夜航船 · 张岱 · Chapter 114 of 131

四灵部·鳞介(2)

PinyinModern Translation
Size

sì shé wèi zhī

四蛇卫之

kāi xíng fù yú shān

开刑鲋鰅山。

shān hǎi jīng yún zhuān xū zàng qí yáng jiǔ pín zàng qí yīn sì shé wèi zhī

《山海经》云:颛顼葬其阳,九嫔葬其阴,四蛇卫之。

bái dì zǐ

白帝子

hàn gāo zǔ wēi shí jiàn bái shé dāng dào huī jiàn zhǎn zhī

汉高祖微时,见白蛇当道,挥剑斩之。

hòu yǒu lǎo yù qì yuē wú zǐ bái dì zǐ yě huà shé dāng dào wèi chì dì zǐ suǒ shā

后有老妪泣曰:吾子,白帝子也,化蛇当道,为赤帝子所杀。

huàn yú tán

唤鱼潭

qīng shén zhōng yán yǒu huàn yú tán kè zhì fǔ zhǎng yú zhé qún chū

青神中岩有唤鱼潭,客至,抚掌,鱼辄群出。

zhǎn jiāo

斩蛟

duò zhào yù wèi jiā chuān shǒu

隋赵昱为嘉川守。

qián wéi tán zhōng yǒu lǎo jiāo zuò nüè yù chí dāo rù shuǐ qǐng zhī tán shuǐ jǐn chì jiāo yǐ zhǎn

犍为潭中有老蛟作虐,昱持刀入水,顷之潭水尽赤,蛟已斩。

yī rì qì guān qù

一日,弃官去。

hòu jiā líng shuǐ zhǎng jiàn yù yún wù zhōng qí bái mǎ ér xià sòng tài zōng cì fēng shén yǒng

后嘉陵水涨,见昱云雾中骑白马而下,宋太宗赐封“神勇”。

hái ér yú

孩儿鱼

cí zhōu chū yú sì zú cháng wěi shēng rú yīng ér tí yīn míng hái ér yú qí gǔ rán zhī bù miè

磁州出鱼,四足长尾,声如婴儿啼,因名“孩儿鱼”,其骨燃之不灭。

huáng què yú

黄雀鱼

chū huì zhōu

出惠州。

bā yuè huà wèi què shí yuè hòu rù hǎi huà wéi yú

八月化为雀,十月后入海化为鱼。

wǔ sè yú

五色鱼

lǒng zhōu yú lóng chuān yǒu yú wǔ sè rén bù gǎn qǔ

陇州鱼龙川有鱼,五色,人不敢取。

dù fǔ shī shuǐ luò yú lóng yè jí cǐ

杜甫诗“水落鱼龙夜”,即此。

shì lóng yóu yǎn tíng

视龙犹蝘蜓

yǔ nán xún shòu huì zhū hóu yú tú shān zhí yù bó zhě wàn guó

禹南巡狩,会诸侯于涂山,执玉帛者万国。

yǔ jì jiāng huáng lóng fù zhōu zhōu zhōng rén jù

禹济江,黄龙负舟,舟中人惧。

yǔ yǎng tiān tàn yuē wú shòu mìng yú tiān jié lì yǐ láo wàn mín

禹仰天叹曰:“吾受命于天,竭力以劳万民。

shēng jì yě sǐ guī yě yú hé yōu yú lóng yān

生寄也,死归也,余何忧于龙焉。

shì lóng yóu yǎn tíng yán sè bù biàn

”视龙犹蝘蜓,颜色不变。

xū yú lóng fǔ shǒu dī wěi ér shì

须臾,龙俯首低尾而逝。

shuāng lǐ

双鲤

xiāo shān xiàn zhī chéng shān shān diān yǒu quán jiā yú chǎn yān

萧山县之城山,山颠有泉,嘉鱼产焉。

hé lǘ qīn yuè gōu jiàn tuì bǎo cǐ shān yì qí fá shuǐ kuì yǐ mǐ yán

阖闾侵越,勾践退保此山,意其乏水,馈以米盐。

gōu jiàn qǔ shuāng lǐ bào zhī wú bīng yè dùn

勾践取双鲤报之,吴兵夜遁。

shí xiè

石蟹

shēng yú yá hǎi nán dǎo zhī yú lín gǎng nèi bàn lǐ xǔ tǔ jí xì nì zuì hán dàn xiè rù zé bù néng yùn dòng piàn shí jí chéng shí yǐ rén huò zhī zé yuē shí xiè

生于崖(海南岛)之榆林,港内半里许,土极细腻,最寒,但蟹入则不能运动,片时即成石矣,人获之,则曰石蟹。

zhì zhī jī àn néng míng mù

置之几案,能明目。

shí yú

鲥鱼

yī míng jiàn yú

一名箭鱼。

fù xià xì gǔ rú jiàn zú cǐ dōng pō yǒu shí yú duō gǔ zhī hèn yě

腹下细骨如箭镞,此东坡有“鲥鱼多骨之恨”也。

qí wèi měi zài pí lín zhī jiāo gù shí bù qù lín

其味美在皮鳞之交,故食不去鳞。

lèi yú shì shí ér xiǎo shēn báo gǔ xì dōng yuè chū zhě míng xuě lèi wèi zuì jiā

肋鱼似鲥而小,身薄骨细,冬月出者名“雪肋”,味最佳。

zhì xià zé wèi jiǎn yǐ

至夏,则味减矣。

guī lì

龟历

táo táng zhī shì yuè náng guó xiàn qiān suì shén guī fāng sān chǐ yú bèi shàng yǒu wén jiē kē dǒu shū jì kāi pì yǐ lái shì dì mìng lù zhī wèi zhī guī lì

陶唐之世,越囊国献千岁神龟,方三尺余,背上有文,皆蝌蚪书,记开辟以来事,帝命录之,谓之龟历。

yuán xù

元绪

sūn quán shí yǒng kāng yǒu rén rù shān yù yī dà guī jiā zài wú yè pō yuè lǐ lǎn zhōu yú dà sāng shù

孙权时,永康有人入山,遇一大龟,加载吴,夜泊越里,缆舟于大桑树。

xiāo zhōng shù hū guī yuē láo hu yuán xù xī shì ěr yé

宵中,树呼龟曰:“劳乎元绪,奚事尔耶!

yīn hū guī wèi yuán xù

”因呼龟为“元绪”。

hé tún

河豚

zhuàng rú kē dǒu fù xià bái bèi shàng qīng hēi yǒu huáng wén yǎn néng kāi bì chù wù biàn nù fù zhàng rú jū fú yú shuǐ shàng rén wǎng qǔ zhī

状如蝌蚪,腹下白,背上青黑,有黄文,眼能开闭,触物便怒,腹胀如鞠,浮于水上,人往取之。

hé tún dú zài yǎn zi xuè sān zhǒng

河豚毒在眼、子、血三种。

zhòng dú zhě xuè má zi zhàng yǎn jīng suān lú sǔn gān zhè bái táng kě yǐ jiě zhī

中毒者,血麻、子胀、眼睛酸,芦笋、甘蔗、白糖可以解之。

jí zhān

集鳣

yáng zhèn jù tú jiǎng xué yǒu què xián sān zhān jí jiǎng táng qián

杨震聚徒讲学,有雀衔三鳣,集讲堂前。

jiē yuē zhān zhě qīng dài fū fú zhī xiàng yě

皆曰:“鳣者,卿大夫服之象也。

shù sān zhě sān tái yě

数三者,三台也。

xiān shēng zì cǐ shēng yǐ

先生自此升矣。

guǒ rú qí yán

”果如其言。

zǐ yú

子鱼

sòng xiǎn rén tài hòu wèi qín guì qī yuē zǐ yú dà zhě jué shǎo

宋显仁太后谓秦桧妻曰:“子鱼大者绝少。

guì qī yuē qiè jiā yǒu dà zhě

”桧妻曰:“妾家有大者。

guì wén zé qí shī yán nǎi yǐ qīng yú bǎi wěi jìn

”桧闻,责其失言,乃以青鱼百尾进。

tài hòu xiào yuē wǒ dào zhè pó zǐ cūn guǒ rán

太后笑曰:“我道这婆子村,果然!

liè yú

𫚭鱼

zhǎng èr zhàng pí kě lǜ wù

长二丈,皮可鑢物。

qí zi dàn cóng kǒu chū mù cóng qí rù fù lǐ liǎng dòng cháng zhù shuǐ yǐ yǎng zǐ

其子旦从口出,暮从脐入,腹里两洞,肠贮水以养子。

cháng róng èr zi liǎng zé sì yān

肠容二子,两则四焉。

yán shé

岩蛇

guī shēn shé wěi yīng zuǐ tuó jiǎ xià yǒu sì zú zú jù wǔ zhǎo dà rú lài tóu tuó yìng shì chuān shān jiǎ qí ké jí jiān qí zhǎo jí lì máo zhú qīng chái dào kǒu jí suì zhe rén zhī jī fū yǎo bì tòu gǔ

龟身、蛇尾、鹰嘴、鼍甲,下有四足,足具五爪,大如癞头鼍,硬似穿山甲,其壳极坚,其爪极利,茅竹青柴到口即碎,着人之肌肤,咬必透骨。

tái wēn shān xià cǐ wù jí duō

台温山下,此物极多。

lǎn fù yú

懒妇鱼

jiāng nán yǒu lǎn fù yú jí jīn zhī jiāng tún shì yě

江南有懒妇鱼,即今之江豚是也。

yú duō zhī áo qí yóu kě diǎn dēng

鱼多脂,熬其油可点灯。

rán yǐ zhī zhào fǎng jì zé àn zhào yàn lè zé míng wèi zhī chán dēng

然以之照纺绩则暗,照宴乐则明,谓之“馋灯”。

cuì shé

脆蛇

wú dǎn wèi rén

无胆,畏人。

chū kūn lún shān xià

出昆仑山下。

wén rén shēng shēn zì cùn duàn shǎo qǐng zì xù fù wèi cháng shēn

闻人声,身自寸断,少顷自续,复为长身。

fán huàn sè láo zhě yǐ jīng kǒng shāng dǎn fú cǐ kě yǐ xù mìng jiān zhì è jū dà má fēng jí lì

凡患色痨者,以惊恐伤胆,服此可以续命,兼治恶疽、大麻疯及痢。

yāo yǐ shàng yòng shǒu yǐ xià yòng wěi

腰以上用首,以下用尾。

wǎ luó hān

瓦椤蚶

níng hǎi yán hǎi yǒu hān tián yòng dà hān dǎo zhī zhú xiǎn zhǒu sǎ zhī yì diǎn shuǐ jí chéng yī hān qí zhuàng rú bí qi yòng gāng shā yōng zhī jí féi dà

宁海沿海有蚶田,用大蚶捣汁,竹筅帚洒之,一点水即成一蚶,其状如荸荠,用缸砂壅之,即肥大。

yóu móu

蝤蛑

táo gǔ chū shǐ wú yuè zhōng yì wáng yàn zhī yīn shí yóu móu

陶榖出使吴越,忠懿王宴之,因食蝤蛑。

xún qí míng lèi zhōng yì wáng mìng zì yóu móu yǐ zhì péng yuè luó liè shí yú zhǒng yǐ jìn

询其名类,忠懿王命自蝤蛑以至彭越,罗列十余种以进。

gǔ shì zhī xiào wèi zhōng yì wáng yuē cǐ wèi yī xiè bù rú yī xiè yě

榖视之,笑谓忠懿王曰:“此谓一蟹不如一蟹也。

mǔ lì

牡蛎

yī míng háo shān

一名蚝山。

běn cǎo mǔ lì fù shí ér shēng wěi léi xiāng lián rú fáng

《本草》:牡蛎附石而生,磈礧相连如房。

chū shēng hǎi àn shēn rú quán shí sì miàn jiàn zhǎng yǒu yī èr zhàng zhě

初生海岸,身如拳石,四面渐长,有一二丈者。

yī fáng nèi yǒu ròu yí kuài ròu zhī dà xiǎo suí fáng suǒ shēng

一房内有肉一块,肉之大小,随房所生。

měi cháo lái zé zhū fáng jiē kāi yǒu xiǎo chóng rù zé hé zhī yǐ chōng jī fù

每潮来,则诸房皆开,有小虫入,则合之,以充饥腹。

lǜ máo guī

绿毛龟

qí zhōu chū

蕲州出。

guī bèi yǒu lǜ máo zhǎng chǐ yú fú shuǐ zhōng zé máo zì fàn qǐ

龟背有绿毛,长尺余,浮水中,则毛自泛起。

yā zhì bì jiān shù nián bù sǐ néng pì fēi shé

压置壁间,数年不死,能辟飞蛇。

duò dì shì há suǒ shí yǐ qiān wàn jì

隋帝嗜蛤,所食以千万计。

hū yǒu yī há zhì jǐ shàng yī yè yǒu guāng

忽有一蛤置几上,一夜有光。

jí míng ròu zì tuō zhōng yǒu yī fú èr pú sà xiàng dì zì shì bù fù shí há

及明,肉自脱,中有一佛二菩萨像,帝自是不复食蛤。

bàng

chén gōng wén xì yú qī shuǐ huò yī bàng

沉宫闻戏于栖水,获一蚌。

zhǔ shí shí zhōng yǒu yī zhū zhǎng bàn cùn yǎn rán dà shì xiàng xī zhǔ shóu shī guāng wèi huī rén shòu qù

煮食时,中有一珠,长半寸,俨然大士像,惜煮熟失光,为徽人售去。

jiù de zhān shì

舅得詹事

yàn wén zhēn gōng nǚ jià lú shì cháng wèi jiù qiú guān

燕文贞公女嫁卢氏,尝为舅求官。

gōng xià cháo wèn yān

公下朝,问焉。

gōng dàn zhǐ zhī chuáng guī shì zhī

公但指支床龟视之。

nǚ bài ér guī gào qí fu yuē jiù de zhān shì yǐ

女拜而归,告其夫曰:“舅得詹事矣。

sān zú biē

三足鳖

huáng tíng xuān zhī tài cāng mín yǒu shí sān zú biē ér huà dì shàng zhǐ cún fā yī lǚ yī fú děng wù rú tuì xíng zhě rén yǐ qí fù shā fu bào guān

黄庭宣知太仓,民有食三足鳖而化地上,止存发一缕、衣服等物,如蜕形者,人以其妇杀夫报官。

tíng xuān lìng bǔ sān zú biē zhào fù yī qián pēng zhì chū zhòng qiú shí zhī yì jǐn huà qù

庭宣令捕三足鳖,召妇依前烹治,出重囚食之,亦尽化去。

yú gēng jīng huā

鱼羹荆花

xǔ xiāng yì guān shān zuǒ yǒu mín bù tián qí fù xiǎng zhī shí bì ér sǐ

许襄毅官山左,有民布田,其妇飨之,食毕而死。

náng yì xún qí suǒ xiǎng wù jí suǒ jīng dào lù

囊毅询其所飨物,及所经道路。

fù yuē yú tāng mǐ fàn dù zì jīng lín

妇曰:“鱼汤米饭,度自荆林。

gōng nǎi mǎi yú zuò fàn tóu jīng huā yú zhōng shì zhī gǒu zhì wú bù sǐ zhě

”公乃买鱼作饭,投荆花于中,试之狗彘,无不死者。

dú shàn

毒鳝

yán shān mài xīn zhě xìng shì shàn

铅山卖薪者性嗜鳝。

yī rì shì guī pēng shí fù tòng ér sǐ

一日,市归,烹食,腹痛而死。

zhāng bǐng zhì qí yù

张昺治其狱。

zhào yú zhě bǔ shàn de shù bǎi jīn zhōng yǒu áng tóu chū shuǐ èr sān cùn zhě qī tiáo pēng yǔ sǐ qiú shí yì fù tòng ér sǐ

召渔者捕鳝,得数百斤,中有昂头出水二三寸者七条,烹与死囚食,亦腹痛而死。

liǎng tóu shé

两头蛇

sūn shū áo yòu shí yù liǎng tóu shé yú lù shā ér mái zhī

孙叔敖幼时遇两头蛇于路,杀而埋之。

xiāng chuán jiàn cǐ zhě bì sǐ guī qì gào yú mǔ

相传见此者必死,归泣告于母。

mǔ yuē shé jīn ān zài

母曰:“蛇今安在?

duì yuē kǒng hài tā rén yǐ shā ér mái zhī yǐ

”对曰:“恐害他人,已杀而埋之矣。

mǔ yuē rǔ yǒu lì rén xīn tiān bì yòu zhī

”母曰:“汝有利人心,天必佑之!

guǒ wú yàng

”果无恙。

zhēng xián huà lóng

筝弦化龙

táng cì shǐ wéi yòu yú yǒng jiā jiāng hǔ shā shàng huò zhēng xián tóu zhī jiāng zhōng hū jiàn bái lóng téng kōng ér qù

唐刺史韦宥,于永嘉江浒沙上获筝弦,投之江中,忽见白龙腾空而去。

dié bàng zhū zhī chóu

牒蚌珠之仇

xià yuán jí zhì zhè xi shuǐ huàn sù hú zhōu cí gǎn sì yè yǒu yù xié yī nǚ lái su yuē jiǔ kū yú cháo yīn qiáo xià suì bèi lín háo yù duó wú nǚ qǐ dà rén yī zì wèi zhèn

夏原吉治浙西水患,宿湖州慈感寺,夜有妪携一女来诉曰:“久窟于潮音桥下,岁被邻豪欲夺吾女,乞大人一字为镇。

gōng shū yī shī yǔ zhī

”公书一诗与之。

gōng zhì wú sōng jiāng yǒu jīn jiǎ shén lái gào yuē pìn yī lín nǚ yǐ jiǔ wú lài zhuàn dà rén shǒu bǐ dǐ sāi bù kěn jià qǐng gǎi pàn

公至吴淞江,有金甲神来告曰:“聘一邻女已久,无赖赚大人手笔,抵塞不肯嫁,请改判。

gōng zhāng mù shì zhī shén qūn xún wèi bì

”公张目视之,神逡巡畏避。

gōng yì yuē shì cí gǎn bàng zhū zhī chóu yě

公忆曰:“是慈感蚌珠之仇也。

dié yú hǎi shén

”牒于海神。

cì rì dà fēng yǔ zhèn sǐ yī jiāo yú qián xī zhī běi

次日,大风雨,震死一蛟于钱溪之北。

yǔ shé tóng chǎn

与蛇同产

dòu wǔ chǎn shí bìng chǎn yī shé tóu zhī lín zhōng

窦武产时,并产一蛇,投之林中。

hòu mǔ zú yǒu dà shé jìng zhì sàng suǒ yǐ tóu jī jiù ruò āi qì zhě shǎo jiàn ér qù

后母卒,有大蛇径至丧所,以头击柩,若哀泣者,少间而去。

shí wèi dòu shì zhī xiáng

时谓窦氏之祥。

dé yú wàng quán

得鱼忘筌

zhuāng zi quán zhě suǒ yǐ de yú de yú ér wàng quán

《庄子》:“筌者所以得鱼,得鱼而忘筌。

bǐ shòu ēn ér bù zhī bào yě

”比受恩而不知报也。

yú yóu fǔ zhōng

鱼游釜中

guǎng líng zhāng yīng qì gào zhāng gāng yuē huāng yì yú mín xiāng jù tōu shēng ruò yú yóu fǔ zhōng zhī qí bù kě jiǔ

广陵张婴泣告张纲曰:荒裔愚民,相聚偷生,若鱼游釜中,知其不可久。

jīn jiàn míng fǔ nǎi gēng shēng zhī chén yě

今见明府,乃更生之辰也。

bā shé

巴蛇

shān hǎi jīng bā shé cán xiàng sān suì ér chū qí gǔ

《山海经》:“巴蛇蚕象,三岁而出其骨。

✦ You read 四灵部·鳞介(2)

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.