国语 · 左丘明 · Chapter 102 of 243

晋语·秦侵晋止惠公于秦

PinyinModern Translation
Size

liù nián qín suì dìng shuài shī qīn jìn zhì yú hán

六年,秦岁定,帅师侵晋,至于韩。

gōng wèi qìng zhèng yuē qín kòu shēn yǐ nài hé

公谓庆郑曰:“秦寇深矣,奈何?

qìng zhèng yuē jūn shēn qí yuàn néng qiǎn qí kòu hu

”庆郑曰:“君深其怨,能浅其寇乎?

fēi zhèng zhī suǒ zhī yě jūn qí xùn shè yě

非郑之所知也,君其讯射也。

gōng yuē jiù suǒ bìng yě

”公曰:“舅所病也?

bǔ yòu qìng zhèng jí

”卜右,庆郑吉。

gōng yuē zhèng yě bù xùn

公曰:“郑也不逊。

yǐ jiā pú tú wèi yòu bù yáng yù róng

”以家仆徒为右,步扬御戎;

liáng yóu mǐ yù hán jiǎn guó shè wèi yòu yǐ chéng gōng

梁由靡御韩简,虢射为右,以承公。

gōng yù qín shī lìng hán jiǎn shì shī yuē shī shǎo yú wǒ dòu shì zhòng

公御秦师,令韩简视师,曰:“师少于我,斗士众。

gōng yuē hé gù

”公曰:“何故?

jiǎn yuē yǐ jūn zhī chū yě chù jǐ rù yě fán jǐ jī shí qí dí sān shī ér wú bào gù lái

”简曰:“以君之出也处己,入也烦己,饥食其籴,三施而无报,故来。

jīn yòu jī zhī qín mò bù yùn jìn mò bù dài dòu shì shì gù zhòng

今又击之,秦莫不愠,晋莫不怠,斗士是故众。

gōng yuē rán

”公曰:“然。

jīn wǒ bù jī guī bì niǔ

今我不击,归必狃。

yī fū bù kě niǔ ér kuàng guó hu

一夫不可狃,而况国乎!

gōng lìng hán jiǎn tiǎo zhàn yuē xī jūn zhī huì yě guǎ rén wèi zhī gǎn wàng

”公令韩简挑战,曰:“昔君之惠也,寡人未之敢忘。

guǎ rén yǒu zhòng néng hé zhī fú néng lí yě

寡人有众,能合之弗能离也。

jūn ruò hái guǎ rén zhī yuàn yě

君若还,寡人之愿也。

jūn ruò bù hái guǎ rén jiāng wú suǒ bì

君若不还,寡人将无所避。

mù gōng héng diāo gē chū jiàn shǐ zhě yuē xī jūn zhī wèi rù guǎ rén zhī yōu yě

”穆公衡雕戈出见使者,曰:“昔君之未入,寡人之忧也。

jūn rù ér liè wèi chéng guǎ rén wèi gǎn wàng

君入而列未成,寡人未敢忘。

jīn jūn jì dìng ér liè chéng jūn qí zhěng liè guǎ rén jiāng qīn jiàn

今君既定而列成,君其整列,寡人将亲见。

kè hái gōng sūn zhī jìn jiàn yuē xī jūn zhī bù nà gōng zǐ zhòng ěr ér nà jìn jūn shì jūn zhī bù zhì dé ér zhì fú yě

客还,公孙枝进谏曰:“昔君之不纳公子重耳而纳晋君,是君之不置德而置服也。

zhì ér bù suí jī ér bù shèng qí ruò wéi zhū hóu xiào hé

置而不遂,击而不胜,其若为诸侯笑何?

jūn hé dài zhī hu

君盍待之乎?

mù gōng yuē rán

”穆公曰:“然。

xī wú zhī bù nà gōng zǐ zhòng ěr ér nà jìn jūn shì wú bù zhì dé ér zhì fú yě

昔吾之不纳公子重耳而纳晋君,是吾不置德而置服也。

rán gōng zǐ zhòng ěr shí bù kěn wú yòu xī yán zāi

然公子重耳实不肯,吾又奚言哉?

shā qí nèi zhǔ bèi qí wài lù bǐ sāi wǒ shī ruò wú tiān hu

杀其内主,背其外赂,彼塞我施,若无天乎?

ruò yǒu tiān wú bì shèng zhī

若有天,吾必胜之。

jūn yī dài fū jiù chē jūn gǔ ér jìn zhī

”君揖大夫就车,君鼓而进之。

jìn shī kuì róng mǎ zhù ér zhǐ

晋师溃,戎马泞而止。

gōng hào qìng zhèng yuē zài wǒ

公号庆郑曰:“载我!

qìng zhèng yuē wàng shàn ér bèi dé yòu fèi jí bǔ hé wǒ zhī zài

”庆郑曰:“忘善而背德,又废吉卜,何我之载?

zhèng zhī chē bù zú yǐ rǔ jūn bì yě

郑之车不足以辱君避也!

liáng yóu mǐ yù hán jiǎn lù qín gōng jiāng zhǐ zhī qìng zhèng yuē shì lái jiù jūn

”梁由靡御韩简,辂秦公,将止之,庆郑曰:“释来救君!

yì bù kè jiù suì zhǐ yú qín

”亦不克救,遂止于秦。

mù gōng guī zhì yú wáng chéng hé dài fū ér móu yuē shā jìn jūn yǔ zhú chū zhī yǔ yǐ guī zhī yǔ fù zhī shú lì

穆公归,至于王城,合大夫而谋曰:“杀晋君与逐出之,与以归之、与复之,孰利?

gōng zǐ zhí yuē shā zhī lì

”公子絷曰:“杀之利。

zhú zhī kǒng gòu zhū hóu yǐ guī zé guó jiā duō tè fù zhī zé jūn chén hé zuò kǒng wèi jūn yōu bù ruò shā zhī

逐之恐搆诸侯,以归则国家多慝,复之则君臣合作,恐为君忧,不若杀之。

gōng sūn zhī yuē bù kě

”公孙枝曰:“不可。

chǐ dà guó zhī shì yú zhōng yuán yòu shā qí jūn yǐ zhòng zhī zi sī bào fù zhī chóu chén sī bào jūn zhī chóu

耻大国之士于中原,又杀其君以重之,子思报父之仇,臣思报君之仇。

suī wēi qín guó tiān xià shú fú huàn

虽微秦国,天下孰弗患?

gōng zǐ zhí yuē wú qǐ jiāng tú shā zhī

”公子絷曰:“吾岂将徒杀之?

wú jiāng yǐ gōng zǐ zhòng ěr dài zhī

吾将以公子重耳代之。

jìn jūn zhī wú dào mò bù wén gōng zǐ zhòng ěr zhī rén mò bù zhī

晋君之无道莫不闻,公子重耳之仁莫不知。

zhàn shèng dà guó wǔ yě

战胜大国,武也。

shā wú dào ér lì yǒu dào rén yě

杀无道而立有道,仁也。

shèng wú hòu hài zhì yě

胜无后害,智也。

gōng sūn zhī yuē chǐ yī guó zhī shì yòu yuē yú nà yǒu dào yǐ lín nǚ wú nǎi bù kě hu

”公孙枝曰:“耻一国之士,又曰余纳有道以临女,无乃不可乎?

ruò bù kě bì wèi zhū hóu xiào

若不可,必为诸侯笑。

zhàn ér qǔ xiào zhū hóu bù kě wèi wǔ

战而取笑诸侯,不可谓武。

shā qí dì ér lì qí xiōng xiōng dé wǒ ér wàng qí qīn bù kě wèi rén

杀其弟而立其兄,兄德我而忘其亲,不可谓仁。

ruò fú wàng shì zài shī bù suí yě bù kě wèi zhì

若弗忘,是再施不遂也,不可谓智。

jūn yuē rán zé ruò hé

”君曰:“然则若何?

gōng sūn zhī yuē bù ruò yǐ guī yǐ yào jìn guó zhī chéng fù qí jūn ér zhì qí shì zǐ shǐ zǐ fù dài chù qín guó kě yǐ wú hài

”公孙枝曰:“不若以归,以要晋国之成,复其君而质其适子,使子父代处秦,国可以无害。

shì gù guī huì gōng ér zhì zǐ yǔ qín shǐ zhī hé dōng zhī zhèng

”是故归惠公而质子圉,秦始知河东之政。

✦ You read 晋语·秦侵晋止惠公于秦

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.