sū xiǎo mèi sān nán xīn láng
苏小妹三难新郎
cōng míng nán zǐ zuò gōng qīng nǚ zǐ cōng míng bù chū shēn
聪明男子做公卿，女子聪明不出身。
ruò xǔ qún chāi yīng kē jǔ nǚ ér nà jiàn xùn gōng qīng
若许裙钗应科举，女儿那见逊公卿。
zì hùn dùn chū pì qián dào chéng nán kūn dào chéng nǚ suī zé zào huà wú sī què yě yīn yáng fēn wèi
自混沌初辟，乾道成男，坤道成女，虽则造化无私，却也阴阳分位。
yáng dòng yīn jìng yáng shī yīn shòu yáng wài yīn nèi
阳动阴静，阳施阴受，阳外阴内。
suǒ yǐ nán zǐ zhǔ sì fāng zhī shì nǚ zǐ zhǔ yī shì zhī shì
所以男子主四方之事，女子主一室之事。
zhǔ sì fāng zhī shì de dǐng guān shù dài wèi zhī zhàng fū
主四方之事的，顶冠束带，谓之丈夫；
chū jiàng rù xiàng wú suǒ bù wéi
出将入相，无所不为；
xū yào bó gǔ tōng jīn dá quán zhī biàn
须要博古通今，达权知变。
zhǔ yī shì zhī shì de sān liǔ shū tóu liǎng jié chuān yī
主一室之事的，三绺梳头，两截穿衣。
yī rì zhī jì zhǐ wú guò yōng sūn jǐng jiù
一日之计，止无过饔飧井臼；
zhōng shēn zhī jì zhǐ wú guò shēng nán yù nǚ
终身之计，止无过生男育女。
suǒ yǐ dà jiā guī nǚ suī céng dú shū shí zì yě zhǐ yào tā shi xiē xìng míng jì xiē zhàng mù
所以大家闺女，虽曾读书识字，也只要他识些姓名，记些帐目。
tā yòu bù yīng kē jǔ bù qiú míng yù shī wén zhī shì quán bù xiāng gān
他又不应科举，不求名誉，诗文之事，全不相干。
rán suī rú cǐ gè rén zī xìng bù tóng
然虽如此，各人资性不同。
yǒu děng yú chǔn de nǚ zǐ jiào tā shi liǎng gè zì rú dēng tiān zhī nán
有等愚蠢的女子，教他识两个字，如登天之难。
yǒu děng cōng míng de nǚ zǐ yì bān guò mù chéng sòng bù jiào ér néng
有等聪明的女子，一般过目成诵，不教而能。
yín shī yǔ li dù zhēng qiáng zuò fù yǔ bān mǎ dòu shèng
吟诗与李、杜争强，作赋与班、马斗胜。
zhè dōu shì shān chuān xiù qì ǒu rán bù zhōng yú nán ér zhōng yú nǚ
这都是山川秀气，偶然不钟于男而钟于女。
qiě rú hàn yǒu cáo dà gū tā shì gè bān gù zhī mèi dài xiōng xù chéng hàn shǐ
且如汉有曹大家，他是个班固之妹，代兄续成汉史。
yòu yǒu gè cài yǎn zhì hú jiā shí bā pāi liú chuán hòu shì
又有个蔡琰，制《胡笳十八拍》，流传后世。
jìn shí yǒu gè xiè dào yùn yǔ zhū xiōng yǒng xuě yǒu liǔ xù suí fēng zhī jù zhū xiōng dōu bù jí tā
晋时有个谢道韫，与诸兄咏雪，有柳絮随风之句，诸兄都不及他。
táng shí yǒu gè shàng guān jié yú zhōng zōng huáng dì jiào tā pǐn dì cháo chén zhī shī zāng pǐ yī yī bù shuǎng
唐时有个上官婕妤，中宗皇帝教他品第朝臣之诗，臧否一一不爽。
zhì yú dà sòng fù rén chū sè de gèng duō
至于大宋妇人，出色的更多。
jiù zhōng dān biǎo yí gè jiào zuò li yì ān yí gè jiào zuò zhū shū zhēn
就中单表一个叫作李易安，一个叫作朱淑真。
tā liǎng gè dōu shì guī gé wén zhāng zhī bó nǚ liú hàn yuàn zhī cái
他两个都是闺阁文章之伯，女流翰苑之才。
lùn qǐ xiàng nǚ pèi fū yě gāi duì gè cōng míng cái zǐ
论起相女配夫，也该对个聪明才子。
zhēng nài yuè xià lǎo cuò zhù le hūn jí dōu jià liǎo wú cái wú xué zhī rén měi měi yuàn hèn zhī qíng xíng yú bǐ zhá
争奈月下老错注了婚籍，都嫁了无才无学之人，每每怨恨之情，形于笔札。
yǒu shī wèi zhèng
有诗为证：
ōu lù yuān yāng zuò yī chí céng zhī yǔ yì bù xiāng yí
鸥鹭鸳鸯作一池，曾知羽翼不相宜！
dōng jūn bù yǔ huā wéi zhǔ hé sì xiū shēng lián lǐ zhī
东君不与花为主，何似休生连理枝！
nà li yì ān yǒu shāng qiū yī piān diào jì shēng shēng màn
那李易安有《伤秋》一篇，调寄《声声慢》：
xún xún mì mì lěng lěng qīng qīng qī qī cǎn cǎn qī qī
寻寻觅觅，冷冷清清，凄凄惨惨戚戚。
zhà nuǎn huán hán shí hòu zhèng nán jiāng xī
乍暖还寒时候，正难将息。
sān bēi liǎng zhǎn dàn jiǔ zěn dí tā wǎn lái fēng lì
三杯两盏淡酒，怎敌他晚来风力！
yàn guò yě zǒng shāng xīn què shì jiù shí xiāng shí
雁过也，总伤心，却是旧时相识。
mǎn dì huáng huā duī jī qiáo cuì sǔn rú jīn yǒu shuí xin qiàn zhāi
满地黄花堆积，憔悴损，如今有谁［忄欠］摘。
shǒu zhe chuāng r dú zì zěn shēng de hēi
守着窗儿，独自怎生得黑！
wú tóng gēng jiān xì yǔ dào huáng hūn diǎn diǎn dī dī zhè cì dì zěn yī gè chóu zì liǎo dé
梧桐更兼细雨，到黄昏，点点滴滴，这次第怎一个愁字了得！
zhū shū zhēn shí zhí qiū jiān zhàng fū chū wài dēng xià dú zuò wú liáo tīng de chuāng wài yǔ shēng dī diǎn yín chéng yī jué
朱淑真时值秋间，丈夫出外，灯下独坐无聊，听得窗外雨声滴点，吟成一绝：
kū sǔn shuāng móu duàn jǐn cháng pà huáng hūn dào yòu hūn huáng
哭损双眸断尽肠，怕黄昏到又昏黄。
nà kān xì yǔ xīn qiū yè yì diǎn cán dēng bàn yè zhǎng
那堪细雨新秋夜，一点残灯伴夜长！
hòu lái kè chéng shī jí yī juàn qǔ míng duàn cháng jí
后来刻成诗集一卷，取名《断肠集》。
shuō huà de wèi hé dān biǎo nà liǎng gè jià rén bù zháo de
说话的，为何单表那两个嫁人不着的？
zhǐ wèi rú jīn shuō yí gè cōng míng nǚ zǐ jià zhe yí gè cōng míng de zhàng fū yī chàng yī hè suì biàn chū ruò gān de huà wén
只为如今说一个聪明女子，嫁着一个聪明的丈夫，一唱一和，遂变出若干的话文。
zhèng shì
正是：
shuō lái wén shì tiān jiā xīng dào chū guī zhōng zuò měi tán
说来文士添佳兴，道出闺中作美谈。
huà shuō sì chuān méi zhōu gǔ shí wèi zhī shǔ jùn yòu yuē jiā zhōu yòu yuē méi shān
话说四川眉州，古时谓之蜀郡，又曰嘉州，又曰眉山。
shān yǒu ma shùn é méi shuǐ yǒu mín jiāng huán hú shān chuān zhī xiù zhōng yú rén wù
山有蟆顺、峨眉，水有岷江、环湖，山川之秀，钟于人物。
shēng chū gè bó xué míng rú lái xìng sū míng xún zì yǔn míng bié hào lǎo quán
生出个博学名儒来，姓苏，名洵，字允明，别号老泉。
dāng shí chēng wéi lǎo sū
当时称为老苏。
lǎo sū shēng xià liǎng gè hái ér dà sū xiǎo sū
老苏生下两个孩儿，大苏小苏。
dà sū míng shì zì zi zhān bié hào dōng pō
大苏名轼，字子瞻，别号东坡；
xiǎo sū míng zhé zì zi yóu bié hào yǐng bīn
小苏名辙，字子由，别号颖滨。
èr zǐ dōu yǒu wén jīng wǔ wěi zhī cái bó gǔ tōng jīn zhī xué tóng kē jí dì míng zhòng cháo tíng jù bài hàn lín xué shì zhī zhí
二子都有文经武纬之才，博古通今之学，同科及第，名重朝廷，俱拜翰林学士之职。
tiān xià chēng tā xiōng dì wèi zhī èr sū
天下称他兄弟，谓之二苏。
chēng tā fù zǐ wèi zhī sān sū
称他父子，谓之三苏。
zhè yě bù zài huà xià
这也不在话下。
gèng yǒu yī zhuāng qí chù nà shān chuān zhī xiù piān cuì yú yī mén
更有一桩奇处，那山川之秀，偏萃于一门。
liǎng gè ér zi wèi wèi xī hǎn yòu shēng gè nǚ ér míng yuē xiǎo mèi qí cōng míng jué shì wú shuāng zhēn gè wén yī zhī èr wèn shí dá shí
两个儿子未为希罕，又生个女儿，名曰小妹，其聪明绝世无双，真个闻一知二，问十答十。
yīn tā fù xiōng dōu shì gè dà cái zi cháo tán xī jiǎng wú fēi zi shǐ jīng shū mù jiàn ěr wén bù shǎo shī cí gē fù
因他父兄都是个大才子，朝谈夕讲，无非子史经书，目见耳闻，不少诗词歌赋。
zì gǔ dào jìn zhū zhě chì jìn mò zhě hēi
自古道：近朱者赤，近墨者黑。
kuàng qiě xiǎo mèi zī xìng guò rén shí bèi hé shì bù xiǎo
况且小妹资性过人十倍，何事不晓。
shí suì shàng suí fù xiōng jū yú jīng shī yù zhōng yǒu xiù qiú huā yī shù shí dāng chūn yuè qí huā shèng kāi
十岁上随父兄居于京师寓中，有绣球花一树，时当春月，其花盛开。
lǎo quán shǎng wán le yī huí qǔ zhǐ bǐ tí shī cái xiě de sì jù bào shuō mén qián kè dào
老泉赏玩了一回，取纸笔题诗，才写得四句，报说：“门前客到！
lǎo quán gé bǐ ér qǐ
”老泉阁笔而起。
xiǎo mèi xián bù dào fù qīn shū fáng zhī nèi kàn jiàn zhuō shàng yǒu shī sì jù
小妹闲步到父亲书房之内，看见桌上有诗四句：
tiān qiǎo líng lóng yù yī qiū yíng móu làn màn zǒng qīng yōu
天巧玲珑玉一邱，迎眸烂熳总清幽。
bái yún yí xiàng zhī jiān chū míng yuè yìng cóng cǐ chù liú
白云疑向枝间出，明月应从此处留。
xiǎo mèi lǎn bì zhī shì yǒng xiù qiú huā suǒ zuò rèn de fù qīn bǐ jì suì bù dài sī suǒ xù chéng hòu sì jù yún
小妹览毕，知是咏绣球花所作，认得父亲笔迹，遂不待思索，续成后四句云：
bàn bàn zhé kāi hú dié chì tuán tuán wéi jiù shuǐ jīng qiú
瓣瓣折开蝴蝶翅，团团围就水晶球。
jiǎ ráo jiè de xiāng fēng sòng hé xiàn méi huā zài lǒng tóu
假饶借得香风送，何羡梅花在陇头。
xiǎo mèi tí shī yī jiù fàng zài zhuō shàng kuǎn bù guī fáng
小妹题诗依旧放在桌上，款步归房。
lǎo quán sòng kè chū mén fù zhuǎn shū fáng fāng yù xù wán qián yùn zhī jiàn bā jù yǐ zú dú zhī cí yì jù měi
老泉送客出门，复转书房，方欲续完前韵，只见八句已足，读之词意俱美。
yí shì nǚ ér xiǎo mèi zhī bǐ hū ér wèn zhī xiě zuò guǒ chū qí shǒu
疑是女儿小妹之笔，呼而问之，写作果出其手。
lǎo quán tàn dào kě xī shì gè nǚ zǐ
老泉叹道：“可惜是个女子！
ruò shì gè nán ér kě bù yòu shì zhì kē zhōng yí gè yǒu míng rén wù
若是个男儿，可不又是制科中一个有名人物！
zì cǐ yù jiā zhēn ài qí nǚ zì qí dú shū bó xué bù fù yǐ nǚ gōng dū zhī
”自此愈加珍爱其女，恣其读书博学，不复以女工督之。
kàn kàn cháng chéng yī shí liù suì lì xīn yào miào xuǎn tiān xià cái zǐ yǔ zhī wèi pèi
看看长成一十六岁，立心要妙选天下才子，与之为配。
jí qiè nán de
急切难得。
hū yī rì zǎi xiàng wáng jīng gōng zhe táng hòu guān qǐng lǎo quán dào fǔ yǔ zhī xù huà
忽一日，宰相王荆公着堂候官请老泉到府与之叙话。
yuán lái wáng jīng gōng huì ān shí zì jiè fu
原来王荆公，讳安石，字介甫。
chū jí dì shí dà yǒu xián míng
初及第时，大有贤名。
píng shí cháng bù xǐ miàn bù tuō yī shēn shàng shī zi wú shù
平时常不洗面，不脱衣，身上虱子无数。
lǎo quán è qí bù jìn rén qíng yì rì bì wèi jiān chén céng zuò biàn jiān lùn yǐ jī zhī jīng gōng huái hèn zài xīn
老泉恶其不近人情，异日必为奸臣，曾作《辨奸论》以讥之，荆公怀恨在心。
hòu lái jiàn tā dà sū xiǎo sū lián dēng zhì kē suì shě yuàn ér xiū hǎo
后来见他大苏、小苏连登制科，遂舍怨而修好。
lǎo quán yì yīn jīng gōng bài xiàng kǒng fáng èr zi jìn qǔ zhī lù yě bù miǎn qū yì xiāng jiāo
老泉亦因荆公拜相，恐妨二子进取之路，也不免曲意相交。
zhèng shì
正是：
gǔ rén jié jiāo zài yì qì jīn rén jié jiāo wèi shì lì
古人结交在意气，今人结交为势利。
cóng lái shì lì bù tóng xīn hé rú yì qì jiāo qíng shēn
从来势利不同心，何如意气交情深。
shì rì lǎo quán fù jīng gōng zhī zhào wú fēi shāng liáng xiē jīn gǔ yì lùn le yī fān shí shì suì qǔ jiǔ duì zhuó bù jué wàng huái mǐng dǐng
是日，老泉赴荆公之召，无非商量些今古，议论了一番时事，遂取酒对酌，不觉忘怀酩酊。
jīng gōng ǒu rán kuā néng xiǎo ér wáng yǔ fāng dú shū zhǐ yī biàn biàn néng bèi sòng
荆公偶然夸能：“小儿王［雨↑方↓］，读书只一遍，便能背诵。
lǎo quán dài jiǔ dá dào shuí jiā ér zi dú liǎng biàn
”老泉带酒答道：“谁家儿子读两遍！
jīng gōng dào dào shì lǎo fū shī yán bù gāi bān mén nòng fǔ
”荆公道：“到是老夫失言，不该班门弄斧。
lǎo quán dào bù wéi xiǎo ér zhǐ yī biàn jiù shì xiǎo nǚ yě zhǐ yī biàn
”老泉道：“不惟小儿只一遍，就是小女也只一遍。
jīng gōng dà jīng dào zhǐ zhī lìng láng dà cái què bù zhī yǒu lìng ài
”荆公大惊道：“只知令郎大才，却不知有令爱。
méi shān xiù qì jǐn shǔ gōng jiā yǐ
眉山秀气，尽属公家矣！
lǎo quán zì huǐ shī yán lián máng gào tuì
”老泉自悔失言，连忙告退。
jīng gōng mìng tóng zǐ qǔ chū yī juàn wén zì dì yǔ lǎo quán dào cǐ nǎi xiǎo ér wáng yǔ fāng chuāng kè xiāng fán diǎn dìng
荆公命童子取出一卷文字，递与老泉道：“此乃小儿王［雨↑方↓］窗课，相烦点定。
lǎo quán nà yú xiù zhōng wěi wěi ér chū
”老泉纳于袖中，唯唯而出。
huí jiā shuì zhì bàn yè jiǔ xǐng xiǎng qǐ qián shì bù hé zì kuā nǚ hái ér zhī cái
回家睡至半夜，酒醒，想起前事：“不合自夸女孩儿之才。
jīn jiè fu jiāng ér zi chuāng kè shǔ wú diǎn dìng bì wèi qiú qīn zhī shì
今介甫将儿子窗课属吾点定，必为求亲之事。
zhè tóu qīn shì fēi wú suǒ yuàn què yòu wú jì tuī cí
这头亲事，非吾所愿，却又无计推辞。
chén yín dào xiǎo shū xǐ yǐ bì qǔ chū wáng yǔ fāng suǒ zuò cì dì kàn zhī zhēn nǎi piān piān jǐn xiù zì zì zhū jī yòu bù jué dòng le gè ài cái zhī yì
”沉吟到晓，梳洗已毕，取出王［雨↑方↓］所作，次第看之，真乃篇篇锦绣，字字珠玑，又不觉动了个爱才之意。
dàn bù zhī nǚ ér yuán fèn rú hé
“但不知女儿缘分如何？
wǒ rú jīn jiāng zhè wén juàn yǔ nǚ chuán guān zhī kàn tā ài yě bù ài
我如今将这文卷与女传观之，看他爱也不爱。
suì yǐn xià xìng míng fēn fù yā huán dào zhè juǎn wén zì nǎi shì gè shào nián míng shì suǒ chéng qiú wǒ diǎn dìng
”遂隐下姓名，分付丫鬟道：“这卷文字，乃是个少年名士所呈，求我点定。
wǒ bù dé xián xiá zhuǎn sòng yǔ xiǎo jiě jiào tā dào pī yuè wán shí sù lái huí huà
我不得闲暇，转送与小姐，教他到批阅完时，速来回话。
yā huán jiāng wén zì chéng shàng xiǎo jiě chuán dá tài lǎo yé fēn fù zhī yǔ
”丫鬟将文字呈上小姐，传达太老爷分付之语。
xiǎo mèi dī lù yán zhū cóng tóu pī diǎn xū yú ér bì
小妹滴露研朱，从头批点，须臾而毕。
tàn dào hǎo wén zì
叹道：“好文字！
cǐ bì cōng míng cái zǐ suǒ zuò
此必聪明才子所作。
dàn xiù qì xiè jǐn huá ér bù shí kǒng fēi jiǔ cháng zhī qì
但秀气泄尽，华而不实，恐非久长之器。
suì yú juàn miàn pī yún
”遂于卷面批云：
xīn qí zǎo lì shì qí suǒ zhǎng
新奇藻丽，是其所长；
hán xù yōng róng shì qí suǒ duǎn
含蓄雍容，是其所短。
qǔ wēi kē zé yǒu yú xiǎng dà nián zé bù zú
取巍科则有余，享大年则不足。
hòu lái wáng yǔ fāng shí jiǔ suì zhōng le tóu míng zhuàng yuán wèi jǐ yāo wáng
后来王［雨↑方↓］十九岁中了头名状元，未几夭亡。
kě jiàn xiǎo mèi zhī rén zhī míng zhè shì hòu huà
可见小妹知人之明，这是后话。
què shuō xiǎo mèi xiě ba pī yǔ jiào yā huán jiāng wén juàn nà hái fù qīn
却说小妹写罢批语，叫丫鬟将文卷纳还父亲。
lǎo quán yī jiàn dà jīng zhè pī yǔ rú hé huí fù de jiè fu
老泉一见大惊：“这批语如何回复得介甫！
bì rán qǔ guài
必然取怪。
yī shí wū sǔn le juàn miàn wú kě nài hé què hǎo táng hòu guān dào mén fèng xiàng gōng jūn zhǐ qǔ zuó rì wén juàn miàn jiàn tài yé hái yǒu huà bǐng
”一时污损了卷面，无可奈何，却好堂候官到门：“奉相公钧旨，取昨日文卷，面见太爷，还有话禀。
lǎo quán cǐ shí shǒu zú wú cuò zhǐ de jiāng juàn miàn gē qù chóng xīn huàn guò jiā shàng hǎo pī yǔ qīn shǒu jiāo táng hòu guān shōu qì
”老泉此时，手足无措，只得将卷面割去，重新换过，加上好批语，亲手交堂候官收讫。
táng hòu guān dào xiàng gōng hái fēn fù guò yǒu yī yán dòng wèn guì fǔ xiǎo jiě céng xǔ rén fǒu
堂候官道：“相公还分付过，有一言动问：贵府小姐曾许人否？
tǎng wèi xǔ rén xiāng fǔ yuàn xié qín jìn
倘未许人，相府愿谐秦晋。
lǎo quán dào xiāng fǔ qǐng qīn lǎo fū qǐ gǎn bù cóng
”老泉道：“相府请亲，老夫岂敢不从。
zhǐ shì xiǎo nǚ mào chǒu kǒng bù zú dāng jīn wū zhī xuǎn
只是小女貌丑，恐不足当金屋之选。
xiāng fán hǎo yán dá shàng dàn fǎng wèn zì zhī bìng fēi lǎo fū tuī tuō
相烦好言达上，但访问自知，并非老夫推托。
táng hòu guān lǐng mìng huí fù jīng gōng
”堂候官领命，回复荆公。
jīng gōng kàn jiàn juàn miàn huàn le yǐ yǒu sān fēn bú yuè
荆公看见卷面换了，已有三分不悦。
yòu kǒng pà sū xiǎo jie róng mào zhēn gè bù yáng bù zhōng ér zi zhī yì mì dì chāi rén dǎ tīng
又恐怕苏小姐容貌真个不扬，不中儿子之意，密地差人打听。
yuán lái sū dōng pō xué shì cháng yǔ xiǎo jiě hù xiāng cháo xì
原来苏东坡学士，常与小姐互相嘲戏。
dōng pō shì yī zuǐ hú zǐ xiǎo mèi cháo yún
东坡是一嘴胡子，小妹嘲云：
kǒu jué jǐ huí wú mì chù hū wén máo lǐ yǒu shēng chuán
口角几回无觅处，忽闻毛里有声传。
xiǎo mèi é lú tū qǐ dōng pō dá cháo yún
小妹额颅凸起，东坡答嘲云：
wèi chū tíng qián sān wǔ bù é tóu xiān dào huà táng qián
未出庭前三五步，额头先到画堂前。
xiǎo mèi yòu cháo dōng pō xià kē zhī cháng yún
小妹又嘲东坡下颏之长云：
qù nián yì diǎn xiāng sī lèi zhì jīn liú bú dào sāi biān
去年一点相思泪，至今流不到腮边。
dōng pō yīn xiǎo mèi shuāng yǎn wēi kōu fù dá yún
东坡因小妹双眼微抠，复答云：
jǐ huí shì liǎn shēn nán dào liú què wāng wāng liǎng dào quán
几回拭脸深难到，留却汪汪两道泉。
fǎng shì de dé le cǐ yán huí fù jīng gōng shuō sū xiǎo jie cái diào wěi shí gāo jué ruò lùn róng mào yě zhǐ píng cháng
访事的得了此言，回复荆公，说：“苏小姐才调委实高绝，若论容貌，也只平常。
jīng gōng suì jiāng yīn shì gé qǐ bù tí
”荆公遂将姻事阁起不题。
rán suī rú cǐ què yīn xiāng fǔ qiú qīn yī shì jiāng xiǎo mèi cái míng bō mǎn le jīng chéng
然虽如此，却因相府求亲一事，将小妹才名播满了京城。
yǐ hòu wén de xiāng fǔ qīn shì bù xié mù míng lái qiú zhě bù jì qí shù
以后闻得相府亲事不谐，慕名来求者，不计其数。
lǎo quán dōu jiào chéng shàng wén zì bǎ yǔ nǚ hái ér zì yuè
老泉都教呈上文字，把与女孩儿自阅。
yě yǒu yī bǐ tu dào de yě yǒu diǎn bù shàng liǎng sān jù de
也有一笔涂倒的，也有点不上两三句的。
jiù zhōng zhǐ yǒu yī juàn wén zì zuò de hǎo
就中只有一卷，文字做得好。
kàn tā juàn miàn xiě yǒu xìng míng jiào zuò qín guān
看他卷面写有姓名，叫做秦观。
xiǎo mèi pī sì jù yún
小妹批四句云：
jīn rì cōng míng xiù cái tā nián fēng liú xué shì
今日聪明秀才，他年风流学士。
kě xī èr sū tóng shí bù rán héng xíng yī shì
可惜二苏同时，不然横行一世。
zhè pī yǔ míng shuō qín guān de wén cái zài dà sū xiǎo sū zhī jiān chú què èr sū méi rén jí de
这批语明说秦观的文才，在大苏小苏之间，除却二苏，没人及得。
lǎo quán kàn le yǐ zhī nǚ ér xuǎn zhòng le cǐ rén
老泉看了，已知女儿选中了此人。
fēn fù mén shàng dàn shì qín guān xiù cái lái shí kuài qǐng xiāng jiàn
分付门上：“但是秦观秀才来时，快请相见。
yú de dōu yǔ wǒ cí qù
余的都与我辞去。
shéi zhī zhòng rén chéng juàn de dōu zài tǎo xìn zhǐ yǒu qín guān bú dào
”谁知众人呈卷的，都在讨信，只有秦观不到。
què shì wèi hé
却是为何？
nà qín guān xiù cái zì shǎo yóu tā shì yáng zhōu fǔ gāo yóu rén
那秦观秀才字少游，他是扬州府高邮人。
fù bǎo wàn yán yǎn kōng yī shì
腹饱万言，眼空一世。
shēng píng jìng fú de zhǐ yǒu sū jiā xiōng dì yǐ xià de dōu bù zài yì
生平敬服的，只有苏家兄弟，以下的都不在意。
jīn rì mù xiǎo mèi zhī cái suī rán xián yù qiú shòu yòu pà sǔn le zì jǐ de míng yù bù kěn suí xíng zhú duì xún xiāo wèn xī
今日慕小妹之才，虽然衔玉求售，又怕损了自己的名誉，不肯随行逐队，寻消问息。
lǎo quán jiàn qín guān bú dào fǎn yāng rén qù qín jiā yù suǒ zhì yì shǎo yóu xīn zhōng àn xǐ
老泉见秦观不到，反央人去秦家寓所致意，少游心中暗喜。
yòu xiǎng dào xiǎo mèi cái míng de yú chuán wén wèi zēng miàn shì yòu wén de tā róng mào bù yáng é lú tū chū yǎn jīng āo jìn bù zhī shì hé děng guǐ liǎn
又想道：“小妹才名得于传闻，未曾面试，又闻得他容貌不扬，额颅凸出，眼睛凹进，不知是何等鬼脸？
rú hé de jiàn tā yī miàn fāng cái fàng xīn
如何得见他一面，方才放心。
dǎ tīng de sān yuè chū yī rì yào zài yuè miào shāo xiāng chèn cǐ jī huì gǎi huàn yī zhuāng qū gè fēn xiǎo
”打听得三月初一日，要在岳庙烧香，趁此机会，改换衣装，觑个分晓。
zhèng shì
正是：
yǎn jiàn fāng wèi de chuán wén wèi bì zhēn
眼见方为的，传闻未必真。
ruò xìn chuán wén yǔ wang jǐn shì jiān rén
若信传闻语，枉尽世间人。
cóng lái dà rén jiā nǚ juàn rù miào jìn xiāng bú shì zǎo dìng shì yè
从来大人家女眷入庙进香，不是早，定是夜。
wéi shèn me
为甚么？
zǎo zé rén wèi lái yè zé rén yǐ sàn
早则人未来，夜则人已散。
qín shǎo yóu dào sān yuè chū yī rì wǔ gēng shí fēn
秦少游到三月初一日五更时分，
jiù qǐ lái shū xǐ
就起来梳洗，
dǎ bàn gè yóu fāng dào rén mú yàng tóu guǒ qīng bù táng jīn
打扮个游方道人模样：头裹青布唐巾，
ěr hòu lù liǎng gè shí niǎn de jiǎ yù huán r
耳后露两个石碾的假玉环儿，
shēn chuān zào bù dào páo
身穿皂布道袍，
yāo xì huáng tāo
腰系黄绦，
zú chuān jìng wà cǎo lǚ
足穿净袜草履，
xiàng shàng guà yī chuàn mǔ zhǐ dà de shù zhū
项上挂一串拇指大的数珠，
shǒu zhōng tuō yí gè jīn qī bō yú
手中托一个金漆钵盂，
qīn zǎo jiù dào dōng yuè miào qián cì hou
侵早就到东岳庙前伺候。
tiān sè lí míng sū xiǎo jie jiào zi yǐ dào
天色黎明，苏小姐轿子已到。
shǎo yóu zǒu kāi yī bù ràng tā jiào zi rù miào xiē yú zuǒ láng zhī xià
少游走开一步，让他轿子入庙，歇于左廊之下。
xiǎo mèi chū jiào shàng diàn shǎo yóu yǐ kàn jiàn le
小妹出轿上殿，少游已看见了。
suī bú shì yāo ráo měi lì què yě qīng yǎ yōu xián quán wú sú yùn
虽不是妖娆美丽，却也清雅幽闲，全无俗韵。
dàn bù zhī tā cái diào zhēn zhèng rú hé
“但不知他才调真正如何？
yuē mò fén xiāng yǐ bì shǎo yóu què xún láng ér shàng zài diàn zuǒ xiāng yù
”约莫焚香已毕，少游却循廊而上，在殿左相遇。
shǎo yóu dǎ gè wèn xùn yún
少游打个问讯云：
xiǎo jiě yǒu fú yǒu shòu yuàn fā cí bēi
小姐有福有寿，愿发慈悲。
xiǎo mèi yīng shēng dá yún
小妹应声答云：
dào rén hé dé hé néng gǎn qiú bù shī
道人何德何能，敢求布施！
shǎo yóu yòu wèn xùn yún
少游又问讯云：
yuàn xiǎo jiě shēn rú yào shù bǎi bìng bù shēng
愿小姐身如药树，百病不生。
xiǎo mèi yī tóu zǒu yī tóu dā yìng
小妹一头走，一头答应：
suí dào rén kǒu tǔ lián huā bàn wén wú shě
随道人口吐莲花，半文无舍。
shǎo yóu zhí gēn dào jiào qián yòu wèn xùn yún
少游直跟到轿前，又问讯云：
xiǎo niáng zǐ yì tiān huān xǐ rú hé sā shǒu bǎo shān
小娘子一天欢喜，如何撒手宝山？
xiǎo mèi suí kǒu yòu dá yún
小妹随口又答云：
fēng dào rén nèn dì tān chī nà de suí shēn jīn xué
风道人恁地贪痴，那得随身金穴！
xiǎo mèi yī tóu shuō yī tóu shàng jiào
小妹一头说，一头上轿。
shǎo yóu zhuǎn shēn shí kǒu zhōng nán chū yī jù dào fēng dào rén de duì xiǎo niáng zǐ wàn qiān zhī xìng
少游转身时，口中喃出一句道：“‘风道人’得对‘小娘子’，万千之幸！
xiǎo mèi shàng le jiào quán bù zài yì
”小妹上了轿，全不在意。
gēn suí de lǎo yuàn zi què tīng dé le guài zhè dào rén fàng sì fāng yù huí shēn xún nào zhī jiàn láng xià zǒu chū yí gè chuí tiáo de jùn tóng duì zhe nà dào rén jiào dào xiàng gōng zhè lǐ lái gēng yī
跟随的老院子，却听得了，怪这道人放肆，方欲回身寻闹，只见廊下走出一个垂髫的俊童，对着那道人叫道：“相公这里来更衣。
nà dào rén biàn qián zǒu tóng ér hòu suí
”那道人便前走，童儿后随。
lǎo yuàn zi jiāng tóng ér jiān shàng qiāo dì niǎn le yī bǎ dī shēng wèn dào qián miàn shì nà gè xiàng gōng
老院子将童儿肩上悄地捻了一把，低声问道：“前面是那个相公？
tóng ér dào shì gāo yóu qín shǎo yóu xiàng gōng
”童儿道：“是高邮秦少游相公。
lǎo yuàn zi biàn bù yán yǔ
”老院子便不言语。
huí lái shí jiù yǔ lǎo pó shuō zhī le
回来时，就与老婆说知了。
zhè jù huà jiù chuán rù nèi lǐ xiǎo mèi cái xiǎo de nà huà yuán de dào rén shì qín shǎo yóu jiǎ zhuāng de fù zhī yī xiào zhǔ fù yā huán men xiū de duō kǒu
这句话就传入内里，小妹才晓得那化缘的道人是秦少游假妆的，付之一笑，嘱付丫鬟们休得多口。
huà fēn liǎng tóu
话分两头。
qiě shuō qín shǎo yóu nà rì bǎo kàn le xiǎo mèi róng mào bù chǒu kuàng qiě yìng dá rú xiǎng qí cái zì bù bì yán
且说秦少游那日饱看了小妹容貌不丑，况且应答如响，其才自不必言。
zé le jí rì qīn wǎng qiú qīn lǎo quán yīng yǔn shào bù dé xià cái nà bì
择了吉日，亲往求亲，老泉应允，少不得下财纳币。
cǐ shì èr yuè chū xún de shì
此是二月初旬的事。
shǎo yóu jí yù wán hūn xiǎo mèi bù kěn
少游急欲完婚，小妹不肯。
tā kàn dìng qín guān wén zì bì rán zhòng xuǎn
他看定秦观文字，必然中选。
shì qī yǐ jìn yù yào xiàng jiǎn wū shā dòng fáng huā zhú shǎo yóu zhǐ de yī tā
试期已近，欲要象简乌纱，洞房花烛，少游只得依他。
dào sān yuè chū sān lǐ bù dà shì zhī qī qín guān yī jǔ chéng míng zhōng le zhì kē
到三月初三礼部大试之期，秦观一举成名，中了制科。
dào sū fǔ lái bài zhàng rén jiù bǐng fù wán hūn yī shì
到苏府来拜丈人，就禀复完婚一事。
yīn yù zhōng wú rén yù jiù sū fǔ huā zhú
因寓中无人，欲就苏府花烛。
lǎo quán xiào dào jīn rì guà bǎng tuō bái guà lǜ biàn shì shàng jí zhī rì hé bì lìng xuǎn rì zi
老泉笑道：“今日挂榜，脱白挂绿，便是上吉之日，何必另选日子。
zhī jīn wǎn biàn zài xiǎo yù chéng qīn qǐ bù měi zāi
只今晚便在小寓成亲，岂不美哉！
dōng pō xué shì cóng páng zàn chéng
”东坡学士从旁赞成。
shì yè yǔ xiǎo mèi shuāng shuāng bài táng chéng jiù le bǎi nián yīn juàn
是夜与小妹双双拜堂，成就了百年姻眷。
zhèng shì
正是：
cōng míng nǚ de cōng míng xù dà dēng kē hòu xiǎo dēng kē
聪明女得聪明婿，大登科后小登科。
qí yè yuè míng rú zhòu
其夜月明如昼。
shǎo yóu zài qián tīng yán yàn yǐ bì fāng yù jìn fáng zhī jiàn fáng mén jǐn bì tíng zhōng bǎi zhe xiǎo xiǎo yī zhāng zhuō r zhuō shàng pái liè zhǐ mò bǐ yàn sān gè fēng ér sān gè zhǎn r yí gè shì yù zhǎn yí gè shì yín zhǎn yí gè shì wǎ zhǎn
少游在前厅筵宴已毕，方欲进房，只见房门紧闭，庭中摆着小小一张桌儿，桌上排列纸墨笔砚，三个封儿，三个盏儿，一个是玉盏，一个是银盏，一个是瓦盏。
qīng yī xiǎo huán shǒu lì páng biān
青衣小鬟守立旁边。
shǎo yóu dào xiāng fán chuán yǔ xiǎo jiě xīn láng yǐ dào hé bù kāi mén
少游道：“相烦传语小姐，新郎已到，何不开门？
yā huán dào fèng xiǎo jiě zhī mìng yǒu sān gè tí mù zài cǐ sān shì jù zhōng shì fāng zhǔn jìn fáng
”丫鬟道：“奉小姐之命，有三个题目在此，三试俱中式，方准进房。
zhè sān gè zhǐ fēng ér biàn shì tí mù zài nèi
这三个纸封儿便是题目在内。
shǎo yóu zhǐ zhe sān gè zhǎn dào zhè yòu shì shèn de yì sī
”少游指着三个盏道：“这又是甚的意思？
yā huán dào nà yù zhǎn shì shèng jiǔ de nà yín zhǎn shì shèng chá de nà wǎ zhǎn shì shèng guǎ shuǐ de
”丫鬟道：“那玉盏是盛酒的，那银盏是盛茶的，那瓦盏是盛寡水的。
sān shì jù zhōng yù zhǎn nèi měi jiǔ sān bēi qǐng jìn xiāng fáng
三试俱中，玉盏内美酒三杯，请进香房。
liǎng shì zhōng le yī shì bù zhōng yín zhǎn nèi qīng chá jiě kě zhí dài lái xiāo zài shì
两试中了，一试不中，银盏内清茶解渴，直待来宵再试。
yī shì zhōng le liǎng shì bù zhōng wǎ zhǎn nèi xiā kǒu dàn shuǐ fá zài wài xiāng dú shū sān gè yuè
一试中了，两试不中，瓦盏内呷口淡水，罚在外厢读书三个月。
shǎo yóu wēi wēi lěng xiào dào bié gè xiù cái lái yìng jǔ shí jiù yào gào mìng tí róng yì le xià guān céng yīng guò zhì kē qīng qián wàn xuǎn mò shuō sān gè tí mù jiù shì sān bǎi gè wǒ hé jù zāi
”少游微微冷笑道：“别个秀才来应举时，就要告命题容易了，下官曾应过制科，青钱万选，莫说三个题目，就是三百个，我何惧哉！
yā huán dào ǎn xiǎo jiě bù bǐ xún cháng máng shì guān zhī hū zhě yě yīng gè gù shì ér yǐ
”丫鬟道：“俺小姐不比寻常盲试官，之乎者也应个故事而已。
tā de tí mù hǎo nán li
他的题目好难哩！
dì yī tí shì jué jù yī shǒu yào xīn láng yě zuò yī shǒu hé le chū tí zhī yì fāng wèi zhōng shì
第一题，是绝句一首，要新郎也做一首，合了出题之意，方为中式。
dì èr tí sì jù shī cáng zhe sì gè gǔ rén cāi dé yī gè yě bù chà fāng wèi zhōng shì
第二题四句诗，藏着四个古人，猜得一个也不差，方为中式。
dào dì sān tí jiù róng yì le zhǐ yào zuò gè qī zì duì r duì de hǎo biàn de yǐn měi jiǔ jìn xiāng fáng le
到第三题，就容易了，止要做个七字对儿，对得好便得饮美酒进香房了。
shǎo yóu dào qǐng dì yī tí
”少游道：“请第一题。
yā huán qǔ dì yī gè zhǐ fēng chāi kāi qǐng xīn láng zì kàn
”丫鬟取第一个纸封拆开，请新郎自看。
shǎo yóu kàn shí fēng zhe huā jiān yī fú xiě shī sì jù dào
少游看时，封着花笺一幅，写诗四句道：
tóng tiě tóu hóng yě lóu yǐ shàng fěn qiáng
铜铁投洪冶，蝼蚁上粉墙。
yīn yáng wú èr yì tiān dì wǒ zhōng yāng
阴阳无二义，天地我中央。
shǎo yóu xiǎng dào zhè gè tí mù bié rén zuò dìng cāi bù zháo
少游想道：“这个题目，别人做定猜不着。
zé wǒ céng jiǎ bàn zuò yún yóu dào rén zài yuè miào huà yuán qù xiāng nà sū xiǎo jie
则我曾假扮做云游道人，在岳庙化缘，去相那苏小姐。
cǐ sì jù nǎi hán zhe huà yuán dào rén sì zì míng míng cháo wǒ
此四句乃含着‘化缘道人’四字，明明嘲我。
suì yú yuè xià qǔ bǐ xiě shī yī shǒu yú tí hòu yún
”遂于月下取笔写诗一首于题后云：
huà gōng hé yì bǎ chūn cuī
化工何意把春催？
yuán dào míng yuán huā zì kāi
缘到名园花自开。
dào shì dōng fēng yuán yǒu zhǔ rén rén bù gǎn shàng huā tái
道是东风原有主，人人不敢上花台。
yā huán jiàn shī wán jiāng dì yī fú huā jiān dié zuò sān dié cóng chuāng xì zhōng sāi jìn gāo jiào dào xīn láng jiāo juàn dì yī chǎng wán
丫鬟见诗完，将第一幅花笺褶做三叠，从窗隙中塞进，高叫道：“新郎交卷，第一场完。
xiǎo mèi lǎn shī měi jù dǐng shàng yī zì hé zhī nǎi huà yuán dào rén sì zì wēi wēi ér xiào
”小妹览诗，每句顶上一字，合之乃“化缘道人”四字，微微而笑。
shǎo yóu yòu kāi dì èr fēng kàn zhī yě shì huā jiān yī fú tí shī sì jù
少游又开第二封看之，也是花笺一幅，题诗四句：
qiáng ye shèng zǔ yǒu shī wèi záo bì tōu guāng yè dú shū
强爷胜祖有施为，凿壁偷光夜读书。
fèng xiàn lù zhōng cháng yì mǔ lǎo wēng zhōng rì yǐ mén lǘ
缝线路中常忆母，老翁终日倚门闾。
shǎo yóu jiàn le lüè bù níng sī yī yī zhù míng
少游见了，略不凝思，一一注明。
dì yī jù shì sūn quán dì èr jù shì kǒng míng dì sān jù shì zi sī dì sì jù shì tài gōng wàng
第一句是孙权，第二句是孔明，第三句是子思，第四句是太公望。
yā huán yòu cóng chuāng xì dì jìn
丫鬟又从窗隙递进。
shǎo yóu kǒu suī bù yǔ xīn xià xiǎng dào liǎng gè tí mù yǎn jiàn nán wǒ bù dǎo dì sān tí shì gè duì r wǒ wǔ liù suì shí biàn huì duì jù bù zú wéi nán
少游口虽不语，心下想道：“两个题目，眼见难我不倒，第三题是个对儿，我五六岁时便会对句，不足为难。
zài chāi kāi dì sān fú huā jiān nèi chū duì yún
”再拆开第三幅花笺，内出对云：
bì mén tuī chū chuāng qián yuè
闭门推出窗前月。
chū kàn shí jué dào róng yì zǐ xì sī lái zhè duì chū de jǐn qiǎo
初看时觉道容易，仔细思来，这对出得尽巧。
ruò duì de píng cháng le bú jiàn běn shì
若对得平常了，不见本事。
zuǒ sī yòu xiǎng bù dé qí duì
左思右想，不得其对。
tīng de qiáo lóu sān gǔ jiāng lán gòu sī bù jiù yù jiā huāng pò
听得谯楼三鼓将阑，构思不就，愈加慌迫。
què shuō dōng pō cǐ shí shàng wèi céng shuì qiě lái dǎ tīng mèi fū xiāo xī
却说东坡此时尚未曾睡，且来打听妹夫消息。
wàng jiàn shǎo yóu zài tíng zhōng tuán tuán ér bù kǒu lǐ zhǐ guǎn yín é bì mén tuī chū chuāng qián yuè qī gè zì yòu shǒu zuò tuī chuāng zhī shì
望见少游在庭中团团而步，口里只管吟哦“闭门推出窗前月”七个字，右手做推窗之势。
dōng pō xiǎng dào cǐ bì xiǎo mèi yǐ cǐ duì nán zhī shǎo yóu wèi qí suǒ kùn yǐ
东坡想道：“此必小妹以此对难之，少游为其所困矣！
wǒ bù jiě wéi shuí wèi cuō hé
我不解围，谁为撮合？
jí qiè sī zhī yì wèi yǒu hǎo duì
”急切思之，亦未有好对。
tíng zhōng yǒu huā gāng yī zhī mǎn mǎn de zhù zhe yī gāng qīng shuǐ shǎo yóu bù le yī huí ǒu rán yǐ gāng kàn shuǐ
庭中有花缸一只，满满的贮着一缸清水，少游步了一回，偶然倚缸看水。
dōng pō wàng jiàn chù dòng le tā líng jī dào yǒu le
东坡望见，触动了他灵机，道：“有了！
yù dài jiào tā duì le chéng kǒng xiǎo mèi zhī jué lián lěi mèi fū tǐ miàn bù hǎo kàn xiāng
”欲待教他对了，诚恐小妹知觉，连累妹夫体面，不好看相。
dōng pō yuǎn yuǎn zhàn zhe ké sòu yī shēng jiù dì xià qǔ xiǎo xiǎo zhuān piàn tóu xiàng gāng zhōng
东坡远远站着咳嗽一声，就地下取小小砖片，投向缸中。
nà shuǐ wèi zhuān piàn suǒ jī yuè qǐ jǐ diǎn pū zài shǎo yóu miàn shàng
那水为砖片所激，跃起几点，扑在少游面上。
shuǐ zhōng tiān guāng yuè yǐng fēn fēn xiáo luàn
水中天光月影，纷纷淆乱。
shǎo yóu dāng xià xiǎo wù suì yuán bǐ duì yún
少游当下晓悟，遂援笔对云：
tóu shí chōng kāi shuǐ dǐ tiān
投石冲开水底天。
yā huán jiāo le dì sān biàn shì juàn zhǐ tīng ya de yī shēng fáng mén dà kāi nèi yòu zǒu chū yí gè shì ér shǒu pěng yín hú jiāng měi jiǔ zhēn yú yù zhǎn zhī nèi xiàn shàng xīn láng kǒu chēng cái zǐ qǐng mǎn yǐn sān bēi quán dāng huā hóng shǎng láo
丫鬟交了第三遍试卷，只听呀的一声，房门大开，内又走出一个侍儿，手捧银壶，将美酒斟于玉盏之内，献上新郎，口称：“才子请满饮三杯，权当花红赏劳。
shǎo yóu cǐ shí yì qì yáng yáng lián jìn sān zhǎn yā huán yōng rù xiāng fáng
”少游此时意气扬扬，连进三盏，丫鬟拥入香房。
zhè yī yè jiā rén cái zǐ hǎo bù chēng yì
这一夜，佳人才子，好不称意。
zhèng shì
正是：
huān yú xián yè duǎn jì mò hèn gèng zhǎng
欢娱嫌夜短，寂寞恨更长。
zì cǐ fū qī hé měi bù zài huà xià
自此夫妻和美，不在话下。
hòu shǎo yóu huàn yóu zhè zhōng dōng pō xué shì zài jīng xiǎo mèi sī xiǎng gē ge dào jīng shěng shì
后少游宦游浙中，东坡学士在京，小妹思想哥哥，到京省视。
dōng pō yǒu gè chán yǒu jiào zuò fó yìn chán shī cháng quàn dōng pō jí liú yǒng tuì
东坡有个禅友，叫做佛印禅师，尝劝东坡急流勇退。
yī rì jì cháng gē yī piān dōng pō kàn shí què yě xiě de guài yì měi èr zì yī lián gòng yī bǎi sān shí duì zì
一日寄长歌一篇，东坡看时，却也写得怪异，每二字一连，共一百三十对字。
nǐ dào xiě de shì shén zì
你道写的是甚字？
yě yě niǎo niǎo tí tí shí shí yǒu yǒu sī sī chūn chūn qì qì táo táo huā huā fā fā mǎn mǎn
野野鸟鸟啼啼时时有有思思春春气气桃桃花花发发满满
zhī zhī yīng yīng què què xiāng xiāng hū hū huàn huàn yán yán pàn pàn huā huā hóng hóng shì shì jǐn jǐn
枝枝莺莺雀雀相相呼呼唤唤岩岩畔畔花花红红似似锦锦
píng píng kān kān kàn kàn shān shān xiù xiù lì lì shān shān qián qián yān yān wù wù qǐ qǐ qīng qīng
屏屏堪堪看看山山秀秀丽丽山山前前烟烟雾雾起起清清
fú fú làng làng cù cù chán chán shui yuán shui yuán shuǐ shuǐ jǐng jǐng yōu yōu shēn shēn chǔ chù
浮浮浪浪促促潺潺［氵爰］［氵爰］水水景景幽幽深深处处
hǎo hǎo zhuī zhuī yóu yóu páng páng shuǐ shuǐ huā huā shì sì xuě xuě lí lí huā huā guāng guāng jiǎo jiǎo
好好追追游游傍傍水水花花似似雪雪梨梨花花光光皎皎
jié jié líng líng lóng lóng shì shì zhuì zhuì yín yín huā huā shé shé zuì zuì hǎo hǎo róu róu róng róng
洁洁玲玲珑珑似似坠坠银银花花折折最最好好柔柔茸茸
xī xī pàn pàn cǎo cǎo qīng qīng shuāng shuāng hú hú dié dié fēi fēi lái lái dào dào luò luò huā huā
溪溪畔畔草草青青双双蝴蝴蝶蝶飞飞来来到到落落花花
lín lín lǐ lǐ niǎo niǎo tí tí jiào jiào bù bù xiū xiū wèi wèi yì yì chūn chūn guāng guāng hǎo hǎo
林林里里鸟鸟啼啼叫叫不不休休为为忆忆春春光光好好
yáng yáng liǔ liǔ zhī zhī tóu tóu chūn chūn sè sè xiù xiù shí shí cháng cháng gòng gòng yǐn yǐn chūn chūn
杨杨柳柳枝枝头头春春色色秀秀时时常常共共饮饮春春
nóng nóng jiǔ jiǔ shì shì zuì zuì xián xián xíng xíng chūn chūn sè sè lǐ lǐ xiāng xiāng féng féng jìng jìng
浓浓酒酒似似醉醉闲闲行行春春色色里里相相逢逢竞竞
yì yì yóu yóu shān shān shuǐ shuǐ xīn xīn xī xī yōu yōu guī guī qù qù lái lái xiū xiū yì yì
忆忆游游山山水水心心息息悠悠归归去去来来休休役役
dōng pō kàn le liǎng sān biàn yī shí niàn jiāng bù chū zhǐ shì chén yín
东坡看了两三遍，一时念将不出，只是沉吟。
xiǎo mèi qǔ guò yī lǎn liǎo rán biàn dào gē ge cǐ gē yǒu hé nán jiě
小妹取过，一览了然，便道：“哥哥，此歌有何难解！
dài mèi zǐ niàn yǔ nǐ tīng
待妹子念与你听。
jí shí lǎng sòng yún
”即时朗诵云：
yě niǎo tí yě niǎo tí shí shí yǒu sī
野鸟啼，野鸟啼时时有思。
yǒu sī chūn qì táo huā fā chūn qì táo huā fā mǎn zhī
有思春气桃花发，春气桃花发满枝。
mǎn zhī yīng què xiāng hū huàn yīng què xiāng hū huàn yán pàn
满枝莺雀相呼唤，莺雀相呼唤岩畔。
yán pàn huā hóng shì jǐn píng huā hóng shì jǐn píng kān kàn
岩畔花红似锦屏，花红似锦屏堪看。
kān kàn shān shān xiù lì xiù lì shān qián yān wù qǐ
堪看山山秀丽，秀丽山前烟雾起。
shān qián yān wù qǐ qīng fú qīng fú làng cù chán shui yuán shuǐ
山前烟雾起清浮，清浮浪促潺［氵爰］水。
làng cù chán shui yuán shuǐ jǐng yōu jǐng yōu shēn chù hǎo shēn chù hǎo zhuī yóu
浪促潺［氵爰］水景幽，景幽深处好，深处好追游。
zhuī yóu bàng shuǐ huā bàng shuǐ huā sì xuě
追游傍水花，傍水花似雪。
sì xuě lí huā guāng jiǎo jié lí huā guāng jiǎo jié líng lóng
似雪梨花光皎洁，梨花光皎洁玲珑。
líng lóng shì zhuì yín huā zhé shì zhuì yín huā zhé zuì hǎo
玲珑似坠银花折，似坠银花折最好。
zuì hǎo róu rōng xī pàn cǎo róu rōng xī pàn cǎo qīng qīng
最好柔茸溪畔草，柔茸溪畔草青青。
shuāng shuāng hú dié fēi lái dào hú dié fēi lái dào luò huā
双双蝴蝶飞来到，蝴蝶飞来到落花。
luò huā lín lǐ niǎo tí jiào lín lǐ niǎo tí jiào bù xiū
落花林里鸟啼叫，林里鸟啼叫不休。
bù xiū wèi yì chūn guāng hǎo wèi yì chūn guāng hǎo yáng liǔ
不休为忆春光好，为忆春光好杨柳。
yáng liǔ zhī zhī chūn sè xiù chūn sè xiù shí cháng gòng yǐn
杨柳枝枝春色秀，春色秀时常共饮。
shí cháng gòng yǐn chūn nóng jiǔ chūn nóng jiǔ shì zuì
时常共饮春浓酒，春浓酒似醉。
shì zuì xián xíng chūn sè lǐ xián xíng chūn sè lǐ xiāng féng
似醉闲行春色里，闲行春色里相逢。
xiāng féng jìng yì yóu shān shuǐ jìng yì yóu shān shuǐ xīn xī
相逢竞忆游山水，竞忆游山水心息。
xīn xī yōu yōu guī qù lái guī qù lái xiū xiū yì yì
心息悠悠归去来，归去来休休役役。
dōng pō tīng niàn dà jīng dào wú mèi mǐn wù wú suǒ bù jí
东坡听念，大惊道：“吾妹敏悟，吾所不及！
ruò wéi nán zǐ guān wèi bì yuǎn shèng yú wǒ yǐ
若为男子，官位必远胜于我矣！
suì jiāng fó yìn yuán xiě cháng gē bìng xiǎo mèi suǒ dìng jù dòu dōu xiě chū lái zuò yī fēng r jì yǔ shǎo yóu
”遂将佛印原写长歌，并小妹所定句读，都写出来，做一封儿寄与少游。
yīn shù zì jǐ zài dú bù jiě xiǎo mèi yī lǎn ér zhī zhī gù
因述自己再读不解，小妹一览而知之故。
shǎo yóu chū kàn fó yìn suǒ shū yì bù néng jiě
少游初看佛印所书，亦不能解。
hòu dú xiǎo mèi zhī jù rú mèng chū jué shēn jiā kuì tàn
后读小妹之句，如梦初觉，深加愧叹。
dá yǐ duǎn gē yún
答以短歌云：
wèi jí fàn sēng gē cí zhòng ér yì fù
未及梵僧歌，词重而意复。
zì zì rú lián zhū xíng xíng rú guàn yù
字字如联珠，行行如贯玉。
xiǎng rǔ wéi yī lǎn gù wǒ láo sān fù
想汝惟一览，顾我劳三复。
cái shī sī yuǎn jì yīn yǐ zhēn lèi chù
裁诗思远寄，因以真类触。
rǔ qí shěn sī zhī kě biǎo yǔ xīn qǔ
汝其审思之，可表予心曲。
duǎn gē hòu zhì chéng dié zì shī yī shǒu què yòu xiě de gǔ guài
短歌后制成叠字诗一首，却又写得古怪：
sī yī jiǔ zǔ guī qī
思伊久阻归期
jìng yì
静忆
zhuǎn lòu wén shí lí bié
转漏闻时离别
shǎo yóu shū xìn dào shí zhèng zhí dōng pō yǔ xiǎo mèi zài hú shàng kàn cǎi lián
少游书信到时，正值东坡与小妹在湖上看采莲。
dōng pō xiān chāi shū kàn le dì yǔ xiǎo mèi wèn dào rǔ néng jiě fǒu
东坡先拆书看了，递与小妹，问道：“汝能解否？
xiǎo mèi dào cǐ shī nǎi fǎng fú yìn chán shī zhī tǐ yě
”小妹道：“此诗乃仿佛印禅师之体也。
jí niàn yún
”即念云：
jìng sī yī jiǔ zǔ guī qī jiǔ zǔ guī qī yì bié lí
静思伊久阻归期，久阻归期忆别离。
yì bié lí shí wén lòu zhuǎn shí wén lòu zhuǎn jìng sī yī
忆别离时闻漏转，时闻漏转静思伊。
dōng pō tàn dào wú mèi zhēn jué shì cōng míng rén yě
东坡叹道：“吾妹真绝世聪明人也！
jīn rì cǎi lián shèng huì kě jí shì gè hé yī shǒu jì yǔ shǎo yóu shǐ zhī nǐ wǒ jīn rì zhī yóu
今日采莲胜会，可即事各和一首，寄与少游，使知你我今日之游。
dōng pō shī chéng xiǎo mèi yì jiù
”东坡诗成，小妹亦就。
xiǎo mèi shī yún
小妹诗云：
lián rén zài lǜ yáng jīn
莲人在绿杨津
cǎi yī
采一
yù sou shēng gē xīn quē
玉嗽声歌新阙
dōng pō shī yún
东坡诗云：
huā guī qù mǎ rú fēi
花归去马如飞
shǎng jiǔ
赏酒
mù yǐ shí xǐng wēi lì
暮已时醒微力
zhào shǎo yóu shī niàn chū xiǎo mèi dié zì shī dào shì
照少游诗念出，小妹叠字诗，道是：
cǎi lián rén zài lǜ yáng jīn zài lǜ yáng jīn yī quē xīn
采莲人在绿杨津，在绿杨津一阙新。
yī quē xīn gē shēng sou yù gē shēng sou yù cǎi lián rén
一阙新歌声嗽玉，歌声嗽玉采莲人。
dōng pō dié zì shī dào shì
东坡叠字诗，道是：
shǎng huā guī qù mǎ rú fēi qù mǎ rú fēi jiǔ lì wēi
赏花归去马如飞，去马如飞酒力微。
jiǔ lì wēi xǐng shí yǐ mù xǐng shí yǐ mù shǎng huā guī
酒力微醒时已暮，醒时已暮赏花归。
èr shī jì qù shǎo yóu dú ba tàn shǎng bù yǐ
二诗寄去，少游读罢，叹赏不已。
qí fū fù chóu hè zhī shī shén duō bù néng xiáng shù
其夫妇酬和之诗甚多，不能详述。
hòu lái shǎo yóu yǐ cái míng bèi zhēng wèi hàn lín xué shì yǔ èr sū tóng guān
后来少游以才名被征为翰林学士，与二苏同官。
yī shí láng jiù sān rén bìng jū shǐ zhí gǔ suǒ xī yǒu
一时郎舅三人，并居史职，古所希有。
yú shì xuān rén tài hòu yì wén sū xiǎo mèi zhī cái měi měi qiǎn nèi guān cì yǐ juàn bó huò yǐn zhuàn zhī lèi suǒ tā tí yǒng
于是宣仁太后亦闻苏小妹之才，每每遣内官赐以绢帛或饮馔之类，索他题咏。
měi dé yī piān gōng zhōng chuán sòng shēng bō jīng dū
每得一篇，宫中传诵，声播京都。
qí hòu xiǎo mèi xiān shǎo yóu ér zú shǎo yóu sī niàn bù zhì zhōng shēn bù fù qǔ yún
其后小妹先少游而卒，少游思念不置，终身不复娶云。
yǒu shī wèi zhèng
有诗为证：
wén zhāng zì gǔ shuō sān sū xiǎo mèi cōng míng shèng zhàng fū
文章自古说三苏，小妹聪明胜丈夫。
sān nán xīn láng zhēn yì shì yī mén xiù qì shì jiān wú
三难新郎真异事，一门秀气世间无。