吴子 · 吴起 · Chapter 3 of 6

治兵

PinyinModern Translation
Size

wǔ hòu wèn yuē jìn bīng zhī dào hé xiān

武侯问曰:“进兵之道何先?

qǐ duì yuē xiān míng sì qīng èr chóng yī xìn

起对曰:“先明四轻、二重、一信。

yuē hé wèi yě

曰:“何谓也?

duì yuē shǐ de qīng mǎ mǎ qīng chē chē qīng rén rén qīng zhàn

对曰:“使地轻马,马轻车,车轻人,人轻战。

míng zhī yīn yáng xiǎn yì zé de qīng mǎ

明知(阴阳)[险易],则地轻马;

chú mò yǐ shí zé mǎ qīng chē

刍秣以时,则马轻车;

gāo jiǎn yǒu yú zé chē qīng rén

膏锏有余,则车轻人;

fēng ruì jiǎ jiān zé rén qīng zhàn

锋锐甲坚,则人轻战。

jìn yǒu zhòng shǎng tuì yǒu zhòng xíng xíng zhī yǐ xìn

进有重赏,退有重刑,行之以信。

lìng zhì yuǎn shěn néng dá cǐ shèng zhī zhǔ yě

(令制远)[审能达]此,胜之主也。

wǔ hòu wèn yuē bīng hé yǐ wèi shèng

武侯问曰:“兵何以为胜?

qǐ duì yuē yǐ zhì wèi shèng

起对曰:“以治为胜。

yòu wèn yuē bù zài zhòng guǎ

又问曰:“不在众寡?

duì yuē ruò fǎ lìng bù míng shǎng fá bù xìn jīn zhī bù zhǐ gǔ zhī bù jìn suī yǒu bǎi wàn hé yì yú yòng

对曰:“若法令不明,赏罚不信,金之不止,鼓之不进,虽有百万,何益于用?

suǒ wèi zhì zhě jū zé yǒu lǐ dòng zé yǒu wēi jìn bù kě dǎng tuì bù kě zhuī qián què yǒu jié zuǒ yòu yīng huī suī jué chéng chén suī sàn chéng háng

所谓治者,居则有礼,动则有威,进不可挡,退不可追,前却有节,左右应麾,虽绝成陈,虽散成行。

yǔ zhī ān yǔ zhī wēi qí zhòng kě hé ér bù kě lí kě yòng ér bù kě pí tóu zhī suǒ wǎng tiān xià mò dāng míng yuē fù zǐ zhī bīng

与之安,与之危,其众可合而不可离,可用而不可疲,投之所往,天下莫当,名曰父子之兵。

wú zǐ yuē fán xíng jūn zhī dào wú fàn jìn zhǐ zhī jié wú shī yǐn shí zhī shì wú jué rén mǎ zhī lì

吴子曰:“凡行军之道,无犯进止之节,无失饮食之适,无绝人马之力。

cǐ sān zhě suǒ yǐ rèn qí shàng lìng rèn qí shàng lìng zé zhì zhī suǒ yóu shēng yě

此三者,所以任其上令,任其上令,则治之所由生也。

ruò jìn zhǐ bù dù yǐn shí bù shì mǎ pí rén juàn ér bù jiě shě suǒ yǐ bù rèn qí shàng lìng shàng lìng jì fèi yǐ jū zé luàn yǐ zhàn zé bài

若进止不度,饮食不适,马疲人倦而不解舍,所以不任其上令,上令既废,以居则乱,以战则败。

wú zǐ yuē fán bīng zhàn zhī chǎng lì shī zhī de bì sǐ zé shēng xìng shēng zé sǐ

吴子曰:“凡兵战之场,立尸之地,必死则生,幸生则死。

qí shàn jiāng zhě rú zuò lòu chuán zhī zhōng fú shāo wū zhī xià shǐ zhì zhě bù jí móu yǒng zhě bù jí nù shòu dí kě yě

其善将者,如坐漏船之中,伏烧屋之下,使智者不及谋,勇者不及怒,受敌可也。

gù yuē yòng bīng zhī hài yóu yù zuì dà sān jūn zhī zāi shēng yú hú yí

故曰:用兵之害,犹豫最大,三军之灾,生于狐疑。

wú zǐ yuē fū rén dāng cháng sǐ qí suǒ bù néng bài qí suǒ bù biàn

吴子曰:“夫人(当)[常]死其所不能,败其所不便。

gù yòng bīng zhī fǎ jiào róng wèi xiān

故用兵之法:教戎为先。

yī rén xué zhàn jiào chéng shí rén

一人学战,教成十人;

shí rén xué zhàn jiào chéng bǎi rén

十人学战,教成百人;

bǎi rén xué zhàn jiào chéng qiān rén

百人学战,教成千人;

qiān rén xué zhàn jiào chéng wàn rén

千人学战,教成万人;

wàn rén xué zhàn jiào chéng sān jūn

万人学战,教成三军。

yǐ jìn dài yuǎn yǐ yì dài láo yǐ bǎo dài jī

以近待远,以佚待劳,以饱待饥。

yuán ér fāng zhī zuò ér qǐ zhī xíng ér zhǐ zhī zuǒ ér yòu zhī qián ér hòu zhī fēn ér hé zhī jié ér jiě zhī

圆而方之,坐而起之,行而止之,左而右之,前而后之,分而合之,结而解之。

měi biàn jiē xí nǎi shòu qí bīng

每变皆习,乃授其兵。

shì wèi jiāng shì

是为将事。

wú zǐ yuē jiào zhàn zhī lìng duǎn zhě chí máo jǐ zhǎng zhě chí gōng nǔ qiáng zhě chí jīng qí yǒng zhě chí jīn gǔ ruò zhě gěi sī yàng zhì zhě wèi móu zhǔ

吴子曰:“教战之令,短者持矛戟,长者持弓弩,强者持旌旗,勇者持金鼓,弱者给厮样,智者为谋主。

xiāng lǐ xiāng bǐ shí wǔ xiāng bǎo

乡里相比,什伍相保。

yī gǔ zhěng bīng èr gǔ xí chén sān gǔ qū shí sì gǔ yán biàn wǔ gǔ jiù xíng

一鼓整兵,二鼓习陈,三鼓趋食,四鼓严辩,五鼓就行。

wén gǔ shēng hé rán hòu jǔ qí

闻鼓声合,然后举旗。

wǔ hòu wèn yuē sān jūn jìn zhǐ qǐ yǒu dào hu

武侯问曰:“三军进止,岂有道乎?

qǐ duì yuē wú dàng tiān zào wú dàng lóng tóu

起对曰:“无当天灶,无当龙头。

tiān zào zhě dà gǔ zhī kǒu

天灶者,大谷之口;

lóng tóu zhě tài shān zhī duān

龙头者,大山之端。

bì zuǒ qīng lóng yòu bái hǔ qián zhū què hòu xuán wǔ

必左青龙,右白虎,前朱雀,后玄武。

zhāo yáo zài shàng cóng shì yú xià

招摇在上,从事于下。

jiāng zhàn zhī shí shěn hòu fēng suǒ cóng lái fēng shùn zhì hū ér cóng zhī fēng nì jiān chén yǐ dài zhī

将战之时,审候风所从来,风顺致呼而从之,风逆坚陈以待之。

wǔ hòu wèn yuē fán chù zú chē qí qǐ yǒu fāng hu

武侯问曰:“凡畜(卒)[车]骑,岂有方乎?

qǐ duì yuē fū mǎ bì ān qí chù suǒ shì qí shuǐ cǎo jié qí jī bǎo

起对曰:“夫马,必安其处所,适其水草,节其饥饱。

dōng zé wēn shāo jiù xià zé liáng wǔ

冬则温(烧)[厩],夏则凉庑。

kè tī máo liè jǐn luò sì xià jí qí ěr mù wú lìng jīng hài xí qí chí zhú xián qí jìn zhǐ rén mǎ xiāng qīn rán hòu kě shǐ

刻剔毛鬣,谨落四下,戢其耳目,无令惊骇,习其驰逐,闲其进止,人马相亲,然后可使。

chē qí zhī jù ān lēi xián pèi bì lìng wán jiān

车骑之具,鞍,勒,衔、辔,必令完坚。

fán mǎ bù shāng yú mò bì shāng yú shǐ

凡马不伤于末,必伤于始;

bù shāng yú jī bì shāng yú bǎo

不伤于饥,必伤于饱。

rì mù dào yuǎn bì shù shàng xià níng láo yú rén shèn wú láo mǎ cháng lìng yǒu yú bèi dí fù wǒ

日暮道远,必数上下,宁劳于人,慎无劳马,常令有余,备敌覆我。

néng míng cǐ zhě héng xíng tiān xià

能明此者,横行天下。

✦ You read 治兵

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.