国语 · 左丘明 · Chapter 218 of 243

楚语·观射父论祀牲

PinyinModern Translation
Size

zǐ qī sì píng wáng jì yǐ niú zǔ yú wáng wáng wèn yú guān shè fù yuē sì shēng hé jí

子期祀平王,祭以牛俎于王,王问于观射父,曰:“祀牲何及?

duì yuē sì jiā yú jǔ

”对曰:“祀加于举。

tiān zǐ jǔ yǐ dà láo sì yǐ huì

天子举以大牢,祀以会;

zhū hóu jǔ yǐ tè niú sì yǐ tài láo

诸侯举以特牛,祀以太牢;

qīng jǔ yǐ shào láo sì yǐ tè niú

卿平时的盛馔用一羊、一猪的少牢,祭祀时用一头牛;

dài fū jǔ yǐ tè shēng sì yǐ shào láo

大夫举以特牲,祀以少牢;

shì shí yú zhì sì yǐ tè shēng

士食鱼炙,祀以特牲;

shù rén shí cài sì yǐ yú

庶人食菜,祀以鱼。

shàng xià yǒu xù zé mín bù màn

上下有序,则民不慢。

wáng yuē qí xiǎo dà hé rú

王曰:“其小大何如?

duì yuē jiāo dì bù guò jiǎn lì zhēng cháng bù guò bǎ wò

”对曰:“郊禘不过茧栗,烝尝不过把握。

wáng yuē hé qí xiǎo yě

”王曰:“何其小也?

duì yuē fu shén yǐ jīng míng lín mín zhě yě gù qiú bèi wù bù qiú fēng dà

”对曰:“夫神以精明临民者也,故求备物,不求丰大。

shì yǐ xiān wáng zhī sì yě

是以先王之祀也,

yǐ yī chún èr jīng sān shēng sì shí wǔ sè liù lǜ qī shì bā zhǒng jiǔ jì shí rì shí èr chén yǐ zhì zhī

以一纯、二精、三牲、四时、五色、六律、七事、八种、九祭、十日、十二辰以致之,

bǎi xìng qiān pǐn wàn guān yì chǒu

百姓、千品、万官、亿丑,

zhào mín jīng rù gāi shù yǐ fèng zhī

兆民经入畡数以奉之,

míng dé yǐ zhāo zhī

明德以昭之,

hé shēng yǐ tīng zhī

和声以听之,

yǐ gào biàn zhì

以告遍至,

zé wú bù shòu xiū

则无不受休。

máo yǐ shì wù xuè yǐ gào shā jiē chéng bá qǔ yǐ xiàn jù wèi qí jìng yě

毛以示物,血以告杀,接诚拔取以献具,为齐敬也。

jìng bù kě jiǔ mín lì bù kān gù qí sù yǐ chéng zhī

敬不可久,民力不堪,故齐肃以承之。

wáng yuē chú huàn jǐ hé

王曰:“刍豢几何?

duì yuē yuǎn bù guò sān yuè jìn bù guò jiā rì

”对曰:“远不过三月,近不过浃日。

wáng yuē sì bù kě yǐ yǐ hū

”王曰:“祀不可以已乎?

duì yuē sì suǒ yǐ zhāo xiào xī mín fǔ guó jiā dìng bǎi xìng yě bù kě yǐ yǐ

”对曰:“祀所以昭孝息民、抚国家、定百姓也,不可以已。

fu mín qì zòng zé dǐ dǐ zé zhì zhì jiǔ ér bù zhèn shēng nǎi bù zhí

夫民气纵则底,底则滞,滞久而不振,生乃不殖。

qí yòng bù cóng qí shēng bù zhí bù kě yǐ fēng

其用不从,其生不殖,不可以封。

shì yǐ gǔ zhě xiān wáng rì jì yuè xiǎng shí lèi suì sì

是以古者先王日祭、月享、时类、岁祀。

zhū hóu shě rì qīng dài fū shě yuè shì shù rén shě shí

诸侯舍日,卿、大夫舍月,士、庶人舍时。

tiān zǐ biàn sì qún shén pǐn wù zhū hóu sì tiān de sān chén jí qí tǔ zhī shān chuān qīng dài fū sì qí lǐ shì shù rén bù guò qí zǔ

天子遍祀群神品物,诸侯祀天地、三辰及其土之山川,卿、大夫祀其礼,士、庶人不过其祖。

rì yuè huì yú lóng shǐ máng tǔ qì hán shōu tiān míng chāng zuò bǎi jiā bèi shè qún shén pín xíng

日月会于龙(豕尨),土气含收,天明昌作,百嘉备舍,群神频行。

guó yú shì hū zhēng cháng

国于是乎蒸尝,

jiā yú shì hū cháng sì

家于是乎尝祀,

bǎi xìng fū fù zé qí lìng chén

百姓夫妇择其令辰,

fèng qí xī shēng

奉其牺牲,

jìng qí zī chéng

敬其粢盛,

jié qí fèn chú

洁其粪除,

shèn qí cǎi fú

慎其采服,

yīn qí jiǔ lǐ

禋其酒醴,

shuài qí zǐ xìng

帅其子姓,

cóng qí shí xiǎng

从其时享,

qián qí zōng zhù

虔其宗祝,

dào qí shùn cí

道其顺辞,

yǐ zhāo sì qí xiān zǔ

以昭祀其先祖,

sù sù jì jì

肃肃济济,

rú huò lín zhī

如或临之。

yú shì hū hé qí zhōu xiāng péng yǒu hūn yīn bǐ ěr xiōng dì qīn qī

于是乎合其州乡朋友婚姻,比尔兄弟亲戚。

yú shì hū mǐ qí bǎi kē tiǎn qí chán tè hé qí jiā hǎo jié qí qīn nì yì qí shàng xià yǐ shēn gù qí xìng

于是乎弭其百苛,殄其谗慝,合其嘉好,结其亲暱,亿其上下,以申固其姓。

shàng suǒ yǐ jiào mín qián yě xià suǒ yǐ zhāo shì shàng yě

上所以教民虔也,下所以昭事上也。

tiān zǐ dì jiāo zhī shì bì zì shè qí shēng wáng hòu bì zì chōng qí zī

天子禘郊之事,必自射其牲,王后必自舂其粢;

zhū hóu zōng miào zhī shì bì zì shè niú kuī yáng jī shǐ fū rén bì zì chōng qí shèng

诸侯祭祀宗庙的事,一定要亲自射牛、宰羊、杀猪,夫人一定要亲自舂好祭祀的黍稷。

kuàng qí xià zhī rén qí shuí gǎn bù zhàn zhàn jīng jīng yǐ shì bǎi shén

况其下之人,其谁敢不战战兢兢,以事百神!

tiān zǐ qīn chōng dì jiāo zhī shèng wáng hòu qīn qiāo qí fú zì gōng yǐ xià zhì yú shù rén qí shuí gǎn bù qí sù gōng jìng zhì lì yú shén

天子亲舂禘郊之盛,王后亲缲其服,自公以下至于庶人,其谁敢不齐肃恭敬致力于神!

mín suǒ yǐ shè gù zhě yě ruò zhī hé qí shě zhī yě

民所以摄固者也,若之何其舍之也!

wáng yuē suǒ wèi yī chún èr jīng qī shì zhě hé yě

王曰:“所谓一纯、二精、七事者,何也?

duì yuē shèng wáng zhèng duān miǎn yǐ qí bù wéi xīn shuài qí qún chén jīng wù yǐ lín jiān xiǎng sì wú yǒu kē tè yú shén zhě wèi zhī yī chún

”对曰:“圣王正端冕,以其不违心,帅其群臣精物以临监享祀,无有苛慝于神者,谓之一纯。

yù bó wèi èr jīng

玉、帛为二精。

tiān de mín jí sì shí zhī wu wèi qī shì

天、地、民及四时之务为七事。

wáng yuē sān shì zhě hé yě

”王曰:“三事者,何也?

duì yuē tiān shì wǔ dì shì wén mín shì zhōng xìn

”对曰:“天事武,地事文,民事忠信。

wáng yuē suǒ wèi bǎi xìng qiān pǐn wàn guān yì chǒu zhào mín jīng rù gāi shù zhě hé yě

”王曰:“所谓百姓、千品、万官、亿丑、兆民经入畡数者,何也?

duì yuē mín zhī chè guān bǎi

”对曰:“民之彻官百。

wáng gōng zhī zǐ dì zhī zhì néng yán néng tīng chè qí guān zhě ér wù cì zhī xìng yǐ jiān qí guān shì wèi bǎi xìng

王公之子弟之质能言能听彻其官者,而物赐之姓,以监其官,是为百姓。

xìng yǒu chè pǐn shí yú wáng wèi zhī qiān pǐn

姓有彻品,十于王谓之千品。

wǔ wù zhī guān péi shǔ wàn wèi wàn guān

五物之官,陪属万为万官。

guān yǒu shí chǒu wèi yì chǒu

官有十丑,为亿丑。

tiān zǐ zhī tián jiǔ gāi yǐ shí zhào mín wáng qǔ jīng rù yān yǐ shí wàn guān

天子之田九畡,以食兆民,王取经入焉,以食万官。

✦ You read 楚语·观射父论祀牲

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.