sòng zǐ yuē shuǐ huǒ jì jì ér tǔ hé
宋子曰：水火既济而土合。
wàn shì zhī guó rì qín qiān yǒu ér bù zú mín yòng yì fán yǐ zāi
万室之国，日勤千有而不足，民用亦繁矣哉。
shàng dòng xià shì yǐ bì fēng yǔ ér líng jiàn yān
上栋下室以避风雨，而瓴建焉。
wáng gōng shè xiǎn yǐ shǒu qí guó ér chéng yuán zhì dié kòu lái bù kě shàng yǐ
王公设险以守其国，而城垣雉堞，寇来不可上矣。
ní wèng jiān ér lǐ jiǔ yù qīng wǎ dēng jié ér xī hǎi yǐ jiàn
泥瓮坚而醴酒欲清，瓦登洁而醯醢以荐。
shāng zhōu zhī jì zǔ dòu yǐ mù wèi zhī wú yì zhì zhòng zhī sī yé
商周之际俎豆以木为之，毋亦质重之思耶。
hòu shì fāng tǔ xiào líng rén gōng biǎo yì táo chéng yǎ qì yǒu sù jī yù gǔ zhī xiàng yān
后世方土效灵，人工表异，陶成雅器，有素肌玉骨之象焉。
yǎn yìng jǐ yán wén míng kě jū qǐ zhōng gù zāi
掩映几筵，文明可掬，岂终固哉？
wǎ
○瓦
fán yán ní zào wǎ jué de èr chǐ yú zé qǔ wú shā nián tǔ ér wèi zhī
凡是和泥制造瓦片，需要掘地两尺多深，从中选择不含沙子的黏土来造。
bǎi lǐ zhī nèi bì chǎn hé yòng tǔ sè gōng rén jū shì zhī yòng
百里之内必产合用土色，供人居室之用。
fán mín jū wǎ xíng jiē sì hé fēn piàn xiān yǐ yuán tǒng wèi mó gǔ wài huà sì tiáo jiè
凡民居瓦形皆四合分片，先以圆桶为模骨，外画四条界。
diào jiàn shú ní dié chéng gāo cháng fāng tiáo
调践熟泥，叠成高长方条。
rán hòu yòng tiě xiàn xián gōng xiàn shàng kōng sān fēn yǐ chǐ xiàn dìng xiàng ní bù píng jiá yī piàn shì jiē zhǐ ér qǐ zhōu bāo yuán tǒng zhī shàng
然后用铁线弦弓，线上空三分，以尺限定，向泥不平戛一片，似揭纸而起，周包圆桶之上。
dài qí shāo gàn tuō mó ér chū zì rán liè wèi sì piàn
待其稍干，脱模而出，自然裂为四片。
fán wǎ dà xiǎo gǔ wú dìng shì dà zhě zòng héng bā jiǔ cùn xiǎo zhě suō shí zhī sān
凡瓦大小古无定式，大者纵横八九寸，小者缩十之三。
shì yǔ hé gōu zhōng zé bì xū qí zuì dà zhě míng yuē gōu wǎ néng chéng shòu yín yǔ bù yì lòu yě
室宇合沟中，则必需其最大者，名曰沟瓦，能承受淫雨不溢漏也。
fán pī jì chéng gān zào zhī hòu zé duī jī yáo zhōng rán xīn jǔ huǒ huò yī zhòu yè huò èr zhòu yè shì yáo zhōng duō shǎo wèi xī huǒ jiǔ zàn
凡坯既成，干燥之后，则堆积窑中燃薪举火，或一昼夜或二昼夜，视窑中多少为熄火久暂。
jiāo shuǐ zhuǎn yōu yǔ zào zhuān tóng fǎ
浇水转泑与造砖同法。
qí chuí yú yán duān zhě yǒu dī shuǐ bù yú jí yán zhě yǒu yún wǎ wǎ yǎn fù jí zhě yǒu bào tóng zhèn jí liǎng tóu zhě yǒu niǎo shòu zhū xíng xiàng jiē rén gōng zhú yī zuò chéng zài yú yáo nèi shòu shuǐ huǒ ér chéng qì zé yī yě
其垂于檐端者有滴水，不于脊沿者有云瓦，瓦掩覆脊者有抱同，镇脊两头者有鸟兽诸形象，皆人工逐一做成，载于窑内受水火而成器则一也。
ruò huáng jiā gōng diàn suǒ yòng dà yì yú shì
若皇家宫殿所用，大异于是。
qí zhì wèi liú lí wǎ zhě huò wèi bǎn piàn huò wèi wǎn tǒng
其制为琉璃瓦者，或为板片，或为宛筒。
yǐ yuán zhú yǔ zhuó mù wèi mó zhú piàn chéng zào qí tǔ bì qǔ yú tài píng fǔ zhōu yùn sān qiān lǐ fāng dá jīng shī cān shā zhī wěi gù yì lǔ xiāng zhī rǎo hài bù kě jí
以圆竹与斫木为模逐片成造，其土必取于太平府（舟运三千里方达京师，参沙之伪，雇役掳舡之扰，害不可极。
jí chéng tiān huáng líng yì qǔ yú cǐ wú rén yì zhèng zào chéng
即承天皇陵亦取于此，无人议正）造成。
xiān zhuāng rù liú lí yáo nèi měi chái wǔ qiān jīn jiāo wǎ bǎi piàn
先装入琉璃窑内，每柴五千斤浇瓦百片。
qǔ chū chéng sè yǐ wú míng yì zōng lǘ máo děng jiān zhī tu rǎn chéng lǜ dài zhě shí sōng xiāng pú cǎo děng tu rǎn chéng huáng
取出，成色以无名异、棕榈毛等煎汁涂染成绿，黛赭石、松香、蒲草等涂染成黄。
zài rù bié yáo jiǎn shā xīn huǒ bī chéng liú lí bǎo sè
再入别窑，减杀薪火，逼成琉璃宝色。
wài shěng qīn wáng diàn yǔ xiān fó gōng guàn jiān yì wèi zhī dàn sè liào gè yǒu pèi hé cǎi qǔ bù bì jǐn tóng mín jū zé yǒu jìn yě
外省亲王殿与仙佛宫观间亦为之，但色料各有配合，采取不必尽同，民居则有禁也。
zhuān
○砖
fán yán ní zào zhuān yì jué de yàn biàn tǔ sè huò lán huò bái huò hóng huò huáng mǐn guǎng duō hóng ní lán zhě míng shàn ní jiāng zhè jū duō
凡埏泥造砖，亦掘地验辨土色，或蓝或白，或红或黄，（闽、广多红泥，蓝者名善泥，江、浙居多。
jiē yǐ zhān ér bù sàn fěn ér bù shā zhě wéi shàng
）皆以粘而不散、粉而不沙者为上。
jí shuǐ zī tǔ rén zhú shù niú cuò zhǐ tà chéng chóu ní rán hòu tián mǎn mù kuāng zhī zhōng tiě xiàn gōng jiá píng qí miàn ér chéng pī xíng
汲水滋土，人逐数牛错趾，踏成稠泥，然后填满木匡之中，铁线弓戛平其面，而成坯形。
fán jùn yì chéng zhì mín jū yuán qiáng suǒ yòng zhě yǒu mián zhuān cè zhuān liǎng sè
凡郡邑城雉民居垣墙所用者，有眠砖、侧砖两色。
mián zhuān fāng cháng tiáo qì chéng guō yǔ mín rén ráo fù jiā bù xī gōng fèi zhí lěi ér shàng
眠砖方长条，砌城郭与民人饶富家，不惜工费直垒而上。
mín jū suàn jì zhě zé yī mián zhī shàng shī cè zhuān yí lù tián tǔ lì qí zhōng yǐ shí zhī gài shěng sè zhī yì yě
民居算计者则一眠之上施侧砖一路，填土砾其中以实之，盖省啬之义也。
fán qiáng zhuān ér wài de zhě míng yuē fāng màn zhuān
凡墙砖而外地者名曰方墁砖。
cuī jué shàng yòng yǐ chéng wǎ zhě yuē huáng bǎn zhuān
榱桷上用以承瓦者曰皇板砖。
yuán jū xiǎo qiáo liáng yǔ guī mén yǔ zhūn xī mù xué zhě yuē dāo zhuān yòu yuē jū zhuān
圆鞠小桥梁与圭门与窀穸墓穴者曰刀砖，又曰鞠砖。
fán dāo zhuān xuē xiá yī piān miàn xiāng kào jǐ jǐn shàng qì chéng yuán chē mǎ jiàn yā bù néng sǔn xiàn
凡刀砖削狭一偏面，相靠挤紧，上砌成圆，车马践压不能损陷。
zào fāng màn zhuān ní rù fāng kuāng zhōng píng bǎn gài miàn liǎng rén zú lì qí shàng yán zhuǎn ér jiān gù zhī jiāo chéng xiào yòng
造方墁砖，泥入方匡中，平板盖面，两人足立其上，研转而坚固之，浇成效用。
shí gōng mó zhuó sì yán rán hòu de
石工磨斫四沿，然后地。
dāo zhuān zhī zhí shì qiáng zhuān shāo yì yī fēn huáng bǎn zhuān zé jī shí yǐ dāng qiáng zhuān zhī yī fāng màn zhuān zé yī yǐ dí qiáng zhuān zhī shí yě
刀砖之直视墙砖稍溢一分，皇板砖则积十以当墙砖之一，方墁砖则一以敌墙砖之十也。
fán zhuān chéng pī zhī hòu zhuāng rù yáo zhōng suǒ zhuāng bǎi jūn zé huǒ lì yī zhòu yè èr bǎi jūn zé bèi shí ér zú
凡砖成坯之后，装入窑中，所装百钧则火力一昼夜，二百钧则倍时而足。
fán shāo zhuān yǒu chái xīn yáo yǒu méi tàn yáo
凡烧砖有柴薪窑，有煤炭窑。
yòng xīn zhě chū huǒ chéng qīng hēi sè yòng méi zhě chū huǒ chéng bái sè
用薪者出火成青黑色，用煤者出火成白色。
fán chái xīn yáo diān shàng piān cè záo sān kǒng yǐ chū yān huǒ zú zhǐ xīn zhī hou ní gù sāi qí kǒng rán hòu shǐ shuǐ zhuǎn shui yòu
凡柴薪窑巅上偏侧凿三孔以出烟，火足止薪之候，泥固塞其孔，然后使水转氵幼。
fán huǒ hou shǎo yī liǎng zé shui yòu sè bù guāng shǎo sān liǎng zé míng nèn huǒ zhuān
凡火候少一两则氵幼色不光，少三两则名嫩火砖。
běn shǎi zá xiàn tā rì jīng shuāng mào xuě zé lì chéng jiě sàn réng hái tǔ zhì
本色杂现，他日经霜冒雪，则立成解散，仍还土质。
huǒ hòu duō yī liǎng zé zhuān miàn yǒu liè wén duō sān liǎng zé zhuān xíng suō xiǎo chāi liè qū qǔ bù shēn jī zhī rú suì tiě rán bù shì yú yòng
火候多一两则砖面有裂纹，多三两则砖形缩小拆裂，屈曲不伸，击之如碎铁然，不适于用。
qiǎo yòng zhě yǐ zhī mái cáng tǔ nèi wèi qiáng jiǎo zé yì yǒu zhuān zhī yòng yě
巧用者以之埋藏土内为墙脚，则亦有砖之用也。
fán guān huǒ hou cóng yáo mén tòu shì nèi bì tǔ shòu huǒ jīng xíng shén yáo dàng ruò jīn yín róng huà zhī jí rán táo cháng biàn zhī
凡观火候，从窑门透视内壁，土受火精，形神摇荡，若金银熔化之极然，陶长辨之。
fán zhuǎn shui yòu zhī fǎ yáo diān zuò yī píng tián yàng sì wéi shāo xián qǐ guàn shuǐ qí shàng
凡转氵幼之法，窑巅作一平田样，四围稍弦起，灌水其上。
zhuān wǎ bǎi jūn yòng shuǐ sì shí shí
砖瓦百钧用水四十石。
shuǐ shén tòu rù tǔ mó zhī xià yǔ huǒ yì xiāng gǎn ér chéng
水神透入土膜之下，与火意相感而成。
shuǐ huǒ jì jì qí zhì qiān qiū yǐ
水火既济，其质千秋矣。
ruò méi tàn yáo shì chái yáo shēn yù bèi zhī qí shàng yuán jū jiàn xiǎo bìng bù fēng dǐng
若煤炭窑视柴窑深欲倍之，其上圆鞠渐小，并不封顶。
qí nèi yǐ méi zào chéng chǐ wǔ jìng kuò bǐng měi méi yī céng gé zhuān yī céng wěi xīn diàn de fā huǒ
其内以煤造成尺五径阔饼，每煤一层隔砖一层，苇薪垫地发火。
ruò huáng jū suǒ yòng zhuān qí dà zhě chǎng zài lín qīng gōng bù fēn sī zhǔ zhī
若皇居所用砖，其大者厂在临清，工部分司主之。
chū míng sè yǒu fù zhuān quàn zhuān píng shēn zhuān wàng bǎn zhuān fǔ rèn zhuān fāng zhuān zhī lèi hòu gé qù bàn
初名色有副砖、券砖、平身砖、望板砖、斧刃砖、方砖之类，后革去半。
yùn zhì jīng shī měi cáo fǎng dā sì shí kuài mín zhōu bàn zhī
运至京师，每漕舫搭四十块，民舟半之。
yòu xì liào fāng zhuān yǐ zhèng diàn zhě zé yóu sū zhōu zào jiě
又细料方砖以正殿者，则由苏州造解。
qí liú lí zhuān sè liào yǐ zài wǎ kuǎn
其琉璃砖色料已载《瓦》款。
qǔ xīn tái jī chǎng shāo yóu hēi yáo yún
取薪台基厂，烧由黑窑云。
yīng wèng
○罂瓮
fán táo jiā wèi fǒu shǔ qí lèi bǎi qiān
凡陶家为缶属，其类百千。
dà zhě gāng wèng zhōng zhě bō mèng xiǎo zhě píng guàn kuǎn zhì gè cóng fāng tǔ xī shǔ zhī bù néng
大者缸瓮，中者钵孟，小者瓶罐，款制各从方土，悉数之不能。
zào cǐ zhě bì wèi yuán ér bù fāng zhī qì
造此者必为圆而不方之器。
shì tǔ xún ní zhī hòu réng zhì táo chē xuán pán
试土寻泥之后，仍制陶车旋盘。
gōng fū jīng shú zhě shì qì dà xiǎo qiā ní bù shèn zēng duō shǎo liǎng rén fú ní xuán zhuǎn yī niē ér jiù
工夫精熟者视器大小掐泥，不甚增多少，两人扶泥旋转，一捏而就。
qí cháo qiān suǒ yòng lóng fèng gāng yáo zài zhēn dìng qǔ yáng yǔ yáng zhōu yí zhēn yǔ nán zhí huā gāng zé hòu jī qí ní yǐ sì diāo lòu zuò fǎ quán bù xiāng tóng gù qí zhí huò bǎi bèi huò wǔ shí bèi yě
其朝迁所用龙凤缸（窑在真定曲阳与扬州仪真）与南直花缸，则厚积其泥，以俟雕镂，作法全不相同，故其直或百倍或五十倍也。
fán yīng fǒu yǒu ěr zuǐ zhě jiē lìng wèi hé shàng yǐ yōu shuǐ tu zhān
凡罂缶有耳嘴者皆另为合，上以泑水涂粘。
táo qì jiē yǒu dǐ wú dǐ zhě zé shǎn yǐ xī chuī zèng yòng wǎ bù yòng mù yě
陶器皆有底，无底者则陕以西炊甑用瓦不用木也。
fán zhū táo qì jīng zhě zhōng wài jiē guò yòu cū zhě huò yòu qí bàn tǐ
凡诸陶器精者中外皆过釉，粗者或釉其半体。
wéi shā pén chǐ bō zhī lèi qí zhōng bù yòu cún qí cū sè yǐ shòu yán léi zhī gōng
惟沙盆齿钵之类其中不釉，存其粗涩，以受研擂之功。
shā guō shā guàn bù yòu lì yú tòu huǒ xìng yǐ shú pēng yě
沙锅沙罐不釉，利于透火性以熟烹也。
fán yòu zhì liào suí dì ér shēng jiāng zhè mǐn guǎng yòng zhě jué lán cǎo yī wèi
凡釉质料随地而生，江、浙、闽、广用者蕨蓝草一味。
qí cǎo nǎi jū mín gōng zào zhī xīn zhǎng bù guò sān chǐ zhī yè shì shā mù lēi ér bù jí rén
其草乃居民供灶之薪，长不过三尺，枝叶似杉木，勒而不棘人。
qí míng shù shí gè dì bù tóng
（其名数十，各地不同。
táo jiā qǔ lái rán huī bù dài guàn shuǐ chéng lǜ qù qí cū zhě qǔ qí jué xì
）陶家取来燃灰，布袋灌水澄滤，去其粗者，取其绝细。
měi huī èr wǎn cān yǐ hóng tǔ ní shuǐ yī wǎn jiǎo lìng jí yún zhàn tu pī shàng shāo chū zì chéng guāng sè
每灰二碗参以红土泥水一碗，搅令极匀，蘸涂坯上，烧出自成光色。
běi fāng wèi xiáng yòng hé wù
北方未详用何物。
sū zhōu huáng guàn yòu yì bié yǒu liào
苏州黄罐釉亦别有料。
wéi shàng yòng lóng fèng qì zé réng yòng sōng xiāng yǔ wú míng yì yě
惟上用龙凤器则仍用松香与无名异也。
fán píng yáo shāo xiǎo qì gāng yáo shāo dà qì
凡瓶窑烧小器，缸窑烧大器。
shān xī zhè jiāng shěng fēn gāng yáo píng yáo yú shěng zé hé yī chù wèi zhī
山西、浙江省分缸窑、瓶窑，余省则合一处为之。
fán zào chǎng kǒu gāng xuán chéng liǎng jié jiē hé chǔ yǐ mù zhuī nèi wài dǎ jǐn zā kǒu tán wèng yì liǎng jié jiē hé bù biàn yòng chuí yù yú bié yáo shāo chéng wǎ quān rú jīn gāng quān xíng tuō yìn qí nèi wài yǐ mù zhuī dǎ jǐn tǔ xìng zì hé
凡造敞口缸，旋成两截，接合处以木椎内外打紧，匝口、坛瓮亦两截，接合不便用椎，预于别窑烧成瓦圈如金刚圈形，托印其内，外以木椎打紧，土性自合。
fán gāng píng yáo bù yú píng dì bì yú xié fù shān gāng zhī shàng yán cháng zhě huò èr sān shí zhàng duǎn zhě yì shí yú zhàng lián jiē wéi shù shí yáo jiē yī yáo gāo yī jí
凡缸、瓶窑不于平地，必于斜阜山冈之上，延长者或二三十丈，短者亦十余丈，连接为数十窑，皆一窑高一级。
gài yī bàng shān shì suǒ yǐ qū liú shuǐ shī zī zhī huàn ér huǒ qì yòu xún jí tòu shàng
盖依傍山势，所以驱流水湿滋之患，而火气又循级透上。
qí shù shí fāng chéng yáo zhě qí zhōng kǔ wú zhòng zhí wù hé bìng zhòng lì zhòng zī ér wèi zhī yě
其数十方成窑者，其中苦无重值物，合并众力众资而为之也。
qí yáo jū chéng zhī hòu shàng pù fù yǐ jué xì tǔ hòu sān cùn xǔ
其窑鞠成之后，上铺覆以绝细土，厚三寸许。
yáo gé wǔ chǐ xǔ zé tòu yān chuāng yáo mén liǎng biān xiāng xiàng ér kāi
窑隔五尺许则透烟窗，窑门两边相向而开。
zhuāng wù yǐ zhì xiǎo qì zhuāng zài tóu yī dī yáo jué dà gāng wèng zhuāng zài zuì mò wěi gāo yáo
装物以至小器，装载头一低窑，绝大缸瓮装在最末尾高窑。
fā huǒ xiān cóng tóu yī dī yáo qǐ liǎng rén duì miàn jiāo kàn huǒ sè
发火先从头一低窑起，两人对面交看火色。
dà dǐ táo qì yī bǎi sān shí fèi xīn bǎi jīn
大抵陶器一百三十费薪百斤。
huǒ hòu zú shí yǎn bì qí mén rán hòu cì fā dì èr huǒ
火候足时，掩闭其门，然后次发第二火。
yǐ cì jié jìng zhì wěi yún
以次结竟至尾云。
bái cí fù qīng cí
○白瓷 （附：青瓷）
fán bái tǔ yuē shèng tǔ wèi táo jiā jīng měi qì yòng
凡白土曰垩土，为陶家精美器用。
zhōng guó chū wéi wǔ liù chù běi zé zhēn dìng dìng zhōu píng liáng huá tíng tài yuán píng dìng kāi fēng yǔ zhōu nán zé quán jùn dé huà tǔ chū yǒng dìng yáo zài dé huà
中国出惟五六处，北则真定定州、平凉华亭、太原平定、开封禹州，南则泉郡德化、（土出永定，窑在德化。
huī jùn wù yuán qí mén
）徽郡婺源、祁门。
tā chǔ bái tǔ táo fàn bù zhān huò yǐ sǎo bì wèi màn
（他处白土陶范不粘，或以扫壁为墁。
dé huà yáo wéi yǐ shāo zào cí xiān jīng qiǎo rén wù wán qì bù shì shí yòng
）德化窑惟以烧造瓷仙、精巧人物、玩器，不适实用；
zhēn kāi děng jùn cí yáo suǒ chū sè huò huáng zhì wú bǎo guāng hé bìng shù jùn bù dí jiāng xī ráo jùn chǎn
真、开等郡瓷窑所出，色或黄滞无宝光，合并数郡不敌江西饶郡产。
zhè shěng chù zhōu lí shuǐ lóng quán liǎng yì shāo zào guò yòu bēi wǎn qīng hēi rú qī míng yuē chù yáo sòng yuán shí lóng quán liú shān xià yǒu zhāng shì zào yáo chū kuǎn guì zhòng gǔ dǒng xíng suǒ wèi gē yáo qì zhě jí cǐ
浙省处州丽水、龙泉两邑，烧造过釉杯碗，青黑如漆，名曰处窑，宋、元时龙泉琉山下，有章氏造窑出款贵重，古董行所谓哥窑器者即此。
ruò fú zhōng huá sì yì chí míng liè qǔ zhě jiē ráo jùn fú liáng jǐng dé zhèn zhī chǎn yě
若夫中华四裔驰名猎取者，皆饶郡浮梁景德镇之产也。
cǐ zhèn cóng gǔ jí jīn wèi shāo qì de rán bù chǎn bái tǔ
此镇从古及今为烧器地，然不产白土。
tǔ chū wù yuán qí mén liǎng shān yī míng gāo liáng shān chū jīng mǐ tǔ qí xìng jiān yìng
土出婺源、祁门两山：一名高梁山，出粳米土，其性坚硬；
yī míng kāi huà shān chū nuò mǐ tǔ qí xìng zī ruǎn
一名开化山，出糯米土，其性粢软。
liǎng tǔ hé hé cí qì fāng chéng
两土和合，瓷器方成。
qí tǔ zuò chéng fāng kuài xiǎo zhōu yùn zhì zhèn
其土作成方块，小舟运至镇。
zào qì zhě jiāng liǎng tǔ děng fēn rù jiù chōng yī rì rán hòu rù gāng shuǐ chéng qí shàng fú zhě wèi xì liào qīng diē guò yī gāng qí xià chén dǐ zhě wèi cū liào
造器者将两土等分入臼舂一日，然后入缸水澄，其上浮者为细料，倾跌过一缸，其下沉底者为粗料。
xì liào gāng zhōng zài qǔ shàng fú zhě qīng guò wéi zuì xì liào chén dǐ zhě wèi zhōng liào
细料缸中再取上浮者，倾过为最细料，沉底者为中料。
jì chéng zhī hòu yǐ zhuān qì fāng zhǎng táng bī kào huǒ yáo yǐ jiè huǒ lì
既澄之后，以砖砌方长塘，逼靠火窑以借火力。
qīng suǒ chéng zhī ní yú zhōng xī gàn rán hòu zhòng yòng qīng shuǐ tiáo hé zào pī
倾所澄之泥于中，吸干然后重用清水调和造坯。
fán zào cí pī yǒu liǎng zhǒng yī yuē yìn qì rú fāng yuán bù děng píng wèng lú hé zhī lèi yù qì zé yǒu cí píng fēng zhú tái zhī lèi
凡造瓷坯有两种，一曰印器，如方圆不等瓶瓮炉合之类，御器则有瓷屏风、烛台之类。
xiān yǐ huáng ní sù chéng mó yìn huò liǎng pò huò liǎng jié yì huò hú lún
先以黄泥塑成模印，或两破或两截，亦或囫囵。
rán hòu yán bái ní yìn chéng yǐ yòu shuǐ tu hé qí fèng jiāo chū shí zì yuán chéng wú xì
然后埏白泥印成，以釉水涂合其缝，浇出时自圆成无隙。
yī yuē yuán qì fán dà xiǎo yì wàn bēi pán zhī lèi nǎi shēng rén rì yòng bì xū zào zhě jū shí jiǔ ér yìn qì zé shí yī
一曰圆器，凡大小亿万杯盘之类乃生人日用必需，造者居十九，而印器则十一。
zào cǐ qì pī xiān zhì táo chē
造此器坯先制陶车。
chē shù zhí mù yī gēn mái sān chǐ rù tǔ nèi shǐ zhī ān wěn shàng gāo èr chǐ xǔ shàng xià liè yuán pán pán yán yǐ duǎn zhú gùn bō yùn xuán zhuǎn pán dǐng zhèng zhōng yòng tán mù kè chéng kuī tou mào qí shàng
车竖直木一根，埋三尺入土内使之安稳，上高二尺许，上下列圆盘，盘沿以短竹棍拨运旋转，盘顶正中用檀木刻成盔头冒其上。
fán zào bēi pán wú yǒu dìng xíng mó shì yǐ liǎng shǒu bàng ní kuī mào zhī shàng xuán pán shǐ zhuǎn mǔ zhǐ jiǎn qù jiǎ àn dìng ní dǐ jiù dà zhǐ báo xuán ér shàng jí chéng yī bēi wǎn zhī xíng
凡造杯盘无有定形模式，以两手棒泥盔冒之上，旋盘使转，拇指剪去甲，按定泥底，就大指薄旋而上，即成一杯碗之形。
chū xué zhě rèn cóng zuò fèi pò pī qǔ ní zài zào
（初学者任从作废，破坯取泥再造。
gōng duō yè shú jí qiān wàn rú chū yī fàn
）功多业熟，即千万如出一范。
fán kuī mào shàng zào xiǎo bēi zhě bù bì jiā ní zào zhōng pán dà wǎn zé zēng ní dà qí mào shǐ gān zào ér hòu shòu gōng
凡盔冒上造小杯者不必加泥，造中盘、大碗则增泥大其冒，使干燥而后受功。
fán shǒu zhǐ xuán chéng pī hòu fù zhuǎn yòng kuī mào yī yìn wēi shài liú zī rùn yòu yī yìn shài chéng jí bái qián rù shuǐ yī wèn lù shàng kuī mào guò lì dāo èr cì guò dāo shí shǒu mài wēi zhèn shāo chū jí chéng què kǒu
凡手指旋成坯后，覆转用盔冒一印，微晒留滋润，又一印，晒成极白干，入水一汶，漉上盔冒，过利刀二次，（过刀时手脉微振，烧出即成雀口。
rán hòu bǔ zhěng suì quē jiù chē shàng xuán zhuǎn dǎ quān
）然后补整碎缺，就车上旋转打圈。
quān hòu huò huà huò shū zì huà hòu pēn shuǐ shù kǒu rán hòu guò yòu
圈后或画或书字，画后喷水数口，然后过釉。
fán wèi suì qì yǔ qiān zhōng sù yǔ hè sè bēi děng bù yòng qīng liào
凡为碎器与千钟粟与褐色杯等，不用青料。
yù wèi suì qì lì dāo guò hòu rì shài jí rè
欲为碎器，利刀过后，日晒极热。
rù qīng shuǐ yī zhàn ér qǐ shāo chū zì chéng liè wén
入清水一蘸而起，烧出自成裂纹。
qiān zhōng sù zé yòu jiāng jié diǎn hè sè zé lǎo chá yè jiān shuǐ yī mǒ yě
千钟粟则釉浆捷点，褐色则老茶叶煎水一抹也。
gǔ suì qì rì běn guó jí zhēn zhòng zhēn zhě bù xī qiān jīn
（古碎器日本国极珍重，真者不惜千金。
gǔ xiāng lú suì qì bù zhī hé dài zào dǐ yǒu tiě dīng qí dīng yǎn guāng sè bù xiù
古香炉碎器不知何代造，底有铁钉，其钉掩光色不锈。
fán ráo zhèn bái cí yòu yòng xiǎo gǎng zuǐ ní jiāng hé táo zhú yè huī diào chéng shì qīng gān zhī quán jùn cí xiān yòng sōng máo shuǐ diào ní jiāng chù jùn qīng cí yòu wèi xiáng suǒ chū
凡饶镇白瓷釉用小港嘴泥浆和桃竹叶灰调成，似清泔汁，（泉郡瓷仙用松毛水调泥浆，处郡青瓷釉未详所出。
shèng yú gāng nèi
）盛于缸内。
fán zhū qì guò yòu xiān dàng qí nèi wài biān yòng zhǐ yī zhàn tu xián zì rán liú biàn
凡诸器过釉，先荡其内，外边用指一蘸涂弦，自然流遍。
fán huà wǎn qīng liào zǒng yī wèi wú míng yì
凡画碗青料总一味无名异。
qī jiàng jiān yóu yì yòng yǐ shōu huǒ sè
（漆匠煎油，亦用以收火色。
cǐ wù bù shēng shēn tǔ fú shēng dì miàn shēn zhě jué xià sān chǐ jí zhǐ gè shěng zhí jiē yǒu zhī
）此物不生深土，浮生地面，深者掘下三尺即止，各省直皆有之。
yì biàn rèn shàng liào zhōng liào xià liào yòng shí xiān jiāng tàn huǒ cóng hóng duàn guò
亦辨认上料、中料、下料，用时先将炭火丛红煅过。
shàng zhě chū huǒ chéng cuì máo sè zhōng zhě wēi qīng xià zhě jìn tǔ hè
上者出火成翠毛色，中者微青，下者近土褐。
shàng zhě měi jīn duàn chū zhǐ de qī liǎng zhōng xià zhě yǐ cì suō jiǎn
上者每斤煅出只得七两，中下者以次缩减。
rú shàng pǐn xì liào qì jí yù qì lóng fèng děng jiē yǐ shàng liào huà chéng gù qí jià měi shí zhí yín èr shí sì liǎng zhōng zhě bàn zhī xià zhě zé shí zhī sān ér yǐ
如上品细料器及御器龙凤等，皆以上料画成，故其价每石值银二十四两，中者半之，下者则十之三而已。
fán ráo zhèn suǒ yòng yǐ qú xìn liǎng jùn shān zhōng zhě wéi shàng liào míng yuē zhè liào shàng gāo zhū yì zhě wèi zhōng fēng chéng zhū chǔ zhě wéi xià yě
凡饶镇所用，以衢、信两郡山中者为上料，名曰浙料，上高诸邑者为中，丰城诸处者为下也。
fán shǐ liào duàn guò zhī hòu yǐ rǔ bō jí yán qí bō dǐ liú cū bù zhuǎn yòu
凡使料煅过之后，以乳钵极研，（其钵底留粗，不转釉。
rán hòu diào huà shuǐ
）然后调画水。
diào yán shí sè rú zào rù huǒ zé chéng qīng bì sè
调研时色如皂，入火则成青碧色。
fán jiāng suì qì wèi zǐ xiá sè bēi zhě yòng yān zhī dǎ shī jiāng tiě xiàn niǔ yī dōu luò shèng suì qì qí zhōng tàn huǒ zhì rè rán hòu yǐ shī yān zhī yī mǒ jí chéng
凡将碎器为紫霞色杯者，用胭脂打湿，将铁线纽一兜络，盛碎器其中，炭火炙热，然后以湿胭脂一抹即成。
fán xuān hóng qì nǎi shāo chéng zhī hòu chū huǒ lìng shī gōng qiǎo wēi zhì ér chéng zhě fēi shì shàng shū shā néng liú hóng zhì yú huǒ nèi yě
凡宣红器乃烧成之后出火，另施工巧微炙而成者，非世上殊砂能留红质于火内也。
xuān hóng yuán mò yǐ shī chuán
（宣红元末已失传。
zhèng dé zhōng lì shì fù zào chū
正德中历试复造出。
fán cí qì jīng huà guò yòu zhī hòu zhuāng rù xiá bō
凡瓷器经画过釉之后，装入匣钵。
zhuāng shí shǒu ná wēi zhòng hòu rì shāo chū jí chéng āo kǒu bù fù zhōu zhēng
（装时手拿微重，后日烧出即成坳口，不复周正。
bō yǐ cū ní zào qí zhōng yī ní bǐng tuō yī qì dǐ kōng chǔ yǐ shā shí zhī
）钵以粗泥造，其中一泥饼托一器，底空处以沙实之。
dà qì yī xiá zhuāng yí gè xiǎo qì shí yú gòng yī xiá bō
大器一匣装一个，小器十余共一匣钵。
bō jiā zhě zhuāng shāo shí yú dù liè zhě yī èr cì jí huài
钵佳者装烧十余度，劣者一二次即坏。
fán xiá bō zhuāng qì rù yáo rán hòu jǔ huǒ
凡匣钵装器入窑，然后举火。
qí yáo shàng kōng shí èr yuán yǎn míng yuē tiān chuāng
其窑上空十二圆眼，名曰天窗。
huǒ yǐ shí èr shí chen wèi zú
火以十二时辰为足。
xiān fā mén huǒ shí gè shí huǒ lì cóng xià gōng shàng rán hòu tiān chuāng zhì chái shāo liǎng shí huǒ lì cóng shàng tòu xià
先发门火十个时，火力从下攻上，然后天窗掷柴烧两时，火力从上透下。
qì zài huǒ zhōng qí ruǎn rú mián xù yǐ tiě chā qǔ yī yǐ yàn huǒ hòu zhī zú
器在火中其软如棉絮，以铁叉取一以验火候之足。
biàn rèn zhēn zú rán hòu jué xīn zhǐ huǒ
辨认真足，然后绝薪止火。
gòng jì yī pī gōng lì guò shǒu qī shí èr fāng kè chéng qì qí zhōng wēi xì jié mù shàng bù néng jǐn yě
共计一坯工力，过手七十二方克成器，其中微细节目尚不能尽也。
fù yáo biàn huí qīng
○附：窑变回青
zhèng dé zhōng nèi shǐ jiān zào yù qì
正德中，内使监造御器。
shí xuān hóng shī chuán bù chéng shēn jiā jù sàng
时宣红失传不成，身家俱丧。
yī rén yuè rù zì fén
一人跃入自焚。
tuō mèng tā rén zào chū jìng chuán yáo biàn hǎo yì zhě suì wàng chuán shāo chū lù xiàng zhū yì wù yě
托梦他人造出，竞传窑变，好异者遂妄传烧出鹿、象诸异物也。
yòu huí qīng nǎi xī yù dà qīng měi zhě yì míng fó tóu qīng
又回青乃西域大青，美者亦名佛头青。
shàng liào wú míng yì chū huǒ shì zhī fēi dà qīng néng rù hóng lú cún běn sè yě
上料无名异出火似之，非大青能入洪炉存本色也。