lú tài xué shī jiǔ ào gōng hóu
卢太学诗酒傲公侯
wèi hé dōng àn fú qiū gāo zhú shě yún jū yǐn fèng máo
卫河东岸浮丘高，竹舍云居隐凤毛。
suì yǒu wén zhāng jīng dǒng gǔ qǐ wú míng yù jià liú cáo
遂有文章惊董贾，岂无名誉驾刘曹。
qiū tiān sàn bù qīng shān guō chūn rì cuī shī bái tù háo
秋天散步青山郭，春日催诗白兔毫。
zuì yǐ chén lú shí yī xiào cháng fēng wàn lǐ pò hóng tāo
醉倚湛卢时一啸，长风万里破洪涛。
zhè shǒu shī nǎi běn cháo jiā jìng nián jiān yí gè cái zǐ suǒ zuò
这首诗，乃本朝嘉靖年间一个才子所作。
nà cái zǐ shì shuí
那才子是谁？
xìng lú míng rán zì shǎo gěng yī zì zi chì dà míng fǔ jùn xiàn rén yě
姓卢名柟字少梗，一字子赤，大名府濬县人也。
shēng de fēng zī xiāo sǎ qì yǔ xuān áng piāo piāo yǒu chū chén zhī biǎo
生得丰姿潇洒，气宇轩昂，飘飘有出尘之表。
bā suì jí néng zhǔ wén shí suì biàn xián shī lǜ xià bǐ shù qiān yán yǐ mǎ kě dài
八岁即能属文，十岁便闲诗律，下笔数千言，倚马可待。
rén dōu dào tā shì li qīng lián zài shì cáo zi jiàn hòu shēn
人都道他是李青莲再世，曹子建后身。
yī shēng hǎo jiǔ rèn xiá fàng dá bù jī yǒu qīng shì ào wù zhī zhì
一生好酒任侠，放达不羁，有轻世傲物之志。
zhēn gè míng wén tiān xià cái guān dāng jīn
真个名闻天下，才冠当今。
yǔ tā wǎng lái de jù shì míng gōng jù qīng
与他往来的，俱是名公巨卿。
yòu qiě shì dài zān zān jiā zī jù fù rì cháng gòng fèng nǐ yú wáng hóu
又且世代簪簪，家资巨富，日常供奉，拟于王侯。
suǒ jū zài chéng wài fú qiū shān xià dì zhái zhuàng lì gāo sǒng yún hàn
所居在城外浮丘山下，第宅壮丽，高耸云汉。
hòu fáng fěn dài yī gè gè shēng sè jiān miào yòu xuǎn xiǎo xī xiù měi zhě shù rén jiào chéng chuī tán gē qǔ rì yǐ zì yú
后房粉黛，一个个声色兼妙，又选小奚秀美者数人，教成吹弹歌曲，日以自娱。
zhì yú tóng pú sī yǎng bù jì qí shù
至于童仆厮养，不计其数。
zhái hòu yòu gòu yī yuán dà kě liǎng sān qǐng záo chí yǐn shuǐ dié shí wéi shān zhì dù jí qí jīng qiǎo míng yuē xiào pǔ
宅后又构一园，大可两三顷，凿池引水，叠石为山，制度极其精巧，名曰啸圃。
dà fán huā xìng xǐ nuǎn suǒ yǐ míng huā jù chū nán fāng nà běi dì tiān qì yán hán huā dào qí de dà bàn dòng sǐ yīn cǐ zhì zhě shén shǎo
大凡花性喜暖，所以名花俱出南方，那北地天气严寒，花到其地，大半冻死，因此至者甚少。
shè huò dào de yī huā yī cǎo bì wèi jù dāng dà wǎn suǒ yǒu tā rén yì bù yì de
设或到得一花一草，必为巨珰大畹所有，他人亦不易得。
zhè jùn xiàn yòu shì gè ào chù bǐ jīng dū gèng nán gù huàn jiā yuán tíng suī yǒu jù bù zú guān
这濬县又是个拗处，比京都更难，故宦家园亭虽有，俱不足观。
piān lú rán lì xīn yào shèng sì tā rén bù xī zhòng jià chāi rén sì chù gòu qǔ míng huā yì huì guài shí qí fēng luò chéng zhè yuán suì wèi yī yì zhī shèng
偏卢柟立心要胜似他人，不惜重价，差人四处构取名花异卉、怪石奇峰，落成这园，遂为一邑之胜。
zhēn gè jǐng zhì fēi cháng
真个景致非常。
dàn jiàn lóu tái gāo jùn tíng yuàn qīng yōu
但见：楼台高峻，庭院清幽。
shān dié mín é guài shí huā zāi làng yuàn qí pā
山叠岷峨怪石，花栽阆苑奇葩。
shuǐ gé yáo tōng xíng wù fēng xuān xié tòu sōng liáo
水阁遥通行坞，风轩斜透松寮。
huí táng qǔ kǎn céng céng bì làng yàng liú lí
回塘曲槛，层层碧浪漾琉璃；
dié zhàng céng luán diǎn diǎn cāng tái pù fěi cuì
叠嶂层峦，点点苍苔铺翡翠。
mǔ dan tíng pàn kǒng què shuāng qī
牡丹亭畔，孔雀双栖；
sháo yào lán biān xiān qín duì wǔ
芍药栏边，仙禽对舞。
zǐ yū sōng jìng lǜ yīn shēn chù xiǎo qiáo héng
紫纡松径，绿阴深处小桥横；
qū qǔ huā qí hóng yàn cóng zhōng qiáo mù sǒng
屈曲花岐，红艳丛中乔木耸。
yān mí cuì dài yì dàn rú wú
烟迷翠黛，意淡如无；
yǔ xǐ qīng luó sè nóng shì rǎn
雨洗青螺，色浓似染。
mù lán zhōu dàng yàng fú róng shuǐ jì qiū qiān jià yáo yè chuí yáng yǐng lǐ
木兰舟荡漾芙蓉水际，秋千架摇曳垂杨影里。
zhū kǎn huà lán xiāng yǎn yìng xiāng dì xiù mù liǎng jiāo huī
朱槛画栏相掩映，湘帝绣幕两交辉。
lú rán rì xī yín huā kè niǎo xiào ào qí jiān suī nán miàn wáng lè yì bú shì guò
卢柟日夕吟花课鸟，笑傲其间，虽南面王乐，亦不是过。
fán péng yǒu qù xiāng fǎng bì liú lián jìn zuì fāng zhǐ
凡朋友去相访，必留连尽醉方止。
tǎng yù zhe gè shēng qì xiāng tóu zhī yīn de zhī yǐ biàn jiān xún lěi yuè kuǎn liú zài jiā bù kěn qīng fàng chū mén
倘遇着个声气相投知音的知已，便兼旬累月，款留在家，不肯轻放出门。
ruò yǒu rén huàn nàn lái tóu bèn de yī yī dōu yǒu jī fā jué bù lìng qí kōng guò
若有人患难来投奔的，一一都有赍发，决不令其空过。
yīn cǐ sì fāng mù míng lái zhě luò yì bù jué
因此四方慕名来者，络绎不绝。
zhēn gè shì zuò shàng kè cháng mǎn zūn zhōng jiǔ bù kōng
真个是：座上客常满，樽中酒不空。
lú rán zhǐ yīn cái gāo xué guǎng yǐ wéi duó qīng zǐ rú shi zhēn jiè nǎ zhī wén fú bù qí rèn nǐ jǐn xiù bān wén zhāng piān shēng bù zhōng shì guān zhī yì yī lián zǒu shàng jǐ lì bù néng gōu fēi huáng téng dá
卢柟只因才高学广，以为掇青紫如拾针芥，那知文福不齐，任你锦绣般文章，偏生不中试官之意，一连走上几利，不能勾飞黄腾达。
tā dào shì wú shí zhě suì jué yì gōng míng bù tú jìn qǔ wéi yǔ sāo rén jiàn kè yǔ shì gāo sēng tán chán lǐ lùn jiàn shù hū lú fú bái fàng làng shān shuǐ zì chēng fú qiū shān rén
他道世无识者，遂绝意功名，不图进取，惟与骚人剑客、羽士高僧，谈禅理，论剑术，呼卢浮白，放浪山水，自称浮丘山人。
céng yǒu wǔ yán gǔ shī yún yì hé fèn xiāo hàn gāo bù niè yún guān
曾有五言古诗云：逸翮奋霄汉，高步蹑云关。
qiān yī zài jiāo tú cháng fēng chuī hǎi lán
褰衣在椒涂，长风吹海澜。
qióng shù xì yóu biāo yáo huá dài cháo cān
琼树系游镳，瑶华代朝餐。
zì qíng xì líng jǐng jìng xiào jiē míng luán
恣情戏灵景，静啸喈鸣鸾。
fú shì xìn xiáo zhuó yān néng rú yǔ hàn
浮世信淆浊，焉能濡羽翰。
huà fēn liǎng tóu què shuō jùn xiàn zhī xiàn xìng wāng míng cén shào nián lián dì tān lán wú bǐ xìng fù cāi kè yòu kù hǎo bēi zhōng zhī wù
话分两头，却说濬县知县姓汪名岑，少年连第，贪婪无比，性复猜刻，又酷好杯中之物。
ruò qíng zhe jiǔ bēi biàn zhí yǐn dào tiān míng
若擎着酒杯，便直饮到天明。
zì dào jùn xiàn bù céng yù zhe duì shǒu
自到濬县，不曾遇着对手。
píng xī yě xiǎo de lú rán shì gè cái zǐ dāng jīn tuī zhòng jiāo yóu shén guǎng yòu wén de yì zhōng yuán tíng wéi tā jiā wèi zuì jiǔ liàng yòu tuī zūn dì yī
平昔也晓得卢柟是个才子，当今推重，交游甚广，又闻得邑中园亭，唯他家为最，酒量又推尊第一。
yīn zhè sān jiàn yǒu xīn yào jié shi tā zuò gè xiāng zhī chāi rén qù qǐng lái xiāng huì
因这三件，有心要结识他，做个相知，差人去请来相会。
nǐ dào yǒu zhè yàng hǎo xiào de shì me
你道有这样好笑的事么？
bié gè xiù cái yào qù jié jiāo zhī xiàn hái yào āi fēng qī fèng yāng rén yǐn jìn bài zài mén xià chēng wéi lǎo shī
别个秀才要去结交知县，还要挨风缉缝，央人引进，拜在门下，称为老师。
sì shí bā jié kuì sòng lǐ wù xī tú yǐ xiǎo bó dà
四时八节，馈送礼物，希图以小博大。
ruò zhī xiàn zì lái xiāng qǐng jiù rú cháo tíng zhēng pìn yì bān hé děng róng yào hái bǎ míng tiě zhān zài bì shàng kuā xuàn qīn yǒu
若知县自来相请，就如朝廷征聘一般，何等荣耀，还把名帖粘在壁上，夸炫亲友。
zhè suī shì bù xiào zhě suǒ wéi yǒu qì jié de wèi bì rú cǐ dàn zhī xiàn xiāng qǐng yě méi yǒu bù kěn qù de
这虽是不肖者所为，有气节的未必如此，但知县相请，也没有不肯去的。
piān yǒu lú rán bǐ tā rén bù tóng zhī xiàn yī lián qǐng le wǔ liù cì zhǐ dāng zuò ěr biān fēng quán rán bù cǎi zhǐ tuī zì lái bù rù gōng mén
偏有卢柟比他人不同，知县一连请了五六次，只当做耳边风，全然不采，只推自来不入公门。
nǐ dào yīn shén rú cǐ
你道因甚如此？
nà lú rán cái gāo tiān xià yǎn dǐ wú rén tiān shēng jiù yī fù xiá cháng ào gǔ shì gōng míng rú bì xǐ děng fù guì yóu fú yún jiù shì wáng hóu qīng xiàng bù céng lái bài fǎng yào qǐng qù xiāng jiàn tā yě duàn rán bù kěn xiān shī zěn kěn qīng yì qù jiàn gè xiàn guān
那卢柟才高天下，眼底无人，天生就一副侠肠傲骨，视功名如敝蓰，等富贵犹浮云，就是王侯卿相，不曾来拜访，要请去相见，他也断然不肯先施，怎肯轻易去见个县官？
zhēn gè shì tiān zǐ bù dé chén zhū hóu bù dé you jué pǐn de gāo rén
真个是天子不得臣，诸侯不得友，绝品的高人。
zhè lú rán yǐ shì gè qīng qí gǔ guài de zhǔ ér zhuàng zhe zhī xiàn yòu shì gè nài fán suǒ suì de yuān jiā qǐng rén qǐng dào sì wǔ cì bù lái yě suǒ bà le piān shēng zhǐ guǎn qù chán zhàng
这卢柟已是个清奇古怪的主儿，撞着知县又是个耐烦琐碎的冤家，请人请到四五次不来，也索罢了，偏生只管去缠帐。
jiàn lú rán jué bù kěn lái què dào qíng yuàn zì qù jiù jiào
见卢柟决不肯来，却到情愿自去就教。
yòu kǒng lú rán tā chū xiān chāi rén jiāng tiě zǐ dìng qī
又恐卢柟他出，先差人将帖子订期。
chāi rén lǐng le yán yǔ yī zhí jìng dào lú jiā bǎ tiě zǐ dì yǔ mén gōng shuō dào běn xiàn lǎo yé yǒu jǐn yào huà chà wǒ lái chuán dá nǐ xiàng gōng xiāng fán yǐn jìn
差人领了言语，一直径到卢家，把帖子递与门公说道：“本县老爷有紧要话，差我来传达你相公，相烦引进。
mén gōng bù gǎn yù màn jí yǐn dào yuán shàng lái jiàn jiā zhǔ
”门公不敢愈慢，即引到园上，来见家主。
chāi rén suí jìn yuán mén jǔ mù kàn shí zhī jiàn shuǐ guāng rào lǜ shān sè sòng qīng zhú mù fú shū jiāo xiāng yǎn yìng lín zhōng qín niǎo shēng rú gǔ chuī
差人随进园门，举目看时，只见水光绕绿，山色送青，竹木扶疏，交相掩映，林中禽鸟，声如鼓吹。
nà chāi rén cóng bù céng jiàn zhè bān jǐng zhì jīn rì dào cǐ huǎng rú dēng le dòng tiān xiān fǔ hǎo shēng huān xǐ xiǎng dào guài dào lǎo yé yào lái yóu wán yuán lái yǒu nèn dì hǎo jǐng
那差人从不曾见这般景致，今日到此，恍如登了洞天仙府，好生欢喜，想道：“怪道老爷要来游玩，元来有恁地好景。
wǒ yě shì yǒu xiē yuán fèn fāng de zhì cǐ guān wán zhè fān yě bù wǎng wéi rén yī shì
我也是有些缘分，方得至此观玩这番，也不枉为人一世。
suì sì xià xíng zǒu zì yì bǎo kàn
”遂四下行走，恣意饱看。
wān wān qū qū chuān guò jǐ tiáo huā jìng zǒu guò shù chù tíng tái lái dào yí gè suǒ zài
湾湾曲曲，穿过几条花径，走过数处亭台，来到一个所在。
zhōu wéi jìn shì méi huā yī wàng rú xuě fēi fēi fù fù qīng xiāng qìn rén jī gǔ
周围尽是梅花，一望如雪，霏霏馥馥，清香沁人肌骨。
zhōng jiān xiǎn chū yī zuò bā jiǎo tíng zi zhū méng bì wǎ huà dòng diāo liáng tíng zhōng xuán yí gè biǎn é dà shū yù zhào tíng sān zì
中间显出一座八角亭子，朱甍碧瓦，画栋雕梁，亭中悬一个匾额，大书“玉照亭”三字。
xià biān zuò zhe sān sì gè bīn kè shǎng huā yǐn jiǔ páng biān wǔ liù gè biāo zhì qīng yī tiáo sī pǐn zhú àn bǎn ér gē
下边坐着三四个宾客，赏花饮酒，旁边五六个标致青衣，调丝品竹，按板而歌。
yǒu gāo tài shǐ méi huā shī wèi zhèng qióng zī zhī hé zài yáo tái shuí xiàng jiāng nán chǔ chù zāi
有高太史《梅花诗》为证：琼姿只合在瑶台，谁向江南处处栽。
xuě mǎn shān zhōng gāo shì wò yuè míng lín xià měi rén lái
雪满山中高士卧，月明林下美人来。
hán yī shū yǐng xiāo xiāo zhú chūn yǎn cán xiāng mò mò tái
寒依疏影萧萧竹，春掩残香漠漠苔。
zì qù yú láng wú hǎo yùn dōng fēng chóu jì jǐ huí kāi
自去渔郎无好韵，东风愁寂几回开。
mén gōng tóng chāi rén zhàn zài mén wài hou gē wán le xiān jiāng tiě zǐ bǐng zhī rán hòu chāi rén xiàng qián shuō dào lǎo yé lìng xiǎo rén duō duō bài shàng xiàng gōng shuō jì xiàng gōng bù xiè dào xiàn lǎo yé dāng lái bài fǎng
门公同差人站在门外，候歌完了，先将帖子禀知，然后差人向前说道：“老爷令小人多多拜上相公，说既相公不屑到县，老爷当来拜访；
yǔ kǒng xiàng gōng tā chū yòu bù xiāng zhí xiān chà xiǎo rén lái qī gè rì zi hǎo lái qǐng jiào
俣恐相公他出，又不相值，先差小人来期个日子，好来请教。
èr lái wén fǔ shàng yuán tíng shén hǎo shùn biàn jiù yào yóu wán
二来闻府上园亭甚好，顺便就要游玩。
dà fán shì dāng còu jiù bù qǐ
大凡事当凑就不起，
nà lú rán jiàn zhī xiàn pín qǐng bù qù
那卢柟见知县频请不去，
tián bù wéi guài
恬不为怪，
què yòu qíng yuàn lái jiù jiào
却又情愿来就教，
wèi miǎn zhuǎn guò niàn tou
未免转过念头，
xiǎng tā suī rán tān bǐ
想：“他虽然贪鄙，
zhōng shì gè fù mǔ guān r
终是个父母官儿，
kěn qū jǐ jìng xián
肯屈己敬贤，
yì shì kě qǔ
亦是可取，
ruò yòu jùn jù bù xǔ
若又峻拒不许，
wài rén zhī dào wǒ xīn xiōng biǎn xiá
外人只道我心胸褊狭，
bù néng róng wù le
不能容物了。
yòu xiǎng dào tā shì gè sú lì zhè wén zhāng dìng rán bù xiǎo de de
”又想道：“他是个俗吏，这文章定然不晓得的。
nà shī lǜ zhǐ qù shēn ào liào bì yě méi xiāng gān
那诗律旨趣深奥，料必也没相干。
ruò lùn diǎn jí tā yòu shì gè hòu shēng xiǎo zǐ jiǎo xìng zài shuì mèng zhōng tōu de zhè jìn shì dào shǒu yǐ shì xīn mǎn yì zú liàng lái huán wèi zēng shí miàn
若论典籍，他又是个后生小子，侥幸在睡梦中偷得这进士到手，已是心满意足，谅来还未曾识面。
zhì yú lǐ xué chán zōng yī fà mèng xiǎng suǒ bú dào le
至于理学禅宗，一发梦想所不到了。
chú cǐ zhī wài yǔ tā tán lùn yǒu shèn yì wèi hái shì mò zhāo lǎn ba
除此之外，与他谈论，有甚意味，还是莫招揽罢。
què yòu niàn qí lái yì quán quán rú jù jué le shì jué bù qíng zhèng chén yín jiān xiǎo tóng zhēn shàng jiǔ lái
”却又念其来意惓惓，如拒绝了，似觉不情，正沉吟间，小童斟上酒来。
tā chù jìng qíng shēng jiù xiǎng dào jiǔ shàng dào tǎng huì yǐn jiǔ yì kě miǎn sú
他触境情生，就想到酒上，道：“倘会饮酒，亦可免俗。
wèn lái rén dào nǐ běn guān kě huì yǐn jiǔ me
问来人道：“你本官可会饮酒么？
dá dào jiǔ shì lǎo yé de xìng mìng zěn me bú huì yǐn
”答道：“酒是老爷的性命，怎么不会饮？
lú rán yòu wèn néng yǐn de duō shǎo
”卢柟又问：“能饮得多少？
dá dào dàn jiàn ná jiǔ bēi zhěng yè chī qù bú dào mǐng dǐng bù zhǐ yě bù zhī yǒu jǐ duō jiǔ liàng
”答道：“但见拿酒杯，整夜吃去，不到酩酊不止，也不知有几多酒量。
lú rán xīn zhōng xǐ dào yuán lái zhè sú wù què huì yǐn jiǔ dān qǔ zhè jié ba
”卢柟心中喜道：“原来这俗物却会饮酒，单取这节罢。
suí jiào tóng zǐ qǔ gè tiè r fù yǔ lái rén dào nǐ běn guān jì yào lái yóu wán chèn cǐ méi huā shèng shí jiù shì míng rì ba
”随教童子取个帖儿，付与来人道：“你本官既要来游玩，趁此梅花盛时，就是明日罢。
wǒ zhè lǐ zhěng bèi jiǔ hé xiāng hòu
我这里整备酒盒相候。
chāi rén dé le yán yǔ yuán tóng mén gōng yī qí chū lái huí dào xiàn lǐ jiāng tiě zǐ huí fù le zhī xiàn
差人得了言语，原同门公一齐出来，回到县里，将帖子回复了知县。
zhī xiàn dà xǐ zhèng yào míng rì dào lú rán jiā qù kàn méi huā bù xiǎng wǎn shàng rén lái bào xīn àn yuàn dào rèn lián yè qǐ shēn wǎng fǔ bù néng rú yì
知县大喜，正要明日到卢柟家去看梅花，不想晚上人来报新按院到任，连夜起身往府，不能如意。
chāi rén jiāng gè tiè r cí le
差人将个帖儿辞了。
zhī xiàn dào fǔ jiē zhe àn yuàn cì xíng xiāng guò le huí dào xiàn shí wǎng huán shù rì zhè méi huā yǐ shì fēn fēn yù bàn duī xiāng qì piàn piàn qióng yīng rào huà lán
知县到府，接着按院，伺行香过了，回到县时，往还数日，这梅花已是：“纷纷玉瓣堆香砌，片片琼英绕画栏。
wāng zhī xiàn yīn bù céng fù méi huā zhī yuē xīn xià yàng yàng zhǐ wàng lú rán lìng lái xiāng yāo
汪知县因不曾赴梅花之约，心下怏怏，指望卢柟另来相邀。
shéi zhī lú rán chū zì miǎn qiǎng jiàn tā cí le jí piē guò yī biān nà kěn yòu lái xiāng qǐng
谁知卢柟出自勉强，见他辞了，即撇过一边，那肯又来相请。
kàn kàn yǐ dào zhòng chūn shí hòu wāng zhī xiàn yòu xiǎng dào lú rán yuán shǎng qù yóu chūn chāi rén xiān qù zhì yì
看看已到仲春时候，汪知县又想到卢柟园上去游春，差人先去致意。
nà chāi rén lái dào lú jiā yuán zhōng zhī jiàn yuán lín zhī jǐn dī cǎo pù yīn yīng tí yàn yǔ dié luàn fēng máng jǐng sè shí fēn yàn lì
那差人来到卢家园中，只见园林织锦，堤草铺茵，莺啼燕语，蝶乱蜂忙，景色十分艳丽。
xū yú zhuǎn dào táo qī shàng nà huā hún rú wàn piàn dān xiá qiān zhòng hóng jǐn hǎo bù làn màn
须臾，转到桃蹊上，那花浑如万片丹霞，千重红锦，好不烂熳。
yǒu shī wèi zhèng táo huā kāi biàn shàng lín hóng yào fú fán huá sè yàn nóng
有诗为证：桃花开遍上林红，耀服繁华色艳浓。
hán xiào dòng rén xīn yì qiè jǐ duō xiāo xī wǔ gēng fēng
含笑动人心意切，几多消息五更风。
lú rán zhèng yǔ bīn kè zài huā xià jī gǔ cuī huā háo gē kuáng yǐn chāi rén zhí tiě zǐ shàng qián shuō zhī
卢柟正与宾客在花下击鼓催花，豪歌狂饮，差人执帖子上前说知。
lú rán chéng zhe jiǔ xìng duì lái rén dào nǐ kuài huí qù yǔ běn guān shuō ruò yǒu gāo xìng jí kè jiù lái bù bì lìng yuē
卢柟乘着酒兴对来人道：“你快回去与本官说，若有高兴，即刻就来，不必另约。
zhòng bīn kè dào chéng bù dé
”众宾客道：“成不得。
wǒ men zhèng zài de qù lì shí tā ruò lái le jiù yǒu xǔ duō wén zěn néng jìn xìng
我们正在得趣立时，他若来了，就有许多文，怎能尽兴？
hái shì gǎi rì ba
还是改日罢。
lú rán dào shuō de yǒu lǐ biàn shì míng rì
”卢柟道：“说得有理，便是明日。
suì qǔ gè tiě zǐ dǎ fā lái rén huí fù zhī xiàn
”遂取个帖子，打发来人，回复知县。
nǐ dào tiān xià yǒu nèn yàng bù qiǎo de shì
你道天下有恁样不巧的事。
cì rì wāng zhī xiàn gāng gāng yào qù yóu chūn shuí xiǎng fū rén yǒu wǔ gè yuè shēn yùn hū rán xiǎo chǎn qǐ lái yūn dǎo zài dì xuè wū jìn zhe shēn zi
次日汪知县刚刚要去游春，谁想夫人有五个月身孕，忽然小产起来，晕倒在地，血污浸着身子。
xià dé zhī xiàn yǐ shì liù shén wú zhǔ hái yǒu shén xīn cháng qù chī jiǔ zhǐ de yòu chāi rén cí le lú rán
吓得知县已是六神无主，还有甚心肠去吃酒，只得又差人辞了卢柟。
zhè fū rén bìng tǐ zhí zhì sān yuè xià xún fāng cái shāo kě
这夫人病体直至三月下旬，方才稍可。
nà shí lú rán yuán zhōng mǔ dān shèng kāi guàn jué yī xiàn zhēn gè hǎo huā
那时卢柟园中牡丹盛开，冠绝一县，真个好花。
yǒu mǔ dān shī wèi zhèng
有《牡丹诗》为证：
luò yáng qiān gǔ dòu chūn fāng fù guì zhēn kuā nóng yàn zhuāng
洛阳千古斗春芳，富贵真夸浓艳妆。
yī zì qīng píng chuán chàng hòu zhì jīn rén shàng shuō huā wáng
一自《清平》传唱后，至今人尚说花王。
wāng zhī xiàn wèi fū rén zhè bìng luàn le bàn ge duō yuè qíng xù bù jiā zhōng rì zhǐ bǎ jiǔ lái xiāo mèn lián zhèng shì yě lǎn de qù lǐ
汪知县为夫人这病，乱了半个多月，情绪不佳，终日只把酒来消闷，连政事也懒得去理。
cì hòu wén de lú jiā mǔ dān mào shèng xiǎng yào qù shǎng wán yīn liǎng cì shī yuē bù hǎo yòu lái xiāng qī chāi rén sòng sān liǎng shū yí jiù zhì kàn huā zhī yì
次后闻得卢家牡丹茂盛，想要去赏玩，因两次失约，不好又来相期，差人送三两书仪，就致看花之意。
lú rán rì zi biàn qī le què bù kěn shòu zhè shū yí
卢柟日子便期?了，却不肯受这书仪。
bì fǎn shù cì tuī cí bù tuō zhǐ de shòu le
璧返数次，推辞不脱，只得受了。
nà rì tiān qì qíng shuǎng wāng zhī xiàn dǎ zhàng zǎo yá wán le jiù qù
那日天气晴爽，汪知县打帐早衙完了就去。
bù dào gāng chū sī yá zuǒ yòu lái bào lì kē jǐ shì zhōng mǒu ye gào yǎng qīn guī jiā zài cǐ jīng guò
不道刚出私衙，左右来报：“吏科给事中某爷告养亲归家，在此经过。
zhèng shì yào dào zhī rén gǎn bù qù fèng cheng me
”正是要道之人，敢不去奉承么？
jí máng chū guō yíng jiē kuì sòng xià chéng shè yàn kuǎn dài
急忙出郭迎接，馈送下程，设宴款待。
zhī dào yī liǎng rì jiù xíng hái kě yǐ kàn de mǔ dān nǎ zhī mǒu jǐ shì yòu shì hào shèng de rén jiào zhī xiàn péi le yóu lǎn běn xiàn shèng jǐng zhī chù pán huán qī bā rì fāng xíng
只道一两日就行，还可以看得牡丹，那知某给事又是好胜的人，教知县陪了游览本县胜景之处，盘桓七八日方行。
děng dào qù hòu yòu chāi rén yuē lú rán shí nà mǔ dān yǐ wěi xiè wú yí
等到去后，又差人约卢柟时，那牡丹已萎谢无遗。
lú rán rì zi biàn qī le què bù kěn shòu zhè shū yí
卢柟日子便期了，却不肯受这书仪。
bì fǎn shù cì bù jué chūn jìn xià lín tán zhǐ jiān yòu zǎo liù yuè zhōng xún wāng zhī xiàn dǎ tīng lú rán yǐ shì guī jiā zài yuán zhōng bì shǔ yòu lìng rén qù chuán dá yào shǎng lián huā
璧返数次，不觉春尽夏临，弹指间又早六月中旬，汪知县打听卢柟已是归家，在园中避暑，又令人去传达，要赏莲花。
nà chāi rén jìng zhì lú jiā bǎ tiè r jiào mén gōng chuán jìn
那差人径至卢家，把帖儿教门公传进。
xū yú jiān mén gōng chū lái shuō dào xiàng gōng yǒu huà huàn nǐ dāng miàn qù fēn fù
须臾间，门公出来说道：“相公有话，唤你当面去分付。
chāi rén suí zhe mén gōng zhí dào yí gè hé huā chí pàn kàn nà chí tuán tuán yuē yǒu shí mǔ duō dà dī shàng lǜ huái bì liǔ nóng yīn bì rì
”差人随着门公，直到一个荷花池畔，看那池团团约有十亩多大，堤上绿槐碧柳，浓阴蔽日；
chí nèi hóng zhuāng cuì gài yàn sè yìng rén
池内红妆翠盖，艳色映人。
yǒu shī wèi zhèng líng bō xiān zǐ dòu xīn zhuāng qī qiào xū xīn tǔ yì xiāng
有诗为证：凌波仙子斗新妆，七窍虚心吐异香。
hé sì huā shén duō báo xìng gù jiāng yán sè nǎo rén cháng
何似花神多薄幸，故将颜色恼人肠。
yuán lái nà chí yě yǒu gè míng sè huàn zuò yàn bì chí
元来那池也有个名色，唤做滟碧池。
chí xīn zhōng yǒu zuò tíng zi míng yuē jǐn yún tíng
池心中有座亭子，名曰锦云亭。
cǐ tíng sì miàn jiē shuǐ bù shè qiáo liáng yǐ cǎi lián zhōu wèi dù nǎi lú rán nà liáng zhī chù
此亭四面皆水，不设桥梁，以采莲舟为渡，乃卢柟纳凉之处。
mén gōng yǔ chāi rén xià le cǎi lián zhōu dàng dòng huà jiǎng qǐng kè dào le tíng biān xì zhōu dēng àn
门公与差人下了采莲舟，荡动画桨，顷刻到了亭边，系舟登岸。
chāi rén jǔ mù kàn nà tíng zi zhōu wéi zhū lán huà kǎn cuì màn shā chuāng hé xiāng fù fù qīng fēng xú xú shuǐ zhōng jīn yú xì zǎo liáng jiān zǐ yàn xún cháo ōu lù zhēng fēi yè dǐ yuān yāng duì yù àn páng
差人举目看那亭子：周围朱栏画槛，翠幔纱窗，荷香馥馥，清风徐徐，水中金鱼戏藻，梁间紫燕寻巢，鸥鹭争飞叶底，鸳鸯对浴岸旁。
qù nà tíng zhōng kàn shí zhī jiàn téng chuáng xiāng diàn shí tà zhú jǐ píng zhōng gōng qiān yè bì lián lú nèi fén bǎi hè míng xiāng
去那亭中看时，只见藤床湘簟，石榻竹几，瓶中供千叶碧莲，炉内焚百和名香。
lú rán kē tóu xiǎn zú xié jù shí tà miàn qián fàng yī zhì gǔ shū shǒu zhōng zhí zhuó jiǔ bēi
卢柟科头跣足，斜据石榻，面前放一帙古书，手中执着酒杯。
páng biān bīng pán zhōng liè zhe jīn táo xuě ǒu chén lǐ fú guā yòu yǒu jǐ wèi àn jiǔ
旁边冰盘中，列着金桃雪藕、沉李浮瓜，又有几味案酒。
yí gè xiǎo sī pěng hú yí gè xiǎo sī dǎ shàn
一个小厮捧壶，一个小厮打扇。
tā biàn kàn jǐ xíng shū yǐn yī bēi jiǔ zì qǔ qí lè
他便看几行书，饮一杯酒，自取其乐。
chāi rén wèi gǎn shàng qián zài cè biān àn xiǎng dào tóng shì fù mǔ shēng zhǎng tā rú hé yǒu zhè bān shòu yòng
差人未敢上前，在侧边暗想道：“同是父母生长，他如何有这般受用。
jiù shì wǒ běn guān zhōng guò jìn shì hái yǒu xǔ yú láo lù zěn jí de tā de zì zài
就是我本官中过进士，还有许余劳碌，怎及得他的自在。
lú rán tái tóu kàn jiàn jí wèn dào nǐ jiù shì xiàn lǐ chà lái de me
”卢柟抬头看见，即问道：“你就是县里差来的么？
chāi rén yīng dào xiǎo rén zhèng shì
差人应道：“小人正是。
lú rán tái tóu kàn jiàn jí wèn dào nǐ jiù shì xiàn lǐ chà lái de me
”卢柟抬头看见，即问道：“你就是县里差来的么？
dìng qī dìng rì què yòu bù lái
订期定日，却又不来；
rú jīn yòu shuō yào kàn hé huā
如今又说要看荷花。
nèn yàng bù shuǎng lì kuī tā zěn dì zuò le guān
恁样不爽利，亏他怎地做了官。
wǒ yě méi yǒu xǔ duō xián gōng fū yǔ tā chán zhàng rèn píng tā yǒu xīng biàn lái bù nài fán yòu yuē rì zi
我也没有许多闲工夫与他缠帐，任凭他有兴便来，不奈烦又约日子。
chāi rén dào lǎo yé duō bài shàng xiàng gōng shuō jiǔ yǎng xiàng gōng gāo cái rú kě sī jiāng bā bù dé lái qǐng jiào lián cì jiē wèi bù dé yǐ shì jī zhù gù cǐ shī yuē
”差人道：“老爷多拜上相公，说久仰相公高才，如渴思浆，巴不得来请教，连次皆为不得已事羁住，故此失约。
hái qiú xiàng gōng qī gè rì zi xiǎo rén hǎo qù huí yǔ
还求相公期个日子，小人好去回语。
lú rán jiàn lái rén shuō huà líng lì què yě tīng xìn le tā nǎi dào jì rú cǐ jìng zài hòu rì
”卢柟见来人说话伶俐，却也听信了他，乃道：“既如此，竟在后日。
chāi rén dé le yán yǔ tǎo gè huí tiē tóng mén gōng yī jiù xià xiāng huá dào liǔ yīn dī xià shàng àn zì qù huí fù le zhī xiàn
差人得了言语，讨个回帖，同门公依旧下舡，撶到柳阴堤下上岸，自去回复了知县。
nà wāng zhī xiàn zhì hòu rì zǎo yá fā luò le xiē gōng shì yuē mò wǔ pái shí hòu qǐ shēn qù bài lú rán
那汪知县至后日，早衙发落了些公事，约莫午牌时候，起身去拜卢柟。
shuí xiǎng zhèng zhí sān fú zhī shí
谁想正值三伏之时，
lián rì kù rè fēi cháng
连日酷热非常，
wāng zhī xiàn yǐ shòu le xiē shǔ qì
汪知县已受了些暑气，
zhè shí què yòu zài zhèng wǔ
这时却又在正午，
nà lún hóng rì yóu rú yī tuán liè huǒ
那轮红日犹如一团烈火，
rè de tā yǎn zhōng huǒ mào
热得他眼中火冒，
kǒu nèi yān shēng
口内烟生，
gāng dào bàn lù
刚到半路，
jué dào tiān xuán dì zhuàn
觉道天旋地转，
cóng qiáo shàng zhí zhuàng xià lái
从桥上直撞下来，
xiǎn xiē r mèn sǐ zài dì
险些儿闷死在地。
cóng rén jí máng jiù qǐ tái huí xiàn zhōng sòng rù sī yá jiàn jiàn sū xǐng
从人急忙救起，抬回县中，送入私衙，渐渐苏醒。
fēn fù chāi rén cí le lú rán yī miàn qǐng tài yī tiáo zhì
分付差人辞了卢柟，一面请太医调治。
zú zú lǐ bìng le yí gè duō yuè fāng cái chū táng lǐ shì bù zài huà xià
足足里病了一个多月，方才出堂理事，不在话下。
qiě shuō lú rán yī rì zài shū fáng zhōng chá diǎn wǎng lái lǐ wù jiǎn zhe wāng zhī xiàn zhè fēng shū yí xiǎng dào wǒ yǔ tā shuǐ mǐ wú jiāo rú hé bái bái lǐ shòu tā de dōng xī
且说卢柟一日在书房中，查点往来礼物，检着汪知县这封书仪，想道：“我与他水米无交，如何白白里受他的东西？
xū bǎ lái xiāo huō le fāng cái gān jìng
须把来消豁了，方才干净。
dào bā yuè zhōng chāi rén lái qǐng wāng zhī xiàn zhōng qiū yè shǎng yuè
”到八月中，差人来请汪知县中秋夜赏月。
nǎ zhī xiàn què yě zhèng yǒu cǐ yì jiàn lái xiāng qǐng hǎo shēng huān xǐ qǔ huí tiè dǎ fā lái rén shuō duō bài shàng xiàng gōng zhì qī zhǔn fù
那知县却也正有此意，见来相请，好生欢喜，取回帖打发来人，说：“多拜上相公，至期准赴。
nǎ zhī xiàn nǎi yī xiàn zhī zhǔ nán dào gāng gāng zhǐ yǒu lú rán qǐng tā shǎng yuè bù chéng
”那知县乃一县之主，难道刚刚只有卢柟请他赏月不成？
shào bù dé chū shí biān jiù yǒu xiāng shēn tóng liáo zhōng xiāng qǐng kuàng yòu shì gè hǎo yǐn zhī tú kě yǒu bù qù de lǐ me
少不得初十边，就有乡绅同僚中相请，况又是个好饮之徒，可有不去的理么？
dìng rán yī jiā jiā ái cì dōu dào zhì shí sì zhè rì cí le wài biān jiǔ xí yú yá zhōng zhěng bèi jiā yàn yǔ fū rén zài tíng zhōng wán shǎng
定然一家家挨次都到，至十四这日，辞了外边酒席，于衙中整备家宴，与夫人在庭中玩赏。
nà wǎn yuè sè fèn wài jiǎo jié bǐ xún cháng gèng shì bù tóng
那晚月色分外皎洁，比寻常更是不同。
yǒu shī wèi zhèng yù yǔ dàn yōu yōu jīn bō chè yè liú
有诗为证：玉宇淡悠悠，金波彻夜流。
zuì lián yuán quē chù céng zhào gǔ jīn chóu
最怜圆缺处，曾照古今愁。
fēng lù gū lún yǐng shān hé yī qì qiū
风露孤轮影，山河一气秋。
hé rén chuī tiě dí
何人吹铁笛？
chéng zuì yǐ nán lóu
乘醉倚南楼。
fū qī duì zhuó zhí yǐn dào mǐng dǐng fāng cái rù qǐn
夫妻对酌，直饮到酩酊，方才入寝。
nǎ zhī xiàn yī lái shì xīn qǐ bìng de rén yuán shén wèi fù
那知县一来是新起病的人，元神未复；
èr lái lián rì chén hān zāo pò chèn zhe jiǔ xìng wèi miǎn zǒu le jiǔ zì xià zhè dào er
二来连日沉酣糟粕，趁着酒兴，未免走了酒字下这道儿；
sān lái zhè wǎn lù zuò yè shēn zhe le xiē fēng hán sān hé còu yòu bìng qǐ lái
三来这晚露坐夜深，着了些风寒，三合凑又病起来。
yǎn jiàn de lú rán shǎng yuè zhī yuē yòu xū guò le
眼见得卢柟赏月之约，又虚过了。
tiáo shè shù rì fāng néng quán kě
调摄数日，方能痊可。
nǎ zhī xiàn zài yá zhōng wú liáo liàng dào lú rán yuán zhōng guì huā bì shèng yì yù jiè cǐ pái qiǎn
那知县在衙中无聊，量道卢柟园中桂花必盛，意欲借此排遣。
shì zhí yǒu gè jiāng nán kè lái dǎ chōu fēng sòng liǎng dà tán huì shān quán jiǔ wāng zhī xiàn jiù bǎ yī tán chāi rén zhuǎn sòng yǔ lú rán
适值有个江南客来打抽丰，送两大坛惠山泉酒，汪知县就把一坛差人转送与卢柟。
lú rán jiàn shuō shì měi jiǔ zhèng zhōng qí huái wú xiàn huān xǐ nǎi dào tā de zhèng shì wén zhāng wǒ yě yī gài wù lùn zhǐ zhè jiǔ zhōng xiǎng yì shì zhī wèi de le
卢柟见说是美酒，正中其怀，无限欢喜，乃道：“他的政事文章，我也一概勿论，只这酒中，想亦是知味的了。
jí xiě tiè qǐng wāng zhī xiàn hòu rì lái shǎng guì huā
”即写帖请汪知县后日来赏桂花。
yǒu shī wèi zhèng liáng yǐng yī lián fēn yè yuè tiān gōng wàn hú dòng qiū fēng
有诗为证：凉影一帘分夜月，天宫万斛动秋风。
huái nán hé yòng gē zhāo yǐn
淮南何用歌《招隐》？
zì kě yān liú guì shù cóng
自可淹留桂树丛。
zì gǔ dào yī yǐn yī zhuó mò fēi qián dìng
自古道：“一饮一啄，莫非前定。
xiàng wāng zhī xiàn shì gè fù mǔ guān kěn qū jǐ qù jiàn gè shì rén qǐ bù shì jiàn yì shì
”像汪知县是个父母官，肯屈己去见个士人，岂不是件异事？
shéi zhī liǎng xià jī yuán wèi dào lín qī dìng rán shēng chū shì gù bù néng xiāng huì
谁知两下机缘未到，临期定然生出事故，不能相会。
zhè fān qǐng shǎng guì huā wang zhī xiàn mǎn yì yào jǐn jìng rì zhī huan qìng sù xī yǎng xiǎng zhī chéng bù liào shì rì hái zài mián chuáng shàng wài miàn jiù chuán bǎn jìn lái bào shān xī lǐ xíng zhào ye xíng qǔ rù jīng yǐ zhì hé xià
这番请赏桂花，枉知县满意要尽竟日之欢，罄夙昔仰想之诚，不料是日还在眠床上，外面就传板进来报：“山西理刑赵爷行取入京，已至河下。
qià zhèng shì wāng zhī xiàn xiāng shì fáng shī zěn gǎn dài màn
”恰正是汪知县乡试房师，怎敢怠慢？
jí máng qǐ shēn shū xǐ chū yá shàng jiào wǎng hé xià yíng jiē shè yàn kuǎn dài
即忙起身梳洗，出衙上轿，往河下迎接，设宴款待。
nǐ xiǎng liǎng gè dé yì shī shēng méi yǒu jiù bié zhī lǐ shào bù dé pán huán shù rì fāng cái zhuǎn shēn
你想两个得意师生，没有就别之理，少不得盘桓数日，方才转身。
zhè guì huā yǐ shì piāo cán jīn sù suí fēng wǔ líng luàn tiān xiāng mǎn dì pù
这桂花已是：飘残金粟随风舞，零乱天香满地铺。
què shuō lú rán suǒ xìng gāng zhí háo shuǎng shì gè ào shàng yín xià zhī rén jiàn wāng zhī xiàn lǚ cì bēi cí jìn jìng yǐ qí hǎo xián suì yǒu fǔ jiāo zhī niàn
却说卢柟索性刚直豪爽，是个傲上吟下之人，见汪知县屡次卑词尽敬，以其好贤，遂有俯交之念。
shí zhí jiǔ yuè mò xún yuán zhōng jú huā kāi biàn nà jú huā zhǒng shù shén duō nèi zhōng wéi yǒu sān zhǒng wèi guì
时值九月末旬，园中菊花开遍，那菊花种数甚多，内中惟有三种为贵。
nà sān zhǒng
那三种？
hè líng jiǎn róng xī shī
鹤翎、剪绒、西施。
měi yī zhǒng gè yǒu jǐ bān yán sè huā dà ér mèi suǒ yǐ guì zhòng
每一种各有几般颜色，花大而媚，所以贵重。
yǒu jú huā shī wèi zhèng bù gòng chūn fēng dòu bǎi fāng zì gān lí luò ào qiū shuāng
有《菊花诗》为证：不共春风斗百芳，自甘篱落傲秋霜。
yuán lín yī piàn xiāo shū jǐng jǐ duo yī xī sàn wǎn xiāng
园林一片萧疏景，几朵依稀散晚香。
lú rán yīn xiǎng wāng zhī xiàn jǐ biàn yào kàn yuán jǐng què jù zhōng zhǐ jīn chèn cǐ jú huā shèng shí hé bù qǐng lái yī wán
卢柟因想汪知县几遍要看园景，却俱中止，今趁此菊花盛时，何不请来一玩？
yě bù wǎng tā yī fān jìng mù zhī qíng jí xiě tiè r chāi rén qù qǐng cì rì shǎng jú
也不枉他一番敬慕之情，即写帖儿，差人去请次日赏菊。
jiā rén ná zhe tiě zǐ lái dào xiàn lǐ zhèng zhí zhī xiàn zài táng lǐ shì yī jìng zǒu dào táng shàng guì xià bǎ tiě zǐ chéng shàng bǐng dào jiā xiāng gōng duō bài shàng lǎo yé yuán zhōng jú huā shèng kāi tè qǐng lǎo ye míng rì shǎng wán
家人拿着帖子，来到县里，正值知县在堂理事，一径走到堂上跪下，把帖子呈上，禀道：“家相公多拜上老爷，园中菊花盛开，特请老爷明日赏玩。
wāng zhī xiàn zhèng xiǎng yào qù kàn jú yīn lǚ cì shī yuē nán hǎo qǐ chǐ jīn jiàn tè dì lái qǐng zhèng shì yà ěr dāng zhāo shēn zhōng qí yì kàn le tiě zǐ nǎi dào bài shàng xiàng gōng míng rì zǎo lái lǐng jiào
”汪知县正想要去看菊，因屡次失约，难好启齿，今见特地来请，正是穵耳当招，深中其意，看了帖子，乃道：“拜上相公，明日早来领教。
nà jiā rén dé le yán yǔ jí biàn guī jiā huí fù jiā zhǔ dào wāng dà yé bài shàng xiàng gōng míng rì jué zǎo jiù lái
”那家人得了言语，即便归家回复家主道：“汪大爷拜上相公，明日绝早就来。
nǎ zhī xiàn shuō míng rì zǎo lái bù guò shì suí kǒu de huà nà jiā rén gǎi zuò jué zǎo jiù lái zhè yě shì yī shí cuò é zhī yán
”那知县说明日早来，不过是随口的话，那家人改做绝早就来，这也是一时错讹之言。
bù xiǎng yīn zhè jù cuò huà shàng dé zuì yú zhī xiàn hòu lái bǎ tiān dà jiā sī nòng de qìng jìn xiǎn xiē r lián xìng mìng dōu sòng le
不想因这句错话上，得罪于知县，后来把天大家私，弄得罄尽，险些儿连性命都送了。
zhèng shì shé wèi lì hài běn kǒu shì huò fú mén
正是：舌为利害本，口是祸福门。
dāng xià lú rán xīn xià xiǎng dào zhè zhī xiàn yě hǎo xiào nà jiàn fù rén yán xí yǒu gè jué zǎo jiù lái zhī lǐ
当下卢柟心下想道：“这知县也好笑，那见赴人筵席有个绝早就来之理。
yòu xiǎng dào huò zhě mù wǒ jiā yuán tíng yào jǐn jìng rì zhī yóu
”又想道：“或者慕我家园亭，要尽竟日之游。
fēn fù chú fu dà yé míng rì jué zǎo jiù lái jiǔ xí xū yào zǎo xiē wán bèi
分付厨夫：“大爷明日绝早就来，酒席须要早些完备。
nà chú fu suǒ jiàn zhī xiàn zǎo lái kǒng pà lín shí wù shì gé yè jiù shǒu máng jiǎo luàn shōu shí
”那厨夫所见知县早来，恐怕临时误事，隔夜就手忙脚乱收拾。
lú rán dào cì zǎo fēn fù mén shàng rén jīn rì ruò yǒu kè lái yī gài xiāng cí bù bì tōng bào
卢柟到次早分付门上人：“今日若有客来，一概相辞，不必通报。
yòu jiāng gè míng tiě chāi rén qù yāo qǐng zhī xiàn
又将个名帖，差人去邀请知县。
bú dào zhāo shí shí jiǔ xí dōu yǐ wán bèi pái shè zài yuán shàng yàn xǐ táng zhōng
不到朝食时，酒席都已完备，排设在园上燕喜堂中。
shàng xià liǎng xí bìng wú bié kè xiāng péi
上下两席，并无别客相陪。
nà jiǔ xí pū shè de huā jǐn xiāng sì
那酒席铺设得花锦相似。
zhèng shì fù jiā yī xí jiǔ qióng hàn bàn nián liáng
正是：富家一席酒，穷汉半年粮。
qiě shuō zhī xiàn nà rì zǎo yá tóu wén yǐ guò yě bù tuì táng jiù yào qù fù zhuó
且说知县那日早衙投文已过，也不退堂，就要去赴酌。
yīn jiàn tiān sè tài zǎo kǒng jiǔ xí wèi wán diào yì qǐ gōng shì lái wèn
因见天色太早，恐酒席未完，吊一起公事来问。
nà gōng shì què shì xīn ná dào yī bān qiáng dào zhuān zài wèi hé lǐ dǎ jié lái wǎng kè shāng yīn dōu zài chāng jiā sù xiē lù chū mǎ jiǎo bèi bǔ rén ná zhù jiě dào běn xiàn dāng xià yī xùn dōu zhāo
那公事却是新拿到一班强盗，专在卫河里打劫来往客商，因都在娼家宿歇，露出马脚，被捕人拿住解到本县，当下一讯都招。
nèi zhōng yí gè jiào zuò shí xuě gē yòu bān chū běn xiàn yí gè kāi ròu pù de wáng tú yě shì tóng huǒ jí chāi rén qù ná dào
内中一个叫做石雪哥，又扳出本县一个开肉铺的王屠，也是同伙，即差人去拿到。
zhī xiàn wèn dào wáng tú shí xuě gē zhāo chēng nǐ shì tóng huǒ zāng wù jù wō dùn nǐ jiā cóng shí gòng zhāo miǎn shòu xíng fá
知县问道：“王屠，石雪哥招称你是同伙，赃物俱窝顿你家，从实供招，免受刑罚。
wáng tú bǐng dào yé ye xiǎo rén shì gè shǒu fǎ liáng mín jiù zài lǎo yé mǎ zú xià kāi gè ròu pù shēng lǐ píng xī jiān jiù jiē shì shàng bù shí fēn xíng zǒu nà yǒu zhè shì
”王屠禀道：“爷爷，小人是个守法良民，就在老爷马足下开个肉铺生理，平昔间就街市上不十分行走，那有这事？
mò shuō yǔ tā shì gè tóng huǒ jiù shì tā miàn mào cóng bù céng shí rèn
莫说与他是个同伙，就是他面貌，从不曾识认。
lǎo yé bù xìn jū lín lǐ lái wèn píng rì suǒ xíng suǒ wèi jiù míng bái le
老爷不信，拘邻里来问，平日所行所为，就明白了。
zhī xiàn yòu jiào shí xuě gē dào nǐ mò yào wū xiàn píng rén ruò shěn chū shì pān hài de dēng shí jiù dǎ sǐ nǐ zhè nú cái
”知县又叫石雪哥道：“你莫要诬陷平人，若审出是扳害的，登时就打死你这奴才。
shí xuě gē dào xiǎo de bìng fēi pān hài zhēn shí shì tóng huǒ
”石雪哥道：“小的并非扳害，真实是同伙。
wáng tú jiào dào wǒ rèn yě rèn bù dé nǐ rú hé shì tóng huǒ
”王屠叫道：“我认也认不得你，如何是同伙？
shí xuě gē dào wáng tú wǒ yǔ nǐ yī xiàng tóng zuò huǒ jì zěn me zhà bù rèn de
”石雪哥道：“王屠，我与你一向同做伙计，怎么诈不认得？
jiù shì jīn rì běn xīn yuán yào chū tuō nǐ de zhǐ wèi shòu xíng bù guò yī shí jiān shuō le chū lái nǐ bú yào guài wǒ
就是今日，本心原要出脱你的，只为受刑不过，一时间说了出来，你不要怪我。
wáng tú jiào qū lián tiān dào zhè shì nà lǐ shuō qǐ
”王屠叫屈连天道：“这是那里说起？
zhī xiàn hē jiāo yī qí jiā qǐ lái kě lián wáng tú jiā de sǐ ér fù sū bù kěn zhāo chéng
知县喝交一齐夹起来，可怜王屠夹得死而复苏，不肯招承。
zhè qiáng dào yǎo dìng shì gè tóng huǒ suī jiā sǐ zhōng bù gǎi kǒu
这强盗咬定是个同伙，虽夹死终不改口。
shì sì pái shí fēn jiā qǐ rì yǐ dào xi liǎng xià gè zhí yī cí nán yǐ dìng zhāo
是巳牌时分夹起，日已倒西，两下各执一词，难以定招。
cǐ shí zhī xiàn yī xīn yào qù fù yàn yǐ bù nài fán suì yī zhe qiáng dào kǒu cí hú lú tí jiāng wáng tú wèn chéng zhǎn zuì qí jiā sī jǐn zuò zāng wù rù guān
此时知县一心要去赴宴，已不耐烦，遂依着强盗口词，葫芦提将王屠问成斩罪，其家私尽作赃物入官。
huà gòng yǐ bì yī qí fā xià sǐ qiú láo lǐ jí qǐ shēn shàng jiào dào rán jiā qù chī xù bù tí
画供已毕，一齐发下死囚牢里，即起身上轿，到柟家去吃続E不题。
nǐ dào zhè qiáng dào wéi shèn sǐ yǎo dìng wáng tú shì gè tóng huǒ
你道这强盗为甚死咬定王屠是个同伙？
nà shí xuě gē dāng chū yuán shì gè zuò xiǎo jīng jì de rén yīn rǎn le shí yì zhèng bǎ běn qián yòng wán lián jǐ jiàn pò jiā huǒ yě mài lái chī zài dù lǐ
那石雪哥当初原是个做小经纪的人，因染了时疫症，把本钱用完，连几件破家伙也卖来吃在肚里。
jí zhì bìng hǎo què méi běn qián qù zuò shēng yì zhǐ cún dé yī zhǐ guō r yào bǎ qù mài jǐ shí wén qián lái yíng yùn dù rì
及至病好，却没本钱去做生意，只存得一只锅儿，要把去卖几十文钱，来营运度日。
páng biān què yòu yǒu xiē pò dì shēng chū yí gè jì jiào jiāng guō méi bàn zhe ní ér tu hǎo zuò gè cǎo biāo ér tí shàng jiē qù mài
旁边却又有些破的，生出一个计较：将锅煤拌着泥儿涂好，做个草标儿，提上街去卖。
zhuǎn le bàn rì dōu xián shì pò dì wú rén kěn mǎi
转了半日，都嫌是破的，无人肯买。
luò hòu zǒu dào wáng tú duì mén kāi mǐ pù de tián dà láng mén shǒu jiào zhù yào mǎi
落后走到王屠对门开米铺的田大郎门首，叫住要买。
nà tián dà láng shì gè jìn qù yǎn què kàn bu chū sǔn chù yī kǒu jiù hái bā shí wén qián
那田大郎是个近觑眼，却看不出损处，一口就还八十文钱。
shí xuě gē yě jiù kěn le
石雪哥也就肯了。
tián dà láng jiàng qián dì yǔ shí xuě gē jiē guò shǒu gāng zài nà lǐ shù míng
田大郎将钱递与石雪哥，接过手刚在那里数明。
bù xiǎng wáng tú zài duì mén kàn jiàn jiào dào dà láng nǐ qiě zǐ xì kàn kàn mò yào mǎi le pò dì
不想王屠在对门看见，叫道大郎：“你且仔细看看，莫要买了破的。
zhè shì cháo tā yǎn lì bù jì nǎi yī shí xì xuè zhī yán
”这是嘲他眼力不济，乃一时戏谑之言。
shéi zhī tián dà láng zhēn gè chóng xīn zǐ xì yī kàn kàn chū nà gè pò sǔn chù lái duì wáng tú dào zǎo shì nǐ shuō bù rán jī hū bèi tā hōng le guǒ rán shì pò dì
谁知田大郎真个重新仔细一看，看出那个破损处来，对王屠道：“早是你说，不然几乎被他哄了，果然是破的。
lián máng tǎo le tóng qián tuì huán guō zi
”连忙讨了铜钱，退还锅子。
shí xuě gē chū shí mǎi chéng le xīn zhōng zhèng zài huān xǐ cì hòu tǎo le qián qù xīn zhōng tòng hèn wáng tú hèn bù dé yǔ tā xìng mìng xiāng bó
石雪哥初时买成了，心中正在欢喜，次后讨了钱去，心中痛恨王屠，恨不得与他性命相博。
zhǐ wèi zì jǐ huò ér guǒ rán pò sǔn méi gè yīn tóu nán hǎo kāi kǒu rěn zhe yī dǔ zi è qì tí zhe guō zi zhuǎn shēn lín xíng shí hái bǎ wáng tú nù mù ér shì ba bù néng děng tā wèn yī shēng jiù yào yǔ tā sī nào
只为自己货儿果然破损，没个因头，难好开口，忍着一肚子恶气，提着锅子转身，临行时，还把王屠怒目而视，巴不能等他问一声，就要与他厮闹。
nà wáng tú chū zì wú xīn nà gè qù kàn tā
那王屠出自无心，那个去看他。
shí xuě gē jiàn bù lái zhāo lǎn zhǐ de zì qù
石雪哥见不来招揽，只得自去。
bù xiǎng xīn zhōng qì mèn bù céng zhào guǎn de jiǎo xià bàn shàng yī jiāo bǎ guō zi dǎ zuò qiān bǎi lái kuài jiāng wáng tú jiù hèn rù gǔ suǐ
不想心中气闷，不曾照管得脚下，绊上一交，把锅子打做千百来块，将王屠就恨入骨髓。
sī xiǎng méi le shēng jì yù yào xún tiáo sǐ lù zhà nà wáng tú què yòu shě bù dé xìng mìng
思想没了生计，欲要寻条死路，诈那王屠，却又舍不得性命。
méi shén jì jiào jiù xué zuò yè xíng rén dào yě shùn liū shǒu dào qín lái
没甚计较，就学做夜行人，到也顺溜，手到擒来。
zuò le nián yú xián zhè shēng yì wēi xì hé rù dà duì lǐ zài wèi hé zhōng xún chuò de lái dà wǎn jiǔ dà kuài ròu hǎo bù kuài huó
做了年余，嫌这生意微细，合入大队里，在卫河中巡绰，得来大碗酒、大块肉，好不快活。
nà shí fǎn yòu gǎn jī wáng tú qǐ lái tā dào shì dāng rì ruò méi yǒu wáng tú zhè jù huà mài chéng zhè zhǐ guō zi yǒu le běn qián zhè shí zhǐ zuò xiǎo shēng yì guò rì nà yǒu nèn bān kuài huó
那时反又感激王屠起来，他道是当日若没有王屠这句话，卖成这只锅子，有了本钱，这时只做小生意过日，那有恁般快活。
jí zhì è guàn mǎn yíng bèi ná dào guān qíng zhēn zuì dāng liào wú shēng lǐ què yòu xiǎng qǐ xī nián de shì lái nà rì ruò bù shì tā shuō pò mài zhè jǐ shí wén qián zuò shēng yì dù rì bú jiàn zhì yǒu jīn rì
及至恶贯满盈，被拿到官，情真罪当，料无生理，却又想起昔年的事来：那日若不是他说破，卖这几十文钱做生意度日，不见致有今日。
suǒ yǐ pān hài wáng tú yī kǒu yǎo dìng sǐ yě bù fàng
所以扳害王屠，一口咬定，死也不放。
gù cǐ tā biàn rèn de wáng tú wáng tú què bù xiāng rèn
故此他便认得王屠，王屠却不相认。
hòu lái zhí dào qiū hòu diǎn xíng qí bǎng zài fǎ chǎng shàng wáng tú wèn dào jīn rì zǒng shì sǐ le nǐ qiě shuō yǔ wǒ yǒu shèn yuān chóu hài wǒ zhì cǐ
后来直到秋后典刑，齐绑在法场上，王屠问道：“今日总是死了，你且说与我有甚冤仇，害我致此？
shuō gè míng bái sǐ yě gān xīn
说个明白，死也甘心。
shí xuě gē fāng bǎ qián qíng shuō chū
”石雪哥方把前情说出。
wáng tú lián hǎn yuān wang yào biàn míng zhè shì
王屠连喊冤枉，要辨明这事。
nǐ xiǎng cǐ jì yǒu nà gè lái cǎi nǐ
你想：此际有那个来采你？
zhǐ hǎo hán yuān ér sǐ
只好含冤而死。
zhèng shì zhǐ yīn yī jù xián yán yǔ duàn sòng táng táng liù chǐ qū
正是：只因一句闲言语，断送堂堂六尺躯。
xián huà xiū tí qiě shuō lú rán zǎo shàng hou qǐ yǐ zhì sì pái bú jiàn zhī xiàn lái dào yòu chāi rén qù dǎ tīng huí bào shuō zài nà lǐ shěn wèn gōng shì
闲话休题，且说卢柟早上候起，已至巳牌，不见知县来到，又差人去打听，回报说在那里审问公事。
lú rán xīn shàng jiù yǒu sān sì fēn bù lè dào jì yuē le jué zǎo jiù lái rú hé zhè shí hou hái wèn gōng shì
卢柟心上就有三四分不乐，道：“既约了绝早就来，如何这时候还问公事？
tíng le yī huí hái bú jiàn dào yòu chāi rén qù dǎ tīng lái bào shuō zhè jiàn gōng shì hái wèi wèn wán li
停了一回，还不见到，又差人去打听，来报说：“这件公事还未问完哩。
lú rán bù lè yǒu liù qī fēn le xiǎng dào shì wǒ qǐng tā de bú shì zhǐ de nài zhè cì ba
”卢柟不乐有六七分了，想道：“是我请他的不是，只得耐这次罢。
sú yǔ dào de hǎo děng rén xìng jí
俗语道得好：“等人性急。
lüè guò yī huí yòu chāi rén qù dǎ tīng zhè rén xíng wú yī jiàn zhī yuǎn yòu chà yī rén qián lái qǐng kè jiù chà shàng wǔ liù gè rén qù dǎ tīng
”略过一回，又差人去打听，这人行无一箭之远，又差一人前来，顷刻就差上五六个人去打听。
shǎo tíng yī qí zhuàn lái huí fù shuō zhèng zài táng shàng jiā rén xiǎng zhè shì jí qiè wèi de wán li
少停一齐转来回复说：“正在堂上夹人，想这事急切未得完哩。
lú rán tīng jiàn zhè huà còu chéng shí fēn bù lè xīn zhōng dà nù dào yuán lái zhè sú wù yī wú kě qǔ què zhǐ guǎn lái chán zhàng jī hū cuò rèn le rú jīn xìng ěr hái hǎo
”卢柟听见这话，凑成十分不乐，心中大怒道：“原来这俗物，一无可取，却只管来缠帐，几乎错认了，如今幸尔还好。
jí lìng jiā rén xiān kāi xià miàn zhè zhuō jiǔ xí zǒu shàng qián jū zhōng xiàng wài miàn zuò jiào dào kuài bǎ dà bēi sǎ rè jiǔ lái xǐ dí sú cháng
”即令家人掀开下面这卓酒席，走上前居中向外面坐，叫道：“快把大杯洒热酒来，洗涤俗肠。
jiā rén dōu bǐng dào kǒng dà yé yī shí lái dào
”家人都禀道：“恐大爷一时来到。
lú rán zhēng qǐ yǎn hè dào dōu
”卢柟睁起眼喝道：“唗！
hái shuō shén dà yé
还说甚大爷？
wǒ zhè jiǔ kě shì yǔ sú wù chī de me
我这酒可是与俗物吃的么？
jiā rén jiàn jiā zhǔ fā nù shuí gǎn zài yán
”家人见家主发怒，谁敢再言？
zhǐ de bǎ dà bēi zhēn shàng chú xià jiāng yáo zhuàn gōng chū xiǎo xī zài táng zhōng gōng shāng dié zòu sī zhú bìng chéng
只得把大杯斟上，厨下将肴馔供出，小奚在堂中宫商迭奏，丝竹并呈。
lú rán yǐn le shù bēi
卢柟饮了数杯，
yòu tǎo chū dà wǎn
又讨出大碗，
yī lián chī shàng shí shù duō wǎn
一连吃上十数多碗，
chī de xìng qǐ
吃得性起，
bǎ jīn fú dōu tuō qù le
把巾服都脱去了，
xiǎn zú péng tóu
跣足蓬头，
jù zuò yú yǐ shàng
踞坐于椅上，
jiāng yáo zhuàn chè qù
将肴馔撤去，
zhǐ liú guǒ pǐn àn jiǔ
止留果品案酒，
yòu chī shàng shí lái dà wǎn
又吃上十来大碗，
lián guǒ pǐn yě shǎng le xiǎo xī
连果品也赏了小奚，
wéi yǐn guǎ jiǔ
惟饮寡酒。
yòu chī shàng jǐ wǎn
又吃上几碗。
lú rán xū liàng suī gāo yuán chī bù dé jí jiǔ yīn yī shí nǎo nù lián yǐn le jǐ shí wǎn bù jué dà zuì jiù kào zài zhuó shàng hōu hōu shuì qù
卢柟须量虽高，原吃不得急酒，因一时恼怒，连饮了几十碗，不觉大醉，就靠在卓上齁齁睡去。
jiā rén shuí gǎn qù jīng dòng zhěng zhěng qí qí dōu zhàn zài liǎng páng cì hou
家人谁敢去惊动，整整齐齐，都站在两旁伺候。
lǐ biān lú rán biàn zuì le wài miàn guǎn yuán de què bù xiǎo de
里边卢柟便醉了，外面管园的却不晓得。
yuǎn yuǎn wàng jiàn zhī xiàn tóu tà lái jí máng jìn lái tōng bào
远远望见知县头踏来，急忙进来通报。
dào le táng zhōng kàn jiàn jiā zhǔ yǐ zuì dào chī yī jīng dào dà yé yǐ shì dào le xiàng gōng rú hé xiān yǐn de zhè gè mú yàng
到了堂中，看见家主已醉，到吃一惊道：“大爷已是到了，相公如何先饮得这个模样？
zhòng jiā rén tīng dé zhī xiàn lái dào dōu miàn miàn xiāng qù méi zuò lǐ huì qí dào nà zhuō jiǔ biàn hái zài dàn xiàng gōng bù néng gōu xǐng què zěn hǎo
”众家人听得知县来到，都面面相觑，没做理会，齐道：“那卓酒便还在，但相公不能勾醒，却怎好？
guǎn yuán de dào qiě jiào xǐng zhuàn lái fú zuì péi tā yī péi yě bà
”管园的道：“且叫醒转来，扶醉陪他一陪也罢。
zhōng bù rán tè dì qǐng lái lěng dàn tā qù bù chéng
终不然特地请来，冷淡他去不成。
zhòng jiā rén zhǐ de shàng qián jiào huàn hóu lóng dōu hǎn pò le rú hé de xǐng
”众家人只得上前叫唤，喉咙都喊破了，如何得醒？
jiàn jiàn tīng dé rén shēng xuān zá liào dào shì zhī xiàn jìn lái huāng le shǒu jiǎo sì sàn duǒ guò
渐渐听得人声喧杂，料道是知县进来，慌了手脚，四散躲过。
dān dān piē xia lú rán yī rén
单单撇下卢柟一人。
zhǐ yīn zhè fān yǒu fèn jiào jiā bīn xián zhǔ biàn wéi bǎi shì yuān jiā
只因这番，有分教：佳宾贤主，变为百世冤家；
hǎo jǐng míng huā huà zuò yī chǎng chūn mèng
好景名花，化作一场春梦。
zhèng shì shèng shuāi yǒu mìng tiān wéi zhǔ huò fú wú mén rén zì shēng
正是：盛衰有命天为主，祸福无门人自生。
qiě shuō wāng zhī xiàn lí le xiàn zhōng lái dào lú jiā yuán mén shǒu bú jiàn lú rán yíng jiē yě méi yǒu yí gè jiā rén cì hou cóng rén luàn jiào mén shàng yǒu rén me
且说汪知县离了县中，来到卢家园门首，不见卢柟迎接，也没有一个家人伺候，从人乱叫：“门上有人么？
kuài qù tōng bào dà yé dào le
快去通报，大爷到了。
bìng wú yī rén dā yìng
”并无一人答应。
zhī xiàn liào shì guǎn mén de yǐ jìn qù bào le suì fēn cǔn bù bì hū huàn
知县料是管门的已进去报了，遂分忖：“不必呼唤。
jìng zì jìn qù zhī jiàn mén shàng yí gè biǎn é bái dì cuì shū xiào pǔ liǎng gè dà zì
”竟自进去，只见门上一个匾额，白地翠书“啸圃”两个大字。
jìn le yuán mén yí dài dōu shì bǎi píng zhuǎn guò wān lái yòu xiǎn chū yī zuò mén lóu shàng shū gé fán èr zì
进了园门，一带都是柏屏，转过湾来，又显出一座门楼，上书“隔凡”二字。
guò le cǐ mén biàn shì yī tiáo sōng jìng
过了此门，便是一条松径。
rào chū sōng lín dǎ yī kàn shí dàn jiàn shān lǐng cēn cī lóu tái piāo miǎo cǎo mù xiāo shū huā zhú wéi huán
绕出松林，打一看时，但见山岭参差，楼台缥缈，草木萧疏，花竹围环。
zhī xiàn jiàn bù zhì jīng qiǎo jǐng sè qīng yōu xīn xià àn xǐ dào gāo rén xiōng cì zì shì bù tóng
知县见布置精巧，景色清幽，心下暗喜道：“高人胸次，自是不同。
dàn bù wén de yī xiē rén shēng yòu bú jiàn lú rán xiāng yíng wèi miǎn yí huò yě hái dào shì yuán zhōng jìng lù cuò zá huò zhě cóng bié dào wǎng wài yíng wǒ gù cǐ xiāng zuǒ
”但不闻得一些人声，又不见卢柟相迎，未免疑惑，也还道是园中径路错杂，或者从别道往外迎我，故此相左。
yī xíng rén zài yuán zhōng rèn yì dōng chuān xi zǒu fǎn qù xún mì zhǔ rén
一行人在园中，任意东穿西走，反去寻觅主人。
cì hòu lái dào yí gè suǒ zài què shì sān jiān dà táng
次后来到一个所在，却是三间大堂。
yī wàng jú huā shù bǎi shuāng yīng càn làn fēng yè wàn shù yōng ruò dān xiá chéng jú xiāng yà lěi lěi rú jīn
一望菊花数百，霜英灿烂，枫叶万树，拥若丹霞，橙橘相亚，累累如金。
chí biān fú róng qiān bǎi zhū yán sè huò shēn huò qiǎn lǜ shuǐ hóng pā gāo xià xiāng yìng yuān yāng fú yā zhī lèi xì xiá qí xià
池边芙蓉千百株，颜色或深或浅，绿水红葩，高下相映，鸳鸯凫鸭之类，戏狎其下。
wāng zhī xiàn xiǎng dào tā qǐng wǒ kàn jú bì zài zhè gè táng zhōng le
汪知县想道：“他请我看菊，必在这个堂中了。
jìng zhì táng qián xià jiào
”径至堂前下轿。
zǒu rù kàn shí nà lǐ jiàn shén jiǔ xí wéi yǒu yī rén péng tóu xiǎn zú jū zhōng xiàng wài ér zuò kào zài zhuó shàng dǎ hōu cǐ wài gèng wú yī gè rén yǐng
走入看时，那里见甚酒席，惟有一人蓬头跣足，居中向外而坐，靠在卓上打齁，此外更无一个人影。
cóng rén gǎn xiàng qián luàn hǎn lǎo yé dào le hái bù qǐ lái
从人赶向前乱喊：“老爷到了，还不起来。
wāng zhī xiàn jǔ mù kàn tā shēn shàng fú sè bù xiàng yǐ xià zhī rén yòu jiàn páng biān fàng zhe gé jīn yě fú fēn fù qiě mò jiào huàn kàn shì hé děng yàng rén
”汪知县举目看他身上服色不像以下之人，又见旁边放着葛巾野服，分付且莫叫唤，看是何等样人。
nà cháng lái xià tiè de chāi rén xiàng qián zǐ xì yī kàn rèn de shì lú rán bǐng dào zhè jiù shì lú xiàng gōng zuì dào zài cǐ
那常来下帖的差人，向前仔细一看，认得是卢柟，禀道：“这就是卢相公，醉倒在此。
wāng zhī xiàn wén yán dēng shí zǐ le miàn pí xīn xià dà nù dào zhè sī nèn bān wú lǐ
”汪知县闻言，登时紫了面皮，心下大怒道：“这厮恁般无理。
gù yì hōng wǒ shàng mén xiū rǔ
故意哄我上门羞辱。
yù de jiào cóng rén jiāng huā mù dǎ gè xī làn yòu xiǎng bú shì guān tǐ rěn zhe yī dǔ zi è qì jí máng shàng jiào fēn fù huí xiàn
”欲得教从人将花木打个稀烂，又想不是官体，忍着一肚子恶气，急忙上轿，分付回县。
jiào fū tái qǐ dǎ cóng jiù lù zhí zhì yuán mén shǒu yī yuán bú jiàn yī rén
轿夫抬起，打从旧路，直至园门首，依原不见一人。
nèi xiē zào kuài méi yī gè bù yáo shǒu zé shé dào tā bù guò shì gè jiàn shēng rú hé jiàng guān fǔ nèn bān miǎo shì
那些皂快，没一个不摇首咋舌道：“他不过是个监生，如何将官府恁般藐视？
zhè yě shì jiàn yì shì
这也是件异事。
zhī xiàn zài jiào shàng tīng jiàn zì jué méi qù nù nǎo yù jiā xiǎng dào tā zǒng rán cái gāo yě shì wǒ de zhì xià céng qǐng guò shù biàn bù kěn lái jiàn
”知县在轿上听见，自觉没趣，怒恼愈加，想道：“他总然才高，也是我的治下，曾请过数遍，不肯来见；
qíng yuàn jiù jiàn yòu kuì sòng yín jiǔ wǒ yì kě wèi zhé jié jìng xián zhī zhì yǐ
情愿就见，又馈送银酒，我亦可为折节敬贤之至矣。
tā què rú cǐ wú lǐ jiāng wǒ wǔ màn
他却如此无理，将我侮慢。
qiě mò shuō wǒ shì fù mǔ guān jí shǐ píng jiāo yě bù gāi rú cǐ
且莫说我是父母官，即使平交，也不该如此。
dào le xiàn lǐ nù qì bù xī jí biàn tuì rù sī yá bù tí
”到了县里，怒气不息，即便退入私衙不题。
qiě shuō lú lú rán zhèi xiē jiā rén xiǎo sī jiàn zhī xiàn qù hòu fāng cái chū tóu dào táng zhōng kàn jiā zhǔ shí shuì de zhèng nóng zhí zhì gèng yú fāng xǐng
且说卢卢柟这些家人小厮，见知县去后，方才出头，到堂中看家主时，睡得正浓，直至更余方醒。
zhòng rén shuō dào shì cái xiàng gōng shuì hòu dà yé jiù lái jiàn xiàng gōng shuì zháo biàn qǐ shēn ér qù
众人说道：“适才相公睡后，大爷就来，见相公睡着，便起身而去。
lú rán dào kě yǒu shèn huà shuō
”卢柟道：“可有甚话说？
zhòng rén dào xiǎo rén men kǒng nán hǎo dā yìng jù zǒu guò yī biān bù céng kàn jiàn
”众人道：“小人们恐难好答应，俱走过一边，不曾看见。
lú rán dào zhèng gāi rú cǐ
”卢柟道：“正该如此！
yòu ào huǐ dào shì wǒ yī shí xìng jí bù céng fēn fù bì le yuán mén què bèi zhè sú wù zhí zhì cǐ jiān jiàn wū le dì shàng
”又懊悔道：“是我一时性急，不曾分付闭了园门，却被这俗物直至此间，践污了地上。
jiào guǎn yuán de míng zǎo kuài tiāo shuǐ jiāng tā jìn lái de lù jìng sǎo dí gān jìng yòu zhe rén xún fǎng cháng lái xià tiè de chāi rén jiāng xiàng rì suǒ sòng shū yí bìng nà tán quán jiǔ fā huán yǔ tā
教管园的，明早快挑水将他进来的路径扫涤干净，又着人寻访常来下帖的差人，将向日所送书仪并那坛泉酒，发还与他。
nà chāi rén bù gǎn yǐn nì suì jí dào xiàn lǐ qù jiǎo hái bù zài huà xià
那差人不敢隐匿，遂即到县里去缴还，不在话下。
què shuō wāng zhī xiàn tuì dào yá zhōng fū rén jiē zhe jiàn tā nù qì chōng tiān wèn dào nǐ qù fù yàn rú hé zhè bān qì nǎo
却说汪知县退到衙中，夫人接着，见他怒气冲天，问道：“你去赴宴，如何这般气恼？
wāng zhī xiàn jiāng qí shì shuō zhī
”汪知县将其事说知。
fū rén dào zhè dōu shì zì qǔ guài bù dé bié rén
夫人道：“这都是自取，怪不得别人。
nǐ shì gè fù mǔ guān héng xíng zhí zhuàng shào bù dé yǒu rén fèng cheng rú hé lǚ lǚ bēi wū gǒu jiàn fǎn qù qǐng jiào zǐ mín
你是个父母官，横行直撞，少不得有人奉承，如何屡屡卑污苟贱，反去请教子民。
tā zǒng shì yǒu cái yǔ nǐ hé yì
他总是有才，与你何益？
jīn rì tǎo nèn bān dài màn kě zhī hǎo me
今日讨恁般怠慢，可知好么。
wāng zhī xiàn yòu bèi fū rén qiǎng bái le jǐ jù yī fà nù shàng jiā nù zuò zài jiāo yǐ shàng qì fèn fèn de bàn shǎng wú yǔ
”汪知县又被夫人抢白了几句，一发怒上加怒，坐在交椅上，气愤愤的半晌无语。
fū rén dào hé xiāo qì de zì gǔ dào pò jiā xiàn lìng
夫人道：“何消气得，自古道：‘破家县令。
zhǐ zhè sì gè zì bǎ wāng zhī xiàn cóng shuì mèng zhōng huàn xǐng fàng xià le lián cái jìng shì zhī xīn dùn tí qǐ shēng shì hài rén zhī niàn
’”只这四个字，把汪知县从睡梦中唤醒，放下了怜才敬士之心，顿提起生事害人之念。
dāng xià kǒu zhōng bù yǔ xīn xià chóu chú xún sī jì cè ān pái lú shēng bì zhì zhī sǐ dì fāng xiè wú hèn
当下口中不语，心下踌躇，寻思计策安排卢生：“必置之死地，方泄吾恨。
dàng yè wú huà
”当夜无话。
wāng zhī xiàn zǎo yá yǐ guò cì rì huàn yí gè xīn fù lìng shǐ jìn yá shāng yì
汪知县早衙已过，次日唤一个心腹令史，进衙商议。
nà lìng shǐ xìng tán míng zūn pō yǒu cái gàn guàn yǔ zhī xiàn tōng zāng guò fù shì yí gè jī nián huá lì
那令史姓谭名遵，颇有才干，惯与知县通赃过付，是一个积年猾吏。
dāng xià zhī xiàn xiān bǎ lú rán dé zuì zhī shì xù guò cì shuō yào fǎng tā guò è cān zhī yǐ bào qí hèn
当下知县先把卢柟得罪之事叙过，次说要访他过恶参之，以报其恨。
tán zūn dào lǎo yé yào yǔ lú rán zuò duì bú shì qīng jǔ wàng dòng de xū xún dé yī jiàn méi duǒ shǎn de dà shì zuò zài tā shēn shàng fāng kě wán de xìng mìng
谭遵道：“老爷要与卢柟作对，不是轻举妄动的，须寻得一件没躲闪的大事，坐在他身上，方可完得性命。
nà cān fǎng yī jié kǒng wèi bì liǎo shì zài lǎo yé fǎn yǒu gān ài
那参访一节恐未必了事，在老爷反有干碍。
wāng zhī xiàn dào què shì wèi hé
”汪知县道：“却是为何？
tán zūn dào lú rán yǔ gè rén yuán shì tóng lǐ xiǎo de tā duō yǒu dà guān fǔ wǎng lái qiě yòu jiā sī háo fù
”谭遵道：“卢柟与个人原是同里，晓得他多有大官府往来，且又家私豪富。
píng xī suī zé shì cái kuáng fàng què méi shén wéi fǎ zhī shì
平昔虽则恃才狂放，却没甚违法之事。
zǒng rán ná le shào bù dé yǒu tiān dà fēn shàng dào shàng sī chù wǎn huí jué bù zhì sǐ de tián dì
总然拿了，少不得有天大分上到上司处挽回，决不致死的田地。
nà shí huái hèn xié chóu lǎo yé qǐ bù fǎn shòu qí lèi
那时怀恨挟仇，老爷岂不反受其累？
jiāng zhī xiàn dào cǐ yán suī shì dàn tā nèn bān fàng sì dìng yǒu jǐ jiàn è duān nǐ qù xì xì fǎng lái wǒ zì yǒu chǔ
”江知县道：“此言虽是，但他恁般放肆，定有几件恶端，你去细细访来，我自有处。
tán zūn dā yìng chū lái zhī jiàn wài biān jiǎo jìn yuán sòng lú rán de shū yí quán jiǔ
”谭遵答应出来，只见外边缴进原送卢柟的书仪、泉酒。
zhī xiàn jiàn le zhuǎn jué méi qù wú chǔ chū qì qiān nù dào chāi rén shēn shàng shuō dào bù gāi shōu tā de huí lái dǎ le èr shí máo bǎn jiù jiāng yín jiǔ dōu shǎng le chāi rén
知县见了，转觉没趣，无处出气，迁怒到差人身上，说道不该收他的回来，打了二十毛板，就将银酒都赏了差人。
zhèng shì quàn jūn mò zuò shāng xīn shì shì shàng yīng duō qiè chǐ rén
正是：劝君莫作伤心事，世上应多切齿人。
huà fēn liǎng tóu
话分两头。
què shuō fú qiū shān jiǎo xià yǒu gè nóng jiā jiào zuò niǔ chéng lǎo pó jīn shì
却说浮丘山脚下有个农家，叫做钮成，老婆金氏。
fū qī liǎng kǒu jiā dào pín hán què yòu shǎo xiē xíng zhǐ yīn cǐ wú rén kěn bǎ tián yǔ tā gēng zhòng lì nián zhī zài lú lú rán jiā zuò cháng gōng guò rì
夫妻两口，家道贫寒，却又少些行止，因此无人肯把田与他耕种，历年只在卢卢柟家做长工过日。
èr nián qián shēng le gè ér zi nèi xiē yì bān zuò gōng de tóng lú jiā jǐ gè jiā rén dòu fèn zǐ yǔ tā hè xǐ
二年前，生了个儿子，那些一般做工的，同卢家几个家人斗分子与他贺喜。
lùn qǐ niǔ chéng nèn bān qióng hàn zhī gāi cí le cái shì shí fēn qíng bù kě què chèn jiā yǒu wú hú luàn qǐng zhòng rén chī sān bēi kě yě bà le
论起钮成恁般穷汉，只该辞了才是，十分情不可却，称家有无，胡乱请众人吃三杯，可也罢了。
bù xiǎng tā què qù nòng kōng tóu zhuāng hǎo hàn xiě shēn zi yǔ lú rán jiā rén lú cái dǐ jiè èr liǎng yín zi zhěng gè dà dà yán xí kuǎn dài zhòng rén
不想他却去弄空头，装好汉，写身子与卢柟家人卢才，抵借二两银子，整个大大筵席款待众人。
lín lǐ jǐn sòng tāng bǐng rè hōng hōng dào xiàng gè cái zhǔ jiā xíng shì
邻里尽送汤饼，热烘烘倒像个财主家行事。
wài biān zhèng chī de kuài huó nà de zhī hái zi gé rì bèi māo jīng le zhè shí le zhàng shí fēn bài xìng bù néng gōu jìn huān ér sàn
外边正吃得快活，那得知孩子隔日被猫惊了，这时了帐，十分败兴，不能勾尽欢而散。
nà lú cái kěn jiè yín zi yǔ niǔ chéng yuán huái zhe gè bù liáng zhī niàn
那卢才肯借银子与钮成，原怀着个不良之念。
nǐ dào wèi hé
你道为何？
yīn jiàn niǔ chéng lǎo pó yǒu sān sì fēn yán sè zhǐ wàng yǐ cǐ wéi yáo yào gōu dā zhè pó niáng
因见纽成老婆有三四分颜色，指望以此为繇，要勾搭这婆娘。
shéi zhī yuán fèn qiǎn bó zhè pó niáng qíng yuàn bái bái lǐ yǔ bié rén zuò xiē jiāo yì piān bù kěn shàng lú cái de chūn r fǎn qù xué xiàng lǎo gōng shuō lú cái zěn yàng lái tiáo xì
谁知缘分浅薄，这婆娘情愿白白里与别人做些交易，偏不肯上卢才的椿儿，反去学向老公说卢才怎样来调戏。
niǔ chéng rèn zuò lǎo pó shì gè zhēn jié fù rén bǎ lú cái hèn rù gǔ suǐ lì yì yào lài tā zhè xiàng yín zi
钮成认做老婆是个贞节妇人，把卢才恨入骨髓，立意要赖他这项银子。
lú cái chì le nián yú jiàn zhè pó niáng zhuāng qiáo zuò yàng liào dào bù néng gōu shàng gōu yě bǎ niàn tou xiū le yī wèi suǒ yín
卢才踅了年余，见这婆娘妆乔做样，料道不能勾上钩，也把念头休了，一味索银。
liǎng xià miàn hóng le hǎo jǐ chǎng zhǐ shì méi yǒu
两下面红了好几场，只是没有。
yǒu rén jiào lú cái gè fǎ ér dào tā nián nián zài nǐ jiā zuò cháng gōng hé bù nài dào fā gōng yín shí yī bìng kòu qīng kě bù gān jìng
有人教卢才个法儿道：“他年年在你家做长工，何不耐到发工银时，一并扣清，可不干净？
lú cái yī le cǐ yán zài bù yǔ tā cuī tǎo děng dào shí èr yuè zhōng dǎ tīng le fā yín rì zi jǐn jǐn cì hou
”卢才依了此言，再不与他催讨，等到十二月中，打听了发银日子，紧紧伺候。
nà lú rán tián chǎn guǎng duō chú le jiā rén gù gōng de yě yǒu zhěng bǎi měi nián zhì shí èr yuè zhōng yù fā lái suì gōng yín
那卢柟田产广多，除了家人，顾工的也有整百，每年至十二月中预发来岁工银。
dào le shì rì zhòng cháng gōng yī qí jìn qù lǐng yín
到了是日，众长工一齐进去领银。
lú rán kǒng jiā rén men zuò bì duǎn shǎo le zhòng rén de qīn zì chàng míng qīn fā yòu shǎng yī dùn jiǔ fàn
卢柟恐家人们作弊，短少了众人的，亲自唱名亲发，又赏一顿酒饭。
chī gè zuì bǎo kòu xiè ér chū
吃个醉饱，叩谢而出。
gāng zhì zhái mén kǒu lú cái yī bǎ chě zhù niǔ chéng wèn tā yào yín
刚至宅门口，卢才一把扯住钮成，问他要银。
nà niǔ chéng yī zé huán qián ròu tòng èr zé guài tā tiáo xì lǎo pó chéng zhe jǐ bēi jiǔ xìng fǎn sā lài qǐ lái jiāng yín sāi zài dōu dù lǐ mà dào gǒu nú cái
那钮成一则还钱肉痛，二则怪他调戏老婆，乘着几杯酒兴，反撒赖起来，将银塞在兜肚里，骂道：“狗奴才。
zhǐ qiàn de zhè diū yín zi biàn kōng xīn lái qī fù lǎo yé
只欠得这丢银子，便空心来欺负老爷。
jīn rì yǔ nǐ xìng mìng xiāng bó
今日与你性命相博。
dāng nǎo zhuàng yí gè mǎn huái
当脑撞一个满怀。
lú cái bù céng dī fáng liàng liàng qiàng qiàng dào tuì le shí shù bù jī hū diē shàng yī jiāo nǎo dòng xìng zi gǎn shàng lái biàn dǎ
卢才不曾堤防，踉踉跄跄倒退了十数步，几乎跌上一交，恼动性子，赶上来便打。
nà jù gǒu nú cái què yòu fàn le zhòng nù jiā rén men qí dào zhè sī nèn bān fàng pō
那句“狗奴才”却又犯了众怒，家人们齐道：“这厮恁般放泼。
zǒng shǐ nǐ de lǐ zhí dào dǐ shì wǒ jiā cháng gōng yě gāi ràng wǒ men yī fēn
总使你的理直，到底是我家长工，也该让我们一分。
zěn dì qiàn le yín zi fǎn yào xíng xiōng
怎地欠了银子，反要行凶？
dǎ zhè gǒu wáng bā
打这狗亡八。
qí yōng shàng qián luàn dǎ
”齐拥上前乱打。
cháng yán dào shuāng quán bù dí sì shǒu
常言道：“双拳不敌四手。
niǔ chéng dú zì yí gè rú hé dǐ dàng de xǔ duō rén zhuó shí shòu le yī dùn quán jiǎo
”钮成独自一个，如何抵当得许多人，着实受了一顿拳脚。
lú cái kàn jiàn yín zi cáng zài dōu dù zhōng chě duàn dài zi duó guò qù le
卢才看见银子藏在兜肚中，扯断带子，夺过去了。
zhòng cháng gōng zài sān kǔ quàn fāng cái zhù shǒu tuī zhe niǔ chéng huí jiā
众长工再三苦劝，方才住手，推着钮成回家。
bù dào lú rán zài shū fáng zhōng yǐn yǐn tīng de mén shǒu xuān rǎng huàn guǎn mén de chá wèn
不道卢柟在书房中隐隐听得门首喧嚷，唤管门的查问。
tā de jiā fǎ zuì yán guǎn mén de kǒng pà lián lěi cóng shí bǐng shuō
他的家法最严，管门的恐怕连累，从实禀说。
lú rán jí jiào lú cái jìn qù shuō dào wǒ yǒu shì zài xiān jiā rén bù xǔ shàn fàng sī zhài pán suàn xiǎo mín rú yǒu cǐ děng dìng xíng zhuī huán yuán quàn zhòng zé zhú chū
卢柟即叫卢才进去，说道：“我有示在先，家人不许擅放私债，盘算小民，如有此等，定行追还原券，重责逐出。
nǐ zěn me gù wéi wǒ fǎ què yòu jié qiǎng gōng yín xíng xiōng dǎ tā
你怎么故违我法：却又截抢工银，行凶打他？
zhè děng fàng sì kě wù
这等放肆可恶。
dēng shí zhuī chū dōu dù yín zi bìng nà zhǐ wén qì dǎ le èr shí zhú chū bù yòng fēn fù guǎn mén de niǔ chéng lái shí zhe tā lái jiàn wǒ lǐng le yín quàn qù
”登时追出兜肚银子并那纸文契，打了二十，逐出不用，分付管门的：“钮成来时，着他来见我，领了银券去。
guǎn mén de lián shēng dā yìng chū lái bù tí
”管门的连声答应，出来，不题。
qiě shuō niǔ chéng gāng chī bǎo de jiǔ shí shòu le zhè dùn quán tou jiǎo jiān yín zi yuán bèi duó qù zhuǎn sī zhuǎn nǎo yù xiǎng yù qì
且说钮成刚吃饱得酒食，受了这顿拳头脚尖，银子原被夺去，转思转恼，愈想愈气。
dào bàn yè lǐ huǒ yì bān fā rè qǐ lái jué dào xīn tóu zhàng mèn nán guò cì rì biàn pá bù qǐ
到半夜里，火一般发热起来，觉道心头胀闷难过，次日便爬不起。
zhì dì èr rì zǎo shàng duì lǎo pó dào wǒ jué de shēn zi bù hǎo mò bù yào sǐ
至第二日早上，对老婆道：“我觉得身子不好，莫不要死？
nǐ kuài qù jiào wǒ gē ge lái shāng yì
你快去叫我哥哥来商议。
zì gǔ dào wú qiǎo bù chéng huà
”自古道：“无巧不成话。
yuán lái niǔ chéng yǒu gè dí qīn gē zǐ niǔ wén zhèng mài yǔ lìng shǐ tán zūn jiā wèi nú
”元来钮成有个嫡亲哥子钮文，正卖与令史谭遵家为奴。
jīn shì píng xī yě zēng dào tán jiā jǐ cì lù jìng yǐ shú gù cǐ jiào tā qù jiào
金氏平昔也曾到谭家几次，路径已熟，故此教他去叫。
dāng xià jīn shì tīng jiàn lǎo gōng shuō chū yào sǐ de huà xīn xià zháo máng dài zhuàn mén r mào zhe fēng hán yī jìng wǎng xiàn zhōng qù xún niǔ wén
当下金氏听见老公说出要死的话，心下着忙，带转门儿，冒着风寒，一径往县中去寻钮文。
nà tán zūn sì chù chá fǎng lú rán de shì guò bìng wú yī jiàn
那谭遵四处察访卢柟的事过，并无一件；
zhī xiàn yòu zài sān cuī cù dào shì gè liǎng nán zhī shì
知县又再三催促，到是个两难之事。
zhè yī rì zhèng zuò zài gōng xiè zhōng zhī jiàn yí gè fù rén huāng huāng zhāng zhāng de zǒu rù lái jǔ mù kàn shí bú shì bié rén què shì jiā rén niǔ wén de dì fù
这一日正坐在公廨中，只见一个妇人慌慌张张的走入来，举目看时，不是别人，却是家人钮文的弟妇。
jīn shì xiàng qián dào le wàn fú tóng dào qǐng wèn lìng shǐ wǒ jiā bó bo kě zài me
金氏向前道了万福，同道：“请问令史，我家伯伯可在么？
tán zūn dào dào xiàn mén qián mǎi xiǎo cài jiù lái nǐ yǒu shèn shì nèn bān jīng huáng
”谭遵道：“到县门前买小菜就来，你有甚事恁般惊惶？
jīn shì dào hǎo jiào lìng shǐ dé zhī wǒ zhàng fu qián rì yǔ lú jiàn shēng jiā rén lú cái fèi kǒu yè jiān jiù bìng qǐ lái rú jīn shí fēn chén zhòng tè lái xún bó bo qù shāng liáng
金氏道：“好教令史得知：我丈夫前日与卢监生家人卢才费口，夜间就病起来，如今十分沉重，特来寻伯伯去商量。
tán zūn wén yán bù shèng huān xǐ máng wèn dào qiě shuō wéi shèn yǔ tā jiā fèi kǒu
”谭遵闻言，不胜欢喜，忙问道：“且说为甚与他家费口？
jīn shì jí jiāng yǔ lú cái jiè yín qǐ zhí zhì xiāng dǎ zhī shì xì xì shuō le yī biàn
”金氏即将与卢才借银起，直至相打之事，细细说了一遍。
tán zūn dào yuán lái nèn dì
谭遵道：“原来恁地。
nǐ zhàng fū méi shì biàn bà yǒu xiē shān gāo shuǐ dī jí lái bào zhī bāo zài wǒ shēn shang yǔ nǐ chū qì
你丈夫没事便罢，有些山高水低，急来报知，包在我身上，与你出气。
hái yào tā yī zhù dà cái xiāng gòu nǐ xià bàn shì kuài huó
还要他一注大财乡，彀你下半世快活。
jīn shì dào ruò de lìng shǐ zhāng zhǔ kě zhī hǎo me
金氏道：“若得令史张主，可知好么。
zhèng shuō jiān niǔ wén yǐ huí
”正说间，钮文已回。
jīn shì jiāng zhè shì shuō zhī yī qí tóng qù
金氏将这事说知，一齐同去。
lín chū mén tán zūn yòu zhǔ cǔn dào rú yǒu biàn gù sù sù lái bào
临出门，谭遵又嘱忖道：“如有变故，速速来报。
niǔ wén yīng yǔn
”钮文应允。
lí le xiàn zhōng bù xiāo yí gè shí chén zǎo dào jiā zhōng
离了县中，不消一个时辰，早到家中。
tuī mén jìn qù bú jiàn yī xiē shēng xī dào chuáng shàng kàn shí bǎ èr rén xià zuò yī tiào
推门进去，不见一些声息，到床上看时，把二人吓做一跳。
yuán lái zhí jiāng jiāng tǐng zài shàng miàn bù zhī sǐ guò jǐ shí le
元来直僵僵挺在上面，不知死过几时了。
jīn shì biàn hào táo dà kū qǐ lái
金氏便号淘大哭起来。
zhèng shì fū qī běn shì tóng lín niǎo dà xiàn lái shí gè zì fēi
正是：夫妻本是同林鸟，大限来时各自飞。
nèi xiē dōng lín xī shè tīng de kū shēng dōu lái guān kàn qí dào hǔ yì bān de hòu shēng huó huó dǎ sǐ le
那些东邻西舍听得哭声，都来观看，齐道：“虎一般的后生，活活打死了。
kě lián kě lián
可怜，可怜。
niǔ wén duì jīn shì shuō dào nǐ qiě mò kū tóng qù bào yǔ wǒ zhǔ rén zài zuò qū chǔ
”钮文对金氏说道：“你且莫哭，同去报与我主人，再作区处。
jīn shì yī yán suǒ le dà mén zhǔ fù lín lǐ kàn qù zé gè gēn zhe niǔ wén jiù zǒu
”金氏依言，锁了大门，嘱付邻里看觑则个，跟着钮文就走。
nà lín lǐ zhōng shāng yì dào tā jiā yí dìng qù gào zhuàng le
那邻里中商议道：“他家一定去告状了。
dì fāng rén mìng zhòng qíng wǒ men yě xū chéng míng tuō le gàn xì
地方人命重情，我们也须呈明，脱了干系。
suí hòu yě wǎng xiàn lǐ qù chéng bào
”随后也往县里去呈报。
qí shí yuǎn jìn cūn fāng jǐn zhī niǔ chéng yǐ sǐ zǎo yǒu rén bào yǔ lú rán yuán shì shū lüè zhī rén liǎng rì niǔ chéng bù qù lǐng zhè yín quàn lián qí shì què yě wàng le jí zhì wén le cǐ xìn jí chāi rén qù xún huò lú cái sòng guān
其时远近村坊尽知钮成已死，早有人报与卢柟原是疏略之人，两日钮成不去领这银券，连其事却也忘了，及至闻了此信，即差人去寻获卢才送官。
nǎ zhī lú cái tīng jiàn niǔ chéng sǐ le liào dào bù kěn gān xiū yǐ xiān táo zhī yāo yāo bù zài huà xià
那知卢才听见钮成死了，料道不肯干休，已先桃之夭夭，不在话下。
qiě shuō niǔ wén jīn shì yī kǒu qì pǎo dào xiàn lǐ bào zhī tán zūn
且说钮文、金氏一口气跑到县里，报知谭遵。
tán zūn dà xǐ qiāo qiāo de xiān dào xiàn zhōng bǐng le zhī xiàn chū lái yǔ èr rén shuō míng jiù lǐ jiào le shuō huà liú shuǐ xiě qǐ zhuàng cí dān gào lú rán qiáng zhàn jīn shì bù suí jiāng niǔ chéng qín guī dǎ sǐ jiào èr rén jī gǔ jiào yuān
谭遵大喜，悄悄的先到县中，禀了知县，出来与二人说明就里，教了说话，流水写起状词，单告卢柟强占金氏不遂，将钮成擒归打死，教二人击鼓叫冤。
niǔ wén yī le jiā zhǔ lǐng zhe jīn shì bù guǎn sān qī niàn yī zhí le yí kuài mù chái bǎ gǔ luàn qiāo kǒu nèi yī piàn shēng jiào hǎn jiù mìng
钮文依了家主，领着金氏，不管三七念一，执了一块木柴，把鼓乱敲，口内一片声叫喊：“救命。
yá mén chāi yì zì yǒu tán zūn fēn fù bìng wú lán zǔ
衙门差役，自有谭遵分付，并无拦阻。
wāng zhī xiàn tīng de jī gǔ jí shí shēng táng huàn niǔ wén jīn shì zhì àn qián
汪知县听得击鼓，即时升堂，唤钮文、金氏至案前。
cái kàn zhuàng cí qià hǎo de lín yě dào le
才看状词，恰好地邻也到了。
zhī xiàn zhuān xīn zài lú rán shēn shàng yě bù kàn dì lín chéng zǐ shì zěn yàng qíng yáo jiǎ yì wèn le jǐ jù bù děng fā fáng jí shí chū qiān chāi rén tí lú rán lì kè fù xiàn
知县专心在卢柟身上，也不看地邻呈子是怎样情繇，假意问了几句，不等发房，即时出签，差人提卢柟立刻赴县。
gōng chāi yòu shòu le tán zūn de dīng zhǔ shuō dà yé nǎo de lú rán yào jǐn nǐ men cǐ qù zhī chú fù nǚ hái zi qí yú dàn shì nán zǐ hàn jìn shù ná lái
公差又受了谭遵的叮嘱，说：“大爷恼得卢柟要紧，你们此去，只除妇女孩子，其余但是男子汉，尽数拿来。
zhòng zào kuài sù zhī zhī xiàn yǔ lú jiàn shēng yǒu chóu kuàng qiě shì gè dà jiā ruò hái rén shǎo jìn bù dé tā dà mén suì jù qǐ sān xiōng sì dì gòng yǒu sì wǔ shí rén fēn míng shì yī qún měng hǔ
”众皂快素知知县与卢监生有仇，况且是个大家，若还人少，进不得他大门，遂聚起三兄四弟，共有四五十人，分明是一群猛虎。
cǐ shí lóng dōng rì duǎn tiān yǐ bàng wǎn tóng yún mì bù shuò fēng lǐn liè hǎo bù hán lěng
此时隆冬日短，天已傍晚，彤云密布，朔风凛冽，好不寒冷。
tán zūn yào fèng cheng zhī xiàn péi chū jiǔ jiāng yǔ zhòng rén xiān fā gè xìng tou
谭遵要奉承知县，陪出酒浆，与众人先发个兴头。
yī jiā diǎn qǐ yī gēn huǒ bǎ fēi bēn zhì lú jiā mén shǒu fā yī shēng hǎn qí qiǎng rù qù féng zhe de biàn ná
一家点起一根火把，飞奔至卢家门首，发一声喊，齐抢入去，逢着的便拿。
jiā rén men bù zhī wéi shèn xià de dōng dǎo xī wāi ér tí nǚ kū méi bēn yī tóu chù
家人们不知为甚，吓得东倒西歪，儿啼女哭，没奔一头处。
lú rán niáng zǐ zhèng tóng zhe yā huán men zài fáng zhōng wéi lú xiàng huǒ hū wén de wài miàn rén shēng dǐng fèi zhī dào shì lòu le huǒ jí jiào yā huán men guān kàn
卢柟娘子正同着丫鬟们，在房中围炉向火，忽闻得外面人声鼎沸，只道是漏了火，急叫丫鬟们观看。
shàng wèi dòng bù fáng mén kǒu zǎo yǒu jiā rén bào dào dà niáng bù hǎo le
尚未动步，房门口早有家人报道：“大娘，不好了。
wài biān wú shù rén zhí zhuó huǒ bǎ dǎ jìn lái yě
外边无数人执着火把，打进来也。
lú rán niáng zǐ hái rèn shì qiáng dào lái dǎ dòng jīng de sān shí liù gè yá chǐ rán dèng dèng de xiāng dǎ huāng máng jiào yā huán kuài bì shang fáng mén
”卢柟娘子还认是强盗来打动，惊得三十六个牙齿，柟磴磴的相打，慌忙叫丫鬟快闭上房门。
yán yóu wèi bì yī piàn huǒ guāng zǎo yǐ yōng rù fáng lǐ
言犹未毕，一片火光，早已拥入房里。
nèi xiē yā tou men bēn zǒu bù dié zhǐ jiào dài wáng ye ráo mìng
那些丫头们奔走不迭，只叫：“大王爷饶命。
zhòng rén dào hú shuō
”众人道：“胡说。
wǒ men shì běn xiàn dà yé chà lái ná lú rán de shén me dài wáng ye
我们是本县大爷差来拿卢柟的，什么大王爷。
lú rán niáng zǐ jiàn shuō zhè huà jiù míng bái xiàng rì zhàng fū dài màn le zhī xiàn jīn rì xún shì gù lái bǎi bù biàn dào jì shì gōng chāi nán dào bù zhī fǎ dù de
”卢柟娘子见说这话，就明白向日丈夫怠慢了知县，今日寻事故来摆布，便道：“既是公差，难道不知法度的？
wǒ jiā zǒng yǒu shì zài xiàn liàng lái bù guò hù hūn tián tǔ de shì bà le xū bú shì dà nì bù dào
我家总有事在县，量来不过户婚田土的事罢了，须不是大逆不道；
rú hé bái rì lǐ bù lái hēi yè jiān shuài lǐng duō rén míng huǒ zhí zhàng dǎ rù fáng wéi chéng jī qiǎng jié
如何白日里不来，黑夜间率领多人，明火执杖，打入房帷，乘机抢劫。
míng rì dào gōng táng shǎng qù jiǎng gāi de hé zuì
明日到公堂上去讲，该得何罪？
zhòng gōng chāi dào zhǐ yào hái le wǒ lú rán dàn píng dào gōng táng shǎng qù jiǎng
”众公差道：“只要还了我卢柟，但凭到公堂上去讲。
suì mǎn fáng biàn sōu yī guò zhǐ jiǎn qì mǐn bǎo wán qǔ gōu xiàng yì fāng cái chū mén
”遂满房遍搜一过，只拣器皿宝玩，取勾像意，方才出门。
yòu dǎ dào bié gè fáng lǐ bǎ jī qiè men dōu jīng de duǒ rù chuáng dǐ xià qù
又打到别个房里，把姬妾们都惊得躲入床底下去。
gè chù sōu dào bú jiàn lú rán liào xiǎng bì zài yuán shàng yī qí yòu gǎn rù qù
各处搜到，不见卢柟，料想必在园上，一齐又赶入去。
lú rán zhèng yǔ sì wǔ gè bīn kè zài nuǎn gé shàng yǐn jiǔ xiǎo yōu liǎng bàng chuī chàng
卢柟正与四五个宾客，在暖阁上饮酒，小优两傍吹唱。
qià hǎo chà qù ná lú cái de jiā rén zài nà lǐ huí huà yòu shì liǎng gè luàn hǎn shàng lóu bào dào xiàng gōng huò shì dào yě
恰好差去拿卢才的家人，在那里回话，又是两个乱喊上楼报道：“相公，祸事到也。
lú rán dài zuì wèn dào yǒu hé huò shì
”卢柟带醉问道：“有何祸事？
jiā rén dào bù zhī wéi shèn
”家人道“不知为甚？
xǔ duō rén dǎ jìn dà zhái qiǎng jié dōng xī féng zhe de biàn bèi ná zhù jīn yǐ dǎ rù xiàng gōng fáng zhōng qù le
许多人打进大宅抢劫东西，逢着的便被拿住，今已打入相公房中去了。
zhòng bīn kè bèi zhè yī jīng yī dī jiǔ yě wú le qí dào zhè shì wèi hé
”众宾客被这一惊，一滴酒也无了，齐道：“这是为何？
kě qù kàn lái
可去看来。
biàn yào qǐ shēn
”便要起身。
lú rán quán bù zài yì fǎn lán zhù dào yóu tā zì qiǎng wǒ men qiě zì chī jiǔ mò yào bài xìng
卢柟全不在意，反拦住道：“由他自抢，我们且自吃酒，莫要败兴。
kuài zhēn rè jiǔ lái
快斟热酒来。
jiā rén diē zú dào xiàng gōng wài biān nèn bān huāng luàn rú hé hái yào yǐn jiǔ
家人跌足道：“相公，外边恁般慌乱，如何还要饮酒。
shuō shēng wèi liǎo hū jiàn lóu qián yī pài huǒ guāng shǎn shuò zhòng gōng chāi qí yōng shàng lóu xià de nà jǐ gè xiǎo yōu mǎn lóu luàn gǔn wú chǔ cáng duǒ
”说声未了，忽见楼前一派火光闪烁，众公差齐拥上楼，吓得那几个小优满楼乱滚，无处藏躲。
lú rán dà nù hè dào shèn me rén
卢柟大怒，喝道：“甚么人？
gǎn dào cǐ fàng sì
敢到此放肆。
jiào rén kuài ná
”叫人快拿。
zhòng gōng chāi dào běn xiàn dà yé qǐng nǐ shuō huà zhǐ pà ná bù dé de
众公差道：“本县大爷请你说话，只怕拿不得的。
yī tiáo suǒ zǐ tào zài jǐng lǐ dào kuài zǒu
”一条索子，套在颈里道：“快走。
kuài zǒu
快走。
lú rán dào wǒ yǒu hé shì
”卢柟道：“我有何事？
zhè děng wú lǐ
这等无礼。
piān bù qù
偏不去。
zhòng gōng chāi dào lǎo shí shuō xiàng rì qǐng biàn qǐng nǐ bù dòng rú jīn ná dào yào ná qù de
”众公差道：“老实说：向日请便请你不动，如今拿到要拿去的。
qiān zhe suǒ zǐ tuī de tuī chě de chě yōng xià lóu lái
”牵着索子，推的推，扯的扯，拥下楼来。
jiā rén gòng ná le shí sì wǔ gè
家人共拿了十四五个。
zhòng rén hái xiǎng lián bīn kè dōu ná nèi zhōng yǒu rén rèn de jù shì guì jiā gōng zǐ yòu shì yǒu míng tóu xiù cái suì bù gǎn qù rě tā
众人还想连宾客都拿，内中有人认得俱是贵家公子，又是有名头秀才，遂不敢去惹他。
yī xíng rén lí le yuán zhōng yí lù nào chǎo chǎo zhí zhì xiàn lǐ
一行人离了园中，一路闹炒炒直至县里。
zhè jǐ gè bīn kè fàng xīn bù xià yě suí lái guān kàn
这几个宾客，放心不下，也随来观看。
duǒ guò de jiā rén yě zì chū tóu fèng zhe zhǔ mǔ zhī mìng jiāng le yín liǎng gǎn lái yāng rén shǐ yòng dǎ tàn bù zài huà xià
躲过的家人，也自出头，奉着主母之命，将了银两，赶来央人使用打探，不在话下。
qiě shuō wāng zhī xiàn zài táng děng hòu táng qián dēng lóng huǒ bǎ zhào huī hún rú bái zhòu sì xià jué bù wén yī xiē rén shēng
且说汪知县在堂等候，堂前灯笼火把，照辉浑如白昼，四下绝不闻一些人声。
zhòng gōng chāi yā lú rán děng zhí zhì dan chi xià jǔ mù kàn nǎ zhī xiàn mǎn miàn shā qì fēn míng zuò xia gè yán luó tiān zǐ
众公差押卢柟等，直至丹墀下，举目看那知县，满面杀气，分明坐下个阎罗天子。
liǎng xíng lì zú pái liè yě yǔ niú tóu yè chā wú èr
两行隶卒排列，也与牛头夜叉无二。
jiā rén men jiàn le zhè gè wēi shì yī gè gè dǎn zhàn xīn jīng
家人们见了这个威势，一个个胆战心惊。
zhòng gōng chāi pǎo shàng táng bǐng dào lú rán yī qí ná dào le
众公差跑上堂禀道：“卢柟一齐拿到了。
jiāng yī gān rén dài shàng yuè tái qí qí guì xià
”将一干人带上月台，齐齐跪下。
niǔ wén jīn shì lìng guì zài yī biān wéi yǒu lú rán tǐng rán jū zhōng ér lì
钮文、金氏另跪在一边，惟有卢柟挺然居中而立。
wāng zhī xiàn jiàn tā bù guì zǐ xì kàn le yī kàn lěng xiào dào shì yí gè tǔ háo jiàn le guān fǔ yóu nèn bān wú zhuàng
汪知县见他不跪，仔细看了一看，冷笑道：“是一个土豪，见了官府，犹恁般无状。
zài wài ān dé bù sì xíng wú jì
在外安得不肆行无忌。
wǒ qiě bù yǔ nǐ jì jiào zàn qǐng dào jiān lǐ qù zuò yī zuò
我且不与你计较，暂请到监里去坐一坐。
lú rán dào zǒu shàng sān sì bù héng tǐng zhe shēn zi shuō dào jiù dào jiān lǐ qù zuò yě bù fáng zhǐ yào shuō gè míng bái wǒ de hé zuì hūn yè chāi rén chāo méi
”卢柟倒走上三四步，横挺着身子说道“就到监里去坐也不妨，只要说个明白，我得何罪，昏夜差人抄没？
zhī xiàn dào nǐ qiáng zhàn liáng rén qī nǚ bù suí dǎ sǐ niǔ chéng zhè zuì yě bù jiào lú rán wén yán wēi wēi xiào dào wǒ zhī dào yǒu shèn tiān dà shì qíng wèi niǔ chéng zhī shì
”知县道：“你强占良人妻女不遂，打死钮成，这罪也不校”卢柟闻言，微微笑道：“我只道有甚天大事情，为钮成之事。
jù nǐ shuō zhǐ bù guò yào wǒ cháng tā mìng bà le hé xū dà jīng xiǎo guài
据你说止不过要我偿他命罢了，何须大惊小怪。
dàn niǔ chéng yuán xì wǒ jiā yōng nú yǔ jiā rén lú cái kǒu jué ér sǐ què yǔ wǒ wú gān
但钮成原系我家佣奴，与家人卢才口角而死，却与我无干。
jí shǐ shì wǒ dǎ sǐ yì wú sǐ zuì zhī lǜ ruò bì yù jiè bǐ zhèng cǐ héng jiā wú yǐng zhī zuì yǐ xuě sī yuàn wǒ lú rán bù nán qū chéng zhǐ pà gōng lùn nán mǐn
即使是我打死，亦无死罪之律，若必欲借彼证此，横加无影之罪，以雪私怨，我卢柟不难屈承，只怕公论难泯！
wāng zhī xiàn dà nù dào nǐ dǎ sǐ píng rén zhāo rán ěr mù què mào rèn wèi nú wū miè wèn guān kàng jù bù guì
汪知县大怒道：“你打死平人，昭然耳目，却冒认为奴，污蔑问官，抗拒不跪。
gōng táng zhī shàng shàng gǎn rú cǐ kuáng wàng píng rì háo hèng bù wèn kě zhī yǐ
公堂之上，尚敢如此狂妄，平日豪横，不问可知矣。
jīn qiě wù lùn rén mìng zhēn jiǎ zhǐ kàng nì fù mǔ guān gāi de hé zuì
今且勿论人命真假，只抗逆父母官，该得何罪？
hē jiào ná xià qù dǎ
喝教拿下去打。
zhòng gōng chāi qí shēng dā yìng gǎn xiàng qián yī bǎ jiū fān
众公差齐声答应，赶向前一把揪翻。
lú rán jiào dào shì kě shā ér bù kě rǔ wǒ lú rán táng táng hàn zi hé xī yī sǐ
卢柟叫道：“士可杀而不可辱，我卢柟堂堂汉子，何惜一死！
xíng
刑？
rèn píng yào wǒ rèn nà yī děng zuì wú bù rú mìng bù xiāo zé fá
任凭要我认那一等罪，无不如命，不消责罚。
zhòng gōng chāi nà lǐ yáo tā zuò zhǔ àn dào zài de dǎ le sān shí
”众公差那里繇他做主，按倒在地，打了三十。
zhī xiàn hē jiào zhù le bìng jiā rén qí fā xià yù zhōng jiān jìn
知县喝教住了，并家人齐发下狱中监禁。
niǔ chéng shī shǒu zháo dì fāng mǎi guān shèng liàn fā zhì guān tán hou yàn
钮成尸首着地方买棺盛殓，发至官坛候验。
niǔ wén jīn shì gān zhèng rén děng zhào bǎo tīng shěn
钮文、金氏干证人等，召保听审。
lú rán dǎ de xuè ròu lín lí liǎng gè jiā rén fú zhe yí lù dà xiào zǒu chū yí mén
卢柟打得血肉淋漓，两个家人扶着，一路大笑走出仪门。
zhè jǐ gè péng yǒu shàng qián xiāng yíng
这几个朋友上前相迎。
jiā rén men hái kǒng pà lái ná yuǎn yuǎn ér lì bù gǎn jìn shēn
家人们还恐怕来拿，远远而立，不敢近身。
zhòng you wèn dào wéi shèn shì jiù dào zhàng zé
众友问道：“为甚事，就到杖责？
lú rán dào bìng wú bié shì wāng zhī xiàn gōng bào sī chóu jiè jiā rén lú cái de jiǎ rén mìng zhuāng zài wǒ míng xià yào jiā gè xiǎo xiǎo sǐ zuì
”卢柟道：“并无别事，汪知县公报私仇，借家人卢才的假人命，妆在我名下，要加个小小死罪。
zhòng you jīng hài dào bù xìn yǒu cǐ děng qí yuān
”众友惊骇道：“不信有此等奇冤。
nèi zhōng yī yǒu dào bù dǎ jǐn dài xiǎo dì huí qù yǔ jiā fù shuō le míng rì lā hé xiàn xiāng shēn xiào lián yǔ xiàn gōng jiǎng míng
”内中一友道：“不打紧，待小弟回去，与家父说了，明日拉合县乡绅孝廉，与县公讲明。
liào xiàn gōng nán miè gōng lùn zì rán kāi shì
料县公难灭公论，自然开释。
lú rán dào bù xiāo xiōng děng fèi xīn dàn píng tā zěn dì bǎi bù bà le
”卢柟道：“不消兄等费心，但凭他怎地摆布罢了。
zhǐ yǒu yī jiàn jǐn shì fán dào jiā jiān shuō yī shēng jiào bǎ jiǔ duō sòng jǐ tán dào yù zhōng lái
只有一件紧事，烦到家间说一声，教把酒多送几坛到狱中来。
zhòng yǒu dào rú jīn jiǔ yě gāi shǎo yǐn
”众友道：“如今酒也该少饮。
lú rán xiào dào rén shēng guì zài shì yì pín fù róng rǔ jù shēn wài zhī shì gàn wǒ hé yǒu
”卢柟笑道：“人生贵在适意，贫富荣辱，俱身外之事，干我何有。
nán dào yīn tā yào hài wǒ jiù bù yǐn jiǔ le
难道因他要害我，就不饮酒了？
zhè shì yī kè yě shào bù dé de
这是一刻也少不得的。
zhèng zài nà lǐ shuō huà yí gè yù zú tuī zhe bèi dào kuài jìn yù qù yǒu huà lìng rì zài shuō
”正在那里说话，一个狱卒推着背道：“快进狱去，有话另日再说。
nà yù zú bú shì bié rén jiào zuò cài xián yě shì wāng zhī xiàn de yòng zhī rén
”那狱卒不是别人，叫做蔡贤，也是汪知县得用之人。
lú rán zhēng qǐ yǎn hè dào rán
卢柟睁起眼喝道：“柟！
kě wù
可恶！
wǒ zì shuō huà yǔ nǐ hé gān
我自说话，与你何干？
cài xián yě jiāo zào dào ā ya
蔡贤也焦躁道：“呵呀。
nǐ rú jīn shì zài guān rén fàn le zhè yàng gōng zǐ qì zhì qiě qǐng shōu qǐ yòng bu zháo le
你如今是在官人犯了，这样公子气质，且请收起，用不着了。
lú rán dà nù dào shén me zài guān rén fàn jiù bù jìn qù biàn zěn me
”卢柟大怒道：“什么在官人犯，就不进去，便怎么。
cài xián hái yào huí huà yǒu jǐ gè lǎo chéng de jiāng tā tuī kāi zuò hǎo zuò dǎi jiāng lú rán jìn le jiān mén zhòng you yě gè zì huí qù
”蔡贤还要回话，有几个老成的，将他推开，做好做歹，将卢柟进了监门，众友也各自回去。
lú rán jiā rén zì guī jiā huí fù zhǔ mǔ bù zài huà xià
卢柟家人自归家回复主母，不在话下。
yuán lái lú rán chū yá mén shí tán zūn jǐn suí zài hòu chá fǎng zhèi xiē shuō huà yī jù jù tīng de míng bái jìn yá bào yǔ zhī xiàn
原来卢柟出衙门时，谭遵紧随在后，察访这些说话，一句句听得明白，进衙报与知县。
zhī xiàn dào cì zǎo zhǐ shuō yǒu bìng bù chū táng lǐ shì
知县到次早只说有病，不出堂理事。
zhòng xiāng guān lái shí mén shàng rén lián tiè yě bù shòu
众乡官来时，门上人连帖也不受。
zhì wǔ hòu hū dì shēng táng huàn qí jīn shì yī gān rén fàn bìng wǔ zuò rén děng jiān zhōng diào chū lú rán zhǔ pú jìng qù jiǎn yàn niǔ chéng shī shǒu
至午后忽地升堂，唤齐金氏一干人犯，并忤作人等，监中吊出卢柟主仆，径去检验钮成尸首。
nà wǔ zuò rén yǐ zhī xiàn zhǔ zhī yì qīng shāng jǐn bào zuò zhòng shāng
那忤作人已知县主之意，轻伤尽报做重伤。
dì lín yě lǐ huì dé zhī xiàn yào yǔ lú rán zuò duì qí yǎo dìng lú rán dǎ sǐ
地邻也理会得知县要与卢柟作对，齐咬定卢柟打死。
zhī xiàn yòu hōng lú rán jiāng chū niǔ chéng yōng gōng wén quàn zhǐ rèn zuò jiǎ de jìn jiē chě suì
知县又哄卢柟将出钮成佣工文券，只认做假的，尽皆扯碎。
yán xíng kǎo dǎ wèn chéng sǐ zuì yòu jiā èr shí dà bǎn cháng jiā shǒu niǔ xià zài sǐ qiú láo lǐ
严刑拷打，问成死罪，又加二十大板，长枷手扭，下在死囚牢里。
jiā rén men yī gài sān shí mǎn tú sān nián zhào bǎo tīng hòu fā luò
家人们一概三十，满徒三年，召保听候发落。
jīn shì niǔ wén yī gān zhèng rén děng fā huí níng jiā
金氏、钮文一干证人等，发回宁家。
shī guān sì xiáng zhuǎn dìng duó
尸棺俟详转定夺。
jiāng zhāo yáo dié chéng wén àn bìng lú rán kàng nì bù guì děng qíng xì xì kāi zǎi zài nèi bèi wén shēn bào shàng sī
将招繇叠成文案，并卢柟抗逆不跪等情，细细开载在内，备文申报上司。
suī zhòng xiāng shēn lì wèi shēn lǐ zhī xiàn zhí yì bù cóng
虽众乡绅力为申理，知县执意不从。
yǒu shī wèi zhèng xiàn lìng cóng lái kě pò jiā yě cháng fēi zuì yì kān jiē
有诗为证：县令从来可破家，冶长非罪亦堪嗟。
fú táng jīn rì róng gāo shì míng pǔ wú rén lǐ bǎi huā
福堂今日容高士，名圃无人理百花。
qiě shuō lú rán běn shì guì jiè zhī rén shēng xià yí gè nóng kē chuāng r jiù yào qǐng yī jiā tiáo zhì de rú hé jīng de zhè děng xíng zhàng
且说卢柟本是贵介之人，生下一个脓窠疮儿，就要请医家调治的，如何经得这等刑杖？
dào de yù zhōng hūn mí bù xǐng
到得狱中，昏迷不醒。
xìng xǐ hé jiān de rén zhī tā shì gè yǒu qián zhǔ ér fèng cheng bù xiá liú shuǐ bǎ gāo yào mò yào sòng lái
幸喜合监的人，知他是个有钱主儿，奉承不暇，流水把膏药末药送来。
jiā zhōng niáng zǐ yòu qǐng tài yī lái tiáo zhì wài xiū nèi bǔ bù gōu yī yuè píng fú rú jiù
家中娘子又请太医来调治，外修内补，不勾一月，平服如旧。
nèi xiē qīn yǒu luò yì bù jué dào jiān zhōng hòu wèn
那些亲友，络绎不绝到监中候问。
yù zú rén děng yǐ dé le yín zi huān tiān xǐ dì yáo tā men zhí jìn zhí chū bìng wú lán zǔ
狱卒人等，已得了银子，欢天喜地，繇他们直进直出，并无拦阻。
nèi zhōng dān yǒu cài xián shì zhī xiàn xīn fù rú fēi bǐng zhī xiàn zhǔ xū dì dào jiān diǎn zhá sōu chū wǔ liù rén lái què dōu shì yǒu míng wàng de jǔ rén xiù shì bù hǎo jiāng tā nán wéi jiào rén sòng chū yù mén
内中单有蔡贤是知县心腹，如飞禀知县主，魆地到监点闸，搜出五六人来，却都是有名望的举人秀士，不好将他难为，教人送出狱门。
yòu bǎ lú rán dǎ shàng èr shí
又把卢柟打上二十。
sì wǔ gè yù zú yī gài zhòng zé
四五个狱卒，一概重责。
nà yù zú men míng zhī shì cài xián de yuán gù yǎo yá qiè chǐ yīn shì xiàn zhǔ de yòng zhī rén shuí gǎn yǔ tā jì jiào
那狱卒们明知是蔡贤的缘故，咬牙切齿，因是县主得用之人，谁敢与他计较。
nà lú rán píng rì shòu yòng de gāo táng dà shà jǐn yī yù shí yǎn nèi jiàn de shì zhú mù huā huì ěr zhōng wén de shì shēng xiāo xì lè
那卢柟平日受用的高堂大厦，锦衣玉食，眼内见的是竹木花卉，耳中闻的是笙箫细乐。
dào le wǎn jiān jiāo jī měi qiè yǐ cuì wēi hóng shì shén xiān bān sǎn dàn de rén
到了晚间，娇姬美妾，倚翠偎红，似神仙般散诞的人。
rú jīn zuò yú yù zhōng zhù de què shì zuàn tóu bù jìn bàn tā bù dǎo de fáng zi yǎn qián jiàn de wú fēi sǐ fàn zhòng qiú yǔ yán cáo zá miàn mù xiōng wán fēn míng yī bān yāo mó guǐ guài ěr zhōng wén de bù guò shì jiǎo liào shǒu niǔ tiě liàn zhī shēng
如今坐于狱中，住的却是钻头不进半塌不倒的房子，眼前见的无非死犯重囚，语言嘈杂，面目凶顽，分明一班妖魔鬼怪，耳中闻的不过是脚镣手杻铁链之声。
dào le wǎn jiān tí líng hē hào jī tuò míng luó chàng nà gē ér hé děng qī cǎn
到了晚间，提铃喝号，击柝鸣锣，唱那歌儿，何等凄惨。
tā suī shì háo mài zhī rén jiàn le zhè bān jǐng xiàng yě wèi miǎn dǔ wù shāng qíng hèn bù dé lèi xià qǐng kè shēng chū liǎng gè chì bǎng fēi chū yù zhōng
他虽是豪迈之人，见了这般景象，也未免睹物伤情，恨不得肋下顷刻生出两个翅膀飞出狱中；
yòu hèn bù dé tí bǎ bǎn fǔ pī kāi yù mén lián zhòng fàn yě dōu fàng zǒu
又恨不得提把板斧，劈开狱门，连众犯也都放走。
yī niàn zhuǎn zhe shòu rǔ guāng jǐng máo fā dǎo shù hèn dào wǒ lú rán zuò le yī shì hǎo hàn què sòng zài zhè gè è zéi shǒu lǐ
一念转着受辱光景，毛发倒竖，恨道：“我卢柟做了一世好汉，却送在这个恶贼手里！
rú jīn xiàn yú cǐ jiān zěn néng gōu chū tóu rì zi
如今陷于此间，怎能勾出头日子。
zǒng rán zhèng dé chū qù yì yǒu hé yán jiàn rén
总然挣得出去，亦有何颜见人。
yào zhè xìng mìng hé yòng
要这性命何用？
bù rú xún gè zì jìn dào de gān jìng
不如寻个自尽，到得干净。
yòu xiǎng dào bù kě bù kě
”又想道：“不可，不可。
xī rì chéng tāng wén wáng yǒu xià tái yǒu lǐ zhī qiú sūn bìn mǎ qiān yǒu yuè zú fǔ xíng zhī rǔ zhè jǐ gè dōu shì shèng xián shàng rěn rǔ dài shí wǒ lú rán qǐ kě duǎn jiàn
昔日成汤、文王，有夏台、羑里之囚，孙膑、马迁有刖足腐刑之辱：这几个都是圣贤，尚忍辱待时，我卢柟岂可短见。
què yòu xiǎng dào wǒ lú rán xiāng zhī mǎn tiān xià shēn liè jìn shēn zhě yě bù shǎo nán dào jí nàn zhōng jiù zuò guān chéng bài
”却又想道：“我卢柟相知满天下，身列缙绅者也不少，难道急难中就坐观成败？
hái shì tā men bù xiǎo de wǒ shòu cǐ qí yuān
还是他们不晓得我受此奇冤？
xū suǒ xiě shū qù tōng zhī jiào tā men dào shàng sī chù wǎn huí
须索写书去通知，教他们到上司处挽回。
suì xiě qǐ ruò gān shū qǐ chà jiā rén fēn tóu tóu dì nèi xiē xiāng zhī
”遂写起若干书启，差家人分头投递那些相知。
yě yǒu jiàn rèn yě yǒu lín xià jiàn le shū zhá wú bù hài rán
也有见任，也有林下，见了书札，无不骇然。
yě yǒu zhí dá wāng zhī xiàn yào tā kuān zuì de yě yǒu tuō shàng sī kāi zhāo de
也有直达汪知县，要他宽罪的，也有托上司开招的。
nèi xiē shàng sī guān yī lái yě xiǎo de lú rán shì dāng jīn cái zǐ yǒu xīn kāi shì dōu bǎ zhāo xiáng bó xià xiàn lǐ
那些上司官，一来也晓得卢柟是当今才子，有心开释，都把招详驳下县里。
huí shū zhōng yòu lù gè tí mù jiào lú rán jiā shǔ qián qù gào zhuàng zhuǎn pī bié yá mén kāi zhāo chū zuì
回书中又露个题目，教卢柟家属前去告状，转批别衙门开招出罪。
lú rán dé le cǐ xìn xīn zhōng àn xǐ jí jiào jiā rén wǎng gè shàng sī sù yuān
卢柟得了此信，心中暗喜，即教家人往各上司诉冤。
guǒ rán dōu pī fā běn fǔ lǐ xíng kān wèn
果然都批发本府理刑勘问。
lǐ xíng guān xiān yǐ yǒu rén zhì yì bù zài huà xià
理刑官先已有人致意，不在话下。
què shuō wāng zhī xiàn jǐ rì jiān lián jiē shù shí fēng shū zhá dōu shì yǔ lú rán qiú jiě de
却说汪知县几日间连接数十封书札，都是与卢柟求解的。
zhèng zài chóu chú hū jiàn gè shàng sī zhāo xiáng yòu dōu bó zhuǎn
正在踌躇，忽见各上司招详，又都驳转。
guò le jǐ rì lǐ xíng tīng yòu xíng pái dào xiàn diào juàn tí rén yǐ míng zhī shàng sī yǒu kāi zhāo fàng tā zhī yì xīn xià lǎo dà jīng jù xiǎng dào zhè sī guǒ rán shén tōng guǎng dà shēn zi zuò zài yù zhōng zěn me gè chù guān jié yǐ shì bù zhì dào le
过了几日，理刑厅又行牌到县，吊卷提人，已明知上司有开招放他之意，心下老大惊惧，想道：“这厮果然神通广大，身子坐在狱中，怎么各处关节已是布置到了？
ruò cǐ fān tuō lòu chū qù rú hé ráo de wǒ guò
若此番脱漏出去，如何饶得我过。
yī bū zuò èr bù xiū ruò bù zhǎn cǎo chú gēn kǒng yǒu hòu huàn
一不做，二不休，若不斩草除根，恐有后患。
dàng wǎn chà tán zūn xià yù jiào yù zú cài xián ná lú rán dào yǐn pì zhī chù biàn shēn biān piáo dǎ gōu bàn sǐ tuī dǎo zài dì fù le shǒu zú bǎ tǔ náng yā zhù kǒu bí nà xiāo yí gè shí chén wū hū āi zāi
”当晚差谭遵下狱，教狱卒蔡贤拿卢柟到隐僻之处，遍身鞭朴，打勾半死，推倒在地，缚了手足，把土囊压住口鼻，那消一个时辰，呜呼哀哉。
kě lián mǎn fù wén zhāng dào cǐ yuān chén yù dǐ
可怜满腹文章，到此冤沉狱底。
zhèng shì yīng xióng cháng bào qiān nián hèn fēng mù hán yān kōng duàn hún
正是：英雄常抱千年恨，风木寒烟空断魂。
huà fēn liǎng tóu què shuō jùn xiàn yǒu gè xún bǔ xiàn chéng xìng dǒng míng shēn gòng shì chū shēn rèn shì qiáng gàn yòng fǎ píng shuǎ jiàn wāng zhī xiàn jiāng lú rán qū xiàn dà bì shí fēn bù píng zhǐ yīn guān bēi zhí xiǎo bù hǎo kāi kǒu
话分两头，却说濬县有个巡捕县丞，姓董名绅，贡士出身，任事强干，用法平耍见汪知县将卢柟屈陷大辟，十分不平，只因官卑职小，不好开口。
měi xià yù chá diǎn biàn yǔ lú rán tán lùn liǎng xià suì chéng xiāng zhī
每下狱查点，便与卢柟谈论，两下遂成相知。
nà wǎn qià hǎo yě jìn jiān xún shì bú jiàn le lú rán
那晚恰好也进监巡视，不见了卢柟。
wèn zhòng yù zú shí dōu bù kěn shuō
问众狱卒时，都不肯说。
nǎo dòng xìng zi yī piàn shēng hē dǎ fāng cái dī dī shuō dà yé chà tán lìng shǐ lái tǎo qì jué yǐ ná xiàng hòu biān qù le
恼动性子，一片声喝打，方才低低说：“大爷差谭令史来讨气绝，已拿向后边去了。
dǒng xiàn chéng dà jīng dào dà yé nǎi yī xiàn fù mǔ nà yǒu cǐ shì
”董县丞大惊道：“大爷乃一县父母，那有此事？
bì shì nǐ men zhèi xiē nú cái suǒ zhà bù suí gù cǐ móu tā xìng mìng kuài yǐn wǒ qù xún lái
必是你们这些奴才，索诈不遂，故此谋他性命，快引我去寻来。
zhòng yù zú bù gǎn wéi nì zhí yǐn zhì hòu biān yī tiáo jiā dào zhōng pī miàn zhuàng zhe tán zūn cài xián
”众狱卒不敢违逆，直引至后边一条夹道中，劈面撞着谭遵、蔡贤。
hē jiào ná zhù shàng qián guān kàn zhī jiàn lú rán yǎng zài dì shàng shǒu zú jìn jiē bǎng fù miàn shàng yā gè tǔ náng
喝教拿祝上前观看，只见卢柟仰在地上，手足尽皆绑缚，面上压个土囊。
dǒng xiàn chéng jiào zuǒ yòu tí qǐ tǔ náng gāo shēng jiào huàn
董县丞叫左右提起土囊，高声叫唤。
yě shì lú rán mìng bù gāi sǐ jiàn jiàn sū xǐng
也是卢柟命不该死，渐渐苏醒。
yǔ tā jiě qù shéng suǒ fú zhì fáng zhōng xún xiē rè tāng chī le fāng néng shuō huà
与他解去绳索，扶至房中，寻些热汤吃了，方能说话。
nǎi jiāng tán zūn zhǐ huī cài xián dǎ mà móu hài qíng yóu shuō chū
乃将谭遵指挥蔡贤打骂谋害情由说出。
dǒng xiàn chéng ān wèi yī fān jiào rén fú shì tā shuì xià
董县丞安慰一番，教人伏事他睡下。
rán hòu dài tán zūn èr rén dào yú tīng shàng sī xiǎng zhè shì suī chū shì xiàn zhǔ zhī yì liào jīn bài lù yě bù gǎn chéng rèn
然后带谭遵二人到于厅上，思想：“这事虽出是县主之意，料今败露，也不敢承认。
yù yào kǎo wèn tán zūn yòu xiǎng tā shì xiàn zhǔ xīn fù zhī dào wǒ bù cún tǐ miàn fǎn wèi bù měi
欲要拷问谭遵，又想他是县主心腹，只道我不存体面，反为不美。
dān huàn guò cài xián yào tā zhāo chéng yǔ tán zūn suǒ zhà bù suí tóng móu lú rán xìng mìng
”单唤过蔡贤，要他招承与谭遵索诈不遂，同谋卢柟性命。
nà cài xián chū shí zhǐ tuī xiàn zhǔ suǒ qiǎn bù kěn zhāo chéng
那蔡贤初时只推县主所遣，不肯招承。
dǒng xiàn chéng dà nù hē jiào jiā qǐ lái
董县丞大怒，喝教夹起来。
nà zhòng yù zú yīn cài xián xiàng rì bào xiàn zhǔ lái zhá jiān dǎ le bǎn zi xīn zhōng huái hèn xún guò yī fù jí duǎn jí jǐn de jiā gùn cái tào shǎng qù jiù hǎn jiào qǐ lái lián chēng yuàn zhāo
那众狱卒因蔡贤向日报县主来闸监，打了板子，心中怀恨，寻过一副极短极紧的夹棍，才套上去，就喊叫起来，连称：“愿招。
dǒng xiàn chéng jí biàn jiào zhù le
”董县丞即便教住了。
zhòng yù zú hèn zhe qián rì de dú qì zhǐ zuò bù tīng jiàn dào wu mìng shōu jǐn jiā de cài xián jiào diē jiào niang lián zǔ zōng shí qī bā dài jǐn jiào chū lái
众狱卒恨着前日的毒气，只做不听见，倒务命收紧，夹得蔡贤叫爹叫娘，连祖宗十七八代尽叫出来。
dǒng xiàn chéng lián shēng hē zhù fāng cái fàng le
董县丞连声喝住，方才放了。
bǎ zhǐ bǐ yào tā qīn gòng
把纸笔要他亲供。
cài xián zhǐ de yī zhe dǒng xiàn chéng shuō huà gòng zhāo
蔡贤只得依着董县丞说话供招。
dǒng xiàn chéng jiāng lái xiù guò fēn fù zhòng yù zú cǐ èr rén bù xǔ shàn zì shì fàng dài wǒ jiàn guò dà ye rán hòu lái qǔ qǐ shēn chū yù huí yá lián yè bèi le wén shū
董县丞将来袖过，分付众狱卒：“此二人不许擅自释放，待我见过大爷，然后来龋”起身出狱回衙，连夜备了文书。
cì zǎo wāng zhī xiàn shēng táng biàn qù qīn dì
次早汪知县升堂，便去亲递。
wāng zhī xiàn yīn bú jiàn tán zūn huí fù zhèng zài yí huò
汪知县因不见谭遵回复，正在疑惑；
yòu jiàn dǒng xiàn chéng chéng shuō zhè shì àn chī yī jīng xīn zhōng suī hèn tā chōng pò le wǎng què yòu nài hé tā bù dé
又见董县丞呈说这事，暗吃一惊，心中虽恨他冲破了网，却又奈何他不得。
kàn le wén shū zhǐ guǎn yáo tóu kǒng méi zhè shì
看了文书，只管摇头：“恐没这事。
dǒng xiàn chéng dào shì wǎn shēng qīn yǎn jiàn de zěn shuō méi yǒu
”董县丞道：“是晚生亲眼见的，怎说没有？
táng zūn ruò bù xìn huàn èr rén duì zhèng biàn liǎo
堂尊若不信，唤二人对证便了。
nà tán zūn yóu kě shù zhè cài xián zuì shì wú lǐ lián táng zūn yě hái wū miè
那谭遵犹可恕，这蔡贤最是无理，连堂尊也还污蔑。
ruò bù jiū zhì hé yǐ chéng jiè hòu rén
若不究治，何以惩戒后人。
wāng zhī xiàn bèi dào zhe xīn shì mǎn miàn tòng hóng shēng pà chuán yáng chū qù huài le míng shēng zhǐ de bǎ cài xián wèn tú fā qiǎn
”汪知县被道着心事，满面通红，生怕传扬出去，坏了名声，只得把蔡贤问徒发遣。
zì cǐ huái hèn dǒng xiàn chéng xún liǎng jiàn fēng liú shì guò cān yù shàng sī bà guān ér qù
自此怀恨董县丞，寻两件风流事过，参与上司，罢官而去。
cǐ shì hòu huà bù tí
此是后话不题。
zài shuō wāng zhī xiàn yīn cǐ móu bù xié suì jù jiē chéng sòng gè shàng sī yòu chāi rén wǎng jīng zhōng chuán sòng yào dào zhī rén
再说汪知县因此谋不谐，遂具揭呈，送各上司，又差人往京中传送要道之人。
dà dǐ shuō lú rán shì fù héng xíng xiāng dǎng jié jiāo shì yào dǎ sǐ píng rén kàng sòng wèn guān yíng móu guān jié xī tú tuō zuì
大抵说：卢柟恃富横行乡党，结交势要，打死平人，抗送问官，营谋关节，希图脱罪。
bǎ qíng jié zuò de shí fēn lì hài wú fēi yào zhāng yáng qí shì shǐ rén bù gǎn jiù yuán
把情节做得十分利害，无非要张扬其事，使人不敢救援。
yòu jiào tán zūn jiāng jīn shì chū míng lián yè kè qǐ yuān dān biàn chǔ zhān tiè
又教谭遵将金氏出名，连夜刻起冤单，遍处粘帖。
bù zhì tíng dāng rán hòu bèi wén qǐ jiè dào fǔ
布置停当，然后备文起解到府。
nà tuī guān yuán shì méi dān dāng nuò qiè zhī bèi jiàn le zhī xiàn jiē tiě bìng jīn shì yuān dān guǒ rán kǒng pà shì fēi bù gǎn kāi zhāo zhào jiù shēn bào shàng sī
那推官原是没担当懦怯之辈，见了知县揭帖并金氏冤单，果然恐怕是非，不敢开招，照旧申报上司。
dà fán xíng yù jīng guò lǐ xíng wèn jié bié guān jiù bù gǎn gǎi dòng
大凡刑狱，经过理刑问结，别官就不敢改动。
lú rán zhǐ wàng zhè fān tuō lí láo yù shuí dào fǎn zuò shí le yī zhòng sǐ àn yī jiù fā xià jùn xiàn yù zhōng jiān jìn
卢柟指望这番脱离牢狱，谁道反坐实了一重死案，依旧发下濬县狱中监禁。
hái zhǐ wàng zhī xiàn qù rèn zài tú zhāo xuě
还指望知县去任，再图昭雪。
nǎ zhī wāng zhī xiàn yīn bān fān le gè yǒu míng fù háo jīng zhōng duō dào tā yǒu fēng lì dào de le gè měi míng xíng qǔ rù jīng shēng wèi jǐ shì zhī zhí
那知汪知县因扳翻了个有名富豪，京中多道他有风力，到得了个美名，行取入京，升为给事之职。
tā yǐ jū dāng dào lú rán zǒng yǒu tōng tiān shè de de shén tōng yě méi rén gǎn fān tā zhāo àn
他已居当道，卢柟总有通天摄地的神通，也没人敢翻他招案。
yǒu yī xún àn yù shǐ fán mǒu lián qí yuān wǎng kāi zhāo shì zuì
有一巡按御史樊某，怜其冤枉，开招释罪。
wāng jǐ shì zhī dào shòu yì yǔ tóng kē guān hé fán xún àn yī běn shuō tā dé le huì lù mài fàng zhòng qiú bà guān huí qù zhe fǔ xiàn yuán ná lú rán xià yù
汪给事知道，授意与同科官，劾樊巡按一本，说他得了贿赂，卖放重囚，罢官回去，着府县原拿卢柟下狱。
yīn cǐ hòu lái shàng sī suī zhī qí yuān shuí kěn shě le zì jǐ guān zhí chū tā de zuì míng
因此后来上司虽知其冤，谁肯舍了自己官职，出他的罪名。
guāng yīn xùn sù lú rán zài yù bù jué yòu shì shí yǒu yú nián jīng le liǎng gè xiàn guān
光阴迅速，卢柟在狱不觉又是十有余年，经了两个县官。
nà shí jīn shì niǔ wén suī dōu bìng gù wāng jǐ shì què shēng le jīng táng zhī zhí wēi shì zhèng shèng lú rán yě bù zuò chū yù zhǐ wàng bù dào zāi xīng jiāng tuì nà nián yòu xuǎn yí gè xīn zhī xiàn dào rèn
那时金氏、钮文，虽都病故，汪给事却升了京堂之职，威势正盛，卢柟也不做出狱指望，不道灾星将退，那年又选一个新知县到任。
zhǐ yīn zhè guān rén lái yǒu fèn jiào cǐ rì zhòng yīn fāng qǐ zhào jīn zhāo gān lù bù chéng shuāng
只因这官人来，有分教：此日重阴方启照，今朝甘露不成霜。
què shuō jùn xiàn xīn rèn zhī xiàn xìng lù míng guāng zǔ nǎi zhè jiāng jiā xīng fǔ píng hú xiàn rén shì
却说濬县新任知县，姓陆名光祖，乃浙江嘉兴府平湖县人氏。
nà guān rén xiōng cáng jǐn xiù fù yǐn zhū jī yǒu jīng tiān wěi dì zhī cái jì shì ān mín zhī shù
那官人胸藏锦绣，腹隐珠玑，有经天纬地之才，济世安民之术。
chū jīng shí wāng gōng céng bǎ lú rán de shì xiāng zhǔ xīn xià jiù yǒu xiē yí huò xiǎng dào suī shì tā jiù rèn zhī shì jīn yǐ nián jiǔ yǔ tā hái yǒu shén xiāng gān zhūn zhūn jiào yù
出京时，汪公曾把卢柟的事相嘱，心下就有些疑惑，想道：“虽是他旧任之事，今已年久，与他还有甚相干，谆谆教谕？
qí zhōng bì yǒu yuán gù
其中必有缘故。
dào rèn zhī hòu fǎng wèn yì zhōng xiāng shēn dōu wèi chēng wang xù qí dé zuì zhī yáo
”到任之后，访问邑中乡绅，都为称枉，叙其得罪之繇。
lù gōng hái kǒng lú rán shì gè fù jiā yāng měi xià de wèi gǎn quán xìn
陆公还恐卢柟是个富家，央浼下的，未敢全信。
yòu sì xià àn àn tǐ fǎng suǒ shuō jiē tóng nǎi dào jì wèi mín shàng qǐ kě yǐ sī yuàn luó zhī xiàn rén dà pì
又四下暗暗体访，所说皆同，乃道：“既为民上，岂可以私怨罗织，陷人大辟？
yù yào shēn wén dào shàng sī yǔ tā zhāo xuě yòu xiǎng dào ruò xiān shēn shàng sī bì rán xíng chá bó kān biàn bù néng jué jié liǎo shì bù rú xiān kāi shì le rán hòu shēn bào
”欲要申文到上司，与他昭雪，又想道：“若先申上司，必然行查驳勘，便不能决截了事，不如先开释了，然后申报。
suì diào chū nà zōng juǎn lái xì xì zhā kàn qián hòu zhāo yáo bìng wú yī háo kòng xì
”遂吊出那宗卷来，细细查看，前后招繇，并无一毫空隙。
fǎn fù kàn le jǐ cì xiǎng dào cǐ shì bù dé lú cái rú hé jié àn
反复看了几次，想道：“此事不得卢才，如何结案？
nǎi chū bǎi jīn wèi xìn shǎng qián lì xiàn yǔ bǔ yì yào ná lú cái
”乃出百金为信赏钱，立限与捕役要拿卢才。
bù yī yuè hū rán huò dào jiāng yán xíng jiū xùn shěn chū zhēn qíng
不一月，忽然获到，将严刑究讯，审出真情。
suì yuán bǐ pī yún shěn de niǔ chéng yǐ lǐng gōng shí yín yú lú rán jiā wèi lú cái kòu zhài yǐ zhì zhēng dòu zé niǔ chéng wéi lú shì zhī gù gōng rén yě míng yǐ
遂援笔批云：审得钮成以领工食银于卢柟家，为卢才叩债，以致争斗，则钮成为卢氏之雇工人也明矣。
gù gōng rén sǐ wú jiā wēng cháng mìng zhī lǐ
雇工人死，无家翁偿命之理。
kuàng fàng zhài zhě cái kòu zhài zhě cái sī dǎ zhě yì cái shì cái zuò rán lǜ hé chēng yān
况放债者才，叩债者才，厮打者亦才，释才坐柟，律何称焉？
cái dùn bú dào guān lěi jí jiā wēng sǐ yǒu yú gū nǐ dǐ bù wǎng
才遁不到官，累及家翁，死有余辜，拟抵不枉。
lú rán jiǔ yú yù yì yī shí zhī ě yě
卢柟久于狱，亦一时之厄也。
xiāng yìng shì fàng yún yún
相应释放云云。
dāng rì jiān zhōng qǔ chū lú rán dāng táng dǎ kāi jiā niǔ shì fàng huí jiā
当日监中取出卢柟，当堂打开枷杻，释放回家。
hé yá mén rén wú bù jīng hài jiù shì lú rán yě chū zì yì wài shén yǐ wéi yì
合衙门人无不惊骇，就是卢柟也出自意外，甚以为异。
lù gōng bèi qí shēn wén bǎ lú cái qǐ xìn gēn yáo bìng shòu wang shǐ mò yī yī kāi xù qīn zhì fǔ zhōng xiāng jiàn àn yuàn chéng dì
陆公备齐申文，把卢才起衅根繇，并受枉始末，一一开叙，亲至府中，相见按院呈递。
àn yuàn kàn le shēn wén dào tā shàn xíng kāi shì bì yǒu sī bì wèn dào wén de lú rán jiā zhōng shén fù xián lìng dú bù bì xián hū
按院看了申文，道他擅行开释，必有私弊，问道：“闻得卢柟家中甚富，贤令独不避嫌乎？
lù gōng dào zhī xiàn dàn zhī fèng fǎ bù zhī bì xián
”陆公道：“知县但知奉法，不知避嫌。
dàn zhī wèn qí wang bù wǎng bù zhī wèn qí fù bù fù
但知问其枉不枉，不知问其富不富。
ruò shì bù wǎng yí qí yì wú shēng lǐ
若是不枉，夷齐亦无生理；
ruò shì wang táo zhū yì wú sǐ fǎ
若是枉，陶朱亦无死法。
àn yuàn jiàn shuō de cí zhèng lǐ zhí gèng bù zài wèn nǎi dào xī zhāng gōng wèi tíng wèi yù wú yuān mín xián lìng jìn zhī yǐ
”按院见说得词正理直，更不再问，乃道：“昔张公为廷尉，狱无冤民，贤令近之矣。
gǎn bù lǐng jiào
敢不领教。
lù gōng cí xiè ér chū bù tí
”陆公辞谢而出，不题。
qiě shuō lú rán huí zhì jiā zhōng hé mén qìng xìng qīn yǒu jǐn lái xiāng hè
且说卢柟回至家中，合门庆幸，亲友尽来相贺。
guò le shù rì lú rán chāi rén dǎ tīng lù gōng yǐ shì huí xiàn yào qù zuò xiè
过了数日，卢柟差人打听陆公已是回县，要去作谢。
tā què yě sù wèi ér xíng huàn le qīng yī xiǎo mào
他却也素位而行，换了青衣小帽。
niáng zǐ dào shòu le lù gōng zhè bān dà dé dà ēn xū bèi xiē lǐ wù qù xiè tā biàn hǎo
娘子道：“受了陆公这般大德大恩，须备些礼物去谢他便好。
lú rán dào wǒ kàn lù gōng suǒ wèi shì gè yǒu gān dǎn de háo jié bù bǐ nà wò chuò tān lì de xiǎo bèi
”卢柟道：“我看陆公所为，是个有肝胆的豪杰，不比那龌龊贪利的小辈。
ruò sòng lǐ qù fǎn qīng xiè tā le
若送礼去，反轻亵他了。
niáng zǐ dào zěn jiàn de shì fǎn wèi qīng xiè
娘子道：“怎见得是反为轻亵？
lú rán dào wǒ chén yuān shí yú zài shàng guān jiē bì xián bù kěn jiàn yuán
”卢柟道：“我沉冤十余载，上官皆避嫌不肯见原。
lù gōng chū lì cǐ dì jí lián zhī wang yì rán kāi shì cǐ fēi yǒu shí èr fēn cái zhì shí èr fēn dǎn shí ān néng rú cǐ
陆公初莅此地，即廉知枉，毅然开释，此非有十二分才智，十二分胆识，安能如此。
jīn ruò yǐ lì bào zhī zhèng suǒ wèi gù rén zhī wǒ wǒ bù zhī gù rén yě
今若以利报之，正所谓‘故人知我，我不知故人也’。
rú hé shǐ de
如何使得。
jí qīng shēn ér wǎng
”即轻身而往。
lù gōng yīn tā shì gè cái shì bù hǎo qīng màn qǐng dào hòu táng xiāng jiàn
陆公因他是个才士，不好轻慢，请到后堂相见。
lú rán jiàn le lù gōng cháng yī bù bài
卢柟见了陆公，长揖不拜。
lù gōng àn yǐ wéi qí yě hái le yī lǐ suì jiào zuǒ yòu kàn zuò
陆公暗以为奇，也还了一礼，遂教左右看坐。
mén zǐ jiù chě bǎ yǐ zi fàng zài bàng biān
门子就扯把椅子，放在傍边。
kàn guān nǐ dào yǒu nèn yàng qí shì
看官，你道有恁样奇事。
nà lú rán nǎi jiǔ zhì de zuì rén kuī lù gōng jiù bá chū yù cǐ shì zài shēng ēn rén jiù kē chuān tóu yě shì gāi de tā què cháng yī bù bài
那卢柟乃久滞的罪人，亏陆公救拔出狱，此是再生恩人，就磕穿头，也是该的，他却长揖不拜。
ruò lùn bié guān fǔ jiàn rú cǐ wú lǐ xīn shàng dìng rán bù lè le
若论别官府见如此无礼，心上定然不乐了。
nà lù gōng háo bù jiè yì fǎn yòu mìng zuò
那陆公毫不介意，反又命坐。
kě jiàn tā dù liàng kuān hóng hǎo xián jí yǐ
可见他度量宽洪，好贤极矣。
shuí xiǎng lú rán jiàn jiào tā bàng zuò dào bù yuè qǐ lái shuō dào lǎo fù mǔ dàn yǒu sǐ zuì dì lú rán méi yǒu bàng zuò dì lú rán
谁想卢柟见教他傍坐，倒不悦起来，说道：“老父母，但有死罪的卢柟，没有傍坐的卢柟。
lù gōng wén yán jí zǒu xià lái chóng xīn xù lǐ shuō dào shì xué shēng dé zuì le
”陆公闻言，即走下来，重新叙礼，说道：“是学生得罪了。
jí xùn tā shàng zuò
”即逊他上坐。
liǎng xià tán jīn lùn gǔ shí fēn kuǎn qià zhǐ hèn xiāng jiàn zhī wǎn suì wèi zhì yǒu
两下谈今论古，十分款洽，只恨相见之晚，遂为至友。
yǒu shī wèi zhèng xī wén cháng yī dà jiàng jūn jīn jiàn lú shēng kàng lù jūn
有诗为证：昔闻长揖大将军，今见卢生抗陆君。
xī shì héng yáng cháo shàng zuò zhàng fū yì qì báo qīng yún
夕释桁阳朝上坐，丈夫意气薄青云。
huà fēn liǎng tóu què huà wāng gōng wén de lù gōng shì le lú lú rán xīn zhōng bù fèn yòu tuō xīn fù lián àn yuàn hé shàng yī běn
话分两头，却话汪公闻得陆公释了卢卢柟，心中不忿，又托心腹连按院劾上一本。
àn yuàn yě jiāng wāng gōng wèi xiàn lìng shí xié yuàn wū rén shǐ mò xì xì xiáng biàn yī běn
按院也将汪公为县令时，挟怨诬人始末，细细详辩一本。
dǎo xià shèng zhǐ jiāng wāng gōng bà guān huí qù àn yuàn zhào jiù gòng zhí lù gōng ān rán wú yàng
倒下圣旨，将汪公罢官回去，按院照旧供职，陆公安然无恙。
nà shí tán zūn yǐ shěng jì zài jiā zhuān yī tiāo xiě cí zhuàng
那时谭遵已省祭在家，专一挑写词状。
lù gōng lián fǎng de shí cān le shàng sī ná xià yù zhōng wèn biān yuǎn chōng jūn
陆公廉访得实，参了上司，拿下狱中，问边远充军。
lú rán cóng cǐ zì wèi yú shēng jué yì shì jìn yì fàng yú shī jiǔ jiā shì jiàn jiàn lún luò jué bù wéi yì
卢柟从此自谓余生，绝意仕进，益放于诗酒，家事渐渐沦落，绝不为意。
zài shuō lù gōng zài rèn fēn wén bú yào ài mín rú zǐ kuàng yòu fā jiān zhāi yǐn tī qīng lì bì jiān guǐ shè fú dào zéi píng jì hé xiàn suì yǒu shén míng zhī chēng shēng míng zhèn yú dū xià
再说陆公在任，分文不要，爱民如子，况又发奸摘隐，剔清利弊，奸宄慑伏，盗贼屏迹，合县遂有神明之称，声名振于都下。
zhǐ yīn bù fù quán yào zhǐ qiān nán jīng lǐ bù zhǔ shì
只因不附权要，止迁南京礼部主事。
lí rèn zhī rì shì mín pān yuán wò zhé qì shēng zài dào sòng zhì bǎi lǐ zhī wài
离任之日，士民攀辕卧辙，泣声载道，送至百里之外。
nà lú rán zhí sòng wǔ bǎi yú lǐ liǎng xià yī yī bù shě xī xū ér bié
那卢柟直送五百余里，两下依依不舍，欷歔而别。
hòu lái lù gōng lèi guān zhì nán jīng lì bù shàng shū
后来陆公累官至南京吏部尚书。
lú rán jiā yǐ chì pín nǎi nán yóu bái xià yī lù gōng wéi zhǔ
卢柟家已赤贫，乃南游白下，依陆公为主。
lù gōng dài wéi shàng bīn měi rì gōng qí jiǔ zī yī qiān zòng qí yóu wán shān shuǐ
陆公待为上宾，每日供其酒资一千，纵其游玩山水。
suǒ dào zhī chù bì yǒu tí yǒng dōu zhōng chuán sòng
所到之处，必有题咏，都中传诵。
yī rì yóu cǎi shí li xué shì cí yù yī chì jiǎo dào rén fēng zhì piāo rán lú rán yāo zhī tóng yǐn
一日游采石李学士祠，遇一赤脚道人，风致飘然，卢柟邀之同饮。
dào rén yì chū hú lú zhōng yù yè yǐ zhuó lú rán
道人亦出葫芦中玉液以酌卢柟。
rán yǐn zhī gān měi yì cháng wèn dào cǐ jiǔ chū yú hé chǔ
柟饮之，甘美异常，问道：“此酒出于何处？
dào rén dá dào cǐ jiǔ nǎi pín dào suǒ zì zào yě
”道人答道：“此酒乃贫道所自造也。
pín dào jié ān yú lú shān wǔ lǎo fēng xià jū shì ruò néng tóng yóu dāng zì jūn zhēn zhuó ěr
贫道结庵于庐山五老峰下，居士若能同游，当恣君斟酌耳。
lú rán dào jì yǒu měi yùn hé dàn xiāng cóng
”卢柟道：“既有美酝，何惮相从！
jí kè dào li xué shì cí zhōng zuò shū jì xiè lù gōng bù xié xíng lǐ suí zhe nà chì jiǎo dào rén ér qù
”即刻到李学士祠中，作书寄谢陆公，不携行李，随着那赤脚道人而去。
lù gōng jiàn shū tàn dào xiāo rán ér lái xiāo rán ér qù yǐ qián kūn wèi nì lǚ yǐ qī chǐ wèi fú yóu zhēn kuáng shì yě
陆公见书，叹道：“翛然而来，翛然而去，以乾坤为逆旅，以七尺为蜉蝣，真狂士也。
lǚ qiǎn rén yú lú shān wǔ lǎo fēng xià fǎng zhī bù huò
”屡遣人于庐山五老峰下访之不获。
hòu shí nián lù gōng zhì zhèng guī tián cháo tíng qiǎn guān cún wèn
后十年，陆公致政归田，朝廷遣官存问。
lù gōng shǐ qí cì zi wǎng jīng xiè ēn cóng rén jiàn zhī yú jīng dū jì wèn lù gōng ān fǒu
陆公使其次子往京谢恩，从人见之于京都，寄问陆公安否。
huò yún yù xian chéng dào yǐ
或云：遇仙成道矣。
hòu rén yǒu shī zàn yún mìng jiǎn yīng xióng bù zì yóu dú jiāng shī jiǔ ào gōng hóu
后人有诗赞云：命蹇英雄不自繇，独将诗酒傲公侯。
yī sī bù guà piāo rán qù yíng de gāo míng wàn gǔ liú
一丝不挂飘然去，赢得高名万古留。
hòu rén yòu yǒu yī shī jǐng jiè wén rén mò xué lú gōng yǐ ào qǔ huò
后人又有一诗警戒文人，莫学卢公以傲取祸。
shī yuē jiǔ pǐ shī kuáng ào gǔ jiān gāo rén měi de sú rén xián
诗曰：酒癖诗狂傲骨兼，高人每得俗人嫌。
quàn rén xiū dǎo lú gōng zhé fán shì hái xū xué jǐn qiān
劝人休蹈卢公辙，凡事还须学谨谦。