夜航船 · 张岱 · Chapter 118 of 131

物理部·物类相感

PinyinModern Translation
Size

cí shí yǐn zhēn

磁石引针。

hǔ pò shè jiè

琥珀摄芥。

xiè gāo qī qī huà wèi shuǐ

蟹膏漆漆化为水。

zào jiǎo rù zào tū yān méi jiān

皂角入灶突烟煤坚。

hú táo dài ké shāo hóng qí huǒ kě cáng shù rì

胡桃带壳烧红,其火可藏数日。

suān jiāng rù yú shuǐ gòu fú

酸浆入盂,水垢浮。

dēng xīn néng suì rǔ xiāng

灯芯能碎乳香。

sā yán rù huǒ tàn bù bào

撒盐入火,炭不爆。

yòng yán léi jiāo jiāo wèi hǎo

用盐擂椒、椒味好。

chuān jiāo má rén shuǐ néng jiě

川椒麻人,水能解。

dài ké hú táo zhǔ chòu ròu ròu bù chòu

带壳胡桃煮臭肉,肉不臭。

guā de bái méi zé làn

瓜得白梅则烂。

lì de gǎn lǎn zé xiāng

栗得橄榄则香。

zhū zhī chǎo fěi pí zì tuō

猪脂炒榧,皮自脱。

yá chá de yán bù kǔ ér tián

芽茶得盐,不苦而甜。

jǐng shuǐ xiè huáng shā lín ér qīng

井水蟹黄沙淋而清。

shí huī kě cáng tiě qì

石灰可藏铁器。

cǎo suǒ kě qū qīng yíng

草索可祛青蝇。

fú tàn kě duàn yǐ dào

烰炭可断蚁道。

xiāng yóu shā zhū chóng

香油杀诸虫。

gǒu fèn zhī zhōng mǐ gē shí zé sǐ

狗粪之中米,鸽食则死。

tóng yóu shā hé huā

桐油杀荷花。

jiāng chá kū mài

江茶枯麦。

fěn qiū wèi jiāo

粉蝵畏椒。

wú gōng wèi yóu

蜈蚣畏油。

sōng máo kě shā mǐ chóng

松毛可杀米虫。

shè xiāng qū bì shī

麝香祛壁虱。

mǎ shí jī fèn zé shēng gǔ yǎn

马食鸡粪,则生骨眼。

cāng yíng dīng cán shēng dù chóng

苍蝇叮蚕,生肚虫。

sān yuè sān rì shōu jì cài huā jīng zhì dēng qíng shàng zé fēi é wén chóng bù tóu

三月三日收荠菜花茎置灯檠上,则飞蛾蚊虫不投。

wǔ yuè wǔ rì shōu há má néng zhì nüè yòu zhì r gān

五月五日收虾蟆,能治疟,又治儿疳。

xiāng yóu mò guī yǎn zé rù shuǐ bù chén

香油沫龟眼,则入水不沉。

tuò mò dié chì zé dāng kōng gāo fēi rǔ xiāng jiǔ liú néng shēng shè lì

唾沫蝶翅,则当空高飞,乳香久留,能生舍利。

líng yáng jiǎo néng suì fú

羚羊角能碎佛。

shì zhǔ xiè bù hóng

柿煮蟹不红。

chéng hé jiàng bù suān

橙合酱不酸。

fū jiàn féi zào zé bù jiù

麸见肥皂则不就。

jīng yè pì wén tái cōng pì ying

荆叶辟蚊,台葱辟蝇。

tuò jīn kě róng shuǐ yín chá mò kě jié shuǐ yín

唾津可溶水银,茶末可结水银。

bò hé qù yú xīng

薄荷去鱼腥。

bí qi zhǔ tóng zé ruǎn gān cǎo zhǔ tóng zé yìng

荸荠煮铜则软,甘草煮铜则硬。

hé wèi wō niú

蝎畏蜗牛。

qìng wèi cí gu fǔ pà féi zào

磬畏慈菇,斧怕肥皂。

luó sī wèi xuě xiè pà wù

螺蛳畏雪,蟹怕雾。

hé tún shā shù gǒu dǎn néng shēng

河豚杀树,狗胆能生。

dēng xīn néng zhǔ jiāng qiū

灯芯能煮江鳅。

má yè kě pì wén zi

麻叶可辟蚊子。

jiǔ huǒ fā qīng bù yī fú jí zhǐ

酒火发青,布衣拂即止。

qín sè xián jiǔ ér bù míng zhě yǐ sāng yè luō zhī zé xiǎng liàng rú chū

琴瑟弦久而不鸣者,以桑叶捋之,则响亮如初。

hēi lǐ yú nǎi lǎo shǔ biàn chéng guì yú nǎi há má biàn chéng shàn yú nǎi rén fā biàn chéng

黑鲤鱼乃老鼠变成,鳜鱼乃虾蟆变成,鳝鱼乃人发变成。

yàn wèi ài què xián ài ér duó qí cháo

燕畏艾,雀衔艾而夺其巢。

luó mǎ tí pù gàn wèi mò fàng jiǔ zhōng jí chéng shuǐ

骡马蹄曝干为末,放酒中即成水。

liǔ xù jīng sù jí wéi fú píng

柳絮经宿,即为浮萍。

dù dài huáng nèn zi zhì shuǐ huà wèi píng

杜大黄嫩子掷水化为萍。

gēng wǔ guǐ mǎo èr rì chōng mǐ bù zhù

庚午、癸卯二日舂米,不蛀。

liǔ yè rù shuǐ jí huà wèi yáng yè sī yú

柳叶入水,即化为杨叶丝鱼。

rén shēn yǔ xì xīn tóng zhù zé bù huài

人参与细辛同贮则不坏。

jǐn shù yè hé shí huī dǎo làn ní jiǔ cù gāng zé bù lòu

槿树叶和石灰捣烂,泥酒醋缸则不漏。

xún quán mài yǐ zhú huǒ xún dì zhào yǒu qì chōng yán qǐ xià bì yǒu quán

寻泉脉,以竹火循地照有气冲炎起,下必有泉。

shì yán lǔ yǐ shí lián zǐ shí gè tóu xī zhōng fú qǐ wǔ gè wèi wǔ chéng liù gè liù chéng qī gè qī chéng

试盐卤,以石莲子十个投卤中,浮起五个为五成,六个六成,七个七成。

wǔ chéng yǐ xià wèi báo wú yán yǐ

五成以下,味薄无盐矣。

yǐ xiù dīng mó cù xiě zì nóng mò shuā zhǐ bèi míng qǐng kè bēi

以锈钉磨醋写字,浓墨刷纸背,名顷刻碑。

qǔ wū zéi yú mò shū wén quàn suì jiǔ tuō luò chéng bái zhǐ

取乌贼鱼墨,书文券,岁久脱落成白纸。

dēng zhǎn zhōng jiā shǎo xǔ yán zé yóu bù sù gàn

灯盏中加少许盐,则油不速干。

yóu yī jīn yǐ hú táo yí gè dǎo làn tóu zhī zé shěng yóu

油一斤,以胡桃一个捣烂投之,则省油。

zào yóu zhú xiān yǐ má yóu jiāo qí xīn zé guò méi bù méi

造油烛,先以麻油浇其芯,则过霉不霉。

là zhú fēng chuī yǒu lèi yǐ yán shǎo xǔ shí quē chù

蜡烛风吹有泪,以盐少许实缺处。

lèi jí zhǐ

泪即止。

shāo là yǒu quē jué ǒu zhā bǔ zhī jí bù lòu

烧蜡有缺,嚼藕渣补之,即不漏。

xiě juàn shàng zì yǐ jiāng zhī dài shuǐ mó mò zé bù qìn

写绢上字,以姜汁代水磨墨,则不沁。

pú huā hé shí huī ní bì jí gāng tán shèng rú zhǐ jīn

蒲花和石灰泥壁及缸坛,胜如纸筋。

bì má zi shuǐ yán xiě zì zhī rú kōng zhǐ fù qù yǐ zào méi hóng dān sǎn zhī zì jí xiàn

蓖麻子水研写字,只如空纸付去,以灶煤红丹糁之,字即现。

jī zǐ qīng diào shí huī zhān cí qì shén miào

鸡子清调石灰粘瓷器,甚妙。

zhān zhui shān shí yǐ shēng yáng gān yán diào miàn zhui zhī jí jiān láo

粘缀山石,以生羊肝研调面缀之,即坚牢。

chí shuǐ hún zhuó yǐ píng rù fèn yòng ruò bāo tóu shuǐ zhōng zé qīng

池水浑浊,以瓶入粪,用箬包投水中则清。

jīn yù qiān zé suì

金遇铅则碎。

hé táo yǔ tóng qián tóng jué zé qián yì suì

核桃与铜钱同嚼,则钱易碎。

shuǐ yín sā le yǐ tōu qīng shí yǐn zhī jiē shàng shí

水银撒了,以𨱎青石引之,皆上石。

fú zhōng bù kě zhù qián zhī bù xiāo míng lú dòng

伏中不可铸钱,汁不消,名炉冻。

tù sī wú gēn ér shēng shé wú zú ér xíng yú wú ěr ér tīng chán wú kǒu ér míng

菟丝无根而生,蛇无足而行,鱼无耳而听,蝉无口而鸣。

lóng tīng yǐ jiǎo niú tīng yǐ bí

龙听以角,牛听以鼻。

shí pí rù shuǐ zé gàn chū shuǐ zé shī

石脾入水则干,出水则湿。

dú huó yǒu fēng bù dòng wú fēng zì yáo

独活有风不动,无风自摇。

xiū liú zhòu àn yè míng

鸺鹠昼暗夜明。

shǔ yè dòng zhòu fú

鼠夜动昼伏。

nán wēi hǎi tān bàng lèi zhuó sè zhòu yǐn yè xiǎn

南倭海滩蚌泪着色,昼隐夜显。

wò shān shí dī shuǐ zhuó sè zhòu xiǎn yè yǐn

沃山石滴水着色,昼显夜隐。

shuì lián zhòu kāi yè suō rù shuǐ dǐ

睡莲昼开,夜缩入水底。

màn cǎo zhòu suō rù dì yè jí fù chū

蔓草昼缩入地,夜即复出。

yǐ xíng huà zhě niú āi wèi hǔ

以形化者牛哀为虎。

yǐ pò huà zhě wàng dì wèi juān dì nǚ wèi jīng wèi

以魄化者望帝为鹃,帝女为精卫。

yǐ xuè huà zhě cháng hóng wèi bì rén xuè wèi lín

以血化者苌弘为碧,人血为磷。

yǐ fā huà zhě liáng wǔ gōng rén wèi shé

以发化者梁武宫人为蛇。

yǐ qì huà zhě shèn wèi lóu tái

以气化者蜃为楼台。

yǐ lèi huà zhě xiāng fēi wèi bān zhú

以泪化者湘妃为斑竹。

wú qíng huà yǒu qíng zhě fǔ cǎo wèi yíng xiǔ mài huà dié làn guā wéi yú

无情化有情者,腐草为萤,朽麦化蝶,烂瓜为鱼。

yǒu qíng huà wú qíng zhě qiū yǐn wèi bǎi hé wàng fu nǚ wèi shí yàn wèi shí xiè wèi shí

有情化无情者,蚯蚓为百合,望夫女为石燕、为石蟹、为石。

wù xiāng huà zhě què wèi há zhì wèi shèn tián shǔ wèi rú yīng wèi jiū jiū wèi yīng há réng wèi què

物相化者,雀为蛤,雉为蜃,田鼠为𫛪,鹰为鸠,鸠为鹰,蛤仍为雀。

sōng huà wèi shí

松化为石。

rén xiāng huà zhě wǔ dū fù rén wèi nán zǐ guǎng xī lǎo rén wèi hǔ

人相化者,武都妇人为男子,广西老人为虎。

rén shí fán shí ér sǐ cán shí zhī bù jī

人食矾石而死,蚕食之不饥。

yú shí bā dòu ér sǐ shǔ shí zhī ér féi

鱼食巴豆而死,鼠食之而肥。

fēng shēng shòu de chāng pú zé sǐ

风生兽得菖蒲则死。

biē de xiàn zé huó

鳖得苋则活。

wú gōng de zhī zhū zé fǔ

蜈蚣得蜘蛛则腐。

chī xiāo de sāng shèn zé zuì

鸱鸮得桑椹则醉。

māo de bò hé zé zuì

猫得薄荷则醉。

hǔ de gǒu zé zuì

虎得狗则醉。

jú de nuò mǐ zé làn

橘得糯米则烂。

fú qú de yóu zé bài

芙蕖得油则败。

fān jiāo de tiě zé mào

番蕉得铁则茂。

jīn de fěi cuì zé fěn

金得翡翠则粉。

xī dé rén qì zé suì

犀得人气则碎。

qī de xiè zé bài

漆得蟹则败。

xuān cǎo wàng yōu hé huān juān fèn

萱草忘忧,合欢蠲忿。

cāng gēng liáo dù qí tú zhì yǎn tuó shàng fēi xià yì zhì wèi

鸧鹒疗妒,鵸鵌治魇,橐(上非下邑)治畏。

jīn gāng shí yù líng yáng jiǎo zé suì

金刚石遇羚羊角则碎。

lóng chí yù yān méi zé bù sàn

龙漦遇烟煤则不散。

què yù zhì gàn de duō shī zhì shī dì fǎn gàn

雀芋置干地多湿,置湿地反干。

fēi niǎo chù zhī duò zǒu shòu yù zhī jiāng

飞鸟触之堕,走兽遇之僵。

zhōng suì wú wū yǒu kòu

终岁无乌,有寇。

jī wú gù zì fēi qù jiā yǒu chóng

鸡无故自飞去,家有虫。

jī rì zhōng bù xià shù qī qiè jiān móu

鸡日中不下树,妻妾奸谋。

wū zhù mù wú gù shēng zhī bái wèi sàng chì wèi xuè hēi wèi zéi huáng wèi xǐ

屋柱木无故生芝,白为丧,赤为血,黑为贼,黄为喜。

jī lái pín gǒu lái fù māo ér lái hòu kāi zhì kù

鸡来贫,狗来富,猫儿来后开质库。

quǎn shēng dú jiā fù zú

犬生独,家富足。

yā fēng que yǔ

鸦风鹊雨。

māo zi shēng zhí tiān dé yuè dé zhě wú bù chéng

猫子生,值天德月德者,无不成。

jì yín shēng rén jí zi lìng shēng rén jiàn

忌寅生人及子令生人见。

shǔ yǎo jīn yī míng rì xǐ zhì

鼠咬巾衣,明日喜至。

guàn hū yí cháo bì yǒu huǒ zāi

鹳忽移巢,必有火灾。

jī shàng kē zuò jiū shēng lái rì bì yǔ

鸡上窠作啾声,来日必雨。

fán jī guī qī zǎo zé míng rì qíng

凡鸡归栖蚤,则明日晴;

guī qī chí zé míng rì yǔ

归栖迟,则明日雨。

wū yè tí zhǔ mǐ jiàn

乌夜啼,主米贱。

yā màn jiào zé jí jí jiào zé xiōng

鸦慢叫则吉,急叫则凶。

yī shēng xiōng èr shēng jí sān shēng jiǔ shí zhì

一声凶,二声吉,三声酒食至。

huò dòng tóu diǎn wěi xiàng rén jiào zhě kǒu shé zāi huàn duō xiōng

或动头点尾向人叫者,口舌灾患多凶。

jī shēng zǐ duō xióng jiā bì yǒu xǐ

鸡生子多雄,家必有喜。

yè bàn jī tí zé yǒu yōu shì

夜半鸡啼,则有忧事。

yàn cháo rén jiā cháo hù nèi xiàng jí zhǎng guò chǐ zhě jí xiáng

燕巢人家,巢户内向,及长过尺者,吉祥。

yǔ shí jiū míng yǒu yīng zhě jí qíng wú yīng zhě jí yǔ

雨时鸠鸣,有应者即晴,无应者即雨。

wú gù yǐ jù jí yí kē zhě tiān bì bào yǔ

无故蚁聚及移窠者,天必暴雨。

qiū yǐn chū yì rán

蚯蚓出,亦然。

bái yǐ chóng shì rì bì jí chén

白蚁虫,是日必吉辰。

fán jiàn shé jiāo zé yǒu xǐ

凡见蛇交,则有喜。

yù shé huì jí bài qiú fù guì bì rú yì

遇蛇会,急拜,求富贵必如意。

yù shé tuì ké jí tuō yī fú gài zhī fán móu dà jí

遇蛇蜕壳,急脱衣服盖之,凡谋大吉。

shēng biē jiǎ cùn cuò yǐ hóng xiàn fù zhī jǐn chéng xiǎo biē

生鳖甲寸锉,以红苋覆之,尽成小鳖。

xiā duō nián bì huāng

虾多,年必荒

xiè duō nián duō luàn

蟹多,年多乱。

jī má gǔ chā zhú yuán sì wéi zhú bù yán chū

绩麻骨插竹园,四围竹不沿出。

zhī má gǔ yì kě

芝麻骨亦可。

zǐ mù zuò zhù zài xià shǒu zé mù xiǎng jiào yún zhēng zuò wèi

梓木作柱,在下首,则木响叫,云争坐位。

shā mù fú tàn wèi mò ān mén jiù zhōng zé néng zì xiǎng

杉木烰炭为末,安门臼中,则能自响。

dīng lóu bǎn yòng jiǎn qī shù xuē dīng yǐ mǐ gān jìn zhī dài gàn dīng bǎn yì rù qí jiān rú tiě

钉楼板,用蹇漆树削钉,以米泔浸之,待干,钉板易入,其坚如铁。

hé huā gěng sè shǔ xué zé shǔ zì qù

荷花梗塞鼠穴,则鼠自去。

huáng là yǔ guǒ zǐ tóng shí zé là zì huà qù

黄蜡与果子同食,则蜡自化去。

luó bo tí xiāo zé xiāo jié bái ér guāng rùn

萝卜提硝,则硝洁白而光润。

dēng xīn zhàn yóu zài zhàn bái fán mò néng zhān qǐ tàn huǒ

灯芯蘸油,再蘸白矾末,能粘起炭火。

jī dàn kāi dǐng shàng yī xiǎo qiào qīng chū huáng bái guàn rù lù shuǐ yòu yǐ yóu zhǐ hu hǎo qí qiào rì zhōng shài zhī kě yǐ zì shēng lí de sān sì chǐ

鸡蛋开顶上一小窍,倾出黄白,灌入露水,又以油纸糊好其窍,日中晒之,可以自升,离地三、四尺。

fú zhōng shōu sōng chái pī suì yǐ huáng ní shuǐ zhōng jìn zhì pí tuō shài gān dōng yuè shāo zhī wú yān

伏中收松柴,劈碎,以黄泥水中浸至皮脱,晒干,冬月烧之,无烟。

zhú qīng yì kě

竹青亦可。

zhú miè yǐ shí huī shuǐ zhǔ guò kě dài téng yòng

竹篾以石灰水煮过,可代藤用。

✦ You read 物理部·物类相感

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.