shí qī nián dōng gōng shǐ tài zǐ fá dōng shān
十七年冬,公使太子伐东山。
lǐ kè jiàn yuē chén wén gāo luò shì jiāng zhàn jūn qí shì shēn shēng yě
里克谏曰:“臣闻皋落氏将战,君其释申生也!
gōng yuē xíng yě
”公曰:“行也!
lǐ kè duì yuē fēi gù yě
”里克对曰:“非故也。
jūn xíng tài zǐ jū yǐ jiān guó yě
君行,太子居,以监国也;
jūn xíng tài zǐ cóng yǐ fǔ jūn yě
君行,太子从,以抚军也。
jīn jūn jū tài zǐ xíng wèi yǒu cǐ yě
今君居,太子行,未有此也。
gōng yuē fēi zǐ zhī suǒ zhī yě
”公曰:“非子之所知也。
guǎ rén wén zhī lì tài zǐ zhī dào sān shēn jūn yǐ nián nián tóng yǐ ài ài yí jué zhī yǐ bo shì
寡人闻之,立太子之道三:身钧以年,年同以爱,爱疑决之以卜、筮。
zi wú móu wú fù zǐ zhī jiān wú yǐ cǐ guān zhī
子无谋吾父子之间,吾以此观之。
gōng bù shuō
”公不说。
lǐ kè tuì jiàn tài zǐ
里克退,见太子。
tài zǐ yuē jūn cì wǒ yǐ piān yī jīn jué hé yě
太子曰:“君赐我以偏衣、金玦,何也?
lǐ kè yuē rú zǐ jù hu
”里克曰:“孺子惧乎?
yī gōng zhī piān ér wò jīn jué lìng bù tōu yǐ
衣躬之偏,而握金玦,令不偷矣。
rú zǐ hé jù
孺子何惧?
fu wéi rén zi zhě jù bù xiào bù jù bù dé
夫为人子者,惧不孝,不惧不得。
qiě wú wén zhī yuē jìng xián yú qǐng
且吾闻之曰:‘敬贤于请。
rú zǐ miǎn zhī hu
’孺子勉之乎!
jūn zǐ yuē shàn chǔ fù zǐ zhī jiān yǐ
”君子曰:“善处父子之间矣。
tài zǐ suì xíng hú tū yù róng xiān yǒu wèi yòu yī piān yī ér pèi jīn jué
太子遂行,狐突御戎,先友为右,衣偏衣而佩金玦。
chū ér gào xiān yǒu yuē jūn yǔ wǒ cǐ hé yě
出而告先友曰:“君与我此,何也?
xiān yǒu yuē zhōng fēn ér jīn jué zhī quán zài cǐ xíng yě
”先友曰:“中分而金玦之权,在此行也。
rú zǐ miǎn zhī hu
孺子勉之乎!
hú tū tàn yuē yǐ páng yī chún ér jué zhī yǐ jīn xǐ zhě hán zhī shén yǐ hú kě shì yě
”狐突叹曰:“以庞衣纯,而玦之以金铣者,寒之甚矣,胡可恃也?
suī miǎn zhī dí kě jǐn hu
虽勉之,狄可尽乎?
xiān yǒu yuē yī gōng zhī piān wò bīng zhī yào zài cǐ xíng yě miǎn zhī ér yǐ yǐ
”先友曰:“衣躬之偏,握兵之要,在此行也,勉之而已矣。
piān gōng wú tè bīng yào yuǎn zāi qīn yǐ wú zāi yòu hé huàn yān
偏躬无慝,兵要远灾,亲以无灾,又何患焉?
zhì yú jì sāng dí rén chū nì shēn shēng yù zhàn
”至于稷桑,狄人出逆,申生欲战。
hú tū jiàn yuē bù kě
狐突谏曰:“不可。
tū wén zhī guó jūn hǎo ài dài fū dài
突闻之:国君好艾,大夫殆;
hǎo nèi shì zǐ dài shè jì wēi
好内,适子殆,社稷危。
ruò huì yú fù ér yuǎn yú sǐ huì yú zhòng ér lì shè jì qí kě yǐ tú zhī hu
若惠于父而远于死,惠于众而利社稷,其可以图之乎?
kuàng qí wēi shēn yú dí yǐ qǐ chán yú nèi yě
况其危身于狄以起谗于内也?
shēn shēng yuē bù kě
”申生曰:“不可。
jūn zhī shǐ wǒ fēi huan yě yì yù cè wú xīn yě
君之使我,非欢也,抑欲测吾心也。
shì gù cì wǒ qí fú ér gào wǒ quán
是故赐我奇服,而告我权。
yòu yǒu gān yán yān
又有甘言焉。
yán zhī dà gān qí zhōng bì kǔ
言之大甘,其中必苦。
zèn zài zhōng yǐ jūn gù shēng xīn
谮在中矣,君故生心。
suī xiē zèn yān bì zhī
虽蝎谮,焉避之?
bù ruò zhàn yě
不若战也。
bù zhàn ér fǎn wǒ zuì zī hòu
不战而回,我的罪就更大了。
wǒ zhàn sǐ yóu yǒu lìng míng yān
我战死,犹有令名焉。
guǒ bài dí yú jì sāng ér fǎn
”果败狄于稷桑而反。
chán yán yì qǐ hú tū dù mén bù chū
谗言益起,狐突杜门不出。
jūn zǐ yuē shàn shēn móu yě
君子曰:“善深谋也。