīn zhāo shuǐ tuì shí yī rán lǎo fū yī yè kōng xiāng yì
今朝水退石依然,老夫一夜空相忆。
yòu yuē lǎo sēng zhǐ kǒng yún fēi qù rì wǔ xiān jiào yǎn sì mén
”又曰:“老僧只恐云飞去,日午先教掩寺门。
jìn rén chén chu nán tí bèi miàn měi rén tú yún měi rén bèi yǐ yù lán gān chóu chàng huā róng yī jiàn nán
”近人陈楚南《题{背面美人图)》云:“美人背倚玉阑干,惆怅花容一见难。
jǐ dù huàn tā tā bù zhuǎn chī xīn yù diào huà tú kàn
几度唤他他不转,痴心欲掉画图看。
miào zài jiē hái zi yǔ yě
”妙在皆孩子语也。
yī shí bā
一十八
shī yǒu rèn jiǎ wéi zhēn ér miào zhě
诗有认假为真而妙者。
táng rén sù huà shān yún wēi lán yǐ biàn dōu wú mèi yóu kǒng xīng hé zhuì rù lóu
唐人《宿华山》云:“危栏倚遍都无寐,犹恐星河坠入楼。
sòng rén yǒng méi huā zhàng yún hū tóng xì sǎo xiāo xiāng diàn yóu kǒng cán huā lào zhěn páng
”宋人《咏梅花帐》云:“呼童细扫潇湘簟,犹恐残花落枕旁。
yǒu rèn zhēn wèi jiǎ ér miào zhě
”有认真为假而妙者。
sòng rén xuě zhōng guān jì yún qià sì chūn fēng sān yuè bàn yáng huā fēi chù mǔ dān kāi
宋人《雪中观妓》云:“恰似春风三月半,杨花飞处牡丹开。
yuán rén měi rén shū tóu yún hóng xuě hū shēng chí shàng yǐng wū yún bàn juǎn jìng zhōng tiān
”元人《美人梳头》云:“红雪忽生池上影,乌云半卷镜中天。
yī shí jiǔ
一十九
huáng lí zhōu xiān shēng yún shī rén cuì tiān dì zhī qīng qì yǐ yuè lù fēng yún huā niǎo wèi qí xìng qíng
黄梨洲先生云:“诗人萃天地之清气,以月露、风云、花鸟为其性情。
yuè lù fēng yún huā niǎo zhī zài tiān dì jiān é qǐng miè mò
月露、风云、花鸟之在天地间,俄顷灭没;
wéi shī rén néng jié zhī yú bù sàn
惟诗人能结之于不散。
xiān shēng bù yǐ shī jiàn zhǎng ér yán zhī yǒu wèi
”先生不以诗见长,而言之有味。
èr shí
二十
jiāng zhōu jìn shì cuī niàn líng shì xǔ yi mó qī suì wán yuè yún yī zhǒng yuè tuán yuán zhào chóu fù zhào huan
江州进士崔念陵室许宜嫫,七岁《玩月》云:“一种月团圆,照愁复照欢。
huan chóu liǎng bù zháo qīng yǐng shàng lán gān
欢愁两不着,清影上阑干。
qí fù tàn yuē shì r qīng guì xī fú báo ěr
”其父叹曰:“是儿清贵,惜福薄耳!
yi yīng bù dé yú gū zì yì sǐ
”宜英不得于姑,自缢死。
qí chūn huái yún wú qióng shì yè le qún chāi bù lǜ xián niān xiǎo qiǎn huái
其《春怀》云:“无穷事业了裙钗,不律闲拈小遣怀。
àn qǔ tián cí diào yù dí zhāi shī biān pǔ rù yá pái
按曲填词调玉笛,摘诗编谱入牙牌。
qī liáng yè yǔ móu shēng zhuō líng luò chūn fēng xìn mìng guāi
凄凉夜雨谋生拙,零落春风信命乖。
mén wài yàn yáng zhī jī xǔ jiān huā zá liǔ niǎo jiē jiē
门外艳阳知几许,兼花杂柳鸟喈喈。
jì wài yún huā gāng duì yuè xiāng lián yè kǒng shì qián shēn gé shì rén
”《寄外》云:“花缸对月相怜夜,恐是前身隔世人。
jìn shì yǐ zǎo zhī qí bù xiáng jiě huán hòu yán sè rú shēng
”进士已早知其不祥,解环后,颜色如生。
jìn shì kū zhī yún shuāng huán shuāng wǎn jiāo mú yàng fān huǐ cóng qián lǐng lüè shū
进士哭之云:“双鬟双绾娇模样,翻悔从前领略疏。
cuī xū cì jīng shī yòu pìn nǚ luán mó wèi qiè
”崔需次京师,又聘女鸾嫫为妾。
cuī gù pín shì guī lái xǐng qīn mó zhī yǎng fù qiáng shòu zhī yú mǒu qiān hù mó bù cóng guǐ hū gàn hù wèi ye ér su yǐ yuán dìng cuī láng zhī gù
崔故贫士,归来省亲,嫫之养父强售之于某千户,嫫不从,诡呼干户为爷,而诉以原定崔郎之故。
qiān hù yì zhī bù duó qí zhì réng yǐ guī cuī
千户义之,不夺其志,仍以归崔。
mó shēng shí mǔ mèng fèng jí yú tíng
嫫生时,母梦凤集于庭。
cuī zèng yún liǔ rú jiù zhòu méi huā bǐ xīn tí jiá
崔赠云:“柳如旧皱眉,花比新啼颊。
tiǎo dēng fēng yǔ chuāng wǎng shì cóng tóu shuō
挑灯风雨窗,往事从头说。
cuī yǒu guàn yuán yú shì yī jí zài yi mó shì shén xiáng
” 崔有《灌园余事》一集,载宜嫫事甚详。
chén shū lán nǚ zǐ yuè zhī fù shī zé cuī yún kě xī jiāng zhōu jìn shì jiā guàn yuán nán hù yī zhī huā
陈淑兰女子阅之,赋诗责崔云:“可惜江州进士家,灌园难护一枝花。
ruò néng cái zǐ qíng rú hǎi zhēng de jiā rén yī niàn chà zì shuō cóng qián lǐng lüè shū ā shuí qiān rào hǎo gōng fū yi mó cǐ hòu xīn yi dàn mò zài rén jiān wǎn lù chē
若能才子情如海,争得佳人一念差?”“自说从前领略疏,阿谁牵绕好工夫?宜嫫此后心宜淡,莫再人间挽鹿车。
wū hū shū lán yín cǐ shī hòu shí yú nián yì yì sǐ kě āi yě rán yi mó sǐ yú yuàn gū shū lán sǐ yú xùn fu yǒu tài shān hóng máo zhī bié yǐ
”呜呼!淑兰吟此诗后十余年,亦缢死,可哀也!然宜嫫死于怨姑,淑兰死于殉夫:有泰山、鸿毛之别矣。
èr shí yī
二十一
cháng níng ōu yǒng xiào xù jiāng bīn gǔ zhī shī yuē sān bǎi piān sòng bù rú yā yā bù rú fēng
常宁欧永孝序江宾谷之诗曰:“《三百篇》:《颂》不如《雅》,《雅》不如《风》。
hé yě yā sòng rén lài yě dì lài yě duō hòu wáng jūn gōng dài fū xiū shì zhī cí
何也?《雅》、《颂》,人籁也,地籁也,多后王、君公、大夫修饰之词。
zhì shí wǔ guó fēng zé jiē láo rén sī fù jìng nǚ jiǎo tóng shǐ kǒu ér chéng zhě yě
至十五《国风》,则皆劳人、思妇、静女、狡童矢口而成者也。
shàng shū yuē shī yán zhì
《尚书》曰:‘诗言志。
shǐ jì yuē shī yǐ dá yì
’《史记》曰:‘诗以达意。
ruò guó fēng zhě zhēn kě wèi zhī yán zhì ér néng dá yǐ
’若《国风》者,真可谓之言志而能达矣。
bīn gǔ zì xù qí shī yuē yǔ fēi cún yǔ zhī shī yě
”宾谷自序其诗曰:“予非存予之诗也;
pì zhī miàn rán yǔ suī bù néng rú chéng běi xú gōng zhī miàn měi rán yǔ níng wú miàn hu hé bì zuò kuī guān yān
譬之面然,予虽不能如城北徐公之面美,然予宁无面乎?何必作窥观焉?”
èr shí èr
二十二
wú xiāng wú xiū zhuàn hóng dū xué hú nán
吾乡吴修撰鸿,督学湖南。
rén wǔ kē hú nán zhǔ shì zhě wèi jiā dìng qián gōng xīn měi shǎn xī wáng gōng wěi rén
壬午科,湖南主试者为嘉定钱公辛楣、陕西王公伟人。
zhū shēng chū wéi hòu gè yǐ wéi juǎn chéng wú
诸生出闱后,各以闱卷呈吴。
wú suǒ zuì shǎng zhě wèi dīng shēng dīng zhèng xīn zhāng dé ān shí hóng zhù chén shèng qīng wǔ rén yuē cǐ wǔ juǎn bù shòu wú cǐ hòu bù fù lùn wén yǐ
吴所最赏者,为丁牲、丁正心、张德安、石鸿翥、陈圣清五人,曰:“此五卷不售,吾此后不复论文矣。
bǎng fā rì wú zhāo kè gòng yǐn shǐ rén zǒu tàn
”榜发日,吴招客共饮,使人走探。
é ér chāo bǎng lái zì dì liù míng zhì mò zhǐ chén shèng qīng yī rén
俄而抄榜来,自第六名至末,只陈圣清一人。
wú páng huáng mò shì
吴旁皇莫释。
wèi jǐ wǔ kuí bào zhì zé sì shēng yǐ gè guān qí jīng rú lián zhū rán
未几,五魁报至,则四生已各冠其经,如联珠然。
wú dà xǐ guò wàng
吴大喜过望。
yī shí shěng xià chuán wéi jiā huà
一时省下传为佳话。
xiān shì chén tài cháng zhào lún zài dōu zhōng yǐ shū hè wú yún jīn kē chu nán dé rén bì shèng
先是,陈太常兆仑在都中,以书贺吴云:“今科楚南得人必盛。
gài yù zhī wú qián wáng sān gōng zhī néng zhī wén néng bá shì yě
”盖预知吴、钱、王三公之能知文,能拔士也。
wú shǒu chàng yī shī yún tiān gǔ xuān chuán zuó yè shēng dà gōng xiǎo zhēng jǐn hán míng
吴首唱一诗,云:“天鼓喧传昨夜声,大宫小征尽含鸣。
dāng tóu yù sǔn pái bān chū rù yǎn zhū guāng zhào chéng míng
当头玉笋排班出,入眼珠光照乘明。
xǐ jí zhuǎn tiān zhī jǐ lèi wàng shēn hái wèi shù rén qíng
喜极转添知己泪,望深还慰树人情。
wén chāng cǐ rì xīn lián yào shuí xiàng xī fēng su bù píng yī shí hé zhě sān shí yú rén
文昌此日欣连曜,谁向西风诉不平?”一时和者三十余人。
hòu jiǎ chén sān yuè yú yóu kuāng lú yù dīng jūn zǎi xīng zǐ wèi gù fū yì zuò zhǔ rén xiāng yǔ xù shù qián shì bǐ cǐ kǎi rán
后甲辰三月,余游匡庐,遇丁君宰星子,为雇夫役,作主人,相与序述前事,彼此慨然。
qiě yuē zhèng xīn guǎn lǐng lú shān qī nián lái yóu zhě xiān shēng yī rén ěr
且曰:“正心管领庐山七年,来游者先生一人耳。
èr shí sān
二十三
qián xiāng shù xiān shēng wèi shì dú shí chū dōu pō jǐ níng lì chuán tóu wèi shuāng suǒ huá shī zú rù shuǐ jiā rén jiù yǐ gāo dé bù sǐ
钱香树先生为侍读时出都,泊济宁,立船头为霜所滑,失足入水,家人救以篙,得不死。
xiào wèi bīn kè yuē wú wén zhuì shuǐ sǐ zhě bì yǒu guǐ wù píng zhī
笑谓宾客曰:“吾闻坠水死者,必有鬼物凭之。
tǎng zuó yè yù li tài bái biàn bǎ bì qù yǐ
倘昨夜遇李太白,便把臂去矣!
míng rì guò lǐ bái lóu tí yún zuó yè wèi zēng féng lǐ bái jīn zhāo chéng xìng yī dēng lóu
”明日过李白楼,题云:“昨夜未曾逢李白,今朝乘兴一登楼。
lóu zhōng rén yǐ qí jīng qù lóu yǐng dāng kōng zhàn shàng yóu
楼中人已骑鲸去,楼影当空占上游。
èr shí sì
二十四
yǔ zài zhuǎn yùn lú yā yǔ xí shàng jiàn yǒu shàng shī zhě lú bù xǐ
予在转运卢雅雨席上,见有上诗者,卢不喜。
yú wèi jiě yuē cǐ yìng chóu shī gù bù néng jiā
余为解曰:“此应酬诗,故不能佳。
lú yuē jūn wù yǐ gǔ dà jiā hán dù ōu sū jí zhōng qiáng bàn yìng chóu shī yě
”卢曰:“君误矣!古大家韩、杜、欧、苏集中,强半应酬诗也。
shuí wèi yìng chóu shī bù néng gōng yé yǔ shēn rán qí shuō
谁谓应酬诗不能工耶?”予深然其说。
hòu jiàn yuè xī xué shǐ xǔ zhú rén xiān shēng zì xù qí yuè yín yún shī jiā yǐ bù dēng yìng chóu zuò wéi gāo
后见粤西学使许竹人,先生自序其《越吟》云:“诗家以不登应酬作为高。
yú yuē bù rán
余曰:不然。
sān bǎi piān xíng yì zhī wài zèng dá bàn yān
《三百篇》行役之外,赠答半焉。
dǎi zì hé liáng jì li dù wáng mèng wú jí wú zhī
逮自河梁,洎李、杜、王、孟,无集无之。
jǐ shí bù gōng tǐ yú hé yǒu wàn lǐ zhī wài jiāo shēng qíng qíng shēng wén
己实不工,体于何有?万里之外,交生情,情生文;
cún qí wén sī qí shì jiàn qí rén yòu kě qì hu jīn ér kě qì xī kě wú zèng
存其文,思其事,见其人,又可弃乎?今而可弃,昔可无赠;
wú nìng yǐ bù gōng guī wǒ
毋宁以不工规我?”
èr shí wǔ
二十五
bǐ lái guī xiù néng shī zhě yǐ xǔ tài fū rén wèi dì yī
比来闺秀能诗者,以许太夫人为第一。
qí zhǎng sì pèi huáng yǔ yú tóng zhēng hóng bó
其长嗣佩璜,与余同征鸿博。
dú tài fū rén lǜ jìng xuān zì shòu yún zì fēn qīng qún zhōng lǎo fù làn tāo zǐ chāo bài xiāng jūn
读太夫人《绿净轩自寿》云:“自分青裙终老妇,滥叨紫绰拜乡君。
yuán dàn yún shèng yǒu shī xīn tóng bào zhú yě jiāng hóng zhǐ xiě yí chūn
”《元旦》云:“剩有湿薪同爆竹,也将红纸写宜春。
xǐ yǔ yún qiān qī xiū gē guāi lóng ěr pò kuài cū ān yě lǎo xīn
”《喜雨》云:“愆期休割乖龙耳,破块粗安野老心。
bù dú qīng liáng yi cuì diàn kě zhī diǎn dī jǐn huáng jīn
不独清凉宜翠簟,可知点滴尽黄金。
jiē jiā jù yě
”皆佳句也。
fū rén wèi xú qīng xiàn gōng jì nǚ míng dé yīn zì shū zé
夫人为徐清献公季女,名德音,字淑则。
wáng tài cāng xiàng gōng bō chū qīng xiàn zhī mén qí shì xué zhè jiāng yě qiǎn rén gào mù
王太仓相公拨出清献之门,其视学浙江也,遣人告墓。
fū rén yǒu jù yún
夫人有句云;
yú shū jiàn gēng wéi ruò nǚ sōng qiū lèi jiǔ shǔ mén rén
“鱼菽荐羹惟弱女,松楸酹酒属门人。
èr shí liù
二十六
yǐn wàng shān zhì fǔ zài tú zhōng jì è fū rén shī yún zhèng yīn bèi lěng xiǎng zhuāng mián yòu jiē yīn shū duǎn tà qián
尹望山制府在途中寄鄂夫人诗云:“正因被冷想装绵,又接音书短榻前。
nuǎn gé yáo sī chūn xuě lěng cháng tú gèng fàn xiǎo bīng jiān
暖阁遥思春雪冷,长途更犯晓冰坚。
bù yán jiā shì zhī yǔ kǔ pín jì zhēng yī lài rǔ xián
不言家事知予苦,频寄征衣赖汝贤。
yī jiù shū kuáng yīng xiào fǒu tōu xián shí fù sǒng yín jiān
依旧疏狂应笑否?偷闲时复耸吟肩。
fū rén wèi è wén duān gōng zhī cóng nǚ xián shū néng shī
”夫人为鄂文端公之从女,贤淑能诗。
cháng shì yǐn è liǎng gōng xiǎo yǐn
常侍尹、鄂两公小饮。
è gōng lǎo yǐ xiàng yǐn gōng yún gé wu yīn fán hé rì de chōu shēn shì hǎo fū rén zhèng sè yuē nǚ wén shèng rén yún shì jūn néng zhì qí shēn qí cì zé míng zhé bǎo shēn wèi wén yǒu chōu shēn zhī shuō
鄂公老矣,向尹公云:“阁务殷繁,何日得抽身是好?”夫人正色曰:“女闻圣人云‘事君能致其身’,其次则明哲保身,未闻有抽身之说。
gōng wèi wǎn rán
”公为莞然。
èr shí qī
二十七
liáo dōng sān lǎo zhě dài hēng zì suì táng
辽东三老者:戴亨,字遂堂;
chén jǐng yuán zì shí lǘ
陈景元,字石闾;
mǎ dà bō zì léi xī
马大钵,字雷溪。
sān rén jiē bù yī bù shì shī zōng hàn wèi zì xué èr wáng bù yǔ rén shì jiāo jiē lái wǎng zhě lǐ tiě jūn yī rén ér yǐ
三人皆布衣不仕,诗宗汉、魏,字学二王,不与人世交接,来往者李铁君一人而已。
dài shī bù chuán
戴诗不传。
chén yǒu chóng zhào sì shī yún shì wài zhāo tí jìng fú shēng jì yī shí
陈有《崇兆寺》诗云:“世外招提境,浮生寄一时。
líng shēng yín diàn jiǎo jiàn yǐng luò sōng zhī
铃声吟殿角,涧影落松枝。
niǎo yǔ liú guī niàn shān sēng xiào suǒ shī
鸟语留归念,山僧笑索诗。
dōng fāng míng yuè shàng ruò yù cǐ xīn qī
东方明月上,若遇此心期。
mǎ wén xī shī zhèn lǚ jì níng yuǎn dà jiàng jūn yún xuě piāo zǔ liàn guī yú hǎi huā mǎn gōng dāo rù yù guān
”马《闻西师振旅寄宁远大将军》云:“雪飘组练归榆海,花满弓刀入玉关。
ǒu chéng yún shài yào ǒu rán lái zhú wài xiū qín bù fù dào rén jiān
”《偶成》云:“晒药偶然来竹外,修琴不复到人间。
shí lǘ dì jǐng zhōng zì jú zhōu yǒu yè lán qū yún chūn yè pín qīng jīn pǒ luó hú jī àn bǎn duì yán gē
”石闾弟景钟,字橘洲,有《夜阑曲》云:“春夜频倾金叵罗,胡姬按板对筵歌。
dī huí xiào yǔ qiān hóng xiù rú cǐ fēng guāng kě nài hé míng qī zǐ lùn shī bì yú gǔ ér bù zhī jīn yǒu jū xū pí fù zhī jiàn
低徊笑语牵红袖,如此风光可奈何!”明七子论诗,蔽于古而不知今,有拘墟皮傅之见。
liáo dōng sān lǎo yì fù shì zhī
辽东三老,亦复似之。
tiě jūn zuò shàng shǐ zhuān sōu sān dài yǐ shàng shì ér jìng bù zhī běn cháo yǒu mǎ fǔ zhī yì shǐ yì yòu yú wén jiàn zhī yī duān
铁君作《尚史》,专搜三代以上事,而竟不知本朝有马辅之《绎史》,亦囿于闻见之一端。
rán jìn jīn shì rén xiān gōng shí wén tōng jí hòu shǐ xué wèi shī dà gài cóng sòng yuán rù shǒu sú suǒ chēng bàn lù shàng chū jiā shì yě
然近今士人,先攻时文,通籍后始学为诗,大概从宋、元入手,俗所称“半路上出家”是也。
yuán liú bù qīng yòu bù ruò sān jiā zhī lì zhēng shàng chéng yǐ
源流不清,又不若三家之力争上乘矣。
tiě jūn míng kǎi fù wèi zǒng dū ér néng yǐn jū bù shì zì chēng lù qīng shān rén yǒu qiáo míng zhāi jí xíng shì
铁君名锴,父为总督,而能隐居不仕,自称鹿青山人,有《瞧螟斋集》行世。
lù qí méi huā yún zhòng mù zhèng rú mèng yī zhī fāng zì chūn
录其《梅花》云:“众木正如梦,一枝方自春。
suì lìng jiāng shuǐ shàng zhēn jiàn dú xǐng rén
遂令江水上,真见独醒人。
yǒng yuè yún qīng jué zì chéng zhào hé zēng guà shù shēng yǒu shí tōng yè bái yī piàn de qiū míng
”《咏月》云:“清绝自成照,何曾挂树生?有时通夜白,一片得秋明。
yuǎn shuǐ ruò xiāng jiē fú yún huò bìng xíng
远水若相接,浮云或并行。
nián nián yuán biàn quē shuí wù shàn chí yíng
年年圆便缺,谁悟善持盈?”
èr shí bā
二十八
kāng xī chū wú zhào qiān hàn chá zhé shù níng gǔ tǎ
康熙初,吴兆骞汉槎谪戍宁古塔。
qí you gù zhēn guàn huá fēng guǎn yú nà lán tài fù jiā jì wú jīn lǚ qǔ yún jì zǐ píng ān fǒu liàng jué sāi kǔ hán nán shòu
其友顾贞观华峰馆于纳兰太傅家,寄吴《金缕曲》云:“季子平安否?”“谅绝塞、苦寒难受。
niàn zài bāo xū céng yī nuò pàn wū tóu mǎ jiǎo zhōng xiāng jiù
廿载包胥曾一诺,盼乌头马角终相救。
zhì cǐ zhá xiōng huái xiù
置此札,兄怀袖。
cí fù cóng jīn xū shǎo zuò liú qǔ xīn hún xiāng shǒu
”“词赋从今须少作,留取心魂相守。
guī rì jí fān xíng shù gǎo bǎ kōng míng liào lǐ chuán shēn hòu
”“归日急翻行戍稿,把空名料理传身后。
yán bù jǐn guān dùn shǒu
言不尽,观顿首。
tài fù zhī zǐ chéng róng ruò jiàn zhī qì yuē hé liáng shēng bié zhī shī shān yáng sǐ yǒu zhī chuán de cǐ ér sān
”太傅之子成容若见之,泣曰:“河梁生别之诗,山阳死友之传,得此而三。
cǐ shì sān qiān liù bǎi rì zhōng wǒ dāng yǐ shēn rèn zhī
此事三千六百日中,我当以身任之。
huá fēng yuē rén shòu jǐ hé gōng zǐ nǎi yǐ shí zài wéi qī yé tài fù wén zhī jìng wéi dào de ér hàn chá shēng rù yù mén guān yǐ
”华峰曰:“人寿几何?公子乃以十载为期耶?”太傅闻之,竟为道地,而汉槎生入玉门关矣。
gù shēng míng zhōng zhě yǒng qí shì yún jīn lán tǎng shǐ wú liáng you guān sài zhōng dāng lǎo jiàn r
顾生名忠者,咏其事云:“金兰倘使无良友,关塞终当老健儿。
yī shuō huá fēng zhī jiù wú jì zǐ yě tài fù fāng yàn kè shǒu jù gōng wèi yuē ruò yǐn mǎn wèi jiù hàn chá
”一说:华峰之救吴季子也,太傅方宴客,手巨觥,谓曰:“若饮满,为救汉槎。
huá fēng sù bù yǐn zhì shì yī xī ér jǐn
”华峰素不饮,至是一吸而尽。
tài fù xiào yuē yú zhí xì ěr jí bù yǐn yú qǐ suì bù jiù hàn chá yé suī rán hé qí zhuàng yě
太傅笑曰:“余直戏耳!即不饮,余岂遂不救汉槎耶?虽然,何其壮也!
wū hū gōng zǐ néng wén liáng péng ài yǒu tài fù lián cái zhēn yī shí jiā huà
”呜呼!公子能文,良朋爱友,太傅怜才,真一时佳话。
yú cháng wèi hàn chá zhī qiū jiā jí yǔ chén wò zi zhī huáng mén jí jù néng yuán běn qī zǐ ér zì chū jīng shén zhě
余常谓:汉槎之《秋笳集》,与陈卧子之《黄门集》,俱能原本七子,而自出精神者。
èr shí jiǔ
二十九
yuán tíng chí běi ǒu tán xiào yuán bái zuò shī wèi kuī shèng táng mén hù
阮亭《池北偶谈》笑元、白作诗,未窥盛唐门户。
cǐ lùn shén miù
此论甚谬。
sāng sǒu fù jī zhī yún dà biàn cái cóng jué wù yú xiāng shān jū shì lǎo wén shū
桑瞍父讥之云:“大辨才从觉悟余,香山居士老文殊。
yú yáng lǎo yǎn pī jīn xiè shī què guāng míng dà bǎo zhū
渔洋老眼披金屑,失却光明大宝珠。
yú àn yuán bái zài táng cháo suǒ yǐ néng dú shù yī zhì zhě zhèng wèi qí bù xí shèng táng kē jiù yě
”余按:元、白在唐朝所以能独竖一帜者,正为其不袭盛唐窠臼也。
yuán tíng zhī yì bì yù qí miáo tóu huà jiǎo ruò míng qī zǐ ér hòu wèi zhī kuī shèng táng hu yào zhī táng zhī li dù hán bái jù fēi yuán tíng suǒ xǐ
阮亭之意,必欲其描头画角若明七子,而后谓之窥盛唐乎?要知唐之李、杜、韩、白,俱非阮亭所喜。
yīn qí míng tài gāo wèi biàn dǐ huǐ
因其名太高,未便诋毁;
yú shǎo líng yì shí yǒu wēi cí kuàng yuán bái hu yuán tíng zhǔ xiū shì bù zhǔ xìng qíng
于少陵亦时有微词,况元、白乎?阮亭主修饰,不主性情。
guān qí dào yī chù bì yǒu shī shī zhōng bì yòng diǎn kě yǐ xiǎng jiàn qí xǐ nù āi lè zhī bù zhēn yǐ
观其到一处必有诗,诗中必用典,可以想见其喜怒哀乐之不真矣。
huò wèn sòng lì shang yǒu jué dài xiāo hún wáng ruǎn tíng zhī shuō qí guǒ rán fǒu yú yīng zhī yuē
或问:“宋荔裳有‘绝代消魂王阮亭’之说,其果然否?”余应之曰;
yuán tíng xiān shēng fēi nǚ láng lì yán dāng shǐ rén jìng shǐ rén gǎn qiě xìng bù bì shǐ rén xiāo hún yě
“阮亭先生非女郎,立言当使人敬,使人感且兴,不必使人消魂也。
rán jí yǐ xiāo hún lùn yuán tíng zhī sè yì bìng fēi tiān xiān huà rén shǐ rén xīn jīng zhě yě
然即以消魂论,阮亭之色,亦并非天仙化人,使人心惊者也。
bù guò yī liáng jiā nǚ wǔ guān duān zhèng tǔ shǔ qīng yǎ
不过一良家女,五官端正,吐属清雅;
yòu néng jiā gōng zhōng zhī gào mù xūn hǎi wài zhī míng xiāng qīng dòng yī shí yuán bù wéi guò
又能加宫中之膏沐,熏海外之名香,倾动一时,原不为过。
qí xiū cí zhuó jù dà gài jùn zhí yú dà lì shí zǐ sòng yuán míng jiā qǔ bǐ suì jīn chéng wǒ fēng gé qià bù zhān zhān yú shèng táng dǎo qī zǐ xí qì zài běn cháo zì dāng suàn yī jiā shù
其修词琢句,大概捃摭于大历十子,宋、元名家,取彼碎金,成我风格,恰不沾沾于盛唐,蹈七子习气,在本朝自当算一家数。
nài guī yú zi xùn fèng ruò dòu shān yǔ shā xīn yú qì ruò chú gǒu yú yǐ wéi jiē guò yě
奈归愚、子逊奉若斗山,屿沙、心余弃若刍狗:余以为皆过也。
sān shí
三十
háng zhōu zhōu fén zì róng yī yǒng chūn liǔ yún xī hú sòng wǒ lí jiā zǎo běi dào kàn rén de dì duō
杭州周汾,字蓉衣,咏《春柳》云:“西湖送我离家早,北道看人得第多。
bù tuō bù zhān de gǔ rén wèi yǒu
”不脱不粘,得古人未有。
xī kè sǐ yú qīng jiāng
惜客死于清江。
rén yín yú guò tiān tái qí shì láng zhào nán wáng jiǔ yǐ
壬寅余过天台,齐侍郎召南亡久矣。
qí kūn jì yán yú xiǎo yǐn pěng shì láng quán jí gāo chǐ xǔ qǐ zuò xù
其昆季延余小饮,捧侍郎全集,高尺许,乞作序。
jǐn bàn rì zhī xiá wèi zhī fān xié jiàn qí hóng fù měi bù shèng shōu
尽半日之暇,为之翻撷,见其鸿富,美不胜收。
jǐn jì qí yǒng hàn wǔ qī lǜ yī shǒu hòu sì jù yún qīn chéng wén jǐng shēng píng yè kāi pì táng yú wèi yǒu tiān
仅记其《咏汉武》七律一首,后四句云:“亲承文景升平业,开辟唐虞未有天。
dào dǐ yīng xióng wǎn néng huǐ lún tái yī zhào shì shén xiān
到底英雄晚能悔,轮台一诏是神仙。
qí xiōng zhōu nán dì shì nán jù yǐ jiǎ kē zuò guǎng wén páng méi bái fà nián bā shí yú
”其兄周南、弟世南,俱以甲科作广文,庞眉白发,年八十余。
sān shí èr
三十二
táo huáng cūn zhì wū gū shān
陶篁村置屋孤山。
yú yuè yè fǎng zhī lián qí gū jì quàn zhì yàn yù wèi nuǎn lǎo jì
余月夜访之,怜其孤寂,劝置燕玉,为暖老计。
huáng cūn yǐ wéi rán gòu yī xiǎo huán
篁村以为然,购一小鬟。
liáng shān zhōu shì jiǎng diào yǐ shī yún bìng lái jiǔ bú jiàn táo qián gé zhuó zhòng chéng shì gé tiān
梁山舟侍讲调以诗云:“病来久不见陶潜,隔着重城似隔天。
zuó yè zhōng tíng kàn xīng xiàng xiǎo xīng zhèng zài shǎo wēi biān
昨夜中庭看星象,小星正在少微边。
jiàn shuō róng jiāng fàn lǔ zhī yǐ chéng yīn hòu wèi liáng shí
”“见说榕江泛橹枝,已成阴后未凉时。
yī gēn liǔ lì wú rén guǎn fēn fù qiáo qīng hǎo hù chí
一根柳栗无人管,分付樵青好护持。
bù bǐ zhāo yún shì lǎo pō yě rú tiān nǚ bàn wéi mó
”“不比朝云侍老坡,也如天女伴维摩。
duì mén yǒu gè lín hé jìng lěng bào méi huā nài ěr hé hǎo jiāng bān guǎn huà méi shuāng mò rǎn xīng xīng bìn shàng shuāng
对门有个林和靖,冷抱梅花奈尔何?”“好将班管画眉双,莫染星星鬓上霜。
bǐ sì shī rén zhāng zǐ yě yīng huā hái yǒu niàn nián kuáng
比似诗人张子野,莺花还有廿年狂。
shān zhōu yòu yǒu jù yún bì jìng rén jiān shèng tiān shàng bù rán liú ruǎn bù guī lái
”山舟又有句云:“毕竟人间胜天上,不然刘阮不归来。
yú shì cóng tiān tāi shān guī sòng cǐ wèi zhī yī xiào
”余适从天台山归,诵此,为之一笑。
sān shí sān
三十三
yú yù xī hú shù shí jū yǒu huī zhōu wāng míng fǔ jiàn fǎng míng qiáo nián zì xiù lín nián bā shí yǐ
余寓西湖漱石居,有徽州汪明府见访,名乔年,字绣林,年八十矣。
shì yú wài chū wèi huò xiāng jiàn
适余外出,未获相见。
méng qí tí bì yún wú rén bù shi yuán cái zǐ jīn wǒ lái xún li zhé xiān
蒙其题壁云:“无人不识元才子,今我来寻李谪仙。
dǐ shì xián yún wú chǔ zhuō jiào nóng kōng dàng diào yú chuán
底事闲云无处捉?教侬空荡钓鱼船。
sān shí sì
三十四
shī rú yán yě kǒu chǐ bù qīng lā zá wàn yǔ yù duō yù yàn
诗如言也,口齿不清,拉杂万语,愈多愈厌。
kǒu chǐ qīng yǐ yòu xū yán zhī yǒu wèi tīng zhī kě ài fāng miào
口齿清矣,又须言之有味,听之可爱,方妙。
ruò cūn fù xù tán wǔ fū zuò nào wú míng guì qì yòu hé jiè hu qí yán yǒu xiǎo shè fēng qù ér rú rú rán ruò rén bìng wēi bù néng duō yǔ zhě shí yóu cái báo
若村妇絮谈,武夫作闹,无名贵气,又何藉乎?其言有小涉风趣,而嚅嚅然若人病危,不能多语者,实由才薄。
sān shí wǔ
三十五
shī bù kě bù gǎi bù kě duō gǎi
诗不可不改,不可多改。
bù gǎi zé xīn fú duō gǎi zé jī zhì
不改则心浮,多改则机窒。
yào xiàng chū zhí huáng tíng gāng dào qià hǎo chù
要像初拓《黄庭》,刚到恰好处。
kǒng zǐ yuē zhōng yōng bù kě néng yě
孔子曰:“中庸不可能也。
cǐ jìng zuì nán
”此境最难。
yǔ zuì ài fāng fú nán téng wáng gé shī yún gé wài qīng shān gé xià jiāng gé zhōng wú zhǔ zì kāi chuāng
予最爱方扶南《滕王阁》诗云:“阁外青山阁下江,阁中无主自开窗。
chūn fēng yù zhí téng wáng tiè hú dié rù lián fēi yī shuāng
春风欲拓滕王帖,蝴蝶入帘飞一双。
tàn wèi jué diào
”叹为绝调。
hòu jiàn qí zi mǒu yún wēng wǎn nián xián wèi shǎo zuò shān qù yǐ
后见其子某云:“翁晚年嫌为少作,删去矣。
yǔ dà jīng zú bù jiě qí gù
”予大惊,卒不解其故。
tóng chéng wú mǒu gào yǔ yún fú nán sān gǎi zhōu yú mù shī ér yù gǎi yù miù
桐城吴某告予云:“扶南三改《周瑜墓》诗,而愈改愈谬。
qí shǎo zuò yún dà dì jūn chén tóng gǔ ròu xiǎo qiáo fū xù shì yīng xióng
”其少作云:“大帝君臣同骨肉,小乔夫婿是英雄。
kě chēng gōng yǐ
”可称工矣。
zhōng nián gǎi yún dà dì shì shī jiāng shuǐ lǜ xiǎo qiáo xiè jiǎ wǎn zhuāng hóng
中年改云:“大帝誓师江水绿,小乔卸甲晚妆红。
yǐ jué qiān qiǎng
”已觉牵强。
wǎn nián yòu gǎi yún xiǎo qiáo zhuāng ba yān zhī shī dà dì móu chéng fěi cuì tōng
晚年又改云:“小乔妆罢胭脂湿,大帝谋成翡翠通。
zhēn nǎi bù chéng wén lǐ qǐ fēi zhū zǐ suǒ wèi sān zé sī yì qǐ ér fǎn huò zāi fú nán yǔ fāng mǐn kè gōng wèi zú xiōng
”真乃不成文理!岂非朱子所谓“三则私意起而反惑”哉?扶南与方敏恪公为族兄。
mǐn kè jì xìn kǔ quàn qí wù gǎi shǎo zuò ér fú nán bù cóng
敏恪寄信,苦劝其勿改少作,而扶南不从。
fāng zhī cún jǐ jù hǎo shī yì xū fú fēn
方知存几句好诗,亦须福分。
sān shí liù
三十六
shī suī qí wěi ér bù néng róu mó rù xì wèi miǎn cū cái
诗虽奇伟,而不能揉磨入细,未免粗才。
shī suī yōu jùn ér bù néng zhǎn tuò kāi zhāng zhōng jiǒng biān fú
诗虽幽俊,而不能展拓开张,终窘边幅。
yǒu zuò yòng rén fàng zhī zé mí liù hé shōu zhī zé liǎn fāng cùn jù rèn mó tiān jīn zhēn cì xiù yī yǐ guàn zhī zhě yě
有作用人,放之则弥六合,收之则敛方寸,巨刃摩天,金针刺绣,一以贯之者也。
zhū gě gōng gēng cǎo lú hū rán tǒng shī liù chū
诸葛躬耕草庐,忽然统师六出;
jìn wáng zhōng xīng shǒu jiāng jìng néng kuà lǘ xī hú shèng rén yòng xíng shě cáng kě shēn kě qū yú shī yì kě yī guàn
靳王中兴首将,竟能跨驴西湖:圣人用行舍藏,可伸可屈,于诗亦可一贯。
shū jiā běi hǎi rú xiàng bù jí yòu jūn rú lóng yì cǐ yì ěr
书家北海如象,不及右军如龙,亦此意耳。
yú cháng guī jiǎng xīn yú yún zǐ qì yā jiǔ zhōu yǐ
余尝规蒋心余云:“子气压九州矣;
rán néng dà ér bù néng xiǎo néng fàng ér bù néng liǎn néng gāng ér bù néng róu
然能大而不能小,能放而不能敛,能刚而不能柔。
xīn yú zhé fú yuē wú jīn rì shǐ de zhēn shī
”心余折服曰:“吾今日始得真师。
qí xū xīn rú cǐ
”其虚心如此。
sān shí qī
三十七
mèng zhōng de shī xǐng shí shàng jì jí xiǎo wǎng wǎng wàng zhī
梦中得诗,醒时尚记,及晓,往往忘之。
shì cūn gōng zi yǒu jù yún mèng zhōng de jù duō wàng què tuī xǐng jī rén dài jì shī
似村公子有句云:“梦中得句多忘却,推醒姬人代记诗。
yǔ wèi cǐ shī gù jiā cǐ jī rén yóu jiā
”予谓此诗固佳,此姬人尤佳。
lǔ xīng cūn yì yún kè lǐ měi xiān wán pú qǐ mèng zhōng cháng xī hǎo shī wàng
鲁星村亦云:“客里每先顽仆起,梦中常惜好诗忘。
sān shí bā
三十八
xú yǔ fēng zhōng chéng shì lín xún fǔ sū zhōu
徐雨峰中丞士林,巡抚苏州。
rén yǐ wéi jì tāng wén zhèng gōng zhī hòu yī rén ér yǐ
人以为继汤文正公之后,一人而已。
mǔ sāng qù guān yǒu zhào duó qíng bù qǐ
母丧去官,有诏夺情,不起。
qí fāng zhèng rú cǐ
其方正如此。
rán qí shī jí mián lì
然其诗极绵丽。
gōng zhōng shū shí yǒu jù yún guī lái rě de shān qī wèn shì nǚ xūn xiāng jìn yǒu wú
宫中书时有句云:“归来惹得山妻问:侍女熏香近有无?”
sān shí jiǔ
三十九
jīn líng sēng yào gēn gōng kǎi fǎ zhù yáng zhōu mǒu ān
金陵僧药根,工楷法,住扬州某庵。
shāng rén hóng xìng zhě yù mǎi qí ān páng xì dì qǐ huā yuán
商人洪姓者,欲买其庵旁隙地起花园。
yào gēn yì bù yù nǎi tóu yǐ shī yún zì xiào wō lú bàng sì kāi lín yuán shù mù jiǒng cuī wēi
药根意不欲,乃投以诗云:“自笑蜗庐傍寺开,邻园树木迥崔巍。
nóng jiā yuàn xiǎo nán zāi shù dàn yǒu qīng qīng yī piàn tái
侬家院小难栽树,但有青青一片苔。
hóng zhī qí yì nǎi bù guǒ mǎi
”洪知其意,乃不果买。
yào gēn bái guā zhǔ yún xīng guāng quán zài shuǐ yú huǒ yù fú tiān
药根"白瓜渚》云:“星光全在水,渔火欲浮天。
xǐ qíng yún yǔ shōu yì shì quán chén bìng rì chū hún rú jiàn gù rén
”《喜晴》云:“雨收亦似痊沉病,日出浑如见故人。
sì shí
四十
xián zhě wéi qíng měi lí suǒ guān zhī de dòng zhì liú lián
贤者为情,每离所官之地,动致留连。
hán wèi gōng lí huáng zhōu yī yī bù shě
韩魏公离黄州,依依不舍。
yǐn tài bǎo sì dū jiāng nán sān shí yú nián
尹太保四督江南,三十余年。
yǐ yǒu rù xiàng zhèng zhí chóng jiǔ zhī shí xiān bié qī xiá zài cí shǔ fù qī rán qì xià
乙酉入相,正值重九之时,先别栖霞,再辞蜀阜,凄然泣下。
gōng bù néng shě jiāng nán yóu jiāng nán zhī rén yì bù néng shě gōng yě
公不能舍江南,犹江南之人亦不能舍公也。
yú sòng zhì qīng jiāng pǔ měi wǎn bì jiàn
余送至清江浦,每晚必见。
jí dù huáng hé gōng yóu jiào yǐ míng chén zuò bié
及渡黄河,公犹教以明晨作别。
lín qī yú zhà guàn miàn ér gōng qiǎn jiā rén lái yún gōng yǐ shàng mǎ xíng yǐ shī gài kǒng miàn bié zhī nán wéi qíng ěr
临期,余乍盥面,而公遣家人来,云:“公已上马行矣尸盖恐面别之难为情耳。
hòu cóng jīng shī jì shī yún gē dào lí tíng shēng duàn xù rén fēn huái pǔ yǐng dōng xī
后从京师寄诗云:“歌到离亭声断续,人分淮浦影东西。
yòu yuē sān nián zhǐ jué liú guāng sù yī bié fāng zhī jiàn miàn nán
”又曰:“三年只觉流光速,一别方知见面难。
sì shí yī
四十一
gǔ zhī zhōng chén xiào zǐ jiē qíng wèi zhī yě
古之忠臣、孝子,皆情为之也。
hú zhōng jiǎn gōng hé qín guì liú cuàn hǎi nán lín guī shí liàn liàn yú lí qiàn
胡忠简公劾秦桧,流窜海南,临归时,恋恋于黎倩。
cǐ yǔ sū zǐ qīng qǔ hú fù xiāng lèi
此与苏子卿娶胡妇相类。
gài yī yì gū xíng zhī shì xì xíng bù jīn
盖一意孤行之士,细行不矜。
kǒng zǐ suǒ wèi guān guò zhī rén zhèng cǐ lèi yě
孔子所谓“观过知仁”,正此类也。
nǎi zhū zǐ jī zhī yún shí nián fú hǎi yī shēn qīng guī duì lí wō qià yǒu qíng
乃朱子讥之云:“十年浮海一身轻,归对黎涡恰有情。
shì shàng wú rú rén yù xiǎn jǐ rén dào cǐ wù píng shēng gāo shǒu cūn hé yún pī lín yī shū sǐ shēng qīng wàn sǐ tóu huāng shàng yǒu qíng
世上无如人欲险,几人到此误平生?”高守村和云:“批鳞一疏死生轻,万死投荒尚有情。
bù xué dùn wēng pěng shī cǎo gān xīn qián kǒu zì tōu shēng
不学遁翁捧蓍草,甘心钳口自偷生。
sì shí èr
四十二
guī xiù néng wén zhōng jìng chū yú dà jiā
闺秀能文,终竟出于大家。
zhāng hòu jiā gāo tài fū rén zhe hóng xuě xuān gǎo qī gǔ pái lǜ zhì shù shí shǒu shèng yǐ zāi qí běn cháo zhī cáo dà gū hu fu zōng rén xí fēng jìng nì hóu jiā zī bǎi wàn yǐ hào kè xǐ shī bù èr shí nián fèi jǐn ér hōng
张侯家高太夫人著《红雪轩稿》,七古排律至数十首,盛矣哉!其本朝之曹大家乎?夫宗仁袭封靖逆侯,家资百万,以好客喜施,不二十年,费尽而薨。
fū rén àn mái sān shí wàn jīn yú hòu yuán jiāo qí r qiān shǐ néng xí zhí qí shí lì rú cǐ
夫人暗埋三十万金于后园,交其儿谦,始能袭职:其识力如此。
fū rén míng jǐng fāng fù qí wèi zhè mǐn zǒng dū
夫人名景芳,父琦,为浙闽总督。
zuò nǚ ér shí nián shí wǔ chén zhuāng yún zhuāng gé kāi qīng xiǎo chén guāng shàng huà lán
作女儿时,年十五,《晨妆》云:“妆阁开清晓,晨光上画栏。
wèi zēng shū bǎo jì bù gǎn wèn qīn ān
未曾梳宝髻,不敢问亲安。
tuǒ tiē jiā chāi fèng dī huí chā pèi lán
妥贴加钗凤,低徊插佩兰。
gé lián hū shì bì bèi hòu yǔ zhòng kàn
隔帘呼侍婢,背后与重看。
yòu shì qiān r yún gāo pěng míng huā qiú chā jì biàn xún jiā guǒ quàn cháng xīn
”又《示谦儿》云:“高捧名花求插髻,遍寻佳果劝尝新。
sì shí sān
四十三
yú bù xǐ fó fǎ ér dú qǔ yīn yuán èr zì yǐ wéi zú bǔ shèng jīng xián zhuàn zhī quē
余不喜佛法,而独取“因缘”二字,以为足补圣经贤传之缺。
shēn zài míng chǎng wǔ shí yú nián huò wèi shí miàn ér xiāng zēng huò wèi shí miàn ér xiāng mù jiē yǒu yuán wú yuán gù yě
身在名场五十余年,或未识面而相憎,或未识面而相慕:皆有缘、无缘故也。
jǐ hài shěng mù háng zhōu
己亥省墓杭州。
wáng mèng lóu tài shǒu lái yún shāng qiū chén yào zhōu guān chá yuàn jiàn shén qiè
王梦楼太守来云:“商丘陈药洲观察,愿见甚切。
yǔ bù jiě hé gù
”予不解何故。
wù hòu fāng zhī qí zūn rén huì lǚ zhōng zhě céng zài yǐn zhì fǔ shǔ zhōng dú yú shī ér ài zhī shì yǐ sān shí yú nián
晤后,方知其尊人讳履中者,曾在尹制府署中读余诗而爱之,事已三十余年。
qí fū rén lǐ shì jiàn yú míng zhǐ chà yuē shì zi cái yé wú xiān jūn mén xià shì yě
其夫人李氏见余名纸,诧曰:“是子才耶?吾先君门下士也。
gài fū rén wèi cún cún xiān shēng zhī nǚ
”盖夫人为存存先生之女。
xiān shēng míng xīng zǎi qián táng shí méi nián shí èr yīng tóng zǐ shì shòu zhī rù pàn
先生名惺,宰钱塘时枚年十二,应童子试,受知入泮。
yīn yǒu liǎng chóng shì hǎo huān yàn yuè yú
因有两重世好,欢宴月余。
bié hòu guān chá jiàn huái yún zǎo cóng xiān fó cān zhēn dì qiě xiàng yú qiáo bàn cǐ shēn
别后,观察见怀云:“早从仙佛参真谛,且向渔樵伴此身。
yòu yuē yóu jì hé láng nián shào rì xīn shī shǎng gòng shěn shàng shū
”又曰:“犹记何郎年少日,新诗赏共沈尚书。
sì shí sì
四十四
wāng dù líng xiān shēng zhōng zhuàng yuán shí nián yǐ sì shí yú
汪度龄先生中状元时,年已四十余。
miàn má shēn cháng yāo fù shí wéi
面麻身长,腰腹十围。
mǎi qiè jīng shī yǒu xiǎo jiā nǚ lù shì cū tōng wén mò guān tán cí qǔ běn yǐ wéi zhuàng yuán jiē měi shào nián xīn rán yuàn jià
买妾京师,有小家女陆氏,粗通文墨,观弹词曲本,以为状元皆美少年,欣然愿嫁。
jié hūn zhī xī yú zhú xià jiàn xiān shēng nián mào dà shī suǒ wàng
结婚之夕,于烛下见先生年貌,大失所望。
yè yǐ yù yù yǐ
业已郁郁矣。
shì xī zhū tóng nián niǎo yǐn jù bēi xiān shēng liàng hóng xìng háo chén zuì shàng chuáng bù gù xīn rén hé yī hān qǐn
是夕,诸同年嬲饮巨杯,先生量宏兴豪,沉醉上床,不顾新人,和衣酣寝;
yǐ ér ǒu tù jiāng xīn zhì zhěn qīn jǐn wū xīng huì
已而呕吐,将新制枕衾尽污腥秽。
lù nǚ huì shén wèi wǔ gēng zhì jīng ér wáng
陆女恚甚,未五更,雉经而亡。
huò cháo zhī yuē guó sè tài jiāo nán zuò xù zhuàng yuán suī hǎo què fēi láng
或嘲之曰:“国色太娇难作婿,状元虽好却非郎。
sì shí wǔ
四十五
shāng bǎo yì shī jí kè chéng yǒu rén zhāi qí cī lèi yú wèi chàng rán
商宝意诗集刻成,有人摘其疵累,余为怅然。
zhòng xiǎo hǎi yuē dàn yuàn rén shēng yī shì liú de jǐ xíng bǐ mò bèi rén zhǐ zhāi biàn shì yǒu dà fú fēn rén
仲小海曰:“但愿人生一世,留得几行笔墨,被人指摘,便是有大福分人。
bù rán cǎo wáng mù zú shuí zé zhī zhī ér shuí yì zhī yú wèi cǐ yán chén tòng shēn de shèng rén jí mò shì wú míng zhī yì
不然,草亡木卒,谁则知之?而谁议之?”余谓此言沉痛,深得圣人疾没世无名之意。
rán gǔ lái cáo yú li zhì yòu zhuǎn yǐ yōng yōng ér de cún qí míng qǐ fēi bù xìng zhōng zhī xìng yé bǎo yì xiān shēng yǒu jù yún míng zhī ài xī zhōng xū gē dàn de liú chuán bù zài duō
然古来曹蜍、李志,又转以庸庸而得存其名,岂非不幸中之幸耶?宝意先生有句云:“明知爱惜终须割,但得流传不在多。
sì shí liù
四十六
huáng yǔn xiū yún wú shī zhuǎn wéi dú shū máng
黄允修云:“无诗转为读书忙。
fāng zǐ yún yún xué huāng fān de xìng líng shī
”方子云云:“学荒翻得性灵诗。
liú xiá shang yún dú shū jiǔ jué shī sī sè
”刘霞裳云:“读书久觉诗思涩。
yú wèi cǐ shù yán fēi zhēn dú shū zhēn néng shī zhě bù néng dào
”余谓此数言,非真读书、真能诗者不能道。
sì shí qī
四十七
yàn yún sǐ qí fù zhōng yǒu xian zhe
谚云:“死棋腹中有仙着。
cǐ yán zuì yǒu lǐ
”此言最有理。
yú píng shēng de cǐ yì bù yī ér zú
余平生得此益,不一而足;
yào zhī néng cóng rén ér bù xún rén fāng miào
要之,能从人而不徇人,方妙。
lè qǔ yú rén yǐ wéi shàn shèng rén yě
乐取于人以为善,圣人也;
wú jī zhī yán wù tīng yì shèng rén yě
无稽之言勿听,亦圣人也。
zuò shǐ sān cháng cái xué shi quē yī bù kě
作史三长:才、学、识,缺一不可。
yú wèi shī yì rú zhī ér shi zuì wéi xiān
余谓诗亦如之,而识最为先;
fēi shi zé cái yǔ xué jù wù yòng yǐ
非识,则才与学俱误用矣。
běi cháo xú zūn míng zhǐ qí xīn yuē wú jīn ér zhī zhēn shī zhī suǒ zài
北朝徐遵明指其心曰:“吾今而知真师之所在。
qí shi zhī wèi yú
”其识之谓欤?’
sì shí bā
四十八
wāng zhōu cì xiān shēng zuò zhōu lì yuán shī xù yuē lài gǔ táng jí yù xiǎo shì shén tōng jiā yǐ qì gé wèi bì bù kě yǐ bù zuò zhě
汪舟次先生作周栎园诗序曰:“《赖古堂集》欲小试神通,加以气格,未必不可以怖作者;
dàn tiān chū yī fēn qì gé dìng jiǎn qù yī fēn xìng qíng yú fāng cùn zhōng zhōng bù yú kuài
但添出一分气格,定减去一分性情,于方寸中,终不愉快。
sì shí jiǔ
四十九
dàn lián zhōu míng fǔ chēng wú hú hú shù quán xiù cái yǒu rì yǐng dù huā qīng wǔ zì de wǔ yán miào jìng
淡莲洲明府称芜湖胡漱泉秀才,有“日影度花轻”五字,得五言妙境。
jiāng jūn xù dōng yì shǎng shā dòu chū huā qì bàn hú yīn wǔ zì suǒ jiàn yǔ lián zhōu tóng
江君旭东亦赏沙斗初“花气半湖阴”五字,所见与莲洲同。
wǔ shí
五十
shī jìng zuì kuān yǒu xué shì dài fū dú pò wàn juàn qióng lǎo jìn qì ér bù néng de qí kǔn ào zhě
诗境最宽,有学士大夫读破万卷,穷老尽气,而不能得其阃奥者。
yǒu fù rén nǚ zǐ cūn méng qiǎn xué ǒu yǒu yī èr jù suī li dù fù shēng bì wèi dī shǒu zhě
有妇人女子、村氓浅学,偶有一二句,虽李、杜复生,必为低首者。
cǐ shī zhī suǒ yǐ wèi dà yě
此诗之所以为大也。
zuò shī zhě bì zhī cǐ èr yì ér hòu néng qiú shī yú shū zhōng de shī yú shū wài
作诗者必知此二义,而后能求诗于书中,得诗于书外。
wǔ shí yī
五十一
táo huǐ xuān fāng bó rèn héng yáng shí shǔ zhōng xiǎo chí wèi shǔ wài jū mín suǒ mǎi
陶悔轩方伯任衡阳时,署中小池,为署外居民所买。
xiān shēng shú guī zhì xuān qí shàng
先生赎归,置轩其上。
zhū yù jiē dū xué zèng jù yún guān xiè mǎi guī sān jìng nèi yè chuāng bǔ xī cùn yīn yú
朱玉阶督学赠句云:“官廨买归三径内,夜窗补惜寸阴余。
yī yǒng qí shì yī qiè qí xìng
”一咏其事,一切其姓。
shí jūn wén chéng wèi xù yún xiān shī chu gōng xuán guī zhào bì
石君文成为序云:“先失楚弓,旋归赵璧。
wèn yáng tián fǎn hé pǔ zhū huán
汶阳田反,合浦珠还。
zhī gōng zhī hè kě gāo fēi zǐ chǎn zhī yú zhēn de suǒ
支公之鹤可高飞,子产之鱼真得所。
kūn péng dài huà xíng kàn jūn qù cháo tiān
鲲鹏待化,行看君去朝天;
tái xiè cháng cún zhī shì shuí lái zuò zhǔ
台榭长存,知是谁来作主?”
wǔ shí èr
五十二
guǐ yǒu chūn yú zài wáng mèng tíng tài shǒu chù jiàn jiàn dé bù yī xú fèng mù xí jiān yín yī jué yún zì xiào bù rú yuán shàng cǎo chūn fēng chuī dào yě kāi huā
癸酉春,余在王孟亭太守处,见建德布衣徐凤木席间吟一绝云:“自笑不如原上草,春风吹到也开花。
chú xī zài wài yún yuè lì shēn zhì kè lù nán fēi guān bái shǒu liàn jiāng gān
”《除夕在外》云:“阅历深知客路难,非关白首恋江干。
suì chú yī xī zhēng qiān gǔ mò zuò xún cháng lǚ yè kàn
岁除一,息争千古,莫作寻常旅夜看。
wǔ jìn zhuāng niàn nóng chū zǎi jiàn dé jí wǎng xiāng fǎng zèng shī yún yù fēng huā yǐng yáng lián jīng yǎn hù xián yún jìng bù jiōng
”武进庄念农初宰建德,即往相访,赠诗云:“玉峰花影扬帘旌,罨户闲云静不扃。
wèi bì shān chéng wú qǐ hào sī rén jí shì shǎo wēi xīng
未必山城无绮皓,斯人即是少微星。
cū guān wèi gǎn shī yán wǔ ní yǐn wú yóu xù jiù tí
”“粗官未敢师严武,泥饮无由续旧题。
jù xǐ shǎo líng jū dù qǔ dé xián hái guò huàn huā xī
剧喜少陵居杜曲,得闲还过浣花溪。
fèng mù de shī xǐ kè zhī jí zhōng
”凤木得诗喜,刻之集中。
hòu zhuāng mò shí yú nián shī duō sàn shī qí zi chén xuǎn sōu xún bù kě de yǔ yú fèng mù jí zhōng chāo cǐ yǔ zhī
后庄殁十余年,诗多散失,其子宸选搜寻不可得,予于凤木集中抄此与之。
wū hū shǐ wú fèng mù dài wéi zhī cún zé rén qín jù wáng yǐ
呜呼!使无凤木代为之存,则人琴俱亡矣;
qǐ fēi ài cái zhī bào hu
岂非爱才之报乎?
wǔ shí sān
五十三
jiǎng yòng ān shì yù bà guān hòu yǔ yáo yún xiù guān chá tóng xiū nán xún shèng diǎn
蒋用庵侍御罢官后,与姚云岫观察同修《南巡盛典》。
guò suí yuán yǒng jú yún míng huā zì xiàng xián zhōng lǎo fú shì yuán yi dàn chù kàn
《过随园咏菊》云:“名花自向闲中老,浮世原宜淡处看。
hòu yáo wèi guǎng xī xún fǔ jì xìn lái yóu yín jí zhī
”后姚为广西巡抚,寄信来犹吟及之。
wǔ shí sì
五十四
yú nián èr shí sān guǎn jīn xiàng guó jī gōng jiā jiào qí yòu zǐ chéng qiān
余年二十三,馆今相国稽公家,教其幼子承谦。
jīn sì shí sān nián yǐ
今四十三年矣。
chéng qiān guān shì dú xíng zǒu shàng shū fáng jiǎ mǎn fù dōu guò suí yuán zèng yún wàn shì yóu lái sù yǒu yuán qī líng wèn zì jì dāng nián
承谦官侍读,行走上书房,假满赴都,过随园,赠云:“万事由来夙有缘,七龄问字记当年。
dú shū hǎo chù xīn xiān jué lì xuě shēn shí dào yǐ chuán
读书好处心先觉,立雪深时道已传。
měi pàn fèng cháo ā gé shàng guǒ mó lín dǐng jiàng wéi qián
每盼凤巢阿阁上,果摩麟顶绛帷前。
dé mén shàn qìng zhī wú xiàn zhù jiàn lí zhū kē kē yuán
德门善庆知无限,伫见骊珠颗颗圆。
yú fù shū xiàng guó yún dāng rì qī líng gōng zǐ wèi wèn zì zhī jiā ér
”余附书相国云:“当日七龄公子,为问字之佳儿;
cǐ shí bái fà cí chén zuò qīng gōng zhī shī fū
此时白发词臣,作青宫之师傅。
néng wú duì zhī xīn rán sī zhī àn rán yě hu
能无对之欣然,思之黯然也乎?”
wǔ shí wǔ
五十五
qiān gǔ shàn yán shī zhě mò rú yú shùn
千古善言诗者,莫如虞舜。
jiào kuí diǎn yuè yuē shī yán zhì
教夔典乐曰:“诗言志。
yán shī zhī bì běn hu xìng qíng yě
”言诗之必本乎性情也。
yuē gē yǒng yán
曰:“歌永言。
yán gē zhī bù lí hu běn zhǐ yě
”言歌之不离乎本旨也。
yuē shēng yī yǒng
曰:“声依永。
yán shēng yùn zhī guì yōu cháng yě
”言声韵之贵悠长也。
yuē lǜ hé shēng
曰:“律和声。
yán yīn zhī guì jūn diào yě
”言音之贵均调也。
zhī shì sì zhě yú shī zhī dào jǐn zhī yǐ
知是四者,于诗之道尽之矣。
wǔ shí liù
五十六
měi jiàn rè zhōng rén ruì jìn bù yǐ shēn jiā jiāo cuì wèi cháng bù lóng lóng ér shēng
每见热中人锐进不已,身家交瘁,未尝不隆隆而升;
yī dàn huà qù ruò hōng kāi huā jīng shén yǐ jié cì nián bì wèi
一旦化去,若烘开花,精神已竭,次年必萎。
cháng yǒng táng huā yún bǎi huā kāi luò suī tiān dìng tǎng bù hōng kāi luò huò chí
尝咏《唐花》云:“百花开落虽天定,倘不烘开落或迟。
yòu jiàn mèi zhǎng guān zhě sǔn xià yì shàng tú zhāo yuàn yóu ér yú jǐ háo wú xiǎng shòu
”又见媚长官者,损下益上,徒招怨尤,而于己毫无享受。
xì yǒng zhù yún xiào jūn jué qǔ máng sòng rù tā rén kǒu
《戏咏箸》云:“笑君攫取忙,送入他人口。
yī shì suān xián zhōng néng zhī wèi yě fǒu
一世酸咸中,能知味也否?”
wǔ shí qī
五十七
jǐ wèi hàn lín wǔ shí rén
己未翰林五十人。
jiǎng jūn lín chāng nián cái shí jiǔ dà jīng zhào qíng yá gōng huì bǐng zhī zhǎng zǐ yě
蒋君麟昌,年才十九,大京兆晴崖公讳炳之长子也;
mù kōng yī shì cháng yán tóng guǎn zhōng wú fú shū dù zi cái ěr
目空一世,尝言:“同馆中,吾服叔度、子才耳。
guī yú xiān shēng suī qí nián zhòng wàng yì bù shǔ yě
归愚先生虽耆年重望,意不属也。
hé huáng shàng xiāo xià shī yuán bǐ lì jiù cì gé èr pǐ
”和皇上《消夏》诗,援笔立就,赐葛二匹。
páng guān zhě yí jūn zhèng bèn qīng yún ér jìng yī bìng yǐ zú
旁观者疑君正笨青云,而竟一病以卒。
yú bié hòu jì huái yún gān jiàng mò yé yú quē shé wǒ yǒu shù yán zèng lǐ yōng
余《别后寄怀》云:“干将莫邪虞缺折,我有数言赠李邕。
nǎi chéng chèn yǔ
”乃成谶语。
shī yǒu jī qì yǒng qī xī yún yī bào rén jiān xiāo gǔ xuān yáng dēng wú yàn qiū yún bì
诗有奇气,咏《七夕》云:“一报人间箫鼓喧,羊灯无焰秋云碧。
zhōng yuán shī yún liǎng àn hóng shā duō xuán wǔ jīng fēng bù dìng dào sān gēng
”《中元》诗云:“两岸红沙多旋舞,惊风不定到三更。
liú xiàng guó lún xù qí shī yuē shí bā zài yè fán tài bái zhī chén zé dàn wèn wáng gōng
”刘相国纶序其诗曰:“十八载夜燔太白,知臣则但问王公;
niàn qī nián zhòu jiàn fēi yī zhào rǔ ér zhòng hū ā nǎi
廿七年昼见绯衣,召汝而重呼阿奶。
ā wēng tóu zhàng shuí dāng hé cǐ xī xīn
阿翁投杖,谁当荷此析薪;
zhì zǐ qiān yī wèi de yù qí yuán cǎo
稚子牵衣,未得预其元草。
gài jìng cún wáng shí dà fù yóu cún zi shàng yòu gù yě
”盖静存亡时,大父犹存,子尚幼故也。
tóng nián jīn zhì fu kū zhī yún jiàn kàn háo qì lóng rén shàng bù liào yīng nián shì mèng zhōng
同年金质夫哭之云:“渐看豪气笼人上,不料英年似梦中。
yú kū zhī yún yī bǎng shào nián jīn shèng wǒ jiǔ yuán cái zǐ yòu tiān jūn
”余哭之云:“一榜少年今剩我,九原才子又添君。
wǔ shí bā
五十八
mǒu shì láng dū xué jiāng sū luó zhì zhī míng zhī shì
某侍郎督学江苏,罗致知名之士。
suǒ xuǎn wǔ gǔ zuì jiā
所选五古最佳;
qī gǔ zé bù jū hé tí dòng zhé qiān yán yǐn diǎn tián shū rú tú tú fù yǎo bù zhī qí mìng yì zhī suǒ zài
七古则不拘何题,动辄千言,引典填书,如涂涂附,杳不知其命意之所在。
chéng yú mén yuè zhī xiān rán xiào yuē yù xià rén yé cǐ yáng zi yún suǒ wèi hóng wén wú fàn yě wú bù shòu qí xià yǐ
程鱼门阅之,掀髯笑曰:“欲吓人耶?此扬子云所谓‘鸿文无范也’,吾不受其吓矣!
wǔ shí jiǔ
五十九
qián lóng xīn wèi yǔ zài wú mén
乾隆辛未,予在吴门。
wǔ yuè shí sì rì xuē yī piáo zhāo yàn shuǐ nán yuán
五月十四日,薛一瓢招宴水南园。
zuò zhōng yè dìng hú cháng yáng yú dōng gāo jǐng xīng xǔ zhú sù tíng zhū li kè shān guǒ wāng shān qiáo jùn shù fù zhuō lái qiú jiē kē mù qí yīng zuì shǎo zhě yì guò huā jiá
座中叶定湖长杨、虞东皋景星、许竹素廷铢、李客山果、汪山樵俊、俞赋拙来求,皆科目耆英,最少者亦过花甲;
wéi yú cái sān shí liù suì de yù cǐ huì
惟余才三十六岁,得遇此会。
shì xī dà yǔ wèi dào zhě chén guī yú zōng bó xiè sōng zhōu zhēng shì ér yǐ
是夕大雨,未到者沈归愚宗伯、谢淞洲征士而已。
yè nián bā shí wǔ shī yún xiāo xiāo fēng yǔ mǎn chí táng bái fà qīng zūn sǎo yè zhuāng
叶年八十五,诗云:“潇潇风雨满池塘,白发清尊扫叶庄。
bù yǒu wàng xíng dào ěr rǔ nà néng jǔ zuò jǐn wén zhāng xuān chuāng yuǎn dù yún fēng yǐng jǐ xí píng fēn shuǐ zhú guāng
不有忘形到尔汝,那能举座尽文章?轩窗远度云峰影,几席平分水竹光。
zuì shì kuí liú hǎo shí jié zuì yín xiāng shǎng zhòu fāng zhǎng
最是葵榴好时节,醉吟相赏昼方长。
yú bā shí yǒu èr jù yún rù zuò gǔ fēng kān yuǎn sú dào mén xīn yǔ yù cuī shī
”虞八十有二,句云:“入座古风堪远俗,到门新雨欲催诗。
shù liù shí yǒu jiǔ jù yún shè kāi jīn lì lǐ shù lǎo gǔ nán yuán
”俞六十有九,句云:“社开今栗里,树老古南园。
cì yuè yī piáo zài zhāo tóng rén xiāng huì zé yú guī bái xià zhú sù hái tài cāng kè shān sǐ yǐ
”次月,一瓢再招同人相会,则余归白下,竹素还太仓,客山死矣。
zhǔ rén zhī sūn shòu yú fù yún zhào yǎn fú qú bàn kāi luò mǎn táng míng shì gè xī dōng
主人之孙寿鱼赋云:“照眼芙蕖半开落,满堂名士各西东。
liù shí
六十
shēng píng rì jiǔ hǎi nèi yīn fù shāng rén shì dà fū mù gǔ rén gù ā yīng xú liáng fū zhī fēng xù jī shū shǐ guǎng kāi tán diàn
升平日久,海内殷富,商人士大夫慕古人顾阿瑛、徐良夫之风,蓄积书史,广开坛坫。
yáng zhōu yǒu mǎ shì qiū yù zhī líng lóng shān guǎn tiān jīn yǒu chá shì xīn gǔ zhī shuǐ xī zhuāng háng zhōu yǒu zhào shì gōng qiān zhī xiǎo shān táng wú shì chǐ fú zhī píng huā zhāi míng liú yàn yǒng dài wú xū rì
扬州有马氏秋玉之玲珑山馆,天津有查氏心谷之水西庄,杭州有赵氏公千之小山堂,吴氏尺凫之瓶花斋:名流宴咏,殆无虚日。
xǔ gǒng huáng cì shǐ zèng chá yún bì rén sūn běi hǎi zhì yì zhèng nán yáng
许巩璜刺史赠查云:“庇人孙北海,置驿郑南阳。
qí háo kě xiǎng
”其豪可想。
cǐ wài gōng qīng dāng shì zé yǒu táng gōng yīng zhī zài jiǔ jiāng è gōng mǐn zhī zài xī hú jiē yǐ hóng jiǎng wéi jǐ rèn
此外,公卿当事,则有唐公英之在九江,鄂公敏之在西湖,皆以宏奖为己任。
bù sì shí nián fēng liú dùn jǐn
不四十年,风流顿尽。
táng gōng hào wō jì lǎo rén sī jiǔ jiāng guān xuán zhǐ mò bǐ yàn yú pí pá tíng kè guò yǒu tí shī zhě mìng guān lì kāi liè xìng míng yǐ jìn
唐公号蜗寄老人,司九江关,悬纸墨笔砚于琵琶亭,客过有题诗者,命关吏开列姓名以进。
gōng dú qí shī fēn gāo xià yǐ chóu zèng zhī
公读其诗,分高下,以酬赠之。
jiàn bái tài fù cí xiào jǐ xiàng yú páng
建白太傅祠,肖己像于旁。
jiǎ chén dōng yú guò jiǔ jiāng zé tài fù cí gǎi zuò xì tái táng gōng xiàng yì bú jiàn
甲辰冬,余过九江,则太傅祠改作戏台,唐公像亦不见。
liù shí yī
六十一
mǎ shì líng lóng shān guǎn yī shí míng shì rú lì tài hóng chén shòu yī wāng yù shū mǐn lián fēng zhū rén zhēng wèi shī huì fēn yǒng yī tí póu rán chéng jí
马氏玲珑山馆,一时名士如厉太鸿、陈授衣、汪玉枢、闵莲峰诸人,争为诗会,分咏一题,裒然成集。
chén tián jiā lè yún ér tóng xià xué nǎo bǐ lín pāo duò chí táng rì jǐ xún
陈《田家乐》云:“儿童下学恼比邻,抛堕池塘日几巡。
zhé de sōng shāo dāng qí dào yòu lái hē diàn xué guān rén
折得松梢当旗纛,又来呵殿学官人。
mǐn yún huáng yè xī tóu cūn lù zhǎng cuò zhēn fù jú kè láng dāng
”闵云:“黄叶溪头村路长,挫针负局客郎当。
cǎo huā chā bìn wēi lí wàng zhī shì shuí jiā xīn jià niáng qiū yù yún liǎng liǎng chē chéng hú sù qīng tián jiā zuì yào yī dōng qíng
草花插鬓偎篱望,知是谁家新嫁娘?”秋玉云:“两两车乘觳觫轻,田家最要一冬晴。
qiū tián shài ba cūn láo shú fān ài zāo chuáng dī yǔ shēng
秋田晒罢村醪熟,翻爱糟床滴雨声。
wāng yǎng cán yún xiǎo gū wèi rén fáng tà qián cǎi sāng nà xī chūn cōng xiān
”汪《养蚕》云:“小姑畏人房闼潜,采桑那惜春葱纤。
bàn yè shā shā shí yè jí tīng zuò yǔ shēng chóu yǔ shī
半夜沙沙食叶急,听作雨声愁雨湿。
chén yún cán niáng yǎng cán rú yǎng ér xìng zhī wèi hán jī yǒu shí
”陈云:“蚕娘养蚕如养儿,性知畏寒饥有时。
lí gēn mài tàn wén dàng jiǎng wū hòu lín yuán sāng jiǎn xiǎng
篱根卖炭闻荡桨,屋后邻园桑剪响。
jiē kě sòng yě
”皆可诵也。
yú tí shén duō bù jí bèi zǎi
余题甚多,不及备载。
zhì jīn wèi sān shí nián zhū shī rén líng luò dài jìn
至今未三十年,诸诗人零落殆尽;
ér shāng rén yì wú néng zhī fēng yā zhě
而商人亦无能知风雅者。
lián fēng nián bā shí sān suì sù rán shàng cún
莲峰年八十三岁,僳然尚存;
wén qí jī hán chuí bì yǐ
闻其饥寒垂毙矣!
liù shí èr
六十二
jīn líng nǚ xú shì shì tóng chéng zhāng mǒu fu jiǔ kè bù guī jì shī yún cán lòu yǐ cuī míng yuè jǐn wǔ gēng rú dù wǔ zhòng guān
金陵女徐氏,适桐城张某,夫久客不归,寄诗云:“残漏已催明月尽,五更如度五重关。
yòu yǒu lǔ yuè xiá zhě jià huī yì chéng shēng ér guǎ yǒu sǎo huā shī yún chù wǒ zhū lán sān rì hèn fèi tā qīng dì yī chūn gōng
”又有鲁月霞者,嫁徽邑程生而寡,有《扫花》诗云:“触我朱栏三日恨,费他青帝一春功。
chén shū lán dú liǎng shī ér mù zhī tí qí jí yún yín lái huǎng rù bān zhāo zuò hèn wǒ chí shēng èr shí nián
”陈淑兰读两诗而慕之,题其集云:“吟来恍入班昭座,恨我迟生二十年。
liù shí sān
六十三
běn cháo shī jiā xù shì xué gǔ yuè fǔ kǒng què dōng nán fēi ér jué miào zhě rú chén yuán xiào zhī wáng jiāng jūn gē xǔ héng zǐ zhī wu jié nǚ gē mǎ mò lín zhī dài liè fù gē hú zhì wēi zhī xiào nǚ li sān xíng jiē gǔ zǎo lín lí
本朝诗家,序事学古乐府《孔雀东南飞》而绝妙者,如陈元孝之《王将军歌》,许衡紫之《伍节女歌》,马墨麟之《戴烈妇歌》,胡稚威之《孝女李三行》,皆古藻淋漓。
xī piān yè fán zhòng bù néng jǐn lù
惜篇页繁重,不能尽录。
liù shí sì
六十四
qián lóng chū háng zhōu shī jiǔ zhī huì zuì shèng
乾隆初,杭州诗酒之会最盛。
míng shì kàng lì zhī wài zé yǒu zhū lù tián zhāng wú ōu tíng chéng
名士杭、厉之外,则有朱鹿田樟、吴鸥亭城;
wāng bào piáo tái jīn jiāng shēng zhì zhāng zhāng lù zhōu méi shī zhú tián ān zhōu mù mén jīng měi dào xī hú dī shàng jǐ shang lián yī yì ruò píng fēng rán
汪抱朴台、金江声志章、张鹭洲湄、施竹田安、周穆门京,每到西湖堤上,掎裳联(衤艺),若屏风然。
yǒu míng zhōng ràng shān liǎng shī sēng liú sù gǔ sì shī chéng chuán chāo zhǐ jià wèi guì
有明中、让山两诗僧留宿古寺,诗成传抄,纸价为贵。
nán píng zuò yǔ zhū yún yī jiǎo shān hūn qiū yù wǎn mǎn chuāng yè zhàn yǔ lái chū
《南屏坐雨》,朱云:“一角山昏秋欲晚,满窗叶战雨来初。
zhāng yún hé shēng lěng dài tiào zhū yǔ duó yǔ yáo fēi pō mò shān
”张云:“荷声冷带跳珠雨,铎语遥飞泼墨山。
wāng yún yún qì bàn zhē shān xià tǎ qiū guāng zǎo rù shuǐ biān cūn
”汪云:“云气半遮山下塔,秋光早入水边村。
shī yún nóng yún yōng shù hú xiān míng liáng yǔ dào chuāng shān yù yīng
”施云:“浓云拥树湖先暝,凉雨到窗山欲应。
ràng shān jù rú duō qíng wú guò niǎo dào chù shì liú rén
”让山句如:“多情无过鸟,到处似留人。
shì chang xǔ yún zhù zhú shēn wú shǔ tōng
”“室敞许云住,竹深无暑通。
shù shēng mǎn hè qiū chū dào shān yǐng yī chí quán xǐ qīng
”“树声满壑秋初到,山影一池泉洗青。
míng zhōng jù rú shāo yān gé àn shuǐ yóu jìng chū rì dào chuāng shān zì yí
”明中句如:“烧烟隔岸水犹静,初日到窗山自移。
jiē kě ài yě
”皆可爱也。
sì shí nián lái rú shì liǎng mén yī qí jì miè jìng wú jì qǐ zhě
四十年来,儒、释两门,一齐寂灭,竟无继起者。
liù shí wǔ
六十五
shān yīn wú xiū líng yǒu jù yún yàn jiāng qiū sè qù fān dài hǎo shān yí
山阴吴修龄有句云:“雁将秋色去,帆带好山移。
rén yīn hū zhī yuē wú hǎo shān
”人因呼之曰“吴好山”。
hǎo shān wǎn qíng yún jiāng gāo shōu sù yǔ zhēng yàn juàn lián wén
好山《晚晴》云:“江皋收宿雨,征雁卷帘闻。
yě shù kōng qiān lǐ gāo qiū wú piàn yún
野戍空千里,高秋无片云。
hǎi míng tiān luò rì fēng xiǎng mǎ guī qún
海明天落日,风响马归群。
fù ba shān jīn àn yìng shū bái liàn qún
赋罢衫巾岸,应书白练裙。
yǔ hú zhì wēi jiāo hǎo liǎng xù jiē hú suǒ zuò
”与胡稚威交好,两序皆胡所作。
hú hé qí hán yè yī lián yún dòng kǔ xīng chén bái shuāng míng gǔ jiǎo gàn
胡和其《寒夜》一联云:“冻苦星辰白,霜明鼓角干。
zhēn nǎi bù kuì mèng jiāo
”真乃不愧孟郊。
liù shí liù
六十六
huò yún shī wú lǐ yǔ
或云:“诗无理语。
yǔ wèi bù rán
”予谓不然。
dà yá yú jī xī jìng zhǐ bù wén yì shì bù jiàn yì rù hé cháng fēi lǐ yǔ hé děng gǔ miào wén xuǎn guǎ yù hǎn suǒ quē lǐ lái qíng wú cún
《大雅》:“于缉熙敬止”、“不闻亦式,不谏亦入”,何尝非理语,何等古妙!《文选》:“寡欲罕所缺,理来情无存。
táng rén lián qǐ huó míng jù gāo yi jìn wù qíng
”唐人:“廉岂活名具,高宜近物情。
chén hòu shān xun zi yún miǎn rǔ yán xū jì féng rén shàn jí shī
”陈后山《训子》云:“勉汝言须记,逢人善即师。
wén wén shān yǒng huái yún shū yīn suí shì zhí zhōng gù yǒu shí yú
”文文山《咏怀》云:“疏因随事直,忠故有时愚。
yòu sòng rén dú yǒu yù táng rén bú mèi liù zhēn jiāng xiǎo xiàn chén liú
”又,宋人:“独有玉堂人不寐,六箴将晓献宸旒。
yì jiē lǐ yǔ hé cháng fēi shī jiā shàng chéng zhì nǎi yuè kū tiān gēn děng yǔ biàn lìng rén wén ér shēng yàn yǐ
”亦皆理语,何尝非诗家上乘?至乃“月窟”、“天根”等语,便令人闻而生厌矣。
liù shí qī
六十七
shī jiā yǒu bù shuō lǐ ér zhēn nǎi shuō lǐ zhě
诗家有不说理而真乃说理者。
rú táng rén yǒng qí yún rén xīn wú suàn chù guó shǒu yǒu shū shí
如唐人咏《棋》云:“人心无算处,国手有输时。
yǒng fān yún qià rèn jǐ shēn zhù fān yí bǐ àn yí
”咏《帆》云:“恰认己身住,翻疑彼岸移。
sòng rén jūn wáng ruò kàn mào gān zài zhòng fēi zhōng
”宋人:“君王若看貌,甘在众妃中。
chán xīn zhōng bù dòng réng pěng jiù huā guī
”“禅心终不动,仍捧旧花归。
xuě shī hé yóu gèng de qí mín nuǎn hèn bù piān yú sù mài shēn
”《雪》诗:“何由更得齐民暖,恨不偏于宿麦深。
yún shī wú xiàn hàn miáo kū yù jǐn yōu yōu xián chǔ zuò qí fēng
”《云》诗:“无限旱苗枯欲尽,悠悠闲处作奇峰。
xǔ lǔ zhāi jí jǐng yún hēi yún mǎng mǎng lù hūn hūn dǐ shì dēng chē shàng chū mén zhí dài qián tú fēng yǔ è cāng máng hé chǔ mì yān cūn wú míng shì yún yì diǎn zī chén huàn sù yī bān bān bó bó shǐ rén yí
”许鲁斋《即景》云:“黑云莽莽路昏昏,底事登车尚出门?直待前途风雨恶,苍茫何处觅烟村?”无名氏云:“一点缁尘浣素衣,瘢瘢驳驳使人疑。
zòng jiào xǐ biàn qiān jiāng shuǐ zhēng sì dāng chū wèi xǐ shí
纵教洗遍千江水,争似当初未洗时?”
liù shí bā
六十八
sū zhōu huáng zǐ yún hào yě hóng bù yī néng shī
苏州黄子云,号野鸿,布衣能诗。
yǒu mǒu zhōng chéng yù jiàn zhī huáng bù kě tí yī lián yún kōng gǔ yì guān fēi yì gòu yě rén mén xiàng bù qīng kāi
有某中丞欲见之,黄不可,题一联云:“空谷衣冠非易觏,野人门巷不轻开。
jiāo wài yún cūn jiǎo niǎo hū hóng xìng yǔ mò tóu rén bài bái yáng yān
”《郊外》云:“村角鸟呼红杏雨,陌头人拜白杨烟。
shàng wáng xū zhōu xiān shēng yún liǎng jìn ér hái shuí hàn mò jiǔ zhōu zhī nèi dú shēng míng
”《上王虚舟先生》云:“两晋而还谁翰墨,九州之内独声名。
jiē jiā jù yě
”皆佳句也。
zi yún yú chéng wài gòu yī cǎo wū kè zhì zé jù jī shǔ yè liú tà yān
子云于城外构一草屋,客至,则具鸡黍,夜留榻焉。
fù zǐ zhōng yè dú shū
父子终夜读书。
kè tàn qí hào xué
客叹其好学。
yuē fēi yě
曰:“非也。
wǒ fù zǐ zhǐ yǒu yī bèi chè yǐ gōng kè yè wú yǐ wéi qǐn gù qiě dú shū ěr
我父子只有一被,撤以供客,夜无以为寝,故且读书耳。
liù shí jiǔ
六十九
jǐ mǎo xiāng shì dān yáng gòng shēng yú zhèn fù shī yī cè zhǒng mén qiú jiàn nián wǔ shí yú yǐ
己卯乡试,丹阳贡生于震,负诗一册,踵门求见,年五十余矣。
yuē kǔ yín bàn shēng wú yī zhī jǐ
曰:“苦吟半生,无一知己;
jīn suǒ wàng zhě wéi xiān shēng gù yǐ shī chéng jiào
今所望者惟先生,故以诗呈教。
rú xiān shēng yì wú suǒ qǔ zé zhèn jiāng tóu jiāng sǐ yǐ
如先生亦无所取,则震将投江死矣。
yú hài qiě xiào jí dú zhī
”余骇且笑,急读之。
shì xué qián míng qī zǐ zhě yú táng rén xíng mào pō néng miáo mó yīn chēng xǔ shù yán
是学前明七子者,于唐人形貌,颇能描摹,因称许数言。
qí rén dà xǐ ér qù
其人大喜而去。
huáng xīng yán xì yín yún kuī gōng kuān zhe kàn shī yǎn jiù de kuáng rén dǎo hǎi xīn
黄星岩戏吟云:“亏公宽着看诗眼,救得狂人蹈海心。
qī shí
七十
liú chūn chí fù bái mǔ dān yún shén xiān duì lǐ fēng liú yì fù guì chǎng zhōng běn shǎi nán
刘春池赋《白牡丹》云:“神仙队里风流易,富贵场中本色难。
chén zǐ lán gōng zhān hào fù bái táo huā yún hòu tíng gē ba chéng chū xǐng qián dù rén lái bìn yǐ huá
”陈紫澜宫詹浩赋《白桃花》云:“后庭歌罢酲初醒,前度人来鬓已华。
jiǎng yòng ān yù shǐ yì fù bái táo yún wáng xi guó yīn hóng fěn lèi bì qín rén shì bái yī zūn
”蒋用庵御史亦赋《白桃》云:“亡息国因红粉累,避秦人是白衣尊。
jiē miào
”皆妙。
qī shí yī
七十一
shān yīn hú xi yí sù xíng guǐ jī luò tuò yáng zhōu lǚ yè lú zhuǎn yùn bù dé jiàn nǎi chú xī tóu shī yún mǎng mǎng qián kūn suì yòu lán xiāo xiāo bái fà lǎo jiāng gān
山阴胡西坨素行诡激,落魄扬州,屡谒卢转运不得见,乃除夕投诗云:“莽莽乾坤岁又阑,萧萧白发老江干。
bù jīn dì nuǎn huí chūn yì liè jǐ mén gāo zài bài nán
布金地暖回春易,列戟门高再拜难。
yǔ xìn shēng yá zuì xiāo sè mèng jiāo shī gǔ jù qīng hán
庾信生涯最萧瑟,孟郊诗骨剧清寒。
zì lián qī zì xiāng wú lì fēng shàng méi huā gé xià kàn
自怜七字香无力,封上梅花阁下看。
yā yǔ xiān shēng jiàn zhī jí hū zōu wǎng bài kuì zhū tí shù hù
”雅雨先生见之,即呼驺往拜,馈朱提数笏。
qī shí èr
七十二
lú zhāo rén guān hóng qiáo sháo yào zhū míng shì jí èr shí yú rén
卢招人观虹桥芍药,诸名士集二十余人;
dú bù yī jīn sī nóng shī xiān chéng yún kàn huā dōu shì bái tóu rén ài xī fēng guāng ài xī shēn
独布衣金司农诗先成,云:“看花都是白头人,爱惜风光爱惜身。
dào cǐ bǎi bēi xū mǎn yǐn guǒ rán sì yuè yǒu yú chūn
到此百杯须满饮,果然四月有余春。
zhī tóu hóng yǐng chū lí yǔ shàn dǐ kuáng xiāng yù fú chén
枝头红影初离雨,扇底狂香欲拂尘。
zhī dào shǐ jūn shī dì yī míng zhū qīng yù bǐ jīng shén
知道使君诗第一,明珠清玉比精神。
lú dà xǐ yī zuò wèi zhī gē bǐ
”卢大喜,一座为之搁笔。
qī shí sān
七十三
shī jiā guī xiù duō qīng yī shǎo
诗家闺秀多,青衣少。
gāo míng fǔ jì yǔn yǒu sū zhōu xuē yún láng mào měi yì xián fù qiū yuè yún fēng yùn luàn chuán chǔ yún huá qīng rù hé
高明府继允有苏州薛筠郎,貌美艺娴,赋《秋月》云:“风韵乱传杵,云华轻入河。
lǚ sī yún rú hé yě diàn wén zhōng yè yóu shì hán shān sì lǐ shēng
”《旅思》云:“如何野店闻钟夜,犹是寒山寺里声。
xiǎo xíng yún bìng mǎ hū jīng rén zài hòu tān kàn shān sè yòu huí tóu
”《晓行》云:“并马忽惊人在后,贪看山色又回头。
jiē yǒu fēng diào
”皆有风调。
yún láng suí zhǔ rén rù dōu zú yú bǎo yáng
筠郎随主人入都,卒于保阳。
gāo kè qí yí gǎo shǔ yú tí jù
高刻其遗稿,属余题句。
yú shū sān jué yǒu yún jué hǎo qí liáng shī dì zǐ bù jiào lái shì shěn shàng shū
余书三绝,有云:“绝好齐、梁诗弟子,不教来事沈尚书。
qī shí sì
七十四
chén guī yú xuǎn míng shī bié cái yǒu liú yǒng xī xíng lù nán yī shǒu yún yún màn màn xī bái rì hán tiān jīng dì jí xíng lù nán
沈归愚选《明诗别裁》,有刘永锡《行路难》一首云:“云漫漫兮白日寒,天荆地棘行路难。
pī yún zhī cǐ shù zì dǐ rén qiān bǎi
”批云:“只此数字,抵人千百。
yǔ bù jué dà xiào
”予不觉大笑。
fēng xiāo xiāo xī bái rì hán shì guó cè yǔ
“风萧萧兮白日寒”,是《国策》语。
xíng lù nán sān zì shì tí mù
“行路难”三字是题目。
cǐ rén suǒ zuò zhǐ tiān jīng dì jí sì zì ér yǐ yǐ cǐ wéi jiā quán wú yì yì
此人所作,只“天荆地棘”四字而已,以此为佳,全无意义。
xū zhī sān bǎi piān rú cǎi cǎi běn mù báo yán cǎi zhī zhī lèi jūn fēi hòu rén suǒ dāng xiào fǎ
须知《三百篇》如“采采苯苜”、“薄言采之”之类,均非后人所当效法。
shèng rén cún zhī cǎi nán guó zhī fēng zūn wén wáng zhī huà
圣人存之,采南国之风,尊文王之化;
fēi rú hòu rén xuǎn dú běn jiào rén mó fǎng yě
非如后人选读本,教人摹仿也。
jīn rén fù huì shèng jīng jí lì zàn tàn
今人附会圣经,极力赞叹。
zhāng fú zhāi xì fǎng yún diǎn diǎn là zhú báo yán diǎn zhī
章菔斋戏仿云:“点点蜡烛,薄言点之。
diǎn diǎn là zhú báo yán jiǎn zhī
点点蜡烛,薄言剪之。
zhù yún jiǎn jiǎn qù qí méi yě
”注云:“剪,剪去其煤也。
wén zhě jué dǎo
”闻者绝倒。
yú cháng yí kǒng zǐ shān shī zhī shuō běn shǔ fù huì
余尝疑孔子删诗之说,本属附会。
jīn bú jiàn yú sān bǎi piān zhōng ér jiàn yú tā shū zhě rú zuǒ shì zhī qiào qiào chē chéng zhāo wǒ yǐ gōng suī yǒu jī jiāng wú qì qiáo cuì
今不见于《三百篇》中,而见于他书者,如《左氏》之“翘翘车乘,招我以弓”,“虽有姬姜,无弃憔悴”;
biǎo jì zhī xī wú yǒu xiān zhèng qí yán míng qiě qīng
《表记》之“昔吾有先正,其言明且清”;
gǔ shī zhī yǔ wú qí jí shāng wǒ jià sè zhī lèi jiē wú kuì yú sān bǎi piān ér hé yǐ quán shān yào zhī shèng rén shù ér bù zuò
古诗之“雨无其极,伤我稼穑”之类:皆无愧于《三百篇》,而何以全删?要知圣人述而不作。
sān bǎi piān zhě lǔ guó fāng cè jiù cún zhī shī shèng rén zhèng zhī shǐ yā sòng gè dé qí suǒ ér yǐ fēi shān zhī yě
《三百篇》者,鲁国方策旧存之诗,圣人正之,使《雅》、《颂》各得其所而已,非删之也。
hòu rú wáng lǔ zhāi yù shān guó fēng yín cí wǔ shí zhāng chén shǎo nán yù shān lǔ sòng hé yū wàng nǎi ěr
后儒王鲁斋欲删《国风》淫词五十章,陈少南欲删《鲁颂》,何迂妄乃尔!
qī shí wǔ
七十五
sòng rén hǎo fù huì míng zhòng zhī rén chēng hán wén dù shī wú yī zì méi lái lì
宋人好附会名重之人,称韩文杜诗,无一字没来历。
bù zhī cǐ èr rén zhī suǒ yǐ dú jué qiān gǔ zhě zhuǎn miào zài méi lái lì
不知此二人之所以独绝千古者,转妙在没来历。
yuán wēi zhī chēng shǎo líng yún lián qú zhí dào dāng shí shì bù zháo xīn yuán bàng gǔ rén
元微之称少陵云:“怜渠直道当时事,不着心源傍古人。
chāng lí yún wéi gǔ yú cí bì jǐ chū jiàng ér bù néng nǎi piāo zéi
”昌黎云:“惟古于词必己出,降而不能乃剽贼。
jīn jiù èr rén suǒ yòng zhī diǎn zhèng èr rén shēng píng suǒ dú zhī shū pō bù wéi duō bān bān kě kǎo
”今就二人所用之典,证二人生平所读之书,颇不为多,班班可考;
yì cóng bù zì zhù cǐ jù chū hé shū yòng hé diǎn
亦从不自注此句出何书,用何典。
chāng lí yóu hǎo shēng zào zì jù zhèng nán qí zì wǒ zuò gǔ tǔ cí wèi jīng
昌黎尤好生造字句,正难其自我作古,吐词为经。
tā rén xué zhī biàn jué bù tuǒ ěr
他人学之,便觉不妥耳。
qī shí liù
七十六
nǚ chǒng suī zì gǔ wéi huàn ér dì dào wú chéng qí guò zhōng zài nán zǐ
女宠虽自古为患,而地道无成,其过终在男子。
shǐ tài zōng bù sǐ wǔ shì hé néng wéi huò lǐ bái yún ruò jiào guǎn zhòng shēn cháng zài gōng nèi hé fáng gèng liù rén
使太宗不死,武氏何能为祸?李白云:“若教管仲身常在,宫内何妨更六人!
yáng chéng zhāi yún
”杨诚斋云;
dàn yuàn jūn wáng zhū zǎi sháo bù chóu gōng lǐ yǒu xī shī
“但愿君王诛宰韶,不愁宫里有西施。
táng rén yǒng míng huáng yún yáo sòng bù wáng fēi zǐ zài hú chén nà de dào zhōng huá xī zōng xìng shǔ shī yún dì xià ā mán yīng yǒu yǔ zhè huí xiū gèng yuàn yáng fēi
”唐人咏《明皇》云:“姚、宋不亡妃子在,胡尘那得到中华?”《僖宗幸蜀》诗云:“地下阿瞒应有语,这回休更怨杨妃。
fàn tóng shū yún wú guó ruò jiào chéng xiàng zài yuè wáng kōng sòng měi rén lái
”范同叔云:“吴国若教丞相在,越王空送美人来。
cǐ shù shǒu jiē wèi měi rén kāi tuō
”此数首,皆为美人开脱。
yú yǒng chén gōng yún ruò jiào bāo dá féng jūn zǐ dōu shì zhōu nán chuán lǐ rén
余咏《陈宫》云:“若教褒妲逢君子,都是《周南》传里人。
yì cǐ yì yě
”亦此意也。
táng rén yòu yǒu jù yún wú wáng shì shì dōu diān dǎo wèi bì xī shī shèng liù gōng
唐人又有句云:“吴王事事都颠倒,未必西施胜六宫。
yóu miào
”尤妙。
qī shí qī
七十七
yú yā bù xǐ sì hào shì zhe lùn fēi zhī
余雅不喜四皓事,著论非之;
qiě yí shì zǐ cháng hào qí fù huì fēi zhēn yǒu qí rén yě
且疑是子长好奇附会,非真有其人也。
hòu dú dù mù sì hào ān liú shì miè liú qián xīn měi xiān shēng ān lǚ fēi ān liú èr shī kě wèi xiān dé wǒ xīn
后读杜牧“四皓安刘是灭刘”、钱辛楣先生“安吕非安刘”二诗,可谓先得我心。
gù lù bó yì yǒu shī qiào zhī yún chuí lǎo yú rén jiā guó shì jǐ wén cháo xǔ chū shān lái
顾禄伯亦有诗诮之云:“垂老与人家国事,几闻巢、许出山来?”
qī shí bā
七十八
jǐ yǒu xià jiān áo jìng fu tú míng fǔ yǔ zhāng hé táng guò fǎng suí yuán méng jiàn zèng yún tài shǐ cáng shū de yīn shān dé yī yuán
己酉夏间,鳌静夫图明府与张荷塘过访随园,蒙见赠云:“太史藏书地,因山得一园。
xī fēng chuī là jī liáng yǔ kòu péng mén
西风吹蜡屐,凉雨叩蓬门。
shuāng zhòng fēng jiāng lǎo qiū hān jú yǐ fán
霜重枫将老,秋酣菊已繁。
shí nián huāng jiù xué shī lǜ dài shēn lùn
十年荒旧学,诗律待深论。
cǐ shī suī chéng yú nián bù jì
”此诗虽成,逾年不寄。
zhí zhì áo gōng diào rèn jīn shān yú guò sōng jiāng zhōu zhōng xiāng wù fāng chū yǐ xiāng shì
直至鳌公调任金山,余过松江,舟中相晤,方出以相示。
yǔ wèn hé bù zǎo jì yuē hé táng dào bù jiā
予问:“何不早寄?”曰:“荷塘道不佳。
yú xiào yuē cǐ shī tōng shǒu qīng lǎo yī qì juǎn shū bù qiú gōng yú zì jù jiān
”余笑曰:“此诗通首清老,一气卷舒,不求工于字句间。
gǔ dà jiā wǎng wǎng yǒu zhī pō kě cún yě
古大家往往有之,颇可存也。
xiǎng hé táng yǐn chūn qiū zhī yì bì yù zé bèi xián zhě yòu chū jūn jīng rén zhī jù yé bǐ cǐ chǎn rán
想荷塘引《春秋》之义,必欲责备贤者,诱出君惊人之句耶?”彼此冁然。
áo dì sān jù shì xī fēng chuī juàn kè
鳌第三句是“西风吹倦客”。
hé táng dào juàn zì duì bù guò péng zì
荷塘道:“‘倦’字对不过‘蓬’字。
wèi gǎi zuò xī fēng là shān jī
”为改作“西风蜡山屐”。
yú dào
余道;
là zì yòu yǔ fēng zì bù xiāng lián guàn bù rú gǎi xī fēng chuī là jī yì jué qīng lǎo yě
“‘蜡’字又与‘风’字不相联贯,不如改‘西风吹蜡屐’,益觉清老也。
qī shí jiǔ
七十九
qí lì chuān fāng bó dǔ yǒu yì ér ài fēng yǎ
奇丽川方伯,笃友谊而爱风雅。
xīn hài qīng míng hòu sān rì jì zhá yún yǒu huì shān hóu shēng míng guāng dì zì zhěn yú zhě cháng xié zhī tóng zhì qián zhōng
辛亥清明后三日,寄札云:“有惠山侯生,名光第,字枕渔者,尝携之同至黔中。
shī duō qīng miào ér shēn wáng hòu sàn shī wú cún xiàng qí jiā sōu de gǔ jīn tǐ yī juàn tè chuāi hán jì shàng
诗多清妙,而身亡后,散失无存,向其家搜得古今体一卷,特揣函寄上。
tǎng dé cǎi lù rù shī huà zhōng zé zōu shēng fù yǐ bù xiǔ ér yú yì yǒu yǐ bào gù rén yě
倘得采录入《诗话》中,则鲰生附以不朽,而余亦有以报故人也。
yú dú zhī pō jìn zhōng táng fēng gé wèi lù qí sòng you zhī hé nán yún qīn lǎo nán wéi bié jiā pín nài yuǎn xíng
”余读之,颇近中唐风格,为录其《送友之河南》云:“亲老难为别,家贫耐远行。
dōng fēng chuī kè mèng luò rì yǐ gū zhēng
东风吹客梦,落日已孤征。
jǐn cǐ yī zūn jiǔ xiāng jiāng wú xiàn qíng
尽此一樽酒,相将无限情。
liáng yuán chūn zhèng hǎo mò tīng zhè gū shēng
梁园春正好,莫听鹧鸪声。
shān táng zhú zhī cí yún dāng lú shí wǔ bìn duī yā chèn tǐ dān shān qiǎn bì shā
”《山塘竹枝词》云:“当垆十五鬓堆鸦,称体单衫浅碧纱。
yù zhǎn quàn láng pīn zuì yǐn gèng wú huā hǎo sì nóng jiā
玉盏劝郎拼醉饮,更无花好似侬家。
bēi táng chūn shuǐ bì yú yóu shù shù chuí yáng yǐn huà lóu
”“陂塘春水碧于油,树树垂杨隐画楼。
lóu shàng yù rén chūn shuì zú yī lián hóng rì zhèng shū tóu
楼上玉人春睡足,一帘红日正梳头。
qí tā jiā jù wǔ yán rú chán yín chū gāo shù shān sè luò gū péng
”其他佳句,五言如:“蝉吟出高树,山色落孤篷。
gé shuǐ quǎn zhēng fèi duàn qiáo sēng dú guī
”“隔水犬争吠,断桥僧独归。
qī yán rú diào lǐ bái yún qiān zǎi bǐ jiān wéi dù fǔ yī shēng dī shǒu zhǐ xuān chéng
”七言如《吊李白》云:“千载比肩惟杜甫,一生低首只宣城。
luò huā yún dīng níng luò xiàng chūn bō qù bù xǔ dōng xī liǎng chù liú
”《落花》云:“丁宁落向春波去,不许东西两处流。