chēng lí gū tú xiōng nú chēng tiān wèi chēng lí chēng zi wèi gū tú
撑梨孤涂,匈奴称天为“撑梨”,称子为“孤涂”。
róng suǒ yí fǎ yě
戎索,夷法也。
dī lóu yí lè guān míng
鞮鞻,夷乐官名。
tán yí shú zuì huò yě
倓,夷赎罪货也。
lou lì nán fāng yí yǔ yě
喽丽,南方夷语也。
xiàng xū yì yǔ rén yě
象胥,译语人也。
kuǎn sāi kuǎn kòu yě
款塞,款,叩也。
chí yì mù yì ér lái yě
驰义,慕义而来也。
qū tuō hú rén suǒ zuò yǐ bèi hàn zhě yě
区脱,胡人所作以备汉者也。
yān zhī yīn yān zhī chán yú zhī hòu yě
阏氏(音胭脂),单于之后也。
bì wáng xiōng nú xiǎo wáng yě
裨王,匈奴小王也。
gǎo jiē mán xí zhī guǎn hàn shí suǒ lì
藁街,蛮席之馆,汉时所立。
lǘ hé yīn dōu dá yí fú
氀毼(音兜达),夷服。
gǔ lí yīn lù lí xiōng nú míng
谷蠡(音鹿厘),匈奴名。
yàn chén běi fāng qiú zhǎng qiū cháo luò yáng dōng hái bù luò wèi zhī yàn chén
雁臣,北方酋长秋朝洛阳,冬还部落,谓之雁臣。
tiān xiōng rì dì wō guó wáng yǐ tiān wèi xiōng yǐ rì wèi dì
天兄日弟,倭国王以天为兄,以日为弟。
wèi míng shí chū tīng zhèng rì chū biàn tíng lǐ wù yuē yǐ wěi wú dì
未明时出听政,日出便停理务,曰“以委吾弟。
cóng méng mán yí bù yě
”賨幪,蛮夷布也。
gé yǎng jiǎo cháo xiǎn liè shuǐ zhī jiān bái gé yǎng jiǎo
(革卬)角,朝鲜列水之间白(革卬)角。
jù báo máo niú
𫎌薄,旄牛。
jiǎo wài yí de
徼外,夷地。
jué mù mù shā mò zhī de yě zhí dù yuē jué
绝幕,幕,沙漠之地也,直度曰绝。
bái tí guó míng
白题,国名。
hàn yǐng hóu zhǎn bái tí jiāng yī rén
汉颖侯斩白题将一人。
róng dí jiàn jū jù ér jū yě
戎狄荐居,聚而居也。
tuí jié xiōng nú shù fà zhī xíng yě
魋结,匈奴束发之形也。
xiū tú xiōng nú jūn zhǎng
休屠,匈奴君长。
hún yá yì xiōng nú zhī shǔ
浑邪,亦匈奴之属。
zuò qiū dì lín dì yīn dài xiōng nú jì yě
作丘䗖林(䗖音带),匈奴祭也。
qiū cí yīn jiū cí guó míng
龟兹(音纠慈),国名。
hàn shū cí
(《汉书》慈;
hòu hàn shū zuò qū jū
《后汉书》作屈沮。
wū sūn guó míng
)乌孙,国名。
lǚ shì chūn qiū zuò hù sūn
(《吕氏春秋》作户孙。
huī zhōu yīn xūn yù wǔ dì jì běi zhú huī zhōu
)辉粥(音熏育),《五帝纪》:“北逐辉粥。
mò dú yīn mù tū xiōng nú míng
冒顿(音幕突),匈奴名。
rì dī yīn mì dǐ rén míng
日䃅(音密底),人名。
lìng zhī lìng yīn líng guó míng
令支(令音零),国名。
wū tuō yīn yā chá guó míng
乌托(音鸦茶),国名。
cháo xiǎn yīn zhāo xiān rì chū chū jí zhào qí de gù míng
朝鲜(音招先),日初出,即照其地,故名。
jìn dú wéi cháo fēi
近读为“潮”,非。
kè hán yīn kè hán xiōng nú zhǔ hào yě
可汗(音克寒),匈奴主号也。
táng shí xiōng nú zūn tiān zǐ wèi tiān kè hán
唐时匈奴尊天子为天可汗。
gōng lǘ chū wèi qīng chuán jí qióng lú yě
弓闾,出《卫青传》,即穹庐也。
fén wēn xiōng nú chē yě
轒辒,匈奴车也。
gé sì mù jiàn zhì ān cè xiōng nú zhī gé sì mù jiàn dùn zhī shǔ yě
革笥木荐,《治安策》:匈奴之革笥木荐,盾之属也。
zuǒ yù jiàn xiōng nú wáng hào
左薁健,匈奴王号。
qiáng guō róng yí qiáng guō
强彍,戎夷强彍。
guō cū è mào
彍,粗恶貌。
hū hán yá hàn chán yú míng
呼韩邪,汉单于名。
tú qí xiōng nú sú wèi shèn yuē tú qí
屠耆,匈奴俗谓肾曰屠耆。
zàn pǔ tǔ fān sú wèi qiáng xióng yuē zàn wèi zhàng fū yuē pǔ gù hào qí jūn zhǎng yuē zàn pǔ
赞普,吐番俗谓强雄曰赞,谓丈夫曰普,故号其君长曰赞普。
yá guān róng dí dà guān zhī chēng
牙官,戎狄大官之称。
yè hù huí hé sú wèi qí tài zǐ yuē yè hù
叶护,回纥俗谓其太子曰叶护。
nán mó hú rén lǐ bài yuē nán mó jí jīn zhī chēng fó hào yuē nā mó yě
南膜,胡人礼拜曰南膜,即今之称佛号曰“南无”也。
jiǎo rén jiè wài zhī rén yě
徼人,界外之人也。
nà yán huá yán dà rén yě
那颜,华言大人也。
zhě huá yán shì yě
者华,言是也。
yuān dú yīn juān zhú xī yù guó míng
身毒(音捐烛),西域国名。
mì lí yīn mì luó xiōng nú jù luò yě
熐蠡(音觅螺),匈奴聚落也。
chān lán yīn dān lán yī míng lín yīn dài běi hú míng
襜褴(音担蓝),一名临骃,代北胡名。
sān biǎo wǔ ěr sān biǎo wèi rén xìn yì yě
三表五饵,三表,谓仁、信、义也;
wǔ ěr wèi yǐ shēng sè chē fú zhēn zhū shì yǔ yú xìng huán qí ěr mù kǒu fù xīn yě
五饵,谓以声色、车服、珍珠、室宇娱幸,环其耳、目、口、腹、心也。
èr tíng wèi nán běi yú yě
二庭,谓南北于也。
lú lóng jí lǐ yǒng yě shǔ liáo xī jīn shǔ yǒng píng fǔ
卢龙,即里永也,属辽西,今属永平府。
běi rén hū lǐ wèi lú hū yǒng wèi lóng
北人呼里为卢,呼永为龙。
tǔ yù hún mù róng huì zhī shù xiōng yě hòu yīn hào qí guó
吐谷浑,慕容廆之庶兄也,后因号其国。
gài yuè tū jué zhōng yǒu gài yuè chéng
丐月,突厥中有丐月城。
yuè cháng nán mán jí jiǔ zhēn yě
越裳南蛮,即九真也。
shū yì xiá qí yán huà xié shū yì fēng yǎn xiá qí
殊裔遐圻,言化协殊裔,风衍遐圻。
jìng rén jìng yīn jìng xiǎo rén yě
竫人(竫音净),小人也。
liǔ zi hòu shī jìng rén zhǎng jiǔ cùn
柳子厚诗:“竫人长九寸。
hǎi wài yǒu jìng rén guó
”海外有竫人国。
ròu zhī yīn ròu zhī xī yù guó míng
月氏(音肉支),西域国名。
lóu fán bái yáng xiōng nú dì míng
楼烦、白羊,匈奴地名。
bái dēng jīn zài dà tóng shàng yǒu bái dēng tái
白登,今在大同,上有白登台。
yè láng yí de jīn shǔ guì zhōu
夜郎,夷地,今属贵州。
mán yān jí yǔ yí de fēng jǐng yě
蛮烟棘雨,夷地风景也。
zuó guān xī nán yí de
筰关,西南夷地。
qióng zuó jīn shǔ xù zhōu
邛筰,今属叙州。
rǎn máng
冉駹。
xī yí èr zú
西夷二族。
qiāng jí xī nán yí de
羌棘,西南夷地。
lóng chéng xī yí
龙城,西夷。
shuò fāng jīn shǔ níng xià
朔方,今属宁夏。
dà yuān xī yù guó míng
大宛,西域国名。
yú tián xī yù guó míng
于寘,西域国名。
yuè juàn jīn shǔ qióng zhōu
越隽,今属邛州。
xuán tú xiān gàn jùn míng
玄菟,鲜干郡名。
shòu xiáng chéng hàn wǔ dì qiǎn gōng sūn áo sài wài zhù chéng yě
受降城,汉武帝遣公孙敖塞外筑城也。
lú qú xiōng nú zhōng shān míng
庐朐,匈奴中山名。
qú lí xī yù guó míng
渠犁,西域国名。
lóu lán xī yù guó míng
楼兰,西域国名。
fǔ fù xiōng nú chuán duō fǔ fù ruò tàn zhòng bù kě shèng
鬴鍑,《匈奴传》:多鬴鍑𦶟炭,重不可胜。
bǐ jí biàn fā zhī shì
比棘,辫发之饰。
jìng lù liú lí jìng lù xiōng nú bǎo dāo yě
径路留犁,径路,匈奴宝刀也;
liú lí fàn bǐ yě
留犁,饭匕也。
gēn xiào sù lǔ nài nài bǎng gé cì guó gē wǔ yòu jiǔ zhě yuē gēn xiào sù lǔ nài nài
根肖速鲁奈奈,榜葛刺国歌舞侑酒者,曰根肖速鲁奈奈。
jiān kūn guó qí rén chì fā lǜ tóng
坚昆国,其人赤发、绿瞳。
lǐ líng jū qí de shēng ér hēi tóng zhě bì yuē líng miáo yì
李陵居其地,生而黑瞳者,必曰陵苗裔。
yīn shān hàn wǔ dì duó qí de xiōng nú guò cǐ zhě wèi cháng bù kū
阴山,汉武帝夺其地,匈奴过此者,未尝不哭。
luó xiē chéng xiē suǒ tǔ fān dū chéng
逻些城(些琐),土番都城。
jiǎo wài jiào yīn jiào dōng běi wèi zhī sāi xī nán wèi zhī jiào
徼外(徼音教)东北谓之塞,西南谓之徼。
léi fù lóu yīn lián lǒu jiāo zhǐ dì míng
羸(阝娄)(音连篓),交趾地名。