xú lǎo pú yì fèn chéng jiā
徐老仆义愤成家
quǎn mǎ yóu rán zhī liàn zhǔ kuàng yú liè zài shēng rén
犬马犹然知恋主，况于列在生人。
wèi nú yī rì zhǔ rén shēn
为奴一日主人身。
qíng ēn tóng fù zi míng fēn děng jūn chén
情恩同父子，名分等君臣。
zhǔ ruò nüè nú fēi zhèng dào nú rú qī zhǔ shāng lún
主若虐奴非正道，奴如欺主伤伦。
néng wéi yì pū shì liáng mín
能为义仆是良民。
shèng shuāi wú gǎi jié shǐ cè kě chuán shén
盛衰无改节，史册可传神。
shuō zhè táng xuán zōng shí yǒu yī guān rén xìng xiāo míng yǐng shì zì mào tǐng lán líng rén shì
说这唐玄宗时，有一官人姓萧名颖士，字茂挺，兰陵人氏。
zì yòu cōng míng hào xué gāi bó sān jiào jiǔ liú guàn chuàn zhū zǐ bǎi jiā
自幼聪明好学，该博三教九流，贯串诸子百家。
shàng zì tiān wén xià zhì dì lǐ wú suǒ bù tōng wú yǒu bù xiǎo
上自天文，下至地理，无所不通，无有不晓。
zhēn gè xiōng zhōng shū fù wǔ chē bǐ xià jù gāo qiān gǔ
真个胸中书富五车，笔下句高千古。
nián fāng yī shí jiǔ suì gāo duō wēi kē míng qīng cháo yě shì yí gè guǎng xué de cái zǐ
年方一十九岁，高掇巍科，名倾朝野，是一个广学的才子。
jiā zhōng yǒu gè pú rén míng huàn dù liàng
家中有个仆人，名唤杜亮。
nà dù liàng zì xiāo yǐng shì shù líng shí jiù zài shū fáng zhōng fú shì qǐ lái
那杜亮自萧颖士数龄时，就在书房中服事起来。
ruò yǒu qū shǐ fèn yǒng zhí qián shuǐ huǒ bù bì shēn biān bìng wú bàn wén sī xù
若有驱使，奋勇直前，水火不避，身边并无半文私蓄。
péi bàn xiāo yǐng shì dú shū shí bù dài fēn fù zì qù qiān fāng bǎi jì yù xiān xún mì xià guǒ pǐn yǐn zhuàn gòng fèng
陪伴萧颖士读书时，不待分付，自去千方百计，预先寻觅下果品饮馔供奉。
yǒu shí huò pēng ōu chá r zhù tā qīng sī huò nuǎn bēi jiǔ r jié tā xīn kǔ
有时或烹瓯茶儿助他清思，或暖杯酒儿节他辛苦。
zhěng yè zhí fú shì dào tiān míng cóng bù céng dǎ gè kē shuì
整夜直服事到天明，从不曾打个瞌睡。
rú jiàn xiāo yǐng shì dú dào de yì zhī chù tā zài páng yě shí fēn huān xǐ
如见萧颖士读到得意之处，他在旁也十分欢喜。
nà xiāo yǐng shì bān bān jiē hǎo jiàn jiàn jù měi zhǐ yǒu liǎng zhuāng r máo bō nǐ dào shì nà liǎng zhuāng
那萧颖士般般皆好，件件俱美，只有两桩儿毛玻你道是那两桩？
dì yī jiàn nǎi shì shì cái ào wù bù bǎ rén kàn zài yǎn nèi
第一件：乃是恃才傲物，不把人看在眼内。
cái dēng shì jí biàn qù chōng zhuàng liǎo dàng cháo zǎi xiāng
才登仕籍，便去冲撞了当朝宰相。
nà zǎi xiàng ruò shì gè yǒu dù liàng de hái shù de tā guò yòu zhèng chōng zhuàng le dì yī gè jì cái de lǐ lín fǔ
那宰相若是个有度量的，还恕得他过，又正冲撞了第一个忌才的李林甫。
nà lǐ lín fǔ hùn míng jiào zuò lǐ māo r píng xī bù zhī huài le duō shǎo dà chén nǎi shì shā rén bù jiàn xuè de guì zǐ shǒu
那李林甫混名叫做李猫儿，平昔不知坏了多少大臣，乃是杀人不见血的刽子手。
què qù rě tā kě kěn qīng qīng fàng guò
却去惹他，可肯轻轻放过？
bèi tā lüè shī xiǎo jì xiǎn xiē lián xìng mìng dōu sòng le
被他略施小计，险些连性命都送了。
yòu kuī zhe zuò zhǔ dā jiù zhǐ xuē le guān zhí zuò zài jiā lǐ
又亏着座主搭救，止削了官职，坐在家里。
dì èr jiàn shì xìng zi yán jí què xiàng yī tuán liè huǒ piàn yǔ bù tóu jí bào zào rú léi liǎng tài yáng huǒ xīng zhí bào
第二件：是性子严急，却像一团烈火，片语不投，即暴躁如雷，两太阳火星直爆。
nú pú shāo yǒu chà wù biàn jiā chuí tà
奴仆稍有差误，便加捶挞。
tā de dǎ fǎ yòu yǔ bié rén bù tóng
他的打法，又与别人不同。
yǒu shèn bù tóng
有甚不同？
bié rén zé zhì jiā nú dìng rán jì qí guò fàn dà xiǎo tǎo gè bǎn zi jiào rén xíng zhàng huò dǎ yī shí huò dǎ èr shí fēn gè qīng zhòng
别人责治家奴，定然计其过犯大小，讨个板子，教人行杖，或打一十，或打二十，分个轻重。
wéi yǒu xiāo yǐng shì bù lùn shì tǐ dà xiǎo lüè chù zhe tā de xìng zi biàn lián shēng hē mà yě bù yòng shén me bǎn zi yě bú yào rén xíng zhàng qīn zì tiào qǐ shēn lái yī bǎ jiū fān suí fēn chè zhe yī jiàn jiā huǒ méi tóu méi nǎo luàn dǎ
惟有萧颖士，不论事体大小，略触着他的性子，便连声喝骂，也不用什么板子，也不要人行杖，亲自跳起身来一把揪翻，随分掣着一件家火，没头没脑乱打。
píng nǐ shén me rén quàn jiě tā yě quán bù zuò zhǔn zhí yào dǎ gè qì xī
凭你什么人劝解，他也全不作准，直要打个气息；
ruò bù xiàng yì hái yào yǎo shàng jǐ kǒu fāng cái bà shǒu
若不像意，还要咬上几口，方才罢手。
yīn shì nèn bān lì hài nú pú men jù pà dōu sì sàn táo qù dān dān cún dé yī gè dù liàng
因是恁般利害，奴仆们惧怕，都四散逃去，单单存得一个杜亮。
lùn qǐ xiāo yǐng shì zhǐ cún de zhè gè jiā rén zhǒng r měi shì zhī gāi jiāng jiù xiē cái shì
论起萧颖士，止存得这个家人种儿，每事只该将就些才是。
shéi zhī tā shì tiān shēng de xìng ér shǐ guàn de qì r dǎ liū de shǒu r jìng méi sī háo gēng gǎi yī rán zhào jiù shī xíng
谁知他是天生的性儿，使惯的气儿，打溜的手儿，竟没丝毫更改，依然照旧施行。
qǐ xiān nú pú zhòng duō hái dǎ le nà gè kōng le zhè gè dào de tū tū lǐ dú yǒu dù liàng shí fǎn jué dǎ de qín xiē
起先奴仆众多，还打了那个，空了这个，到得秃秃里独有杜亮时，反觉打得勤些。
lùn qǐ dù liàng yù zhe zhè bān méi lǐ huì de jiā zhǔ yě gāi xué zhòng rén táo zǒu qù bà le piān yòu cùn bù bù lí gān xīn shòu tā de zé fá
论起杜亮，遇着这般没理会的家主，也该学众人逃走去罢了，偏又寸步不离，甘心受他的责罚。
cháng cháng dǎ de pí kāi ròu zhàn tóu pò xuè lín yě zài wú yì diǎn tuì huǐ zhī niàn yī jù yuàn hèn zhī yán
常常打得皮开肉绽，头破血淋，也再无一点退悔之念，一句怨恨之言。
dǎ ba qǐ lái zhěng yī zhěng yī shang rěn zhe téng tòng yī yuán zài páng dā yìng
打罢起来，整一整衣裳，忍着疼痛，依原在旁答应。
shuō huà de jù nǐ shuō dù liàng zhè děng nú pú mò shuō qiān zhòng xuǎn yī jiù shì zǒu jǐn tiān xià yě xún bù chū gè duì r
说话的，据你说，杜亮这等奴仆，莫说千中选一，就是走尽天下，也寻不出个对儿。
zhè xiāo yǐng shì yòu fēi hēi qī pí dēng ní sāi zhú guǎn shì nà yī qiào bù tōng de chǔn wù
这萧颖士又非黑漆皮灯，泥塞竹管，是那一窍不通的蠢物；
tā xū shì shēn dēng huáng jiǎ wèi liè cháo bān dú pò wàn juàn míng lǐ de cái rén nán dào nèn bān bù zhī hǎo dǎi yī wèi mán dǎ méi yī diǎn rén cí gǎi huǐ zhī niàn bù chéng
他须是身登黄甲，位列朝班，读破万卷，明理的才人，难道恁般不知好歹，一味蛮打，没一点仁慈改悔之念不成？
kàn guān yǒu suǒ bù zhī cháng yán dào de hǎo jiāng shān yì gǎi bǐng xìng nán yí
看官有所不知，常言道得好：“江山易改，禀性难移。
nà xiāo yǐng shì píng xī yuán ài dù liàng xiǎo xīn xùn jǐn dǎ guò zhī hòu shēn zì ào huǐ dào cǐ nú suí wǒ duō nián bìng wú shí fēn guò shī rú hé zhǐ guǎn jiāng tā zhè yàng dú dǎ
”那萧颖士平昔原爱杜亮小心驯谨，打过之后，深自懊悔道：“此奴随我多年，并无十分过失，如何只管将他这样毒打？
jīn hòu duàn rán bù kě
今后断然不可！
dào de xìng fā zhī shí bù jué quán jiǎo yòu qīng qīng de shēng zài tā shēn shàng qù le
”到得性发之时，不觉拳脚又轻轻的生在他身上去了。
zhè yě bú yào dān guài xiāo yǐng shì xìng zi jí zào shuí jiào dù liàng gāng wén de chì hè yī shēng qià rú xiǎo guǐ jiàn le zhōng kuí yì bān pū tū de liǎng tiáo tuǐ jiù guì dǎo zài dì
这也不要单怪萧颖士性子急躁，谁教杜亮刚闻得叱喝一声，恰如小鬼见了锺馗一般，扑秃的两条腿就跪倒在地。
xiāo yǐng shì běn lái shì gè hǎo dǎ rén de jiàn tā zuò chéng zhè gè yào dǎ jú miàn shào bù dé fèng cheng jǐ xià
萧颖士本来是个好打人的，见他做成这个要打局面，少不得奉承几下。
dù liàng yǒu gè yuǎn zú xiōng dì shè míng jiù zhù zài xiāo jiā zuǒ biān yīn jiàn tā cháng dǎ de zhè gè mú yàng xīn xià dào qì bù guò cuān duō dù liàng dào fán zuò nú pú de jiē yīn jiā pín lì bó zì nán chéng lì gù cǐ tóu kào rén jiā
杜亮有个远族兄弟社明，就住在萧家左边，因见他常打得这个模样，心下到气不过，撺掇杜亮道：“凡做奴仆的，皆因家贫力薄，自难成立，故此投靠人家。
yī lái tān tú xiàn chéng yī shí èr lái zhǐ wàng jiā zhǔ yǒu gè fā jì zhī rì dài qiè fēng guāng mō de xiē dōng xī zuò gè xiǎo xiǎo jiā yè kuài huó xià bàn shì
一来贪图现成衣食，二来指望家主有个发迹之日，带挈风光，摸得些东西做个小小家业，快活下半世。
xiàng ā gē rú jīn suí le zhè cuò dà zǎo wǎn xīn qín fú shì jié lì jìn xīn bìng bù jiàn yī xiē hǎo chù zhǐ luò de cháng shòu tā líng rǔ tòng chǔ
像阿哥如今随了这措大，早晚辛勤服事，竭力尽心，并不见一些好处，只落得常受他凌辱痛楚。
nèn yàng bù zhī hǎo qiàn de rén gēn tā yǒu hé chū xī
恁样不知好歉的人，跟他有何出息？
tā jiā xǔ duō rén dōu cún zhù bù dé gè zì sì sàn qù le nǐ hé bù yě bié le tā lìng xún tóu lù
他家许多人都存住不得，各自四散去了，你何不也别了他，另寻头路？
yǒu duō shǎo bù rú nǐ de tóu le dà guān fǔ rén jiā chī hǎo chuān hǎo hái yào zuò chéng chèn yī guàn liǎng guàn
有多少不如你的，投了大官府人家，吃好穿好，还要作成趁一贯两贯。
zǒu chū yá mén qián shuí bù fèng cheng
走出衙门前，谁不奉承？
nà biān cái jiào mǒu dà shū yǒu xiē xiǎo shì xiāng fán
那边才叫‘某大叔，有些小事相烦’。
hái wèi dā yìng shí zhè biān yòu jiào mǒu dà shū wǒ yě yǒu jiàn shì ér láo dòng
还未答应时，这边又叫‘某大叔，我也有件事儿劳动’。
zhēn gè yìng jiē bù xiá hé děng xìng tou
真个应接不暇，何等兴头。
ruò shì ā gē zhè yàng dù lǐ yòu míng bái bǐ xià yòu lái de zuò rén qiě yòu wēn cún xiǎo xīn zǒu dào shì yào rén jiā pà dào bú shì zhòng yòng
若是阿哥这样肚里又明白，笔下又来得，做人且又温存小心，走到势要人家，怕道不是重用？
nǐ nà cuò dà suī rán zhōng gè jìn shì fā lì shì jiù yǔ li chéng xiàng zuò duì bèi tā nòng lái zuò zài jiā zhōng liào dào yě méi gè qǐ guān de rì zi yǒu hé piē bù xià dìng yào yǔ tā chán zhàng
你那措大，虽然中个进士，发利市就与李丞相作对，被他弄来，坐在家中，料道也没个起官的日子，有何撇不下，定要与他缠帐？
dù liàng dào zhèi xiē shì wǒ qǐ bù xiǎo de
杜亮道：“这些事，我岂不晓得？
ruò yǒu cǐ niàn zǎo yǐ qù de duō nián le hé dài wú dì jīn rì quàn yù
若有此念，早已去得多年了，何待吾弟今日劝谕。
gǔ yǔ yún liáng chén zé zhǔ ér shì liáng qín zé mù ér qī
古语云：‘良臣择主而事，良禽择木而栖。
nú pú suī shì xià jiàn yě yào zé gè hǎo shǐ tóu
’奴仆虽是下贱，也要择个好使头。
xiàng wǒ zhǔ rén zhǐ shì xìng zi zào jí chú cǐ zhī wài zhǐ pà shě le tā méi chù zài xún de dì èr gè chū lái
像我主人，止是性子躁急，除此之外，只怕舍了他，没处再寻得第二个出来。
dù míng dào mǎn tiān xià wú shù guān yuán zǎi xiàng guì qī háo jiā qǐ yǒu fǎn bù rú nǐ zhǔ rén zhè gè qióng guān
杜明道：“满天下无数官员宰相、贵戚豪家，岂有反不如你主人这个穷官？
dù liàng dào tā men yǒu de bù guò shì jué wèi jīn yín èr shì
”杜亮道：“他们有的，不过是爵位金银二事。
dù míng dào zhǐ zhè liǎng zhuāng jìn gōu le hái yào zěn yàng
杜明道：“只这两桩尽勾了，还要怎样？
dù liàng dào nà jué wèi nǎi xū huā zhī shì jīn yín shì chòu wū zhī wù yǒu shèn xī hǎn
”杜亮道：“那爵位乃虚花之事，金银是臭污之物，有甚希罕？
rú hé jí de wǒ zhǔ rén zhè bān gāo cái jué xué niān qǐ bǐ lái qǐng kè wàn yán bú yào dǎ gè gǎo r
如何及得我主人这般高才绝学，拈起笔来，顷刻万言，不要打个稿儿。
zhēn gè yān yún liáo rào huá cǎi bīn fēn
真个烟云缭绕，华彩缤纷。
wǒ suǒ liàn liàn bù shě zhě dān ài tā zhè yī jiàn r
我所恋恋不舍者，单爱他这一件儿。
dù míng tīng de shuō chū ài tā de cái xué bù jué hē hē dà xiào dào qiě wèn ā gē nǐ jì ài tā de cái xué dào jī shí kě jiāng lái dāng de fàn chī lěng shí kě zuò de yī chuān me
”杜明听得说出爱他的才学，不觉呵呵大笑，道：“且问阿哥：你既爱他的才学，到饥时可将来当得饭吃，冷时可作得衣穿么？
dù liàng dào nǐ yòu shuō xiào huà cái xué zài tā fù zhōng rú hé jì de wǒ de jī hán
杜亮道：“你又说笑话，才学在他腹中，如何济得我的饥寒？
dù míng dào què yuán lái yòu jiù bù dé nǐ de jī yòu zhē bù de nǐ de hán ài tā hé yòng
杜明道：“却元来又救不得你的饥，又遮不得你的寒，爱他何用？
dāng jīn yǒu jué wèi de shàng rán zhǐ xǐ qū quán fù shì méi yī gè kěn lián cái xī xué
当今有爵位的，尚然只喜趋权附势，没一个肯怜才惜学。
nǐ wǒ shì gè xià rén dàn de bǎo shí nuǎn yī xún mì xiē qián chāo zuò jiā nǎi shì běn děng
你我是个下人，但得饱食暖衣，寻觅些钱钞做家，乃是本等；
què zhè bān yū kuò ài shén me cái xué qíng yuàn shòu qí dǎ mà kě bú shì gè dāi zi
却这般迂阔，爱什么才学，情愿受其打骂，可不是个呆子！
dù liàng xiào dào jīn yín wǒ mìng lǐ bù céng dài lái bù zuò zhè gè zhǐ wàng hái zhǐ shì shǒu jiù
杜亮笑道：“金银，我命里不曾带来，不做这个指望，还只是守旧。
dù míng dào xiǎng shì dǎ de nǐ bù shuǎng lì gù cǐ shàng yào ái tā de gùn bàng
”杜明道：“想是打得你不爽利，故此尚要挨他的棍棒。
dù liàng dào duō chéng xián dì hǎo qíng kě lián wǒ zuò xiōng de dàn wǒ zhǔ zhè bān bó ào cái xué zǒng rán dǎ sǐ yě gān xīn fú shì tā
杜亮道：“多承贤弟好情，可怜我做兄的，但我主这般博奥才学，总然打死，也甘心服事他。
suì bù tīng dù míng zhī yán réng jiù gēn suí xiāo yǐng shì
”遂不听杜明之言，仍旧跟随萧颖士。
bù xiǎng jīn rì yī dùn quán tou míng rì yī dùn bàng zi dǎ bù shàng jǐ nián bǎ dù liàng dǎ de jiàn jiàn biàn shēn téng tòng kǒu nèi tù xiě chéng le gè shāng láo zhèng hòu
不想今日一顿拳头，明日一顿棒子，打不上几年，把杜亮打得渐渐遍身疼痛，口内吐血，成了个伤痨症候。
chū rì hái qiáng miǎn qū chéng cì hòu dǎ áo bù guò bàn mián bàn qǐ
初日还强勉趋承，次后打熬不过，半眠半起。
yòu guò jǐ shí biàn jiǔ wò chuáng xí
又过几时，便久卧床席。
nà xiāo yǐng shì jiàn tā ǒu xuè qíng zhī shì dǎ shàng lái de xīn xià shí fēn ào huǐ zhǐ wàng yǒu hǎo de rì zi
那萧颖士见他呕血，情知是打上来的，心下十分懊悔，指望有好的日子。
qǐng yī tiáo zhì qīn zì jiān tāng sòng yào
请医调治，亲自煎汤送药。
ái le liǎng yuè wū hū āi zāi
挨了两月，呜呼哀哉！
xiāo yǐng shì xiǎng qǐ tā píng rì de hǎo chù zhǐ guǎn tì qì bèi bàn yī guān mái zàng
萧颖士想起他平日的好处，只管涕泣，备办衣棺埋葬。
xiāo yǐng shì rì cháng kuī dù liàng fú shì guàn le dào de sǐ hòu shí fēn bù biàn yāng rén sì chù xún mì pú cóng yīn tā dǎ rén de míng tóu chū le nà gè kěn lái gēn suí
萧颖士日常亏杜亮服事惯了，到得死后，十分不便，央人四处寻觅仆从，因他打人的名头出了，那个肯来跟随？
jiù yǒu gè kěn gēn tā de yě bù zhōng qí yì
就有个肯跟他的，也不中其意。
yǒu shí dú shū dào wàng huái zhī chù hái rèn zuò dù liàng zài bàng tái tóu bú jiàn biàn yǎn juàn ér qì
有时读书到忘怀之处，还认做杜亮在傍，抬头不见，便掩卷而泣。
hòu lái xiāo yǐng shì zhī de le dù liàng dāng rì bù cóng dù míng zhè bān shuō huà bù jué qì yè xiōng zhōng lèi rú quán yǒng dà jiào yī shēng dù liàng
后来萧颖士知得了杜亮当日不从杜明这班说话，不觉气咽胸中，泪如泉涌，大叫一声：“杜亮！
wǒ dú le yī shì de shū bù céng yù zhe gè lián cái zhī rén zhōng shēn lún luò
我读了一世的书，不曾遇着个怜才之人，终身沦落；
shuí xiǎng nǐ dào shì wǒ de zhī jǐ què yòu yǒu yǎn wú zhū wang sòng le nǐ xìng mìng wǒ zhī zuì yě
谁想你到是我的知己，却又有眼无珠，枉送了你性命，我之罪也！
yán hái wèi bì kǒu zhōng de xiān xuè wǎng wài zhí pēn zì cǐ yě chéng le gè ǒu xuè zhī jí
”言还未毕，口中的鲜血，往外直喷，自此也成了个呕血之疾。
jiāng shū jí jìn jiē fén huà kǒu zhōng bú zhù de hǎn jiào dù liàng bìng le shù yuè yě guī dà mèng
将书籍尽皆焚化，口中不住的喊叫杜亮，病了数月，也归大梦。
yí mìng jiào qiān dù liàng yǔ tā tóng zàng
遗命教迁杜亮与他同葬。
yǒu shī wèi zhèng nà huì qū quán bù bù xiān gāo cái céng jiàn jǐ rén lián
有诗为证：纳贿趋权步步先，高才曾见几人怜。
dāng lù ruò néng rú dù liàng cǎo lái ān dé yǒu yí xián
当路若能如杜亮，草莱安得有遗贤？
shuō huà de zhè dù liàng ài cái liàn zhǔ guǒ shì qiān gǔ qí rén
说话的，这杜亮爱才恋主，果是千古奇人。
rán kàn qǐ lái bì jìng hái dài xiē fǔ qì wèi wèi quán měi
然看起来，毕竟还带些腐气，未为全美。
ruò yǒu bié zhuāng xī qí gù shì yì yàng huà wén zài jiǎng huí chū lái
若有别桩希奇故事，异样话文，再讲回出来。
liè wèi kàn guān wěn zuò zhe mò yào xìng jí shì lái xiǎo zi dào zhè duàn xiǎo gù shì yuán shì rù huà hái wèi zēng shuō dào zhèng zhuàn
列位看官稳坐着，莫要性急，适来小子道这段小故事，原是入话，还未曾说到正传。
nà zhèng zhuàn què yě shì gè pú rén
那正传却也是个仆人。
tā bǐ dù liàng gèng shì bù tóng céng dú lì yǔ gū shuāng zhǔ mǔ zhēng qǐ gè tiān dà jiā shì tì zhǔ mǔ jià sān gè nǚ ér yǔ xiǎo zhǔ rén qǔ liǎng fáng niáng zǐ dào de sǐ hòu bìng wú bàn wén sī xù zhì jīn míng chuí shǐ cè
他比杜亮更是不同，曾独力与孤孀主母，挣起个天大家事，替主母嫁三个女儿，与小主人娶两房娘子，到得死后，并无半文私蓄，至今名垂史册。
dài xiǎo zi màn màn de dào lái quàn yù nà shì jiān wèi nú pú de yě xué zhè bān jìn xīn jìn lì bāng jiā zuò huó chuán gè měi míng
待小子慢慢的道来，劝谕那世间为奴仆的，也学这般尽心尽力帮家做活，传个美名；
mò xué nà yàng bèi ēn fǎn shì wěi dà bù diào de bèi rén tuò mà
莫学那样背恩反噬，尾大不掉的，被人唾骂。
nǐ dào zhè duàn huà wén chū zài nà gè cháo dài
你道这段话文，出在那个朝代？
shén me dì fang
什么地方？
yuán lái jiù zài běn cháo jiā jìng ye nián jiān zhè jiāng yán zhōu fǔ chún ān xiàn lí chéng shù lǐ yǒu gè xiāng cūn míng yuē jǐn shā cūn
元来就在本朝嘉靖爷年间，浙江严州府淳安县，离城数里，有个乡村，名曰锦沙村。
cūn shàng yǒu yī xìng xú de zhuāng jiā qià shì dì xiōng sān rén
村上有一姓徐的庄家，恰是弟兄三人。
dà de míng xú yán cì de míng xú zhào gè shēng de yī zi
大的名徐言，次的名徐召，各生得一子；
dì sān gè míng xú zhé hún jiā yán shì dào shēng de èr nán sān nǚ
第三个名徐哲，浑家颜氏，到生得二男三女。
tā dì xiōng sān rén fèng zhe fù qīn yí mìng hé guō r chī fàn bìng lì de gēng tián
他弟兄三人，奉着父亲遗命，合锅儿吃饭，并力的耕田。
zhēng xià yī tóu niú r yī qí mǎ r
挣下一头牛儿，一骑马儿。
yòu yǒu yí gè lǎo pú míng jiào ā jì nián yǐ wǔ shí duō suì fū qī liǎng kǒu yě shēng xià yí gè ér zi hái zhǐ yǒu shí lái suì
又有一个老仆，名叫阿寄，年已五十多岁，夫妻两口，也生下一个儿子，还只有十来岁。
nà ā jì yě jiù shì běn cūn shēng zhǎng dāng xiān yīn fù mǔ sàng le wú lì bìn liàn gù cǐ mài shēn zài xú jiā
那阿寄也就是本村生长，当先因父母丧了，无力殡殓，故此卖身在徐家。
wéi rén zhōng jǐn xiǎo xīn cháo qǐ yàn mián qín yú zhǒng zuò
为人忠谨小心，朝起晏眠，勤于种作。
xú yán de fù qīn dà de qí lì měi shì yōu dài
徐言的父亲大得其力，每事优待。
dào de xú yán bèi zhǎng jiā jiàn tā nián jì yǒu le biàn yǒu xiē yàn wù zhī yì
到得徐言辈掌家，见他年纪有了，便有些厌恶之意。
nà ā jì yòu bù dá shí wù yù zhe xú yán dì xiōng xíng shì yǒu bú dào chù biàn kǔ kǒu guī jiàn
那阿寄又不达时务，遇着徐言弟兄行事有不到处，便苦口规谏。
xú zhé shàng kěn fú shàn tīng tā yī liǎng jù nà xú yán xú zhào shì gè zì zuò zì yòng de xìng zi fǎn guài tā duō zuǐ cā shé gāo shēng chì hè yǒu shí hái yào fèng cheng jǐ xià xiāo shí quán tou
徐哲尚肯服善，听他一两句，那徐言、徐召是个自作自用的性子，反怪他多嘴擦舌，高声叱喝，有时还要奉承几下消食拳头。
ā jì de lǎo pó quàn dào nǐ yī bǎ nián jì de rén le zhū shì zhǐ yi tuì suō suàn
阿寄的老婆劝道：“你一把年纪的人了，诸事只宜退缩算。
tā men shì hòu shēng jiā shì jiè shí shí xīn jú jú biàn yóu tā zì qù zhǔ zhāng bà le hé kǔ dìng yào duō kǒu cháng tǎo nèn yàng líng rǔ
他们是后生家世界，时时新，局局变，由他自去主张罢了，何苦定要多口，常讨恁样凌辱！
ā jì dào wǒ shòu lǎo zhǔ zhī ēn gù cǐ bù dé bù shuō
”阿寄道：“我受老主之恩，故此不得不说。
pó zǐ dào lèi shuō bù tīng zhè yě guài bù dé nǐ le
”婆子道：“累说不听，这也怪不得你了！
zì cǐ ā jì tīng le lǎo pó yán yǔ jiān kǒu jié shé zài bù gàn yù qí shì yě shěng le hǎo xiē chǐ rǔ
自此阿寄听了老婆言语，缄口结舌，再不干预其事，也省了好些耻辱。
zhèng hé zhe gǔ rén liǎng jù yán yǔ dào shì bì kǒu shēn cáng shé ān shēn chǔ chù láo
正合着古人两句言语，道是：“闭口深藏舌，安身处处牢。
bù zé yī rì xú zhé hū dì huàn le gè shāng hán zhèng hou qī rì zhī jiān jí biàn le zhàng
不则一日，徐哲忽地患了个伤寒症候，七日之间，即便了帐。
nà shí jiù kū shā le yán shì mǔ zǐ shào bù dé yī guān shèng liàn zuò xiē gōng guǒ zhuī jiàn
那时就哭杀了颜氏母子，少不得衣棺盛殓，做些功果追荐。
guò le liǎng yuè xú yán yǔ xú zhào shāng yì dào wǒ yǔ nǐ gè zhǐ yī zi sān xiōng dì dào yǒu liǎng nán sān nǚ yī fēn jiù dǐ zhe wǒ men liǎng fēn
过了两月，徐言与徐召商议道：“我与你各只一子，三兄弟到有两男三女，一分就抵着我们两分。
biàn shì sān xiōng dì zài shí yì bān gēng zhòng hái suàn jì bù jiù hé kuàng tā yǐ sǐ le
便是三兄弟在时，一般耕种，还算计不就，何况他已死了。
wǒ men rì yè chī xīn chī kǔ zhēng lái què yǎng tā yī wō zǐ chī sǐ fàn de
我们日夜吃辛吃苦挣来，却养他一窝子吃死饭的。
rú jīn hái shì xiǎo shì dào de zhǎng dà qǐ lái nǐ wǒ ér zi hūn pèi le nán dào bù yǔ tā hūn nán jià nǚ qǐ bù bǐ nǐ wǒ fǎn duō qù sì fēn
如今还是小事，到得长大起来，你我儿子婚配了，难道不与他婚男嫁女，岂不比你我反多去四分？
yì yù jí jīn sān gǔ fēn kāi piē tuō le zhè tiáo làn sǐ shé yóu tā men yǒu de chī méi de chī kě bù yǔ nǐ wǒ méi gàn shè le
意欲即今三股分开，撇脱了这条烂死蛇，由他们有得吃，没得吃，可不与你我没干涉了。
zhǐ shì dāng chū lǎo guān ér yí zhǔ jiào dào mò yào fēn kāi jīn ruò wéi le tā yán yǔ bèi rén tán lùn què zěn dì chù
只是当初老官儿遗嘱，教道莫要分开，今若违了他言语，被人谈论，却怎地处？
nà shí xú zhào ruò shì gè yǒu rén xīn de biàn gāi quàn xú yán xiū le zhè niàn cái shì
那时徐召若是个有仁心的，便该劝徐言休了这念才是。
shéi zhī tā de niàn tou yī fà qǐ de jiǔ le tīng jiàn gē zǐ shuō chū zhè huà zhèng hé qí yì nǎi dá dào lǎo guān ér suī yǒu yí zhǔ bù guò shì sǐ rén shuō huà le xū bú shì shèng zhǐ wéi bèi bù dé de
谁知他的念头，一发起得久了，听见哥子说出这话，正合其意，乃答道：“老官儿虽有遗嘱，不过是死人说话了，须不是圣旨，违背不得的。
kuàng qiě wǒ men de jiā shì nà gè wài rén gǎn lái tán lùn
况且我们的家事，那个外人敢来谈论！
xú yán lián chēng yǒu lǐ jí jiāng tián chǎn jiā sī dōu àn dì pèi dā tíng dāng zhǐ jiǎn bù hǎo de liú yǔ zhí zi
”徐言连称有理，即将田产家私，都暗地配搭停当，只拣不好的留与侄子。
xú yán yòu dào zhè niú mǎ què zěn dì fēn
徐言又道：“这牛马却怎地分？
xú zhào chén yín bàn shǎng nǎi dào bù nán
”徐召沉吟半晌，乃道：“不难。
nà ā jì fū qī nián jì yǐ lǎo jiàn jiàn zuò bù dòng le huó shí dào yǒu sān gè chī sǐ fàn de sǐ le yòu yào péi liǎng kǒu guān mù bǎ tā yě dàng zuò yī gǔ pài yǔ sān fáng lǐ xiè le zhè gàn xì kě bú shì hǎo
那阿寄夫妻年纪已老，渐渐做不动了，活时到有三个吃死饭的，死了又要赔两口棺木，把他也当作一股，派与三房里，卸了这干系，可不是好！
jì yì yǐ dìng dào cì rì bèi xiē jiǔ yáo qǐng guò jǐ gè qīn lín zuò xia yòu qǐng chū yán shì bìng liǎng gè zhí ér
计议已定，到次日备些酒肴，请过几个亲邻坐下，又请出颜氏并两个侄儿。
nà liǎng gè hái zi dà de cái de qī suì huàn zuò fú r xiǎo de wǔ suì jiào zuò shòu r suí zhe mǔ qīn zhí dào táng qián lián yán shì yě bù zhī wéi shèn yuán gù
那两个孩子，大的才得七岁，唤做福儿，小的五岁，叫做寿儿，随着母亲，直到堂前，连颜氏也不知为甚缘故。
zhī jiàn xú yán dì xiōng lì qǐ shēn lái dào liè wèi gāo qīn zài shàng yǒu yī yán xiāng gào xī nián xiān fù yuán méi shén suǒ yí duō kuī wǒ dì xiōng zhèng dé xiē xiǎo chǎn yè zhǐ wàng dì xiōng xiāng shǒu dào lǎo chuán zhì zǐ zhí zhè bèi fēn xī
只见徐言弟兄立起身来道：“列位高亲在上，有一言相告：昔年先父原没甚所遗，多亏我弟兄，挣得些小产业，只望弟兄相守到老，传至子侄这辈分析。
bù xìng sān shè dì jìn rì yǒu cǐ dà biàn dì fù yòu shì gè nǚ dào jiā bù zhī chǎn yè duō shǎo
不幸三舍弟近日有此大变，弟妇又是个女道家，不知产业多少。
kuàng qiě rén jiā xiāo zhǎng bù yī dào hòu biān duō zhèng dé fēn yǔ shě zhí biàn hǎo
况且人家消长不一，到后边多挣得，分与舍侄便好；
wàn yī xiāo fá le nà shí zhī dào wǒ men yǒu shèn sī bì qī fù gū ér guǎ fù fǎn shāng gǔ ròu qíng yì le
万一消乏了，那时只道我们有甚私弊，欺负孤儿寡妇，反伤骨肉情义了。
gù cǐ wǒ xiōng dì shāng liáng bù rú chèn cǐ wán měi zhī shí fēn zuò sān gǔ gè zì lǐng qù yíng yùn shěng de hòu lái zhēng duō jìng shǎo tè qǐng liè wèi gāo qīn lái zuò yǎn
故此我兄弟商量，不如趁此完美之时，分作三股，各自领去营运，省得后来争多竞少，特请列位高亲来作眼。
suì xiàng xiù zhōng mō chū sān zhāng fēn shū lái shuō dào zǒng shì yí yàng pèi dā zhì gōng wú sī zhǐ láo liè wèi zhe gè huā yā
”遂向袖中摸出三张分书来，说道：“总是一样配搭，至公无私，只劳列位着个花押。
yán shì tīng shuō yào fēn kāi zì zuò rén jiā yǎn zhōng pū sù sù zhū lèi jiāo liú kū dào èr wèi bó bo wǒ shì gè gū shuāng fù rén ér nǚ yòu xiǎo jiù shì méi jiǎo xiè yì bān rú hé chēng chí de mén hù
颜氏听说要分开自做人家，眼中扑簌簌珠泪交流，哭道：“二位伯伯，我是个孤孀妇人，儿女又小，就是没脚蟹一般，如何撑持的门户？
xī rì gōng gōng yuán fēn fù mò yào fēn kāi hái shì èr wèi bó bo zǒng guǎn zài nà lǐ fú chí ér nǚ dà le dàn píng hú luàn fēn xiē biàn bà jué bù gǎn zhēng duō jìng shǎo
昔日公公原分付莫要分开，还是二位伯伯总管在那里，扶持儿女大了，但凭胡乱分些便罢，决不敢争多竞少。
xú zhào dào sān niáng zǐ tiān xià wú yǒu bù sàn yán xí jiù hé shàng yī qiān nián shào bù dé yǒu gè fēn kāi rì zi
”徐召道：“三娘子，天下无有不散筵席，就合上一千年，少不得有个分开日子。
gōng gōng nǎi guò shì de rén le tā de shuō huà nà lǐ zuò de zhǔn
公公乃过世的人了，他的说话，那里作得准。
dà bó zuó rì yào bǎ niú mǎ fēn yǔ nǐ
大伯昨日要把牛马分与你。
wǒ xiǎng zhí ér yòu xiǎo nà gè qù kàn yǎng gù fēn ā jì lái bāng fú
我想侄儿又小，那个去看养，故分阿寄来帮扶。
tā nián jì suī lǎo jīn lì hái jiàn sài guò yí gè hòu shēng jiā zhǒng zuò li
他年纪虽老，筋力还健，赛过一个后生家种作哩。
nà pó zǐ jī má fǎng xiàn yě bú shì chī sǐ fàn de
那婆子绩麻纺线，也不是吃死饭的。
zhè hái zi zài nài tā liǎng nián jiù kě xià de tián le nǐ bù xiāo chóu de
这孩子再耐他两年，就可下得田了，你不消愁得。
yán shì jiàn tā dì xiōng rú cǐ míng zhī yǐ shì zuò jiù liào dào ǎo tā bù guò yī wèi tí kū
”颜氏见他弟兄如此，明知已是做就，料道拗他不过，一味啼哭。
nèi xiē qīn lín kàn le fēn shū suī xiǎo de fēn de bù gōng dào dōu yào zuò hǎo hǎo xiān shēng nà gè kěn zuò xián yuān jiā chū jiān shuō huà yī qí zhe le huā yā quàn wèi yán shì shōu le jìn qù rù xí yǐn jiǔ
那些亲邻看了分书，虽晓得分得不公道，都要做好好先生，那个肯做闲冤家，出尖说话，一齐着了花押，劝慰颜氏收了进去，入席饮酒。
yǒu shī wèi zhèng fēn shū sān zhǐ yǔ cóng róng rén chù jūn fēn bǐng zhì gōng
有诗为证：分书三纸语从容，人畜均分禀至公。
lǎo pú bù rú niú mǎ yòng yōng gū shuāng fù qì xī fēng
老仆不如牛马用，拥孤孀妇泣西风。
què shuō ā jì nà yī zǎo chà tā mǎi dōng mǎi xī qǐng zhāng qǐng li yě bù xiǎo de yòu zuò shèn shì tǐ
却说阿寄，那一早差他买东买西，请张请李，也不晓得又做甚事体。
qià hǎo zài nán cūn qù qǐng gè qīn qī huí lái shí lǐ biān shì yǐ tíng tuǒ gāng zhì mén kǒu zhèng yù jiàn lǎo pó
恰好在南村去请个亲戚，回来时里边事已停妥，刚至门口，正遇见老婆。
nà pó zǐ kǒng tā xiǎo de le zhè shì yòu qù duō yán duō yǔ chě dào bàn biān fēn cǔn dào jīn rì shì dà guān rén fēn bō jiā sī nǐ xiū de yòu qù xián guǎn tǎo tā de dài màn
那婆子恐他晓得了这事，又去多言多语，扯到半边，分忖道：“今日是大官人分拨家私，你休得又去闲管，讨他的怠慢！
ā jì wén yán chī le yī jīng shuō dào dāng xiān lǎo zhǔ rén yí zhǔ bú yào fēn kāi rú hé jiàn sān guān rén sǐ le jiù piē kāi zhè gū ér guǎ fù jiào tā rú hé guò huó
”阿寄闻言，吃了一惊，说道：“当先老主人遗嘱，不要分开，如何见三官人死了，就撇开这孤儿寡妇，教他如何过活？
wǒ ruò bù shuō zài yǒu hé rén kěn shuō
我若不说，再有何人肯说？
zhuǎn shēn jiù zǒu
”转身就走。
pó zǐ yòu chě zhù dào qīng guān yě duàn bù dé jiā wù shì shì lái xǔ duō qīn lín dōu bù kāi kǒu nǐ shì tā shǒu xià rén yòu fēi shèn me gāo nián zú zhǎng zěn hǎo zhāng zhǔ
婆子又扯住道：“清官也断不得家务事，适来许多亲邻都不开口，你是他手下人，又非甚么高年族长，怎好张主？
ā jì dào huà suī yǒu lǐ dàn tā men fēn de gōng dào biàn bù kāi kǒu
”阿寄道：“话虽有理，但他们分得公道，便不开口；
ruò yǒu xiē qī xīn jiù sǐ yě shuō bù dé yě yào jiǎng gè míng bái
若有些欺心，就死也说不得，也要讲个明白。
yòu wèn dào kě xiǎo de fēn wǒ zài nà yī fáng
”又问道：“可晓得分我在那一房？
pó zǐ dào zhè dào bù xiǎo de
”婆子道：“这到不晓得。
ā jì zǒu dào táng qián jiàn zhòng rén chī jiǔ zhèng zài gāo xìng bù hǎo jù rán wèn de zhàn zài páng biān
阿寄走到堂前，见众人吃酒，正在高兴，不好遽然问得，站在旁边。
jiàn bì yí gè lín jiā tái tóu kàn jiàn biàn dào xú lǎo guān nǐ rú jīn fēn zài sān fáng lǐ le
间壁一个邻家抬头看见，便道：“徐老官，你如今分在三房里了。
tā shì gū shuāng niáng zǐ xū shì jié lì bāng zhù biàn hǎo
他是孤孀娘子，须是竭力帮助便好。
ā jì suí kǒu dá dào wǒ nián jì yǐ lǎo zuò bù dòng le
”阿寄随口答道：“我年纪已老，做不动了。
kǒu zhōng biàn shuō xīn xià àn zhuǎn dào yuán lái bō wǒ zài sān fáng lǐ yí dìng tā men dào wǒ méi yòng le jiè shǒu tuī chū de yì sī
”口中便说，心下暗转道：“元来拨我在三房里，一定他们道我没用了，借手推出的意思。
wǒ piān yào zhēng kǒu qì zhēng gè shì yè qǐ lái yě bù bèi rén chǐ xiào
我偏要争口气，挣个事业起来，也不被人耻笑。
suì bù wèn tā men fēn xī de shì yī jìng zhuǎn dào yán shì fáng mén kǒu tīng de zài nèi tí kū
”遂不问他们分析的事，一径转到颜氏房门口，听得在内啼哭。
ā jì lì zhù jiǎo tīng shí yán shì kū dào tiān ā
阿寄立住脚听时，颜氏哭道：“天阿！
zhī dào yǔ nǐ yī zhú gān dào dǐ bái tóu xiāng shǒu nà lǐ shuō qǐ bàn lù shàng jiù pāo piě le yí xià xǔ duō ér nǚ wú yī wú kào
只道与你一竹竿到底白头相守，那里说起半路上就抛撇了，遗下许多儿女，无依无靠；
hái zhǐ wàng yǐ zhàng zuò bó bo de fú yǎng zhǎng dà shéi zhī nǐ gǔ ròu wèi hán biàn fēn bō kāi lái
还指望倚仗做伯伯的扶养长大，谁知你骨肉未寒，便分拨开来。
rú jīn jiào wǒ méi tóu méi bēn zěn shēng guò rì
如今教我没投没奔，怎生过日？
yòu kū dào jiù shì fēn de tián chǎn tā men tōng shì liàng lǐ wǒ shì àn zhōng píng tā men fēn pài nà lǐ zhī de hǎo dǎi
”又哭道：“就是分的田产，他们通是亮里，我是暗中，凭他们分派，那里知得好歹。
zhǐ yī jiàn shàng yǐ shì tā men de cháng zi hěn le
只一件上，已是他们的肠子狠了。
nà niú r kě yǐ gēng zhòng mǎ r kě gù qiàn yú rén zhǐ jiǎn liǎng jiàn yǒu lì xi de ná le qù què tuī liǎng gè lǎo tou er yǔ wǒ fǎn yào fèi wǒ de yī shí
那牛儿可以耕种，马儿可雇倩与人，只拣两件有利息的拿了去，却推两个老头儿与我，反要费我的衣食。
nà lǎo ér tīng le zhè huà měng rán jiē qǐ mén lián jiào dào sān niang nǐ dào lǎo nú dān fèi nǐ de yī shí bù jí niú mǎ de lì me
那老儿听了这话，猛然揭起门帘叫道：“三娘，你道老奴单费你的衣食，不及牛马的力么？
yán shì xū dì lǐ bèi tā zuān jìn lái shuō zhè jù huà dào jīng le yī tiào shōu lèi wèn dào nǐ zěn dì shuō
”颜氏魆地里被他钻进来说这句话，到惊了一跳，收泪问道：“你怎地说？
ā jì dào nà niú mǎ měi nián gēng zhòng gù qiàn bù guò yǒu de shù liǎng lì xi hái yào péi gè rén qù wèi yǎng gēn suí
”阿寄道：“那牛马每年耕种雇倩，不过有得数两利息，还要赔个人去喂养跟随。
ruò lùn lǎo nú nián jì suī lǎo jīng lì wèi shuāi lù hái zǒu de kǔ yě shòu de
若论老奴，年纪虽老，精力未衰，路还走得，苦也受得。
nà jīng shāng dào yè suī bù céng zuò yě dōu míng bái
那经商道业，虽不曾做，也都明白。
sān niang jí jí shōu shí xiē běn qián dài lǎo nú chū qù zuò xiē shēng yì yī nián jǐ zhuǎn qí lì qǐ bù shèng sì mǎ niú shù bèi
三娘急急收拾些本钱，待老奴出去做些生意，一年几转，其利岂不胜似马牛数倍！
jiù shì wǒ de pó zǐ píng xī yòu qín yú fǎng zhī yì kě shǎo zhù xīn shuǐ zhī shí
就是我的婆子，平昔又勤于纺织，亦可少助薪水之实。
nà tián chǎn mò guǎn hǎo dǎi bǎ lái fàng zū yú rén tǎo jǐ dān gǔ zi zuò le zhuāng zhǔ sān niang tóng jiě ér men yě zuò xiē huó jì jiāng jiù dù rì bú yào dòng nà zī běn
那田产莫管好歹，把来放租与人，讨几担谷子，做了桩主，三娘同姐儿们，也做些活计，将就度日，不要动那赀本。
yíng yùn shù nián pà bù zhēng qǐ gè shì yè
营运数年，怕不挣起个事业？
hé xiāo chóu mèn
何消愁闷。
yán shì jiàn tā shuō de yǒu xiē lái lì nǎi dào ruò de nǐ rú cǐ chū lì kě zhī hǎo li
”颜氏见他说得有些来历，乃道：“若得你如此出力，可知好哩。
dàn kǒng nǐ yǒu le nián jì shòu bù dé xīn kǔ
但恐你有了年纪，受不得辛苦。
ā jì dào bù mǎn sān niang shuō lǎo biàn lǎo jiàn hái hǎo mián de chí qǐ de zǎo zhǐ pà hòu shēng jiā hái gǎn wǒ bù shàng li
”阿寄道：“不满三娘说，老便老，健还好，眠得迟，起得早，只怕后生家还赶我不上哩！
zhè dào bù xiāo lǜ de
这到不消虑得。
yán shì dào nǐ dǎ zhàng zuò shèn shēng yì
”颜氏道：“你打帐做甚生意？
ā jì dào dà fán jīng shāng běn qián duō biàn dà zuò běn qián shǎo biàn xiǎo zuò
”阿寄道：“大凡经商，本钱多便大做，本钱少便小做。
xū dào wài biān qù kàn lín qī zhe biàn jiàn jǐng shēng qíng zhǐ jiǎn yǒu lì xi de jiù zuò bú shì zài jiā lùn de dìng de
须到外边去，看临期着便，见景生情，只拣有利息的就做，不是在家论得定的。
yán shì dào shuō de yǒu lǐ dài wǒ jì jiào qǐ lái
”颜氏道：“说得有理，待我计较起来。
ā jì yòu tǎo chū fēn shū jiāng fēn xià de jiā huǒ zhào dān zhú yī diǎn míng bān zài yī chù rán hòu zǒu zhì táng qián dā yìng
”阿寄又讨出分书，将分下的家火，照单逐一点明，搬在一处，然后走至堂前答应。
zhòng qīn lín zhí yǐn zhì wǎn fāng sàn
众亲邻直饮至晚方散。
cì rì xú yán jí huàn gè jiàng rén bǎ fáng zi liǎng xià jiā duàn jiào yán shì lìng zì kāi gè mén hù chū rù
次日，徐言即唤个匠人，把房子两下夹断，教颜氏另自开个门户出入。
yán shì yī miàn zhěng dùn jiā zhōng shì tǐ zì bù bì shuō
颜氏一面整顿家中事体，自不必说。
yī miàn jiāng zān chāi yī shì qiāo qiāo jiào ā jì qù biàn mài gòng còu le shí èr liǎng yín zi
一面将簪钗衣饰，悄悄教阿寄去变卖，共凑了十二两银子。
yán shì bǎ lái jiāo yǔ ā jì dào zhèi xiē shào dōng xi nǎi wǒ jìn mìng zhī zī yī jiā dà xiǎo jù zài cǐ shàng
颜氏把来交与阿寄道：“这些少东西，乃我尽命之资，一家大小俱在此上。
jīn rì jiāo fù yǔ nǐ dà lì xī yuán bù zhǐ wàng dàn de xì wēi zhī lì yě jiù gōu le
今日交付与你，大利息原不指望，但得细微之利也就勾了。
lín shì wù yào zhēn zhuó lù tú yì yi xiǎo xīn qiè mò yǒu shǐ wú zhōng fǎn bèi dà bó men chǐ xiào
临事务要斟酌，路途亦宜小心，切莫有始无终，反被大伯们耻笑。
kǒu zhōng biàn shuō bù jué lèi suí yán xià
”口中便说，不觉泪随言下。
ā jì dào dàn qǐng fàng xīn lǎo nú zì yǒu jiàn shí zài cǐ guǎn qíng bù fù suǒ tuō
阿寄道：“但请放心，老奴自有见识在此，管情不负所托。
yán shì yòu kě dào hái shì jǐ shí qǐ shēn
”颜氏又可道：“还是几时起身？
ā jì dào jīn běn qián yǐ yǒu le míng zǎo jiù xíng
”阿寄道：“今本钱已有了，明早就行。
yán shì dào kě yào jiǎn gè hǎo rì
”颜氏道：“可要拣个好日？
ā jì dào wǒ chū qù zuò shēng yì biàn shì hǎo rì le hé bì yòu jiǎn
”阿寄道：“我出去做生意，便是好日了，何必又拣？
jí bǎ yín zi cáng zài dōu dù zhī zhōng zǒu dào zì jǐ fáng lǐ xiàng pó zǐ dào wǒ míng zǎo yào chū mén qù zuò shēng yì kě jiāng jiù yī jiù shang dǎ dié zài yī chù
”即把银子藏在兜肚之中，走到自己房里，向婆子道：“我明早要出门去做生意，可将旧衣旧裳，打叠在一处。
yuán lái ā jì zhǐ yǔ zhǔ mǔ jì yì lián lǎo pó yě bù tōng tā zhī dào
元来阿寄止与主母计议，连老婆也不通他知道。
zhè pó zǐ jiàn mò dì shuō chū nà jù huà yě jué hài rán wèn dào nǐ wǎng hé chǔ qù
这婆子见蓦地说出那句话，也觉骇然，问道：“你往何处去？
zuò shèn shēng yì
做甚生意？
ā jì fāng bǎ qián shì shuō yǔ
”阿寄方把前事说与。
nà pó zǐ dào ā yā
那婆子道：“阿呀！
zhè shì nà lǐ shuō qǐ
这是那里说起！
nǐ suī rán yī bǎ nián jì nà shēng yì xíng zhōng cóng bù céng zhe jiǎo què qù nòng xū tóu shuō dà huà dōu lǎn zhè zhàng
你虽然一把年纪，那生意行中从不曾着脚，却去弄虚头，说大话，兜揽这帐。
gū shuāng niáng zǐ de yín liǎng shì kǔ nǎo dōng xī mò yào bǎ qù nòng chū gè huà bǎ lián lěi tā méi de guò yòng qǐ bù zhōng shēn bào yuàn
孤孀娘子的银两是苦恼东西，莫要把去弄出个话靶，连累他没得过用，岂不终身抱怨？
bù rú yī zhe wǒ kuài kuài sòng hái sān niang pīn de zǎo qǐ yàn mián duō chī xiē kǔ r zhào jiù gēng zhòng bāng fú bǐ cǐ dào de ān yì
不如依着我，快快送还三娘，拼得早起晏眠，多吃些苦儿，照旧耕种帮扶，彼此到得安逸。
ā jì dào pó zǐ jiā xiǎo de shén me zhǐ guǎn hú yán luàn yǔ
”阿寄道：“婆子家晓得什么，只管胡言乱语！
nà jiàn de wǒ bú huì zuò shēng yì nòng huài liǎo shì
那见得我不会做生意，弄坏了事？
yào nǐ wèi fēng xiān yǔ
要你未风先雨。
suì bù tīng lǎo pó zì qù shōu shí le yī fú bèi wō
”遂不听老婆，自去收拾了衣服被窝。
què méi gè bèi náng zhǐ de dǎ gè bāo r yòu zuò qǐ yí gè chán dài zhǔn bèi xiē gān liáng
却没个被囊，只得打个包儿，又做起一个缠袋，准备些干粮。
yòu dào shì shàng mǎi le yī dǐng yǔ sǎn yī shuāng má xié dǎ diǎn wán bèi
又到市上买了一顶雨伞，一双麻鞋，打点完备。
cì zǎo xiān dào xú yán xú zhào èr jiā shuō dào lǎo nú jīn rì yào wǎng yuǎn chù qù zuò shēng yì jiā zhōng wú rén zhào guǎn suī zé gè fēn mén hù hái yào èr wèi guān rén zǎo wǎn kàn gù
次早先到徐言、徐召二家说道：“老奴今日要往远处去做生意，家中无人照管，虽则各分门户，还要二位官人早晚看顾。
xú yán èr rén tīng le bù jué àn xiào dá dào zhè dào bù xiāo nǐ dīng zhǔ zhǐ yào zhuàn le yín zi huí lái sòng xiē rén shì yǔ wǒ men
”徐言二人听了，不觉暗笑，答道：“这倒不消你叮嘱，只要赚了银子回来，送些人事与我们。
ā jì dào zhè gè zì rán
”阿寄道：“这个自然。
zhuǎn dào jiā zhōng chī le fàn shí zuò bié le zhǔ mǔ chuān shang má xié bēi zhe bāo guǒ yǔ sǎn yòu fēn fù lǎo pó zǎo wǎn xū shì xiǎo xīn
”转到家中，吃了饭食，作别了主母，穿上麻鞋，背着包裹雨伞，又分付老婆，早晚须是小心。
lín chū mén yán shì yòu zài sān dīng níng ā jì diǎn tóu dā yìng dà tà bù qù le
临出门，颜氏又再三叮咛，阿寄点头答应，大踏步去了。
qiě shuō xú yán dì xiōng děng ā jì zhuǎn shēn hòu dōu xiào dào kě xiào nà sān niáng zǐ hǎo méi jiàn shí yǒu yín zi zuò shēng yì què bù yǔ nǐ wǒ shāng liáng dào tīng ā jì zhè lǎo nú cái de shuō huà
且说徐言弟兄，等阿寄转身后，都笑道：“可笑那三娘子好没见识，有银子做生意，却不与你我商量，倒听阿寄这老奴才的说话。
wǒ xiǎng tā shēng zhǎng yǐ lái hé zēng zuò guàn shēng yì
我想他生长已来，何曾做惯生意？
hǒng piàn gū shuāng fù rén de dōng xī zì qù kuài huó
哄骗孤孀妇人的东西，自去快活。
zhè běn qián kě bù bái bái sòng luò
这本钱可不白白送落！
xú zhào dào biàn shì dāng chū hé jiā shí què bù bǎ chū lái yíng yùn rú jīn cái fèn de jí jiào ā jì zuò kè jīng shāng
”徐召道：“便是当初合家时，却不把出来营运，如今才分得，即教阿寄做客经商。
wǒ xiǎng sān niáng zǐ yòu méi shén zhuāng lián zhè yín liǎng dìng rán shì lǎo guān ér cún rì sān xiōng dì kè bāo xià de jīn rì fāng cái chū huō
我想三娘子又没甚妆奁，这银两定然是老官儿存日，三兄弟克剥下的，今日方才出豁。
zǒng zhī sān niáng zǐ mán zhe nǐ wǒ zuò shì ruò shuō tā bù gāi rú cǐ fǎn dào wǒ men dù jì le
总之，三娘子瞒着你我做事，若说他不该如此，反道我们妒忌了。
qiě dài ā jì shé běn huí lái nà shí qù xiào tā
且待阿寄折本回来，那时去笑他。
zhèng shì yún duān kàn sī shā bì jìng shú shū yíng
”正是：云端看厮杀，毕竟孰输赢？
lù yáo zhī mǎ lì rì jiǔ jiàn rén xīn
路遥知马力，日久见人心。
zài shuō ā jì lí le jiā zhōng yí lù sī xiǎng zuò shèn shēng lǐ biàn hǎo
再说阿寄离了家中，一路思想：“做甚生理便好？
hū dì zhuǎn zhe dào wén de fàn qī zhè xiàng dào lù pō yǒu lì xi kuàng yòu zài jìn chù hé bù qù shì tā yī shì
”忽地转着道：“闻得贩漆这项道路颇有利息，况又在近处，何不去试他一试？
dìng le zhǔ yì yī jìng zhí zhì qìng yún shān zhōng
”定了主意，一径直至庆云山中。
yuán lái cǎi qī zhī chù yuán yǒu gè yá háng ā jì jiù háng jiā zhù xià
元来采漆之处，原有个牙行，阿寄就行家住下。
nà fàn qī de kè rén què yě shén duō dōu shì āi cì r dǎ fā
那贩漆的客人却也甚多，都是挨次儿打发。
ā jì xiǎng dào ruò màn màn de āi qù kě bù dān gē le rì zi yòu fèi qù pán chán
阿寄想道：“若慢慢的挨去，可不担搁了日子，又费去盘缠。
xīn shēng yī jì zhuō gè kōng chě zhǔ rén jiā dào yī cūn diàn zhōng mǎi sān bēi qǐng tā shuō dào wǒ shì gè xiǎo fàn zǐ běn qián duǎn shǎo shǒu rì zi bù qǐ de wàng zhǔ rén jiā kàn xiāng lǐ fēn shàng zěn dì shè fǎ xiān dǎ fā wǒ qù
”心生一计，捉个空扯主人家到一村店中，买三杯请他，说道：“我是个小贩子，本钱短少，守日子不起的，望主人家看乡里分上，怎地设法先打发我去。
nà yī cì lái dà dà zài zhěng gè dōng dào qǐng nǐ
那一次来，大大再整个东道请你”。
yě shì shù hé dāng rán nà zhǔ rén jiā què zhèng zhuàng zhe shì gè tān bēi de chī le tā de ruǎn kǒu tāng bù hǎo huí de yī kǒu yìng chéng
”也是数合当然，那主人家却正撞着是个贪杯的，吃了他的软口汤，不好回得，一口应承。
dàng wǎn jiù wǎng gè cūn hù còu zú qí shù zhuāng guǒ tíng dāng kǒng pà kè rén men zhī de chēn guài dào jì zài lín jiā fàng xià cì rì qǐ gè wǔ gēng dǎ fā ā jì qǐ shēn
当晚就往各村户凑足其数，装裹停当，恐怕客人们知得嗔怪，到寄在邻家放下，次日起个五更，打发阿寄起身。
nà ā jì fā lì shì jiù dé le pián yí hǎo bù xǐ huan
那阿寄发利市，就得了便宜，好不喜欢。
jiào jiǎo fū tiāo chū xīn ān jiāng kǒu yòu xiǎng dào háng zhōu lí cǐ bù yuǎn dìng mài bù qǐ jià qián
教脚夫挑出新安江口，又想道：“杭州离此不远，定卖不起价钱。
suì gù chuán zhí dào sū zhōu
”遂雇船直到苏州。
zhèng yù zài quē qī zhī shí jiàn tā de huò dào yóu rú bǎo bèi yì bān bù gōu sān rì mài gè gān jìng
正遇在缺漆之时，见他的货到，犹如宝贝一般，不勾三日，卖个干净。
yī sè dōu shì jiàn yín bìng wú yī háo shē zhàng
一色都是见银，并无一毫赊帐。
chú qù pán chán shǐ yòng zú zú zhuàn gè duì hé yǒu yú àn àn gǎn xiè tiān dì jí máng shōu shí qǐ shēn
除去盘缠使用，足足赚个对合有余，暗暗感谢天地，即忙收拾起身。
yòu xiǎng dào wǒ jīn kōng shēn huí qù xū shì chèn chuán zhè yín liǎng zài shēn biān fǎn dǎn gān xì
又想道：“我今空身回去，须是趁船，这银两在身边，反担干系。
hé bù zài fàn xiē bié yàng huò qù duō shǎo xún xiē lì xī yě hǎo
何不再贩些别样货去，多少寻些利息也好。
dǎ tīng de fēng qiáo xiān mǐ dào de shén duō dēng shí là le jǐ fēn jià qián nǎi dào zhè fàn mǐ shēng yì liàng lái bì bù chī kuī
”打听得枫桥籼米到得甚多，登时落了几分价钱，乃道：“这贩米生意，量来必不吃亏。
suì dí le liù shí duō dān xiān mǐ zài dào háng zhōu chū tuō
”遂籴了六十多担籼米，载到杭州出脱。
nà shí nǎi qī yuè zhōng xún háng zhōu yǒu yí gè yuè bù xià yǔ dào miáo dōu gàn huài le mǐ jià téng yǒng
那时乃七月中旬，杭州有一个月不下雨，稻苗都干坏了，米价腾涌。
ā jì zhè zài mǐ yòu zhí zài qiǎo lǐ měi yī dān zhǎng le èr qián yòu zhuàn shí duō liǎng yín zi
阿寄这载米，又值在巧里，每一担长了二钱，又赚十多两银子。
zì yán zì yǔ dào qiě xǐ zuò lái shēng yì pō pō shùn liū xiǎng shì wǒ sān niang fú fēn dào le
自言自语道：“且喜做来生意，颇颇顺溜，想是我三娘福分到了。
què yòu xiǎng dào jì zài cǐ jiān zěn bù qù wèn wèn qī jià
”却又想道：“既在此间，怎不去问问漆价？
ruò yǔ sū zhōu xiāng qù bù yuǎn yě shěng hǎo xiē pán chán
若与苏州相去不远，也省好些盘缠。
xì xì fǎng wèn shí bǐ sū zhōu fǎn shèng
”细细访问时，比苏州反胜。
nǐ dào wèi hé
你道为何？
yuán lái fàn qī de dōu dào háng zhōu lù jìn jià jiàn jù wǎng yuǎn chù qù le háng zhōu dào shí cháng duǎn quē
元来贩漆的，都道杭州路近价贱，俱往远处去了，杭州到时常短缺。
cháng yán dào huò wú dà xiǎo quē zhě biàn guì
常言道：“货无大小，缺者便贵。
gù cǐ bǐ bié chù fǎn shèng
”故此比别处反胜。
ā jì dé le zhè gè xiāo xī xǐ zhī bù shèng xīng yè gǎn dào qìng yún shān yǐ bèi xià xiē xiǎo rén shì sòng yǔ zhǔ rén jiā yī jiù yòu mǎi sān bēi xiāng qǐng
阿寄得了这个消息，喜之不胜，星夜赶到庆云山，已备下些小人事，送与主人家，依旧又买三杯相请。
nà zhǔ rén jiā dé le xiē xiǎo pián yí xǐ zhú yán kāi yī rú qián fān qiāo qiāo xiān dǎ fā tā zhuǎn shēn
那主人家得了些小便宜，喜逐颜开，一如前番，悄悄先打发他转身。
dào háng zhōu yě bù xiāo sān liǎng rì jiù dōu mài wán
到杭州也不消三两日，就都卖完。
jì suàn běn lì guǒ rán bǐ qǐ xiān zhè yī zhàng yòu duō jǐ liǎng zhǐ shì shǎo le nà huí tóu huò de lì xī
计算本利，果然比起先这一帐又多几两，只是少了那回头货的利息。
nǎi dào xià cì hái dào yuǎn chù qù
乃道：“下次还到远处去。
yǔ yá rén suàn qīng le zhàng mù shōu shí qǐ chéng xiǎng dào chū mén hǎo jǐ shí le sān niang bì rán guà niàn qiě huí qù huí fù yī shēng yě jiào tā fàng xīn
”与牙人算清了帐目，收拾起程，想道：“出门好几时了，三娘必然挂念，且回去回复一声，也教他放心。
yòu xiǎng dào zǒng shì shōu qī yào děng hòu liǎng rì
”又想道：“总是收漆，要等候两日；
hé bù xiān dào shān zhōng jiāng yín zi jiào zhǔ rén jiā yī miàn xiān shōu rán hòu huí jiā qǐ bù liǎng biàn
何不先到山中，将银子教主人家一面先收，然后回家，岂不两便。
dìng le zhǔ yì dào shān zhōng bǎ yín liǎng fù yǔ yá rén zì jǐ gǎn huí jiā qù
”定了主意，到山中把银两付与牙人，自己赶回家去。
zhèng shì xiān shōu qī huò liǎng fān lì chū chū máo lú dì yī gōng
正是：先收漆货两番利，初出茅庐第一功。
qiě shuō yán shì zì ā jì qù hòu zhāo xī xuán guà cháng kǒng tā xiāo shé le zhèi xiē běn qián huái zhe guǐ tāi
且说颜氏自阿寄去后，朝夕悬挂，常恐他消折了这些本钱，怀着鬼胎。
ěr gēn biān yòu tīng de xú yán dì xiōng zài bèi hòu chún bǒ zuǐ yù jiā fán nǎo
耳根边又听得徐言弟兄在背后''''唇簸嘴，愈加烦恼。
yī rì zhèng zài fáng zhōng mèn zuò hū jiàn liǎng gè ér zi luàn hǎn jìn lái dào ā jì huí jiā le
一日正在房中闷坐，忽见两个儿子乱喊进来道：“阿寄回家了。
yán shì wén yán jí zǒu chū fáng ā jì zǎo yǐ zài miàn qián
”颜氏闻言，急走出房，阿寄早已在面前。
tā de lǎo pó yě suí zài bèi hòu
他的老婆也随在背后。
ā jì shàng qián shēn shēn chàng gè dà rě
阿寄上前，深深唱个大喏。
yán shì jiàn le tā fǎn zēng zhe yí gè dēng xīn quán tou xiōng qián tū tū de luàn tiào chéng kǒng shuō chū jù sǎo xìng huà lái biàn wèn dào nǐ zuò de shì shén me shēng yì
颜氏见了他，反增着一个蹬心拳头，胸前突突的乱跳，诚恐说出句扫兴话来，便问道：“你做的是什么生意？
kě yǒu xiē lì qián
可有些利钱？
nà ā jì chā shǒu bù lí fāng cùn bù huāng bù máng de shuō dào yī lái gǎn xiè tiān dì bǎo yòu èr lái tuō lài sān niang hóng fú zuò de què shì fàn qī shēng yì zuàn de wǔ liù bèi lì xi
”那阿寄叉手不离方寸，不慌不忙的说道：“一来感谢天地保佑，二来托赖三娘洪福，做的却是贩漆生意，赚得五六倍利息。
rú cǐ rú cǐ zhè bān zhè bān kǒng pà sān niang fàng xīn bù xià tè guī lái huí fù yī shēng
如此如此，这般这般，恐怕三娘放心不下，特归来回复一声。
yán shì tīng ba xǐ cóng tiān jiàng wèn dào rú jīn yín zi zài nà lǐ
”颜氏听罢，喜从天降，问道：“如今银子在那里？
ā jì dào yǐ liú yǔ zhǔ rén jiā shōu qī bù céng dài huí wǒ míng zǎo jiù yào qù de
”阿寄道：“已留与主人家收漆，不曾带回，我明早就要去的。
nà shí hé jiā huān tiān xǐ de
”那时合家欢天喜地。
ā jì zhù le yī wǎn cì rì qīng zǎo qǐ shēn bié le yán shì yòu wǎng qìng yún shān qù le
阿寄住了一晚，次日清早起身，别了颜氏，又往庆云山去了。
qiě shuō xú yán dì xiōng nà wǎn zài lín jiā chī shè jiǔ zuì dào gù cǐ ā jì guī jiā quán bù xiǎo de dào cì rì qí zǒu guò lái wèn dào ā jì zuò shēng yì guī lái chèn le duō shǎo yín zi
且说徐言弟兄，那晚在邻家吃社酒醉倒，故此阿寄归家，全不晓得，到次日齐走过来，问道：“阿寄做生意归来，趁了多少银子？
yán shì dào hǎo jiào èr wèi bó bo zhī de tā yī xiàng fàn qī yíng shēng dào mì de wǔ liù bèi lì xi
”颜氏道：“好教二位伯伯知得，他一向贩漆营生，倒觅得五六倍利息。
xú yán dào hǎo zào huà
”徐言道：“好造化！
nèn yàng zhuàn qián shí bù gōu jǐ nián biàn zuò cái zhǔ li
恁样赚钱时，不勾几年，便做财主哩。
yán shì dào bó bo xiū yào xiào huà miǎn de jī hán biàn gōu le
”颜氏道：“伯伯休要笑话，免得饥寒便勾了。
xú zhào dào tā rú jīn zài nà lǐ
”徐召道：“他如今在那里？
chū qù le jǐ duō shí
出去了几多时？
zěn me yě bù lái jiàn wǒ
怎么也不来见我？
zhè yàng méi lǐ
这样没礼。
yán shì dào jīn zǎo yuán jiù qù le
”颜氏道：“今早原就去了。
xú zhào dào rú hé qù de nèn bān jí sù
”徐召道：“如何去得恁般急速？
xú yán yòu wèn dào nà yín liǎng nǐ kě zēng jiàn jiàn shù me
”徐言又问道：“那银两你可曾见见数么？
yán shì dào tā shuō jù liú zài háng jiā mǎi huò méi yǒu dài huí
”颜氏道：“他说俱留在行家买货，没有带回。
xú yán hē hē xiào dào wǒ zhī dào běn lì yǐ dào shǒu le yuán lái hái shì kōng kǒu shuō bái huà yǎn bǎo dù zhōng jī
”徐言呵呵笑道：“我只道本利已到手了，原来还是空口说白话，眼饱肚中饥。
ěr biān dào shuō de rè hǒng hǒng hái bù zhī běn zài hé chǔ lì zài nà lǐ biàn xìn yǐ wéi zhēn
耳边到说得热哄哄，还不知本在何处，利在那里，便信以为真。
zuò jīng jì de rén zuǒ shǒu bù tuō yòu shǒu qǐ yǒu zì jǐ huí jiā yín zi fǎn liú zài wài rén
做经纪的人，左手不托右手，岂有自己回家，银子反留在外人？
jù wǒ kàn qǐ lái duō fēn zhè běn qián nòng zhé le bǎ zhè guǐ huà hōng nǐ
据我看起来，多分这本钱弄折了，把这鬼话哄你。
xú zhào yě dào sān niáng zǐ lùn qǐ nǐ jiā zuò shì bù gāi wǒ men duō kǒu
”徐召也道：“三娘子，论起你家做事，不该我们多口。
dàn nǐ zhōng shì nǚ juàn jiā bù zhī wài biān shì wù jì yǒu yín liǎng yě gāi yǔ wǒ èr rén shāng liáng mǎi jǐ mǔ tián dì hái shì cháng cè
但你终是女眷家，不知外边世务，既有银两，也该与我二人商量，买几亩田地，还是长策。
nà ā jì xiǎo de zuò shèn shēng lǐ
那阿寄晓得做甚生理？
què mán zhe wǒ men jiāng yín zi yǔ tā chū qù xiā zhuàng
却瞒着我们，将银子与他出去瞎撞。
wǒ xiǎng nà yín liǎng bú shì nǐ de zhuāng lián yě shì sān xiōng dì de sī xù xū bú shì tōu lái de zěn kàn de nèn bān qīng yì
我想那银两，不是你的妆奁，也是三兄弟的私蓄，须不是偷来的，怎看得恁般轻易！
èr rén yī chuī yī chàng shuō de yán shì xīn zhōng yǎ kǒu wú yán xīn xià yě shēng yí huò wěi jué bù xià bǎ yì tiān huān xǐ yòu biàn wéi wàn bān chóu mèn
”二人一吹一唱，说得颜氏心中哑口无言，心下也生疑惑，委决不下，把一天欢喜，又变为万般愁闷。
àn xià cǐ chù bù tí
按下此处不题。
zài shuō ā jì zhè lǎo ér jí jí gǎn dào qìng yún shān zhōng nà xíng jiā yǐ yǔ tā shōu wán diǎn míng jiāo fù
再说阿寄这老儿急急赶到庆云山中，那行家已与他收完，点明交付。
ā jì cǐ fān bù zài sū háng fā mài jìng dào xīng huà dì fāng lì xī bǐ zhè liǎng chù yòu hǎo
阿寄此番不在苏杭发卖，径到兴化地方，利息比这两处又好。
mài wán le huò dǎ tīng de nà biān mǐ jià yī liǎng sān dān dòu jiě yòu dà xiǎng qǐ háng zhōu jiàn jīn huāng qiàn qián cì dí kè fàn de qù shàng zhuàn le qián jīn zài chū chù fàn qù pà bù yǒu yī liǎng gè duì hé
卖完了货，打听得那边米价一两三担，斗解又大，想起杭州见今荒歉，前次籴客贩的去，尚赚了钱，今在出处贩去，怕不有一两个对合？
suì zhuāng shàng yī dà zài mǐ zhì háng zhōu zhǔn zhǔn dí le yī liǎng èr qián yī shí dòu hú shàng duō lái qià hǎo dǐng zhe chuán qián shǐ yòng
遂装上一大载米至杭州，准准籴了一两二钱一石，斗斛上多来，恰好顶着船钱使用。
nà shí dào shān zhōng shōu qī biàn shì dà kè rén le zhǔ rén jiā hǎo bù fèng cheng
那时到山中收漆，便是大客人了，主人家好不奉承。
yī lái shì yán shì mìng zhòng hé gāi zào huà èr lái yě kuī ā jì jīng yíng líng lì
一来是颜氏命中合该造化，二来也亏阿寄经营伶俐。
fán fàn de huò wù dìng huò hòu lì
凡贩的货物，定获厚利。
yī lián zuò le jǐ zhàng zhǎng yǒu èr qiān yú jīn
一连做了几帐，长有二千余金。
kàn kàn ái zhe cán nián suàn jì dào wǒ yí gè gū shēn lǎo ér dài zhe xǔ duō cái wù bú shì shuǎ chù
看看挨着残年，算计道：“我一个孤身老儿，带着许多财物，不是耍处！
tǎng yǒu chà diē qián gōng jìn qì
倘有差跌，前功尽弃。
kuàng qiě nián jìn suì bī jiā zhōng bì rán xuán wàng bù rú huí qù shāng yì zhì mǎi xiē tián chǎn zuò le gēn běn jiāng yú xià de zài chū lái yùn nòng
况且年近岁逼，家中必然悬望，不如回去，商议置买些田产，做了根本，将余下的再出来运弄。
cǐ shí tā chū lù xíng tou zhū sè jǐn bèi
此时他出路行头，诸色尽备；
bǎ yín liǎng zhú fēng jǐn jǐn bāo guǒ cáng zài shùn dài zhōng
把银两逐封紧紧包裹，藏在顺袋中；
shuǐ lù yòng zhōu lù lù gù mǎ yàn xíng zǎo xiē shí fēn xiǎo xīn
水路用舟，陆路雇马，晏行早歇，十分小心。
fēi zhǐ yī rì yǐ dào jiā zhōng bǎ xíng lǐ tuó rù
非止一日，已到家中，把行李驮入。
pó zǐ jiàn lǎo gōng huí le biàn qù bào zhī yán shì
婆子见老公回了，便去报知颜氏。
nà yán shì yī zé yǐ xǐ yī zé yǐ jù
那颜氏一则以喜，一则以惧。
suǒ xǐ zhě ā jì huí lái
所喜者，阿寄回来；
suǒ jù zhě wèi zhī shēng yì cháng duǎn ruò hé
所惧者，未知生意长短若何。
yīn xiàng rì bèi xú yán dì xiōng xī luò le yī chǎng zhè fān xīn lǐ bǐ qián gèng shì zháo jí
因向日被徐言弟兄奚落了一场，这番心里比前更是着急。
sān bù bìng zuò liǎng bù bēn zhì wài xiāng wàng jiàn le zhè duī xíng lǐ liào dào bù xiàng gè shé běn de xīn shàng jiù ān le yī bàn
三步并作两步，奔至外厢，望见了这堆行李，料道不像个折本的，心上就安了一半。
zhōng shì rěn bu zhù biàn wèn dào zhè yī xiàng shēng yì rú hé
终是忍不住，便问道：“这一向生意如何？
yín liǎng kě zēng dài huí
银两可曾带回？
ā jì jìn qián jiàn le gè lǐ dào sān niang bú yào xìng jí dài wǒ màn màn de xì shuō
”阿寄近前见了个礼道：“三娘不要性急，待我慢慢的细说。
jiào lǎo pó dǐng shàng zhōng mén bǎ xíng lǐ jǐn bān zhì yán shì fáng zhōng dǎ kāi jiāng yín zi zhú fēng jiāo yǔ yán shì
”教老婆顶上中门，把行李尽搬至颜氏房中打开，将银子逐封交与颜氏。
yán shì jiàn zhe xǔ duō yín liǎng xǐ chū wàng wài lián máng kāi xiāng qǐ lóng shōu cáng
颜氏见着许多银两，喜出望外，连忙开箱启笼收藏。
ā jì fāng bǎ wǎng lái jīng yíng de shì shuō chū
阿寄方把往来经营的事说出。
yán shì yīn pà rě shì fēi xú yán dāng rì de huà yī jù yě bù shuō yǔ tā zhī dào dàn lián chēng dōu kuī nǐ lǎo rén jiā qì lì le qiě qù xiē xī zé gè
颜氏因怕惹是非，徐言当日的话，一句也不说与他知道，但连称：“都亏你老人家气力了，且去歇息则个。
yòu fēn cǔn tǎng dà bó men lái wèn qǐ bú yào yǔ tā jiǎng zhēn huà
”又分忖：“倘大伯们来问起，不要与他讲真话。
ā jì dào lǎo nú lǐ huì de
”阿寄道：“老奴理会得。
zhèng huà wèn wài miàn píng píng shēng kòu mén yuán lái què shì xú yán dì xiōng tīng jiàn ā jì guī le tè lái dǎ tàn xiāo hào
正话问，外面呯呯声叩门，原来却是徐言弟兄听见阿寄归了，特来打探消耗。
ā jì shàng qián zuò le liǎng gè yī
阿寄上前作了两个揖。
xú yán dào qián rì wén de nǐ shēng yì shí fēn wàng xiāng jīn fān yòu chèn ruò gān lì xī
徐言道：“前日闻得你生意十分旺相，今番又趁若干利息？
ā jì dào lǎo nú tuō lài èr wèi guān rén hóng fú chú le běn qián pán fèi gān jìng chèn de sì wǔ shí liǎng
”阿寄道：“老奴托赖二位官人洪福，除了本钱盘费，干净趁得四五十两。
xú zhào dào ā yā
”徐召道：“阿呀！
qián cì biàn shuō yǒu wǔ liù bèi lì le zěn dì yòu qù le xǔ duō shí fǎn shǎo qǐ lái
前次便说有五六倍利了，怎地又去了许多时，反少起来？
xú yán dào qiě bú yào wèn tā chèn duō chèn shǎo zhǐ shì yín zi jīn cì kě zēng dài huí
”徐言道：“且不要问他趁多趁少，只是银子今次可曾带回？
ā jì dào yǐ jiāo yǔ sān niang le
”阿寄道：“已交与三娘了。
èr rén biàn bù yán yǔ zhuǎn shēn chū qù
”二人便不言语，转身出去。
zài shuō ā jì yǔ yán shì shāng yì yào zhì mǎi tián chǎn qiāo dì yāng rén xún mì
再说阿寄与颜氏商议，要置买田产，悄地央人寻觅。
dà dǐ chū yí gè cái zhǔ shēng yī gè bài zǐ
大抵出一个财主，生一个败子。
nà jǐn shā cūn yǒu gè yàn dà hù jiā sī háo fù tián chǎn guǎng duō dān shēng yī zi míng wéi shì bǎo qǔ shì shǒu qí yè de yì sī
那锦沙村有个晏大户，家私豪富，田产广多，单生一子名为世保，取世守其业的意思。
shéi zhī zhè yàn shì bǎo zhuān yú piáo dǔ bǎ nà lǎo tou er huó huó qì sǐ
谁知这晏世保，专于嫖赌，把那老头儿活活气死。
hé cūn de rén dào tā shì gè bài zǐ jiāng yàn shì bǎo sān zì shùn kǒu gǎi wéi xiàn shì bǎo
合村的人道他是个败子，将晏世保三字，顺口改为献世保。
nà xiàn shì bǎo tóng zhe yī bān wú jiè zhāo huān mù lè nòng wán le jiā zhōng cái wù jiàn jiàn yáo dòng chǎn yè
那献世保同着一班无藉，朝欢暮乐，弄完了家中财物，渐渐摇动产业。
dào shì líng xīng mài lái bù gōu yòng suǒ xìng mài yī qiān mǔ tǎo jià sān qiān yú liǎng yòu yào yī zhù r jiāo yín
道是零星卖来不勾用，索性卖一千亩，讨价三千余两，又要一注儿交银。
nà cūn zhōng fù zhě suī yǒu yī shí còu bù qǐ xǔ duō yín zi wú rén shàng zhuāng
那村中富者虽有，一时凑不起许多银子，无人上桩。
yán zhì suì dǐ xiàn shì bǎo shǒu zhōng yuè jué gàn bī qíng yuàn lián yī suǒ zhuāng fáng zhǐ yào bàn jià
延至岁底，献世保手中越觉干逼，情愿连一所庄房，只要半价。
ā jì ǒu rán wén de zhè gè xiāo xī jí xún zhōng rén qù tǎo gè jīng zhàng
阿寄偶然闻得这个消息，即寻中人去，讨个经帐。
kǒng pà yǒu rén xiān chéng le qù jiù yuē cì rì chéng jiāo
恐怕有人先成了去，就约次日成交。
xiàn shì bǎo tīng de yǒu le shòu zhǔ hǎo bù huān xǐ
献世保听得有了售主，好不欢喜。
píng rì yī kè yě bù zháo jiā de piān zhè rì zú jì bù gǎn chū mén dāi dāi de děng hòu zhōng rén tóng wǎng
平日一刻也不着家的，偏这日足迹不敢出门，呆呆的等候中人同往。
qiě shuō ā jì liào dào xiàn shì bǎo shì ài chī dōng xī de qīng zǎo biàn qù mǎi xià jiā yáo měi yùn huàn gè chú fu ān pái yòu xiàng yán shì dào jīn rì zhè chǎng jiāo yì fēi tóng xiǎo kě
且说阿寄料道献世保是爱吃东西的，清早便去买下佳肴美酝，唤个厨夫安排，又向颜氏道：“今日这场交易，非同小可。
sān niang shì gè nǚ juàn jiā liǎng wèi xiǎo guān rén yòu yòu lǎo nú yòu shì xià rén zhǐ hǎo zài páng shuō huà nán hǎo yǔ tā kàng lǐ
三娘是个女眷家，两位小官人又幼，老奴又是下人，只好在旁说话，难好与他抗礼；
xū qǐng jiān bì dà guān rén dì xiōng lái zuò yǎn fāng shì zhèng lǐ
须请间壁大官人弟兄来作眼，方是正理。
yán shì dào nǐ jiù guò qù qǐng yī shēng
”颜氏道：“你就过去请一声。
ā jì jí dào xú yán mén shǒu dì xiōng zhèng zài nà lǐ shuō huà
”阿寄即到徐言门首，弟兄正在那里说话。
ā jì dào jīn rì sān niang mǎi jǐ mǔ tián dì tè qǐng èr wèi guān rén lái zhāng zhǔ
阿寄道：“今日三娘买几亩田地，特请二位官人来张主。
èr rén kǒu zhōng suī rán dā yìng xīn nèi yòu guài yán shì bù tuō tā xún mì hǎo shēng bù lè
”二人口中虽然答应，心内又怪颜氏不托他寻觅，好生不乐。
xú yán shuō dào jì yào mǎi tián rú hé bù tuō nǐ wǒ yòu jiào ā jì zhāng zhǔ
徐言说道：“既要买田，如何不托你我，又教阿寄张主。
zhí zhì chéng jiāo fāng cái lái shuō
直至成交，方才来说？
zhǐ shì zhè cūn zhōng méi yǒu shén me líng xīng tián mài
只是这村中，没有什么零星田卖。
xú zhào dào bù bì cāi yí shǎo qǐng biàn jiàn zhuó luò le
”徐召道：“不必猜疑，少顷便见着落了。
èr rén zuò yú mén shǒu děng zhì wǔ qián guāng jǐng zhī jiàn xiàn shì bǎo tóng zhe jǐ gè zhōng rén liǎng gè xiǎo sī ná zhe bài xiá yí lù pāi shǒu pāi jiǎo de xiào lái wàng zhe jiàn bì mén nèi qí zǒu jìn qù
”二人坐于门首，等至午前光景，只见献世保同着几个中人，两个小厮，拿着拜匣，一路拍手拍脚的笑来，望着间壁门内齐走进去。
xú yán dì xiōng kàn le dào chī yī xià dōu dào yí
徐言弟兄看了，倒吃一吓，都道：“咦！
hǎo zuò guài
好作怪！
wén de xiàn shì bǎo yào mài yī qiān mǔ tián shí jià sān qiān yú liǎng bù xìn tā jiā yǒu xǔ duō yín zi
闻得献世保要卖一千亩田，实价三千余两，不信他家有许多银子？
nán dào xiàn shì bǎo yòu líng mài yī èr shí mǔ
难道献世保又零卖一二十亩？
yí huò bù dìng suí hòu gēn rù
疑惑不定，随后跟入。
xiāng jiàn yǐ ba fēn bīn ér zuò
相见已罢，分宾而坐。
ā jì xiàng qián shuō dào yàn guān rén tián jià zuó rì yǐ shì yán dìng yī yī fēn fù bù gǎn duàn shǎo
阿寄向前说道：“晏官人，田价昨日已是言定，一依分付，不敢断少。
yàn guān rén yě mò yào jié wài shēng zhī yòu gèng tā shuō
晏官人也莫要节外生枝，又更他说。
xiàn shì bǎo luàn rǎng dào dà zhàng fū zuò shì yī yán yǐ chū sì mǎ nán zhuī ruò yòu yǒu tā shuō biàn bú shì rén yǎng de le
”献世保乱嚷道：“大丈夫做事，一言已出，驷马难追，若又有他说，便不是人养的了。
ā jì dào jì rú cǐ xiān lì le wén qì rán hòu duì yín
”阿寄道：“既如此，先立了文契，然后兑银。
nà zhǐ mò bǐ yàn zhǔn bèi de tíng tíng dāng dāng ná guò lái jiù shì
那纸墨笔砚，准备得停停当当，拿过来就是。
xiàn shì bǎo niān qǐ bǐ jìn qíng xiě le yī zhǐ jué qì yòu dào shěng de nǐ bù fàng xīn xiān huà le huā yā hé rú
献世保拈起笔，尽情写了一纸绝契，又道：“省得你不放心，先画了花押，何如？
ā jì dào rú cǐ gèng hǎo
”阿寄道：“如此更好。
xú yán xiōng dì kàn nà qì shàng guǒ shì yī qiān mǔ tián yī suǒ zhuāng fáng shí jià yī qiān wǔ bǎi liǎng
”徐言兄弟看那契上，果是一千亩田，一所庄房，实价一千五百两。
xià dé èr rén miàn miàn xiāng qū shēn chū le shé tou bàn rì yě suō bù shàng qù
吓得二人面面相觑，伸出了舌头，半日也缩不上去。
dōu àn xiǎng dào ā jì zuò shēng yì zǒng shì chèn qián yě chèn bù dé zhèi xiē
都暗想道：“阿寄做生意总是趁钱，也趁不得这些！
mò bù zuò qiáng dào dǎ jié de huò shì jué zhe le cáng
莫不做强盗打劫的，或是掘着了藏？
hǎo shēng nán cāi
好生难猜。
zhōng rén zhe wán huā yā ā jì shōu jìn qù jiāo yǔ yán shì
”中人着完花押，阿寄收进去交与颜氏。
tā yǐ xiān jiè xià yī fù tiān chèng fǎ mǎ tí lái fàng zài zhuó shàng yǔ yán shì qǔ chū yín zi lái duì yī sè dōu shì fěn kuài xì sī
他已先借下一副天秤法马，提来放在卓上，与颜氏取出银子来兑，一色都是粉块细丝。
xú yán xú zhào yǎn nèi fàng chū huǒ lái hóu jiān yān yě zhí mào hèn bù dé tuī kāi zhòng rén tōng qiǎng huí qù
徐言、徐召眼内放出火来，喉间烟也直冒，恨不得推开众人，通抢回去。
bù yī shí duì wán bǎi chū jiǔ yáo yǐn zhì gēng shēn fāng sàn
不一时兑完，摆出酒肴，饮至更深方散。
cì rì ā jì yòu xiàng yán shì dào nà zhuāng fáng shèn shì kuān dà hé bù bān zài nà biān jū zhù
次日，阿寄又向颜氏道：“那庄房甚是宽大，何不搬在那边居住？
shōu xià de dào zǐ yě hǎo zhào guǎn
收下的稻子，也好照管。
yán shì xiǎo de xú yán dì xiōng dù jì yě ba bù néng yuǎn kāi yī bù biàn yī tā shuō huà xuǎn le xīn zhēng chū liù qiān rù xīn fáng
”颜氏晓得徐言弟兄妒忌，也巴不能远开一步，便依他说话，选了新正初六，迁入新房。
ā jì yòu qǐng gè xiān shēng jiào liǎng wèi xiǎo guān rén dú shū
阿寄又请个先生，教两位小官人读书。
dà de qǔ míng xú kuān cì de míng xú hóng jiā zhōng shōu shí de shí fēn cì dì
大的取名徐宽，次的名徐宏，家中收拾得十分次第。
nèi xiē cūn zhōng rén jiàn yán shì mǎi le yī qiān mǔ tián dōu chuán shuō jué le cáng yín zi bù jì qí shù lián kēng cè shuō lái dōu shì yín de shuí gè bù lái qū fèng
那些村中人见颜氏买了一千亩田，都传说掘了藏，银子不计其数，连坑厕说来都是银的，谁个不来趋奉。
zài shuō ā jì jiāng jiā zhōng zhěng dùn tíng dāng yī jiù yòu chū qù jīng yíng
再说阿寄将家中整顿停当，依旧又出去经营。
zhè fān bù zhuān yú fàn qī dàn wén yǒu lì xi de biàn zuò
这番不专于贩漆，但闻有利息的便做。
jiā zhōng shōu xià mǐ gǔ yòu jiāng lái téng nà
家中收下米谷，又将来腾那。
shí nián zhī wài jiā sī jù fù
十年之外，家私巨富。
nà xiàn shì bǎo de tián zhái jǐn guī yú xú shì
那献世保的田宅，尽归于徐氏。
mén tíng rè nào niú mǎ chéng qún bì pú gù gōng rén děng yě yǒu zhěng bǎi hǎo bù xìng tou
门庭热闹，牛马成群，婢仆雇工人等，也有整百，好不兴头！
zhèng shì fù guì běn wú gēn jǐn cóng qín lǐ de
正是：富贵本无根，尽从勤里得。
qǐng guān lǎn duò zhě miàn dài jī hán sè
请观懒惰者，面带饥寒色。
nà shí yán shì sān gè nǚ ér dōu jià yǔ yì bān fù hù
那时颜氏三个女儿，都嫁与一般富户。
xú kuān xú hóng yě gè hūn pèi
徐宽、徐宏也各婚配。
yī yīng hūn jià lǐ wù jìn shì ā jì zhī chí bù fèi yán shì sī háo qì lì
一应婚嫁礼物，尽是阿寄支持，不费颜氏丝毫气力。
tā yòu jiàn tián chǎn guǎng duō chāi yì fán zhòng yǔ xú kuān dì xiōng jù nà gè jiàn shēng yōu miǎn ruò gān tián yì
他又见田产广多，差役烦重，与徐宽弟兄俱纳个监生，优免若干田役。
yán shì yě yǔ ā jì ér zi wán le yīn shì
颜氏也与阿寄儿子完了姻事；
yòu jiàn nà lǎo ér nián jì shuāi mài liú zài jiā zhōng zhào guǎn bù kěn fàng tā chū qù yòu pài gè mǎ r yǔ tā chéng zuò
又见那老儿年纪衰迈，留在家中照管，不肯放他出去，又派个马儿与他乘坐。
nà lǎo ér zì jīng yíng yǐ lái cóng bù céng sī chī yī xiē hǎo huǒ shí yě bù céng sī zuò yī jiàn hǎo yī fú cùn sī chǐ bó bì bǐng mìng yán shì fāng cái gǎn yòng
那老儿自经营以来，从不曾私吃一些好伙食，也不曾私做一件好衣服，寸丝尺帛，必禀命颜氏，方才敢用。
qiě yòu zhī lǐ shù bù lùn zú zhōng lǎo yòu jiàn le bì rán zhàn qǐ
且又知礼数，不论族中老幼，见了必然站起。
huò chéng mǎ zài tú zhōng yù zhe biàn tiào xià lái shǎn zài lù páng ràng guò qù le rán hòu yòu xíng
或乘马在途中遇着，便跳下来闪在路旁，让过去了，然后又行。
yīn cǐ yuǎn jìn qīn lín méi yī rén bù bǎ tā jìng zhòng
因此远近亲邻，没一人不把他敬重。
jiù shì yán shì mǔ zǐ yě rú zūn zhǎng kàn chéng
就是颜氏母子，也如尊长看承。
nà xú yán xú zhào suī yě zhēng qǐ xiē tián chǎn bǐ zhe yán shì shàng yǒu tiān yuān zhī gé zhōng rì yǎn hóng jǐng chì
那徐言、徐召虽也挣起些田产，比着颜氏，尚有天渊之隔，终日眼红颈赤。
nà lǎo ér chuāi zhī èr rén yì sī quàn yán shì gè zhù bǎi jīn zhī wù
那老儿揣知二人意思，劝颜氏各助百金之物。
yòu zhù qǐ yī zuò xīn fén lián xú zhé fù mǔ yī qí ān zàng
又筑起一座新坟，连徐哲父母，一齐安葬。
nà lǎo ér zhěng zhěng huó dào bā shí huàn qǐ bìng lái yán shì yào qǐng yī rén tiáo zhì nà lǎo ér dào rén nián bā shí sǐ nǎi fèn nèi zhī shì hé bì yòu fèi qián chāo
那老儿整整活到八十，患起病来，颜氏要请医人调治，那老儿道：“人年八十，死乃分内之事，何必又费钱钞。
zhí yì bù kěn fú yào
”执意不肯服药。
yán shì mǔ zǐ bú zhù zài chuáng qián kàn shì yī miàn zhǔn bèi yī qīn guān guǒ
颜氏母子不住在床前看视，一面准备衣衾棺椁。
bìng le shù rì shì jiàn wēi dǔ nǎi qǐng yán shì mǔ zǐ dào fáng zhōng zuò xia shuō dào lǎo nú niú mǎ lì yǐ shǎo jǐn sǐ yì wú hèn zhǐ yǒu yī shì yuè fèn zhāng zhǔ bú yào jiàn guài
病了数日，势渐危笃，乃请颜氏母子到房中坐下，说道：“老奴牛马力已少尽，死亦无恨，只有一事越分张主，不要见怪！
yán shì chuí lèi dào wǒ mǔ zǐ quán kuī nǐ qì lì fāng yǒu jīn rì yǒu shèn shì tǐ yī píng fēn fù jué bù wéi ào
颜氏垂泪道：“我母子全亏你气力，方有今日，有甚事体，一凭分付，决不违拗。
nà lǎo ér xiàng zhěn biān mō chū liǎng zhǐ wén shū dì yǔ yán shì dào liǎng wèi xiǎo guān rén nián jì yǐ zhǎng hòu rì shào bù dé yào fēn xī tǎng nà shí xián duō dào shǎo biàn shāng le shǒu zú zhī qíng
”那老儿向枕边摸出两纸文书，递与颜氏道：“两位小官人年纪已长，后日少不得要分析，倘那时嫌多道少，便伤了手足之情。
gù cǐ lǎo nú jiǔ yǐ jiāng yī yīng tián fáng cái wù děng jiàn jūn fēn tíng dāng jīn rì jiāo fù yǔ èr wèi xiǎo guān rén gè zì qù guǎn yè
故此老奴久已将一应田房财物等件均分停当，今日交付与二位小官人，各自去管业。
yòu dīng zhǔ dào nà nú pú zhōng nán de hǎo rén zhū shì xū yào zì jǐ jīng xīn qiè bù kě zhòng tuō
”又叮嘱道：“那奴仆中难得好人，诸事须要自己经心，切不可重托。
yán shì mǔ zǐ hán lèi lǐng mìng
”颜氏母子，含泪领命。
tā de lǎo pó ér zi dōu zài chuáng qián tí tí kū kū yě zhǔ fù le jǐ jù hū dì yòu dào zhǐ yǒu dà guān rén èr guān rén bù céng miàn bié zhōng shì qiàn shì kě yǔ wǒ qù qǐng lái
他的老婆儿子，都在床前啼啼哭哭，也嘱付了几句，忽地又道：“只有大官人二官人，不曾面别，终是欠事，可与我去请来。
yán shì jí chà gè jiā rén qù qǐng
”颜氏即差个家人去请。
xú yán xú zhào shuō dào hǎo shí bù zhí de bāng fú wǒ men lín sǐ què lái sī xiǎng kě bù chě dàn
徐言、徐召说道：“好时不直得帮扶我们，临死却来思想，可不扯淡！
bù qù bù qù
不去不去！
nà jiā rén wú fǎ zhǐ de zhuǎn shēn
”那家人无法，只得转身。
què zhe xú hóng qīn zì bēn lái xiāng qǐng èr rén miè bù guò zhí ér miàn pí miǎn qiǎng suí lái
却着徐宏亲自奔来相请，二人灭不过侄儿面皮，勉强随来。
nà lǎo ér yǐ shuō huà bù chū bǎ yǎn kàn le liǎng kàn le diǎn diǎn tou er yǎn rán ér shì
那老儿已说话不出，把眼看了两看了，点点头儿，奄然而逝。
tā de lǎo pó ér xí tí kū zì bù bì shuō
他的老婆儿媳啼哭，自不必说。
zhǐ zhè yán shì mǔ zǐ jù fàng shēng hào tòng biàn shì jiā zhōng dà xiǎo nán nǚ niàn tā píng rì zuò rén hǎo chù yě wú bù xià lèi
只这颜氏母子俱放声号恸，便是家中大小男女，念他平日做人好处，也无不下泪。
wéi yǒu xú yán xú zhào fǎn yǒu xǐ sè
惟有徐言、徐召反有喜色。
kě lián nà lǎo ér xīn qín hǎo sì cán chéng jiǎn jiǎn lǎo chéng sī cán mìng xiū
可怜那老儿：辛勤好似蚕成茧，茧老成丝蚕命休。
yòu shì cǎi huā fēng niàng mì tián tou dào dǐ bèi rén shōu
又似采花蜂酿蜜，甜头到底被人收。
yán shì mǔ zǐ kū le yī huí chū qù zhī chí liàn bìn zhī shì
颜氏母子哭了一回，出去支持殓殡之事。
xú yán xú zhào kàn jiàn guān mù jiān gù yī qīn zhěng qí chě xú kuān dì xiōng dào yī biān shuō dào tā shì wǒ jiā jiā rén jiāng jiù xiē bà le
徐言、徐召看见棺木坚固，衣衾整齐，扯徐宽弟兄到一边，说道：“他是我家家人，将就些罢了！
rú hé yào zhè bān hǎo duàn sòng
如何要这般好断送？
jiù shì dāng chū nǐ jiā gōng gōng yǔ nǐ fù qīn yě méi nèn bān qí zhěng
就是当初你家公公与你父亲，也没恁般齐整！
xú kuān dào wǒ jiā quán kuī tā zhēng qǐ zhèi xiē shì yè ruò báo le tā nèi xīn shàng yě dǎ bu guò qù
”徐宽道：“我家全亏他挣起这些事业，若薄了他，内心上也打不过去。
xú zhào xiào dào nǐ lǎo dà de rén hái shì gè dāi zi
”徐召笑道：“你老大的人，还是个呆子！
zhè shì nǐ mǔ zǐ mìng zhòng hé gāi yǒu cǐ zào huà qǐ zhēn shì tā běn shì zhēng lái de li
这是你母子命中合该有此造化，岂真是他本事挣来的哩！
hái yǒu yī jiàn tā zuò le xǔ duō nián shù kè bāo de sī fáng bì rán yě yǒu hǎo xiē pà dào méi de jié guǒ nǐ què wā chū ròu lǐ qián lái yǔ tā bèi hòu shì
还有一件，他做了许多年数，克剥的私房，必然也有好些，怕道没得结果，你却挖出肉里钱来，与他备后事？
xú hóng dào bú yào yuān wǎng huài rén
”徐宏道：“不要冤枉坏人！
wǒ kàn tā píng rì yī lí yī háo dōu qīng qīng bái bái jiāo yǔ mǔ qīn bìng bù jiàn yǒu shén me sī fáng
我看他平日，一厘一毫都清清白白交与母亲，并不见有什么私房。
xú zhào yòu dào zuò de sī fáng cáng zài nà lǐ nán dào bǎ yǔ nǐ kàn bù chéng
”徐召又道：“做的私房，藏在那里，难道把与你看不成？
ruò bù xìn shí rú jīn jiāng tā fáng zhōng yī jiǎn jí shǎo yě yǒu zhěng qiān yín zi
若不信时，如今将他房中一检，极少也有整千银子。
xú kuān dào zǒng yǒu yě shì tā zhēng xià de hǎo dào ná tā de bù chéng
”徐宽道：“总有也是他挣下的，好道拿他的不成？
xú yán dào suī bù ná tā de jiàn gè míng bái yě hǎo
”徐言道：“虽不拿他的，见个明白也好。
xú kuān dì xiōng bèi èr rén shuō de yí yí huò huò suì tīng le tā yě bù tōng yán shì zhī dào yī qí zǒu zhì ā jì fáng zhōng bǎ pó zǐ men hōng le chū qù bì shang fáng mén kāi xiāng dǎo lǒng biàn chǔ yī sōu zhǐ yǒu jǐ jiàn jiù yī jiù shang nà yǒu fèn wén qián chāo
徐宽弟兄被二人说得疑疑惑惑，遂听了他，也不通颜氏知道，一齐走至阿寄房中，把婆子们哄了出去，闭上房门，开箱倒笼，遍处一搜，只有几件旧衣旧裳，那有分文钱钞！
xú zhào dào yí dìng cáng zài ér zi fáng lǐ yě qù yī jiǎn
徐召道：“一定藏在儿子房里，也去一检。
xún chū yī bāo yín zi bù shàng èr liǎng
”寻出一包银子，不上二两。
bāo zhōng yǒu gè zhàng r xú kuān zǐ xì kàn shí hái shì tā ér zi qǔ qī shí yán shì dòng tā sān liǎng yín zi yòng shèng xià de
包中有个帐儿，徐宽仔细看时，还是他儿子娶妻时，颜氏动他三两银子，用剩下的。
xú hóng dào wǒ shuō tā méi yǒu shén me sī fáng què dìng yào lái kàn
徐宏道：“我说他没有什么私房，却定要来看！
hái bù kuài shōu shí hǎo le tǎng bèi rén zhuàng jiàn fǎn dào wǒ men qì liàng xiǎo le
还不快收拾好了，倘被人撞见，反道我们器量小了。
xú yán xú zhào zì jué fá qù yě bù bié yán shì jìng zì qù le
”徐言、徐召自觉乏趣，也不别颜氏，径自去了。
xú kuān yòu bǎ zhè shì xué xiàng mǔ qīn yù jiā shāng gǎn lìng hé jiā guà xiào kāi sàng shòu diào duō xiū gōng guǒ zhuī jiàn
徐宽又把这事学向母亲，愈加伤感，令合家挂孝，开丧受吊，多修功果追荐。
qī zhōng zhī hòu jí ān zàng yú xīn fén páng biān
七终之后，即安葬于新坟旁边。
jì zàng zhī lǐ měi shì cóng hòu
祭葬之礼，每事从厚。
yán shì zhǔ zhāng jiāng jiā chǎn fēn yī gǔ yǔ tā ér zi zì qù chéng jiā lì yè fèng yǎng qí mǔ
颜氏主张将家产分一股与他儿子，自去成家立业，奉养其母。
yòu jiào ér zi men yǐ shū zhí xiāng chèn
又教儿子们以叔侄相称。
cǐ yì jiàn yán shì bù mǐn ā jì ēn yì de hǎo chù
此亦见颜氏不泯阿寄恩义的好处。
nà hé cūn de rén jiāng ā jì shēng píng xíng yì jù chéng fǔ xiàn yāo qiú jīng jiǎng yǐ quàn hòu rén fǔ xiàn yòu chá kān de shí shēn bào shàng sī jù shū zòu wén
那合村的人，将阿寄生平行谊具呈府县，要求旌奖，以劝后人，府县又查勘的实，申报上司具疏奏闻。
cháo tíng jīng biǎo qí lǘ
朝廷旌表其闾。
zhì jīn xú shì zǐ sūn fán yǎn fù guān chún ān
至今徐氏子孙繁衍，富冠淳安。
shī yún nián lǎo jīn shuāi xùn mǎ niú qiān jīn zhì chǎn chū rén tóu
诗云：年老筋衰逊马牛，千金致产出人头。
tuō gū jì mìng zhēn wú kuì xiū shā cāng tóu bú yì hóu
托孤寄命真无愧，羞杀苍头不义侯。