sòng zǐ yuē rén yǒu shí děng zì wáng gōng zhì yú yú tái quē yī yān ér rén jì bù lì yǐ
宋子曰：人有十等，自王公至于舆台，缺一焉而人纪不立矣。
dà dì shēng wǔ jīn yǐ lì yòng tiān xià yǔ hòu shì qí yì yì yóu shì yě
大地生五金以利用天下与后世，其义亦犹是也。
guì zhě qiān lǐ yī shēng cù yì wǔ liù bǎi lǐ ér shēng
贵者千里一生，促亦五六百里而生；
jiàn zhě zhōu chē shāo jiān zhī guó qí tǔ bì guǎng shēng yān
贱者舟车稍艰之国，其土必广生焉。
huáng jīn měi zhě qí zhí qù hēi tiě yī wàn liù qiān bèi rán shǐ fǔ jīn fǔ bù chéng xiào yú rì yòng zhī jiān jí de huáng jīn zhí gāo ér wú mín ěr
黄金美者，其值去黑铁一万六千倍，然使釜、ň、斤、斧不呈效于日用之间，即得黄金，直高而无民耳。
mào qiān yǒu wú huò jū zhōu guān quán fǔ wàn wù sī mìng xì yān
懋迁有无，货居《周官》泉府，万物司命系焉。
qí fēn bié měi è ér zhǐ diǎn zhòng qīng shú kāi qí xiān ér shǐ xiāng xū yú bù xiǔ yān
其分别美恶而指点重轻，孰开其先而使相须于不朽焉？
huáng jīn
○黄金
fán huáng jīn wèi wǔ jīn zhī zhǎng róng huà chéng xíng zhī hòu zhù shì yǒng wú biàn gēng
凡黄金为五金之长，熔化成形之后，住世永无变更。
bái yín rù hóng lú suī wú shé hào dàn huǒ hòu zú shí gǔ gōu ér jīn huā shǎn shuò yī xiàn jí méi zài gǔ zé chén ér bù xiàn
白银入洪炉虽无折耗，但火候足时，鼓鞲而金花闪烁，一现即没，再鼓则沉而不现。
wéi huáng jīn zé jié lì gǔ gōu yī shàn yī huā yù liè yù xiàn qí zhì suǒ yǐ guì yě
惟黄金则竭力鼓鞲，一扇一花，愈烈愈现，其质所以贵也。
fán zhōng guó chǎn jīn zhī qū dà yuē bǎi yú chù nán yǐ méi jǔ
凡中国产金之区，大约百余处，难以枚举。
shān shí zhōng suǒ chū dà zhě míng mǎ tí jīn zhōng zhě míng gǎn lǎn jīn dài kuà jīn xiǎo zhě míng guā zǐ jīn
山石中所出，大者名马蹄金，中者名橄榄金、带胯金，小者名瓜子金。
shuǐ shā zhōng suǒ chū dà zhě míng gǒu tóu jīn xiǎo zhě míng mài fu mài jīn kāng jīn
水沙中所出，大者名狗头金，小者名<麦夫>麦金、糠金。
píng dì jué jǐng de zhě míng miàn shā jīn dà zhě míng dòu lì jīn
平地掘井得者，名面沙金，大者名豆粒金。
jiē dài xiān táo xǐ hòu yě liàn ér chéng kē kuài
皆待先淘洗后冶炼而成颗块。
jīn duō chū xī nán qǔ zhě xué shān zhì shí yú zhàng jiàn bàn jīn shí jí kě jiàn jīn
金多出西南，取者穴山至十余丈见伴金石，即可见金。
qí shí hè sè yī tóu rú huǒ shāo hēi zhuàng
其石褐色，一头如火烧黑状。
shuǐ jīn duō zhě chū yún nán jīn shā jiāng gǔ míng lí shuǐ cǐ shuǐ yuán chū tǔ bō rào liú lì jiāng fǔ zhì yú běi shèng zhōu huí huán wǔ bǎi yú lǐ chū jīn zhě yǒu shù jié
水金多者出云南金沙江，（古名丽水，）此水源出吐蕃，绕流丽江府，至于北胜州，回环五百余里，出金者有数截。
yòu chuān běi tóng chuān děng zhōu yì yǔ hú guǎng yuán líng xù pǔ děng jiē yú jiāng shā shuǐ zhōng táo wò qǔ jīn
又川北潼川等州邑与湖广沅陵、溆浦等，皆于江沙水中淘沃取金。
qiān bǎi zhōng jiān yǒu huò gǒu tóu jīn yí kuài zhě míng yuē jīn mǔ qí yú jiē mài fu mài xíng
千百中间有获狗头金一块者，名曰金母，其余皆<麦夫>麦形。
rù yě jiān liàn chū chū sè qiǎn huáng zài liàn ér hòu zhuǎn chì yě
入冶煎炼，初出色浅黄，再炼而后转赤也。
dān yá yǒu jīn tián jīn zá shā tǔ zhī zhōng bù bì shēn qiú ér de qǔ tài pín zé bù fù chǎn jīng nián táo liàn ruò yǒu zé xiàn
儋、崖有金田，金杂沙土之中，不必深求而得，取太频则不复产，经年淘炼，若有则限。
rán lǐng nán yí liáo dòng xué zhōng jīn chū chū rú hēi tiě luò shēn wā shù zhàng de zhī hēi jiāo shí xià
然岭南夷獠洞穴中金，初出如黑铁落，深挖数丈得之黑焦石下。
chū de shí yǎo zhī róu ruǎn fū jiàng yǒu tūn qiè fù zhōng zhě yì bù shāng rén
初得时咬之柔软，夫匠有吞窃腹中者亦不伤人。
hé nán cài fán děng zhōu yì jiāng xī lè píng xīn jiàn děng yì jiē píng dì jué shēn jǐng qǔ xì shā táo liàn chéng dàn chóu dá rén gōng suǒ huò yì wú jǐ ěr
河南蔡、矾等州邑，江西乐平、新建等邑，皆平地掘深井取细沙淘炼成，但酬答人功所获亦无几耳。
dà dǐ chì xiàn zhī nèi gé qiān lǐ ér yī shēng
大抵赤县之内隔千里而一生。
lǐng nán lù yún jū mín yǒu cóng é yā shǐ zhōng táo chū piàn xiè zhě huò rì dé yī liǎng huò kōng wú suǒ huò
《岭南录》云居民有从鹅鸭屎中淘出片屑者，或日得一两，或空无所获。
cǐ kǒng wàng jì yě
此恐妄记也。
fán jīn zhì zhì zhòng měi tóng fāng cùn zhòng yī liǎng zhě yín zhào yī qí zé cùn zēng zhòng sān qián
凡金质至重，每铜方寸重一两者，银照依其则，寸增重三钱。
yín fāng cùn zhòng yī liǎng zhě jīn zhào yī qí zé cùn zēng zhòng èr qián
银方寸重一两者，金照依其则，寸增重二钱。
fán jīn xìng yòu róu kě qū shé rú zhī liǔ
凡金性又柔，可屈折如枝柳。
qí gāo xià sè fēn qī qīng bā huáng jiǔ zǐ shí chì
其高下色，分七青、八黄、九紫、十赤。
dēng shì jīn shí shàng cǐ shí guǎng xìn jùn hé zhōng shén duō dà zhě rú dòu xiǎo zhě rú quán rù é tāng zhōng yī zhǔ guāng hēi rú qī
登试金石上，（此石广信郡河中甚多，大者如斗，小者如拳，入鹅汤中一煮，光黑如漆。
lì jiàn fēn míng
）立见分明。
fán zú sè jīn cān hé wěi shòu zhě wéi yín kě rù yú wù wú wàng yān
凡足色金参和伪售者，唯银可入，余物无望焉。
yù qù yín cún jīn zé jiāng qí jīn dǎ chéng báo piàn jiǎn suì měi kuài yǐ tǔ ní guǒ tu rù gān guō zhōng péng shā róng huà qí yín jí xī rù tǔ nèi ràng jīn liú chū yǐ chéng zú sè
欲去银存金，则将其金打成薄片剪碎，每块以土泥裹涂，入坩锅中硼砂熔化，其银即吸入土内，让金流出以成足色。
rán hòu rù qiān shǎo xǔ lìng rù gān guō nèi gōu chū tǔ nèi yín yì háo lí jù zài yě
然后入铅少许，另入坩锅内，勾出土内银，亦毫厘具在也。
fán sè zhì yú jīn wéi rén jiān huá měi guì zhòng gù rén gōng chéng bó ér hòu shī zhī
凡色至于金，为人间华美贵重，故人工成箔而后施之。
fán jīn bó měi jīn qī fēn zào fāng cùn jīn yī qiān piàn zhān pù wù miàn kě gài zòng héng sān chǐ
凡金箔每金七分造方寸金一千片，粘铺物面，可盖纵横三尺。
fán zào jīn bó jì chéng báo piàn hòu bāo rù wū jīn zhǐ nèi jié lì huī chuí dǎ chéng
凡造金箔，既成薄片后，包入乌金纸内，竭力挥椎打成。
dǎ jīn zhuī duǎn bǐng yuē zhòng bā jīn
（打金椎，短柄，约重八斤。
fán wū jīn zhǐ yóu sū kàng zào chéng qí zhǐ yòng dōng hǎi jù zhú mó wèi zhì
）凡乌金纸由苏、杭造成，其纸用东海巨竹膜为质。
yòng dòu yóu diǎn dēng bì sè zhōu wéi zhǐ liú zhēn kǒng tōng qì xūn rǎn yān guāng ér chéng zhǐ zhǐ
用豆油点灯，闭塞周围，止留针孔通气，熏染烟光而成止纸。
měi zhǐ yī zhāng dǎ jīn bó wǔ shí dù rán hòu qì qù wèi yào pù bāo zhū yòng shàng mò pò sǔn gài rén qiǎo zào chéng yì wù yě
每纸一张打金箔五十度，然后弃去，为药铺包朱用，尚末破损，盖人巧造成异物也。
fán zhǐ nèi dǎ chéng bó hòu xiān yòng xiāo shú māo pí běng jí wèi xiǎo fāng bǎn yòu pù xiàn xiāng huī sā màn pí shàng qǔ chū wū jīn zhǐ nèi bó fù yú qí shàng dùn dāo jiè huà chéng fāng cùn
凡纸内打成箔后，先用硝熟猫皮绷急为小方板，又铺线香灰撒墁皮上，取出乌金纸内箔覆于其上，钝刀界画成方寸。
kǒu zhōng bǐng xī shǒu zhí qīng zhàng tuò shī ér tiǎo qǐ jiā yú xiǎo zhǐ zhī zhōng
口中屏息，手执轻杖，唾湿而挑起，夹于小纸之中。
yǐ zhī huá wù xiān yǐ shú qī bù de rán hòu zhān tiē
以之华物，先以熟漆布地，然后粘贴。
tiē zì zhě duō yòng chǔ shù jiāng
（贴字者多用楮树浆。
qín zhōng zào pí jīn zhě xiāo kuò yáng pí shǐ zuì báo tiē jīn qí shàng yǐ biàn jiǎn cái fú shì yòng jiē huáng huáng zhì sè cún yān
）秦中造皮金者，硝扩羊皮使最薄，贴金其上，以便剪裁服饰用，皆煌煌至色存焉。
fán jīn bó zhān wù tā rì bì qì zhī shí guā xiāo huǒ huà qí jīn réng cáng huī nèi
凡金箔粘物，他日敝弃之时，刮削火化，其金仍藏灰内。
dī qīng yóu shǔ diǎn bàn luò jù dǐ táo xǐ rù lú háo lí wú yàng
滴清油数点，伴落聚底，淘洗入炉，毫厘无恙。
fán jiǎ jiè jīn sè zhě kàng shàn yǐ yín bó wèi zhì hóng huā zi yóu shuā gài xiàng huǒ xūn chéng
凡假借金色者，杭扇以银箔为质，红花子油刷盖，向火熏成。
guǎng nán huò wù yǐ chán tuì ké diào shuǐ miáo huà xiàng huǒ yī wēi zhì ér jiù fēi zhēn jīn sè yě
广南货物以蝉蜕壳调水描画，向火一微炙而就，非真金色也。
qí jīn chéng qì wù chéng fēn qiǎn dàn zhě yǐ huáng fán tu rǎn tàn huǒ zhà zhì jí chéng chì bǎo sè
其金成器物呈分浅淡者，以黄矾涂染，炭火炸炙，即成赤宝色。
rán fēng chén zhú jiàn dàn qù jiàn huǒ yòu jí huán yuán ěr
然风尘逐渐淡去，见火又即还原耳。
huáng fán xiáng fán shí juǎn
（黄矾详《燔石》卷。
yín
○银
fán yín zhōng guó suǒ chū zhè jiāng fú jiàn jiù yǒu kēng chǎng guó chū huò cǎi huò bì
凡银中国所出，浙江、福建旧有坑场，国初或采或闭。
jiāng xī ráo xìn ruì sān jùn yǒu kēng cóng mò kāi
江西饶、信、瑞三郡有坑从末开。
hú guǎng zé chū chén zhōu guì zhōu zé chū tóng rén hé nán zé yí yáng zhào bǎo shān yǒng níng qiū shù pō lú shì gāo zuǐ er sōng xiàn mǎ cáo shān yǔ sì chuān huì chuān mì lēi shān gān sù dài huáng shān děng jiē chēng měi kuàng
湖广则出辰州，贵州则出铜仁，河南则宜阳赵保山、永宁秋树坡、卢氏高嘴儿、嵩县马槽山，与四川会川密勒山、甘肃大黄山等，皆称美矿。
qí tā nán yǐ méi jǔ
其他难以枚举。
rán shēng qì yǒu xiàn měi féng kāi cǎi shù bù zú zé kuò pài yǐ péi cháng
然生气有限，每逢开采，数不足则括派以赔偿。
fǎ bù yán zé qiè zhēng ér niàng luàn gù jìn jiè bù dé bù kē
法不严则窃争而酿乱，故禁戒不得不苛。
yàn qí zhū dào zé dì qì hán ér shí gǔ báo bù chǎn jīn yín
燕、齐诸道，则地气寒而石骨薄，不产金、银。
rán hé bā shěng suǒ shēng bù dí yún nán zhī bàn gù kāi kuàng jiān yín wéi diān zhōng kě yǒng xíng yě
然合八省所生，不敌云南之半，故开矿煎银，唯滇中可永行也。
fán yún nán yín kuàng chǔ xióng yǒng chāng dà lǐ wèi zuì shèng qǔ jìng yáo ān cì zhī zhèn yuán yòu cì zhī
凡云南银矿，楚雄、永昌、大理为最盛，曲靖、姚安次之，镇沅又次之。
fán shí shān tóng zhōng yǒu mǎo shā qí shàng xiàn lěi rán xiǎo shí wēi dài hè sè zhě fēn yā chéng jìng lù
凡石山硐中有铆砂，其上现磊然小石，微带褐色者，分丫成径路。
cǎi zhě xué tǔ shí zhàng huò èr shí zhàng gōng chéng bù kě rì yuè jì
采者穴土十丈或二十丈，工程不可日月计。
xún jiàn tǔ nèi yín miáo rán hòu de jiāo shā suǒ zài
寻见土内银苗，然后得礁砂所在。
fán qiáo shā cáng shēn tǔ rú zhī fēn pài bié gè rén suí miáo fēn jìng héng wā ér xún zhī
凡樵砂藏深土，如枝分派别，各人随苗分径横挖而寻之。
shàng qí héng bǎn jià dǐng yǐ fáng bēng yā
上耆横板架顶，以防崩压。
cǎi gōng gōu dēng zhú jìng shī de kuàng fāng zhǐ
采工篝灯逐径施，得矿方止。
fán tǔ nèi yín miáo huò yǒu huáng sè suì shí huò tǔ xì shí fèng yǒu luàn sī xíng zhuàng cǐ jí qù kuàng bù yuǎn yǐ
凡土内银苗，或有黄色碎石，或土隙石缝有乱丝形状，此即去矿不远矣。
fán chéng yín zhě yuē jiāo zhì suì zhě rú shā qí miàn fēn yā ruò zhī xíng zhě yuē mǎo qí wài bāo huán shí kuài yuē kuàng
凡成银者曰礁，至碎者如砂，其面分丫若枝形者曰铆，其外包环石块曰矿。
kuàng shí dà zhě rú dòu xiǎo zhě rú quán wèi qì zhì wú yòng wù
矿石大者如斗，小者如拳，为弃置无用物。
qí jiāo shā xíng rú méi tàn dǐ chèn shí ér bù shèn hēi qí gāo xià yǒu shù děng
其礁砂形如煤炭，底衬石而不甚黑，其高下有数等。
shāng mín záo xué de shā xiān chéng guān fǔ yàn biàn rán hòu dìng shuì
（商民凿穴得砂，先呈官府验辨，然后定税。
chū tǔ yǐ dǒu liáng fù yǔ yě gōng gāo zhě liù qī liǎng yī dòu zhōng zhě sān sì liǎng zuì xià yī èr liǎng
）出土以斗量，付与冶工，高者六七两一斗，中者三四两，最下一二两。
qí jiāo shā fàng guāng shèn zhě jīng huá xiè lòu de yín piān shǎo
（其礁砂放光甚者，精华泄露，得银偏少。
fán jiāo shā rù lú xiān xíng jiǎn jìng táo xǐ
凡礁砂入炉，先行拣净淘洗。
qí lú tǔ zhù jù dūn gāo wǔ chǐ xǔ dǐ pù cí xiè tàn huī měi lú shòu jiāo shā èr shí
其炉土筑巨墩，高五尺许，底铺瓷屑、炭灰，每炉受礁砂二石。
yòng lì mù tàn èr bǎi jīn zhōu zāo cóng jià
用栗木炭二百斤，周遭丛架。
kào lú qì zhuān qiáng yī duo gāo kuò jiē zhàng yú
靠炉砌砖墙一朵，高阔皆丈余。
fēng xiāng ān zhì qiáng bèi hé liǎng sān rén lì dài yè tòu guǎn tōng fēng
风箱安置墙背，合两三人力，带拽透管通风。
yòng qiáng yǐ dǐ yán rè gǔ gōu zhī rén fāng kè ān shēn
用墙以抵炎热，鼓鞲之人方克安身。
tàn jǐn zhī shí yǐ zhǎng tiě chā tiān rù
炭尽之时，以长铁叉添入。
fēng huǒ lì dào jiāo shā róng huà chéng tuán
风火力到，礁砂溶化成团。
cǐ shí yín yǐn qiān zhōng shàng wèi chū tuō jì jiāo shā èr shí róng chū tuán yuē zhòng bǎi jīn
此时银隐铅中，尚未出脱，计礁砂二石溶出团约重百斤。
lěng dìng xiàn chū lìng rù fēn jīn lú yī míng há má lú nèi yòng sōng mù tàn zā wéi tòu yī mén yǐ biàn huǒ sè
冷定限出，另入分金炉（一名虾蟆炉）内，用松木炭匝围，透一门以辨火色。
qí lú huò shī fēng xiāng huò shǐ jiāo
其炉或施风箱，或使交Ψ。
huǒ rè gōng dào qiān chén xià wéi dǐ zi
火热功到，铅沉下为底子。
qí dǐ yǐ chéng tuó sēng yàng bié rù lú liàn yòu chéng biǎn dàn qiān
（其底已成陀僧样，别入炉炼，又成扁担铅。
pín yǐ liǔ zhī cóng mén xì rù nèi rán zhào qiān qì jìng jìn zé shì bǎo níng rán chéng xiàng yǐ
）频以柳枝从门隙入内燃照，铅气净尽，则世宝凝然成象矣。
cǐ chū chū yín yì míng shēng yín
此初出银，亦名生银。
qīng dìng wú sī wén jí zài jīng yī huǒ dāng zhōng zhǐ xiàn yì diǎn yuán xīng diān rén míng yuē chá jīng
倾定无丝纹，即再经一火，当中止现一点圆星，滇人名曰“茶经”。
dǎi hòu rù tóng shǎo xǔ zhòng yǐ qiān lì róng huà rán hòu rù cáo chéng sī
逮后入铜少许，重以铅力熔化，然后入槽成丝。
sī bì qīng cáo ér xiàn yǐ sì wéi kuāng zhù bǎo qì bù héng yì zǒu sàn
（丝必倾槽而现，以四围匡住，宝气不横溢走散。
qí chǔ xióng suǒ chū yòu yì bǐ dòng shā qiān qì shén shǎo xiàng zhū jùn gòu qiān zuǒ liàn
）其楚雄所出又异，彼硐砂铅气甚少，向诸郡购铅佐炼。
měi jiāo bǎi jīn xiān zuò qiān èr bǎi jīn yú lú nèi rán hòu shān liàn chéng tuán
每礁百斤，先坐铅二百斤于炉内，然后煽炼成团。
qí zài rù há má lú chén qiān jié yín zé tóng fǎ yě
其再入虾蟆炉沉铅结银，则同法也。
cǐ shì bǎo suǒ shēng gèng wú bié chū
此世宝所生，更无别出。
fāng shū běn cǎo wú duān wàng xiǎng wàng zhù kě yàn zhī shén
方书、本草，无端妄想妄注，可厌之甚。
dà dǐ kūn yuán jīng qì chū jīn zhī suǒ sān bǎi lǐ wú yín chū yín zhī suǒ sān bǎi lǐ wú jīn zào wù zhī qíng yì dà kě jiàn
大抵坤元精气，出金之所三百里无银，出银之所三百里无金，造物之情亦大可见。
qí jiàn yì sǎo shuā ní chén rù shuǐ piào táo ér jiān zhě míng yuē táo lí zī
其贱役扫刷泥尘，入水漂淘而煎者，名曰淘厘锱。
yī rì gōng láo qīng zhě suǒ huò sān fēn zhòng zhě bèi zhī
一日功劳轻者所获三分，重者倍之。
qí yín jù rì yòng jiǎn fǔ kǒu zhōng wěi yú huò xié dǐ zhān dài bù yú qú shì huò yuàn yǔ sǎo xiè qì yú hé yán qí zhōng bì yǒu yān fēi qiǎn fú tǔ miàn néng shēng cǐ wù yě
其银俱日用剪、斧口中委余，或鞋底粘带布于衢市，或院宇扫屑弃于河沿，其中必有焉，非浅浮土面能生此物也。
fán yín wèi shì yòng wéi hóng tóng yǔ qiān liǎng wù kě zá rù chéng wěi
凡银为世用，惟红铜与铅两物可杂入成伪。
rán dāng qí hé suǒ suì ér chéng bǎn dìng qù cī wěi ér zào jīng chún gāo lú huǒ zhōng gān guō zú liàn
然当其合琐碎而成钣锭，去疵伪而造精纯，高炉火中，坩锅足炼。
sā xiāo shǎo xǔ ér tóng qiān jǐn zhì guō dǐ míng yuē yín xiù
撒硝少许，而铜、铅尽滞锅底，名曰银锈。
qí huī chí zhōng qiāo luò zhě míng yuē lú dǐ
其灰池中敲落者，名曰炉底。
jiāng xiù yǔ dǐ tóng rù fēn jīn lú nèi tián huǒ tǔ zèng zhī zhōng qí qiān xiān huà jiù dī yì liú ér tóng yǔ zhān dài yú yín yòng tiě tiáo bī jiù fēn bō jǐng rán bù wěn
将锈与底同入分金炉内，填火土甑之中，其铅先化，就低溢流，而铜与粘带余银，用铁条逼就分拨，井然不紊。
rén gōng tiān gōng yì jiàn yī bān yún
人工、天工亦见一斑云。
lú shì bìng jù yú hòu
炉式并具于后。
fù zhū shā yín
○附朱砂银
fán xū wěi fāng shì yǐ lú huǒ huò rén zhě wéi zhū shā yín yú rén yì huò
凡虚伪方士以炉火惑人者，唯朱砂银愚人易惑。
qí fǎ yǐ tóu qiān zhū shā yǔ bái yín děng fēn rù guàn fēng gù wēn yǎng sān qī rì hòu shā dào yín qì jiān chéng zhì bǎo
其法以投铅、朱砂与白银等分，入罐封固，温养三七日后，砂盗银气，煎成至宝。
jiǎn chū qí yín xíng yǒu shén sàng kuài rán kū wù
拣出其银，形有神丧，块然枯物。
rù qiān jiān shí zhú huǒ qīng zhé zài jīng shù huǒ háo hū wú cún
入铅煎时，逐火轻折，再经数火，毫忽无存。
zhé qù shā jià tàn zī yú zhě tān huò yóu bù jiě bìng zhì yú cǐ
折去砂价、炭资、愚者贪惑犹不解，并志于此。
tóng
○铜
fán tóng gōng shì yòng chū shān yǔ chū lú zhǐ yǒu chì tóng
凡铜供世用，出山与出炉只有赤铜。
yǐ lú gān shí huò wēi qiān cān hé zhuǎn sè wèi huáng tóng yǐ pī shuāng děng yào zhì liàn wèi bái tóng
以炉甘石或倭铅参和，转色为黄铜，以砒霜等药制炼为白铜；
fán xiāo děng yào zhì liàn wèi qīng tóng
矾、硝等药制炼为青铜；
guǎng xī cān hé wèi xiǎng tóng
广锡参和为响铜；
wēi qiān hé xiě wèi zhù tóng
倭铅和写为铸铜。
chū zhì zé yī wèi hóng tóng ér yǐ
初质则一味红铜而已。
fán tóng kēng suǒ zài yǒu zhī
凡铜坑所在有之。
shān hǎi jīng yán chū tóng zhī shān sì bǎi liù shí qī huò yǒu suǒ kǎo jù yě
《山海经》言出铜之山四百六十七，或有所考据也。
jīn zhōng guó gōng yòng zhě xi zì sì chuān guì zhōu wèi zuì shèng
今中国供用者，西自四川、贵州为最盛。
dōng nán jiān zì hǎi bó lái hú guǎng wǔ chāng jiāng xī guǎng xìn jiē ráo tóng xué
东南间自海舶来，湖广武昌、江西广信皆饶铜穴。
qí héng ruì děng jùn chū zuì xià pǐn yuē méng shān tóng zhě huò rù yě zhù hùn rù bù kān shēng liàn chéng jiān zhì yě
其衡、瑞等郡，出最下品曰蒙山铜者，或入冶铸混入，不堪升炼成坚质也。
fán chū tóng shān jiā tǔ dài shí xué záo shù zhàng de zhī réng yǒu kuàng bāo qí wài kuàng zhuàng rú jiāng shí ér yǒu tóng xīng yì míng tóng pú jiān liàn réng yǒu tóng liú chū bù shì yín kuàng zhī wèi qì wù
凡出铜山夹土带石，穴凿数丈得之，仍有矿包其外，矿状如姜石，而有铜星，亦名铜璞，煎炼仍有铜流出，不似银矿之为弃物。
fán tóng shā zài kuàng nèi xíng zhuàng bù yī huò dà huò xiǎo huò guāng huò àn huò rú shí huò rú jiāng tiě
凡铜砂在矿内，形状不一，或大或小，或光或暗，或如石，或如姜铁。
táo xǐ qù tǔ zǐ rán hòu rù lú jiān liàn qí xūn zhēng bàng yì zhě wèi zì rán tóng yì yuē shí suǐ qiān
淘洗去土滓，然后入炉煎炼，其熏蒸傍溢者，为自然铜，亦曰石髓铅。
fán tóng zhì yǒu shù zhǒng
凡铜质有数种。
yǒu quán tǐ jiē tóng bù jiā qiān yín zhě hóng lú dān liàn ér chéng
有全体皆铜，不夹铅、银者，洪炉单炼而成。
yǒu yǔ qiān tóng tǐ zhě qí jiān liàn lú fǎ bàng tōng gāo dī èr kǒng qiān zhì xiān huà cóng shàng kǒng liú chū tóng zhì hòu huà cóng xià kǒng liú chū
有与铅同体者，其煎炼炉法，傍通高低二孔，铅质先化从上孔流出，铜质后化从下孔流出。
dōng yí tóng yòu yǒu tuō tǐ yín kuàng nèi zhě rù lú liàn shí yín jié yú miàn tóng chén yú xià
东夷铜又有托体银矿内者，入炉炼时，银结于面，铜沉于下。
shāng bó piào rù zhōng guó míng yuē rì běn tóng qí xíng wèi fāng zhǎng bǎn tiáo
商舶漂入中国，名曰日本铜，其形为方长板条。
zhāng jùn rén de zhī yǒu yǐ lú zài liàn qǔ chū líng yín rán hòu xiè chéng báo bǐng rú chuān tóng yí yàng huò mài zhě
漳郡人得之，有以炉再炼，取出零银，然后泻成薄饼，如川铜一样货卖者。
fán hóng tóng shēng huáng sè wèi chuí duàn yòng zhě yòng zì fēng méi tàn cǐ méi suì rú fěn ní hu zuò bǐng bù yòng gǔ fēng tòng hóng zé zì zhòu dá yè
凡红铜升黄色为锤锻用者，用自风煤炭（此煤碎如粉，泥糊作饼，不用鼓风，通红则自昼达夜。
jiāng xī zé chǎn yuán jùn jí xīn yù yì bǎi jīn zhuó yú lú nèi yǐ ní wǎ guàn zài tóng shí jīn jì rù lú gān shí liù jīn zuò yú lú nèi zì rán róng huà
江西则产袁郡及新喻邑）百斤，灼于炉内，以泥瓦罐载铜十斤，继入炉甘石六斤坐于炉内，自然熔化。
hòu rén yīn lú gān shí yān hóng fēi sǔn gǎi yòng wēi qiān
后人因炉甘石烟洪飞损，改用倭铅。
měi hóng tóng liù jīn rù wēi qiān sì jīn xiān hòu rù guàn róng huà lěng dìng qǔ chū jí chéng huáng tóng wéi rén dǎ zào
每红铜六斤，入倭铅四斤，先后入罐熔化，冷定取出，即成黄铜，唯人打造。
fán yòng tóng zào xiǎng qì yòng chū shān guǎng xī wú qiān qì zhě rù nèi
凡用铜造响器，用出山广锡无铅气者入内。
zhēng jīn míng luó zhuó jīn míng tóng gǔ zhī lèi jiē hóng tóng bā jīn rù guǎng xī èr jīn
钲（今名锣）、镯（今名铜鼓）之类，皆红铜八斤，入广锡二斤。
náo bó tóng yǔ xī gèng jiā jīng liàn
铙、钹、铜与锡更加精炼。
fán zhù qì dī zhě hóng tóng wēi qiān jūn píng fēn liǎng shèn zhì qiān liù tóng sì
凡铸器，低者红铜、倭铅均平分两，甚至铅六铜四。
gāo zhě míng sān huǒ huáng tóng sì huǒ shú tóng zé tóng qī ér qiān sān yě
高者名三火黄铜、四火熟铜，则铜七而铅三也。
fán zào dī wěi yín zhě wéi běn shǎi hóng tóng kě rù
凡造低伪银者，唯本色红铜可入。
yī shòu wēi qiān pī fán děng qì zé yǒng bù hé hé
一受倭铅、砒、矾等气，则永不和合。
rán tóng rù yín nèi shǐ bái zhì dùn chéng hóng sè hóng lú zài gǔ zé qīng zhuó fú chén lì fēn zhì yú jìng jìn yún
然铜入银内，使白质顿成红色，洪炉再鼓，则清浊浮沉立分，至于净尽云。
fù wēi qiān
○附：倭铅
fán wēi qiān gǔ shū běn wú zhī nǎi jìn shì suǒ lì míng sè
凡倭铅古书本无之，乃近世所立名色。
qí zhì yòng lú gān shí áo liàn ér chéng
其质用炉甘石熬炼而成。
fán chǎn shān xī tài háng shān yí dài ér jīng héng wèi cì zhī
繁产山西太行山一带，而荆、衡为次之。
měi lú gān shí shí jīn zhuāng zài rù yī ní guàn nèi fēng guǒ ní gù yǐ jiàn yà gàn wù shǐ jiàn huǒ chāi liè
每炉甘石十斤，装载入一泥罐内，封裹泥固以渐砑干，勿使见火拆裂。
rán hòu zhú céng yòng méi tàn bǐng diàn shèng qí dǐ pù xīn fā huǒ duàn hóng guàn zhōng lú gān shí róng huà chéng tuán lěng dìng huǐ guàn qǔ chū
然后逐层用煤炭饼垫盛，其底铺薪，发火煅红，罐中炉甘石熔化成团，冷定毁罐取出。
měi shí hào qù qí èr jí wēi qiān yě
每十耗去其二，即倭铅也。
cǐ wù wú tóng shōu fú rù huǒ jí chéng yān fēi qù
此物无铜收伏，入火即成烟飞去。
yǐ qí shì qiān ér xìng měng gù míng zhī yuē wēi yún
以其似铅而性猛，故名之曰倭云。
tiě
○铁
fán tiě chǎng suǒ zài yǒu zhī qí tiě qiǎn fú tǔ miàn bù shēng shēn xué fán shēng píng yáng gāng bù bù shēng jùn lǐng gāo shān
凡铁场所在有之，其铁浅浮土面，不生深穴，繁生平阳、冈埠，不生峻岭高山。
zhì yǒu tǔ dìng suì shā shù zhǒng
质有土锭、碎砂数种。
fán tǔ dìng tiě tǔ miàn fú chū hēi kuài xíng sì píng chuí
凡土锭铁，土面浮出黑块，形似枰锤。
yáo wàng wǎn rán rú tiě zhī zé suì tǔ
遥望宛然如铁，之则碎土。
ruò qǐ yě jiān liàn fú zhě shi zhī yòu chéng yǔ shī zhī hòu niú gēng qǐ tǔ shi qí shù cùn tǔ nèi zhě
若起冶煎炼，浮者拾之，又乘雨湿之后牛耕起土，拾其数寸土内者。
gēng kěn zhī hòu qí kuài zhú rì shēng zhǎng yù yòng bù qióng
耕垦之后，其块逐日生长，愈用不穷。
xī běi gān sù dōng nán quán jùn jiē dìng tiě zhī sǒu yě
西北甘肃，东南泉郡，皆锭铁之薮也。
yān jīng zūn huà yǔ shān xī píng yáng zé jiē shā tiě zhī sǒu yě
燕京、遵化与山西平阳，则皆砂铁之薮也。
fán shā tiě yī pāo tǔ mó jí xiàn qí xíng qǔ lái táo xǐ rù lú jiān liàn róng huà zhī hòu yǔ dìng tiě wú èr yě
凡砂铁一抛土膜即现其形，取来淘洗，入炉煎炼，熔化之后与锭铁无二也。
fán tiě fēn shēng shú chū lú wèi chǎo zé shēng jì chǎo zé shú
凡铁分生、熟，出炉未炒则生，既炒则熟。
shēng shú xiāng hè liàn chéng zé gāng
生熟相和，炼成则钢。
fán tiě lú yòng yán zuò zào huó ní qì chéng
凡铁炉用盐做造，和泥砌成。
qí lú duō bàng shān xué wèi zhī huò yòng jù mù kuāng wéi shuò zào yán ní qióng yuè zhī lì bù róng zào cì
其炉多傍山穴为之，或用巨木匡围，朔造盐泥，穷月之力不容造次。
yán ní yǒu xià jǐn qì quán gōng
盐泥有罅，尽弃全功。
fán tiě yī lú zài tǔ èr qiān yú jīn huò yòng yìng mù chái huò yòng méi tàn huò yòng mù tàn nán běi gè cóng lì biàn
凡铁一炉载土二千余斤，或用硬木柴，或用煤炭，或用木炭，南北各从利便。
shàn lú fēng xiāng bì yòng sì rén liù rén dài yè
扇炉风箱必用四人、六人带拽。
tǔ huà chéng tiě zhī hòu cóng lú yāo kǒng liú chū
土化成铁之后，从炉腰孔流出。
lú kǒng xiān yòng ní sāi
炉孔先用泥塞。
měi dàn zhòu liù shí yī shí chū tiě yī tuó
每旦昼六时，一时出铁一陀。
jì chū jí chā ní sāi gǔ fēng zài róng
既出即叉泥塞，鼓风再熔。
fán zào shēng tiě wèi yě zhù yòng zhě jiù cǐ liú chéng zhǎng tiáo yuán kuài fàn nèi qǔ yòng
凡造生铁为冶铸用者，就此流成长条、圆块，范内取用。
ruò zào shú tiě zé shēng tiě liú chū shí xiāng lián shù chǐ nèi dī xià shù cùn zhù yī fāng táng duǎn qiáng dǐ zhī
若造熟铁，则生铁流出时相连数尺内，低下数寸筑一方塘，短墙抵之。
qí tiě liú rù táng nèi shù rén zhí chí liǔ mù gùn pái lì qiáng shàng xiān yǐ wū cháo ní shài gān chōng shāi xì luō rú miàn yī rén jí shǒu sā shou yàn zhòng rén liǔ gùn jí jiǎo jí shí chǎo chéng shú tiě
其铁流入塘内，数人执持柳木棍排立墙上，先以污潮泥晒干，舂筛细罗如面，一人疾手撒扌艳，众人柳棍疾搅，即时炒成熟铁。
qí liǔ gùn měi chǎo yī cì shāo zhé èr sān cùn zài yòng zé yòu gèng zhī
其柳棍每炒一次，烧折二三寸，再用则又更之。
chǎo guò shāo lěng zhī shí huò yǒu jiù táng nèi zhǎn huà chéng fāng kuài zhě huò yǒu tí chū huī chuí dǎ yuán hòu huò zhě
炒过稍冷之时，或有就塘内斩划成方块者，或有提出挥椎打圆后货者。
ruò jì yáng zhū yě bù zhī chū cǐ yě
若济阳诸冶，不知出此也。
fán gāng tiě liàn fǎ yòng shú tiě dǎ chéng báo piàn rú zhǐ tou kuò zhǎng cùn bàn xǔ yǐ tiě piàn shù jiān jǐn shēng tiě ān zhì qí shàng guǎng nán shēng tiě míng duò zi shēng gāng zhě miào shén
凡钢铁炼法，用熟铁打成薄片如指头阔，长寸半许，以铁片束尖紧，生铁安置其上，（广南生铁名堕子生钢者妙甚。
yòu yòng pò cǎo lǚ gài qí shàng zhān dài ní tǔ zhě gù bù sù huà
）又用破草履盖其上，（粘带泥土者，故不速化。
ní tú qí dǐ xià
）泥涂其底下。
hóng lú gǔ gōu huǒ lì dào shí shēng gāng xiān huà shèn lín shú tiě zhī zhōng liǎng qíng tóu hé qǔ chū jiā chuí
洪炉鼓鞲，火力到时，生钢先化，渗淋熟铁之中，两情投合，取出加锤。
zài liàn zài chuí bù yī ér zú
再炼再锤，不一而足。
sú míng tuán gāng yì yuē guàn gāng zhě shì yě
俗名团钢，亦曰灌钢者是也。
fán wō yí dāo jiàn yǒu bǎi liàn jīng chún zhì rì guāng yán xià zé mǎn shì huī yào zhě bù yòng shēng shú xiāng hè liàn yòu míng cǐ gāng wéi xià chéng yún
凡倭夷刀剑有百炼精纯、置日光檐下则满室辉曜者，不用生熟相和炼，又名此钢为下乘云。
yí rén yòu yǒu yǐ de sǒu cuì dāo jiàn zhě de sǒu nǎi shí nǎo yóu zhī lèi bù chǎn zhōng guó
夷人又有以地溲淬刀剑者，（地溲乃石脑油之类，不产中国。
yún gāng kě qiē yù yì mò zhī jiàn yě
）云钢可切玉，亦末之见也。
fán tiě nèi yǒu yìng chù bù kě dǎ zhě míng tiě hé yǐ xiāng yóu tu zhī jí sàn
凡铁内有硬处不可打者名铁核，以香油涂之即散。
fán chǎn tiě zhī yīn qí yáng chū cí shí dì yǒu shù chù bù jìn rán yě
凡产铁之阴，其阳出慈石，第有数处不尽然也。
xī
○锡
fán xī zhōng guó piān chū xī nán jùn yì dōng běi guǎ shēng
凡锡中国偏出西南郡邑，东北寡生。
gǔ shū míng xī wèi hè zhě yǐ lín hè jùn chǎn xī zuì shèng ér dé míng yě
古书名锡为“贺”者，以临贺郡产锡最盛而得名也。
jīn yì pī tiān xià zhě dú guǎng xī nán dān hé chí èr zhōu jū qí shí bā héng yǒng zé cì zhī
今衣被天下者，独广西南丹、河池二州居其十八，衡、永则次之。
dà lǐ chǔ xióng jí chǎn xī shén shèng dào yuǎn nán zhì yě
大理、楚雄即产锡甚盛，道远难致也。
fán xī yǒu shān xī shuǐ xī liǎng zhǒng
凡锡有山锡、水锡两种。
shān xī zhōng yòu yǒu xī guā xī shā liǎng zhǒng xī guā kuài dà rú xiǎo hù xī shā rú dòu lì jiē xué tǔ bù shèn shēn ér de zhī
山锡中又有锡瓜、锡砂两种，锡瓜块大如小瓠，锡砂如豆粒，皆穴土不甚深而得之。
jiàn huò tǔ zhōng shēng mài chōng rèn zhì shān tǔ zì tuí zì rén shí qǔ zhě
间或土中生脉充刃，致山土自颓，恣人拾取者。
shuǐ xī héng yǒng chū xī zhōng guǎng xī zé chū nán dān zhōu hé nèi qí zhì hēi sè fěn suì rú zhòng luó miàn
水锡衡、永出溪中，广西则出南丹州河内，其质黑色，粉碎如重罗面。
nán dān hé chū zhě jū mín xún qián cóng nán táo zhì běi xún hòu yòu cóng běi táo zhì nán
南丹河出者，居民旬前从南淘至北，旬后又从北淘至南。
yù jīng táo qǔ qí shā rì zhǎng bǎi nián bù jié
愈经淘取，其砂日长，百年不竭。
dàn yī rì gōng láo táo qǔ jiān liàn bù guò yī jīn
但一日功劳淘取煎炼不过一斤。
kuài jì lú tàn zī běn suǒ huò bù duō yě
会计炉炭资本，所获不多也。
nán dān shān xī chū shān zhī yīn qí fāng wú shuǐ táo xǐ zé jiē lián bǎi zhú wèi jiǎn cóng shān yáng jiǎn shuǐ táo xǐ tǔ zǐ rán hòu rù lú
南丹山锡出山之阴，其方无水淘洗，则接连百竹为枧，从山阳枧水淘洗土滓，然后入炉。
fán liàn jiān yì yòng hóng lú rù shā shù bǎi jīn cóng jià mù tàn yì shù bǎi jīn gǔ gōu róng huà
凡炼煎亦用洪炉，入砂数百斤，丛架木炭亦数百斤，鼓鞲熔化。
huǒ lì yǐ dào shā bù jí róng yòng qiān shǎo xǔ gōu yǐn fāng shǐ pèi rán liú zhù
火力已到，砂不即熔，用铅少许勾引，方始沛然流注。
huò yǒu yòng rén jiā chǎo xī shèng huī gōu yǐn zhě
或有用人家炒锡剩灰勾引者。
qí lú dǐ tàn mò cí huī pù zuò píng dì bàng ān tiě guǎn xiǎo cáo dào róng shí liú chū lú wài dī chí
其炉底炭末、瓷灰铺作平地，傍安铁管小槽道，熔时流出炉外低池。
qí zhì chū chū jié bái rán guò gāng chéng chuí jí chāi liè
其质初出洁白，然过刚，承锤即拆裂。
rù qiān zhì róu fāng chōng zào qì yòng
入铅制柔，方充造器用。
shòu zhě zá qiān tài duō yù qǔ jìng zé róng huà rù cù cuì bā jiǔ dù qiān jǐn huà huī ér qù
售者杂铅太多，欲取净则熔化，入醋淬八九度，铅尽化灰而去。
chū xī wéi cǐ dào
出锡唯此道。
fāng shū yún mǎ chǐ xiàn qǔ cǎo xī zhě wàng yán yě
方书云马齿苋取草锡者，妄言也；
wèi pī wèi xī miáo zhě yì wàng yán yě
谓砒为锡苗者，亦妄言也。
qiān
○铅
fán chǎn yán shān xué fán yú tóng xī
凡产铅山穴，繁于铜、锡。
qí zhì yǒu sān zhǒng yī chū yín kuàng zhōng bāo yùn bái yín
其质有三种，一出银矿中，包孕白银。
chū liàn hé yín chéng tuán zài liàn tuō yín chén dǐ yuē yín kuàng qiān cǐ qiān yún nán wèi shèng
初炼和银成团，再炼脱银沉底，曰银矿铅，此铅云南为盛。
yī chū tóng kuàng zhōng rù hōng lú liàn huà qiān xiān chū tóng hòu suí yuē tóng shān qiān cǐ qiān guì zhōu wèi shèng
一出铜矿中，入烘炉炼化，铅先出，铜后随，曰铜山铅，此铅贵州为盛。
yī chū dān shēng qiān xué qǔ zhě xué shān shí xié yóu dēng xún mài qū zhé rú cǎi yín kuàng qǔ chū táo xǐ jiān liàn míng yuē cǎo jié qiān cǐ qiān shǔ zhōng jiā lì děng zhōu wèi shèng
一出单生铅穴，取者穴山石，挟油灯寻脉，曲折如采银矿，取出淘洗煎炼，名曰草节铅，此铅蜀中嘉、利等州为盛。
qí yú yā zhōu chū diào jiǎo qiān xíng rú zào jiá zi yòu rú kē dòu zi shēng shān jiàn shā zhōng
其余雅州出钓脚铅，形如皂荚子，又如蝌斗子，生山涧沙中。
guǎng xìn jùn shàng ráo ráo jùn lè píng chū zá tóng qiān jiàn zhōu chū yīn píng qiān nán yǐ méi jǔ
广信郡上饶、饶郡乐平出杂铜铅，剑州出阴平铅，难以枚举。
fán yín kuàng zhōng qiān liàn qiān chéng dǐ liàn dǐ fù chéng qiān
凡银矿中铅，炼铅成底，炼底复成铅。
cǎo jié qiān dān rù hōng lú jiān liàn lú bàng tōng guǎn zhù rù cháng tiáo tǔ cáo nèi sú míng biǎn dàn qiān yì yuē chū shān qiān suǒ yǐ bié yú fán yín lú nèi pín jīng jiān liàn zhě
草节铅单入烘炉煎炼，炉傍通管注入长条土槽内，俗名扁担铅，亦曰出山铅，所以别于凡银炉内频经煎炼者。
fán qiān wù zhí suī jiàn biàn huà shū qí bái fěn huáng dān jiē qí xiǎn xiàng
凡铅物值虽贱，变化殊奇，白粉、黄丹，皆其显像。
cāo yín dǐ yú jīng chún gōu xī chéng qí róu ruǎn jiē qiān lì yě
操银底于精纯，勾锡成其柔软，皆铅力也。
fù hú fěn
○附：胡粉
fán zào hú fěn měi qiān bǎi jīn róng huà xuē chéng báo piàn juǎn zuò tǒng ān mù zèng nèi
凡造胡粉，每铅百斤，熔化，削成薄片，卷作筒，安木甑内。
zèng xià zèng zhōng gè ān cù yī píng wài yǐ yán ní gù jì zhǐ hu zèng fèng
甑下甑中各安醋一瓶，外以盐泥固济，纸糊甑缝。
ān huǒ sì liǎng yǎng zhī qī rì
安火四两，养之七日。
qī zú qǐ kāi qiān piàn jiē shēng shuāng fěn sǎo rù shuǐ gāng nèi
期足启开，铅片皆生霜粉，扫入水缸内。
wèi shēng shuāng zhě rù zèng yī jiù zài yǎng qī rì zài sǎo yǐ zhì jǐn wèi dù qí bù jìn zhě liú zuò huáng dān liào
未生霜者，入甑依旧再养七日，再扫，以质尽为度，其不尽者留作黄丹料。
měi sǎo xià shuāng yī jīn rù dòu fěn èr liǎng gé fěn sì liǎng gāng nèi jiǎo yún chéng qù qīng shuǐ yòng xì huī àn chéng gōu zhǐ gé shù céng zhì fěn yú shàng
每扫下霜一斤，入豆粉二两、蛤粉四两，缸内搅匀，澄去清水，用细灰按成沟，纸隔数层，置粉于上。
jiāng gàn jié chéng wǎ dìng xíng huò rú lěi guǐ dài gàn shōu huò
将干，截成瓦定形，或如磊鬼，待干收货。
cǐ wù gǔ yīn chén sháo zhū jùn zhuān zào gù yuē sháo fěn sú wù cháo fěn
此物古因辰、韶诸郡专造，故曰韶粉（俗误朝粉）。
jīn zé gè shěng zhí ráo wèi zhī yǐ
今则各省直饶为之矣。
qí zhì rù dān qīng zé bái bù jiǎn
其质入丹青，则白不减。
zhā fù rén jiá néng shǐ běn shǎi zhuǎn qīng
揸妇人颊，能使本色转青。
hú fěn tóu rù tàn lú zhōng réng hái róng huà wèi qiān suǒ wèi sè jǐn guī zào zhě
胡粉投入炭炉中，仍还熔化为铅，所谓色尽归皂者。
fù huáng dān
○附：黄丹
fán chǎo qiān dān yòng qiān yī jīn tǔ liú huáng shí liǎng xiāo shí yī liǎng
凡炒铅丹，用铅一斤，土硫黄十两，硝石一两。
róng qiān chéng zhī xià cù diǎn zhī
熔铅成汁，下醋点之。
gǔn fèi shí xià liú yí kuài shǎo qǐng rù xiāo shǎo xǔ fèi dìng zài diǎn cù yī qián jiàn xià xiāo huáng
滚沸时下硫一块，少顷入硝少许，沸定再点醋，依前渐下硝、黄。
dài wèi mò zé chéng dān yǐ
待为末，则成丹矣。
qí hú fěn cán shèng zhě yòng xiāo shí fán shí chǎo chéng dān bù fù yòng cù yě
其胡粉残剩者，用硝石、矾石炒成丹，不复用醋也。
yù dān hái qiān yòng cōng bái zhī bàn huáng dān mán chǎo jīn zhī chū shí qīng chū jí hái qiān yǐ
欲丹还铅，用葱白汁拌黄丹馒炒，金汁出时，倾出即还铅矣。