shí liù nián gōng zuò èr jūn gōng jiāng shàng jūn tài zǐ shēn shēng jiāng xià jūn yǐ fá huò
十六年,公作二军,公将上军,太子申生将下军以伐霍。
shī wèi chū shì yán yú zhū dài fū yuē fu tài zǐ jūn zhī èr yě
师未出,士言于诸大夫曰:“夫太子,君之贰也。
gōng yǐ sì sì hé guān zhī yǒu
恭以俟嗣,何官之有?
jīn jūn fēn zhī tǔ ér guān zhī shì zuǒ zhī yě
今君分之土而官之,是左之也。
wú jiāng jiàn yǐ guān zhī
吾将谏以观之。
nǎi yán yú gōng yuē fu tài zǐ jūn zhī èr yě ér shuài xià jūn wú nǎi bù kě hu
”乃言于公曰:“夫太子,君之贰也,而帅下军,无乃不可乎?
gōng yuē xià jūn shàng jūn zhī èr yě
”公曰:“下军,上军之贰也。
guǎ rén zài shàng shēn shēng zài xià bù yì kě hu
寡人在上,申生在下,不亦可乎?
shì duì yuē xià bù kě yǐ èr shàng
”士对曰:“下不可以贰上。
gōng yuē hé gù
”公曰:“何故?
duì yuē èr ruò tǐ yān shàng xià zuǒ yòu yǐ xiāng xīn mù yòng ér bù juàn shēn zhī lì yě
”对曰:“贰若体焉,上下左右,以相心目,用而不倦,身之利也。
shàng èr dài jǔ xià èr dài lǚ zhōu xuán biàn dòng yǐ yì xīn mù gù néng zhì shì yǐ zhì bǎi wù
上贰代举,下贰代履,周旋变动,以役心目,故能治事,以制百物。
ruò xià shè shàng yǔ shàng shè xià zhōu xuán bù dòng yǐ wéi xīn mù qí fǎn wèi wù yòng yě hé shì néng zhì
若下摄上,与上摄下,周旋不动,以违心目,其反为物用也,何事能治?
gù gǔ zhī wèi jūn yě jūn yǒu zuǒ yòu quē cóng bǔ zhī chéng ér bù zhī shì yǐ guǎ bài
故古之为军也,军有左右,阙从补之,成而不知,是以寡败。
ruò yǐ xià èr shàng quē ér bù biàn bài fú néng bǔ yě
若以下贰上,阙而不变,败弗能补也。
biàn fēi shēng zhāng fú néng yí yě
变非声章,弗能移也。
shēng zhāng guò shù zé yǒu xìn yǒu xìn zé dí rù dí rù ér xiōng jiù zé bù xiá shuí néng tuì dí
声章过数则有衅,有衅则敌入,敌入而凶,救则不暇,谁能退敌?
dí zhī rú zhì guó zhī yōu yě
敌之如志,国之忧也。
kě yǐ líng xiǎo nán yǐ zhēng guó
可以陵小,难以征国。
jūn qí tú zhī
请您考虑一下!
gōng yuē guǎ rén yǒu zi ér zhì yān fēi zǐ zhī yōu yě
”公曰:“寡人有子而制焉,非子之忧也。
duì yuē tài zǐ guó zhī dòng yě
”对曰:“太子,国之栋也。
dòng chéng nǎi zhì zhī bù yì wēi hu
栋成乃制之,不亦危乎?
gōng yuē qīng qí suǒ zài suī wēi hé hài
”公曰:“轻其所在,虽危何害?
shì chū yǔ rén yuē tài zǐ bù dé lì yǐ
士出语人曰:“太子不得立矣。
gǎi qí zhì ér bù huàn qí nán qīng qí rèn ér bù yōu qí wēi jūn yǒu yì xīn yòu yān de lì
改其制而不患其难,轻其任而不忧其危,君有异心,又焉得立?
xíng zhī kè yě jiāng yǐ hài zhī
行之克也,将以害之;
ruò qí bù kè qí yīn yǐ zuì zhī
若其不克,其因以罪之。
suī kè yǔ fǒu wú yǐ bì zuì
虽克与否,无以避罪。
yǔ qí qín ér bù rù bù rú táo zhī
与其勤而不入,不如逃之。
jūn de qí yù tài zǐ yuǎn sǐ qiě yǒu lìng míng wèi wú tài bó bù yì kě hu
君得其欲,太子远死,且有令名,为吴太伯,不亦可乎?
tài zǐ wén zhī yuē zi yú zhī wèi wǒ móu zhōng yǐ
”太子闻之,曰:“子舆之为我谋,忠矣。
rán wú wén zhī wéi rén zi zhě huàn bù cóng bù huàn wú míng
然吾闻之:为人子者,患不从,不患无名;
wéi rén chén zhě huàn bù qín bù huàn wú lù
为人臣者,患不勤,不患无禄。
jīn wǒ bù cái ér de qín yǔ cóng yòu hé qiú yān
今我不才而得勤与从,又何求焉?
yān néng jí wú tài bó hu
焉能及吴太伯乎?
tài zǐ suì xíng kè huò ér fǎn chán yán mí xìng
”太子遂行,克霍而反,谗言弥兴。