国语 · 左丘明 · Chapter 30 of 243

周语·单穆公谏景王铸大钟

PinyinModern Translation
Size

èr shí sān nián wáng jiāng zhù wú yì ér wèi zhī dà lín

二十三年,王将铸无射而为之大林。

dān mù gōng yuē bù kě

单穆公曰:“不可。

zuò zhòng bì yǐ jué mín zī yòu zhù dà zhōng yǐ xiān qí jì

作重币以绝民资,又铸大钟以鲜其继。

ruò jī jù jì sàng yòu xiān qí jì shēng hé yǐ zhí

若积聚既丧,又鲜其继,生何以殖?

qiě fú zhōng bù guò yǐ dòng shēng ruò wú yì yǒu lín ěr fú jí yě

且夫钟不过以动声,若无射有林,耳弗及也。

fu zhōng shēng yǐ wéi ěr yě ěr suǒ bù jí fēi zhōng shēng yě

夫钟声以为耳也,耳所不及,非钟声也。

yóu mù suǒ bú jiàn bù kě yǐ wèi mù yě

犹目所不见,不可以为目也。

fu mù zhī chá dù yě bù guò bù wǔ chǐ cùn zhī jiān

夫目之察度也,不过步武尺寸之间;

qí chá sè yě bù guò mò zhàng xún cháng zhī jiān

其察色也,不过墨丈寻常之间。

ěr zhī chá hé yě zài qīng zhuó zhī jiān

耳之察和也,在清浊之间;

qí chá qīng zhuó yě bù guò yī rén zhī suǒ shèng

其察清浊也,不过一人之所胜。

shì gù xiān wáng zhī zhì zhōng yě dà bù chū jūn zhòng bù guò shí

是故先王之制钟也,大不出钧,重不过石。

lǜ dù liàng héng yú shì hū shēng xiǎo dà qì yòng yú shì hū chū gù shèng rén shèn zhī

律度量衡于是乎生,小大器用于是乎出,故圣人慎之。

jīn wáng zuò zhōng yě tīng zhī fú jí bǐ zhī bù dù zhōng shēng bù kě yǐ zhī hé zhì dù bù kě yǐ chū jié wú yì yú lè ér xiān mín cái jiāng yān yòng zhī

今王作钟也,听之弗及,比之不度,钟声不可以知和,制度不可以出节,无益于乐而鲜民财,将焉用之!

fu lè bù guò yǐ tīng ěr ér měi bù guò yǐ guān mù

“夫乐不过以听耳,而美不过以观目。

ruò tīng lè ér zhèn guān měi ér xuàn huàn mò shén yān

若听乐而震,观美而眩,患莫甚焉。

fu ěr mù xīn zhī shū jī yě gù bì tīng hé ér shì zhèng

夫耳目,心之枢机也,故必听和而视正。

tīng hé zé cōng shì zhèng zé míng

听和则聪,视正则明。

cōng zé yán tīng míng zé dé zhāo

聪则言听,明则德昭。

tīng yán zhāo dé zé néng sī lǜ chún gù

听言昭德,则能思虑纯固。

yǐ yán dé yú mín mín xīn ér dé zhī zé guī xīn yān

以言德于民,民歆而德之,则归心焉。

shàng de mín xīn yǐ zhí yì fāng shì yǐ zuò wú bù jì qiú wú bù huò

上得民心以殖义方,是以作无不济,求无不获。

rán zé néng lè

然则能乐。

fu ěr nèi hé shēng ér kǒu chū měi yán yǐ wéi xiàn lìng ér bù zhū mín zhèng zhī yǐ dù liàng mín yǐ xīn lì cóng zhī bù juàn chéng shì bù èr lè zhī zhì yě

夫耳内和声,而口出美言,以为宪令,而布诸民,正之以度量,民以心力,从之不倦,成事不贰,乐之至也。

kǒu nèi wèi ér ěr nèi shēng shēng wèi shēng qì

口内味而耳内声,声味生气。

qì zài kǒu wéi yán zài mù wèi míng

气在口为言,在目为明。

yán yǐ xìn míng míng yǐ shí dòng

言以信名,明以时动。

míng yǐ chéng zhèng dòng yǐ zhí shēng

名以成政,动以殖生。

zhèng chéng shēng zhí lè zhī zhì yě

政成生殖,乐之至也。

ruò shì tīng bù hé ér yǒu zhèn xuàn zé wèi rù bù jīng bù jīng zé qì yì qì yì zé bù hé

若视听不和,而有震眩,则味入不精,不精则气佚,气佚则不和。

yú shì hū yǒu kuáng bèi zhī yán yǒu xuàn huò zhī míng yǒu zhuǎn yì zhī míng yǒu guò tè zhī dù

于是乎有狂悖之言,有眩惑之明,有转易之名,有过慝之度。

chū lìng bù xìn xíng zhèng fàng fēn dòng bù shùn shí mín wú jù yī bù zhī suǒ lì gè yǒu lí xīn

出令不信,刑政放纷,动不顺时,民无据依,不知所力,各有离心。

shàng shī qí mín zuò zé bù jì qiú zé bù huò qí hé yǐ néng lè

上失其民,作则不济,求则不获,其何以能乐?

sān nián zhī zhōng ér yǒu lí mín zhī qì èr yān guó qí wēi zāi

三年之中,而有离民之器二焉,国其危哉!

wáng fú tīng wèn zhī ling zhōu jiū

王弗听,问之伶州鸠。

duì yuē chén zhī shǒu guān fú jí yě

对曰:“臣之守官弗及也。

chén wén zhī qín sè shàng gōng zhōng shàng yǔ shí shàng jiǎo páo zhú lì zhì dà bù yú gōng xì bù guò yǔ

臣闻之,琴瑟尚宫,钟尚羽,石尚角,匏竹利制,大不逾宫,细不过羽。

fu gōng yīn zhī zhǔ yě dì yǐ jí yǔ

夫宫,音之主也,第以及羽。

shèng rén bǎo lè ér ài cái cái yǐ bèi qì lè yǐ zhí cái gù yuè qì zhòng zhě cóng xì qīng zhě cóng dà

圣人保乐而爱财,财以备器,乐以殖财,故乐器重者从细,轻者从大。

shì yǐ jīn shàng yǔ shí shàng jiǎo wǎ sī shàng gōng páo zhú shàng yì gé mù yī shēng

是以金尚羽,石尚角,瓦丝尚宫,匏竹尚议,革木一声。

fu zhèng xiàng lè lè cóng hé hè cóng píng

“夫政象乐,乐从和,和从平。

shēng yǐ hé lè lǜ yǐ píng shēng

声以和乐,律以平声。

jīn shí yǐ dòng zhī sī zhú yǐ xíng zhī shī yǐ dào zhī gē yǐ yǒng zhī páo yǐ xuān zhī wǎ yǐ zàn zhī gé mù yǐ jié zhī

金石以动之,丝竹以行之,诗以道之,歌以咏之,匏以宣之,瓦以赞之,革木以节之。

wù de qí cháng yuē lè jí jí zhī suǒ jí yuē shēng shēng yīng xiāng bǎo yuē hé xì dà bù yú yuē píng

物得其常曰乐极,极之所集曰声,声应相保曰和,细大不逾曰平。

rú shì ér zhù zhī jīn mó zhī shí xì zhī sī mù yuè zhī páo zhú jié zhī gǔ ér xíng zhī yǐ suì bā fēng

如是,而铸之金,磨之石,系之丝木,越之匏竹,节之鼓而行之,以遂八风。

yú shì hū qì wú zhì yīn yì wú sàn yáng yīn yáng xù cì fēng yǔ shí zhì jiā shēng fán zhǐ rén mín hé lì wù bèi ér lè chéng shàng xià bù ba gù yuē yuè zhèng

于是乎气无滞阴,亦无散阳,阴阳序次,风雨时至,嘉生繁祉,人民和利,物备而乐成,上下不罢,故曰乐正。

jīn xì guò qí zhǔ fáng yú zhèng yòng wù guò dù fáng yú cái zhèng hài cái kuì fáng yú lè

今细过其主妨于正,用物过度妨于财,正害财匮妨于乐。

xì yì dà líng bù róng yú ěr fēi hé yě

细抑大陵,不容于耳,非和也。

tīng shēng yuè yuǎn fēi píng yě

听声越远,非平也。

fáng zhèng kuì cái shēng bù hé píng fēi zōng guān zhī suǒ sī yě

妨正匮财,声不和平,非宗官之所司也。

fu yǒu hé píng zhī shēng zé yǒu fán zhí zhī cái

“夫有和平之声,则有蕃殖之财。

yú shì hū dào zhī yǐ zhōng dé yǒng zhī yǐ zhōng yīn dé yīn bù qiān yǐ hé shén rén shén shì yǐ níng mín shì yǐ tīng

于是乎道之以中德,咏之以中音,德音不愆以合神人,神是以宁,民是以听。

ruò fú kuì cái yòng ba mín lì yǐ chěng yín xīn tīng zhī bù hé bǐ zhī bù dù wú yì yú jiào ér lí mín nù shén fēi chén zhī suǒ wén yě

若夫匮财用、罢民力以逞淫心,听之不和,比之不度,无益于教而离民怒神,非臣之所闻也。

wáng bù tīng zú zhù dà zhōng

王不听,卒铸大钟。

èr shí sì nián zhōng chéng líng rén gào hé

二十四年,钟成,伶人告和。

wáng wèi ling zhōu jiū yuē zhōng guǒ hé yǐ

王谓伶州鸠曰:“钟果和矣。

duì yuē wèi kě zhī yě

”对曰:“未可知也。

wáng yuē hé gù

”昭王问:“为什么?

duì yuē shàng zuò qì mín bèi lè zhī zé wèi hé

”对曰:“上作器,民备乐之,则为和。

jīn cái wáng mín ba mò bù yuàn hèn chén bù zhī qí hé yě

今财亡民罢,莫不怨恨,臣不知其和也。

qiě mín suǒ cáo hǎo xiān qí bù jì yě

且民所曹好,鲜其不济也。

qí suǒ cáo è xiān qí bù fèi yě

其所曹恶,鲜其不废也。

gù yàn yuē zhòng xīn chéng chéng zhòng kǒu shuò jīn

故谚曰:‘众心成城,众口铄金。

sān nián zhī zhōng ér hài jīn zài xīng yān jù yī zhī fèi yě

’三年之中而害金再兴焉,惧一之废也。

wáng yuē ěr lǎo mào yǐ hé zhī

”王曰:“尔老耄矣,何知?

èr shí wǔ nián wáng bēng zhōng bù hé

”二十五年,王崩,钟不和。

✦ You read 周语·单穆公谏景王铸大钟

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.