夜航船 · 张岱 · Chapter 12 of 131

天文部·夏

PinyinModern Translation
Size

tiān qí jié

天祺节

sòng zhēn zōng yǐ sì yuè yī rì wèi tiān qí jié

宋真宗以四月一日为天祺节。

mài qiū

麦秋

yuè lìng mài qiū zhì

《月令》:麦秋至。

cài yōng zhāng jù yuē bǎi gǔ gè yǐ shēng wèi chūn shú wèi qiū

蔡邕章句曰:百谷各以生为春,熟为秋。

gù mài yǐ xià wèi qiū

故麦以夏为秋。

yù fó

浴佛

wáng qīn ruò yú sì yuè bā rì zuò fàng shēng huì

王钦若于四月八日作放生会。

jīng chǔ suì shí jì sì yuè bā rì jiàn zhāi zuò lóng huá huì yù fó

《荆楚岁时记》:四月八日建斋,作龙华会,浴佛。

xiǎo mǎn

小满

sì yuè zhōng xiǎo mǎn hòu yīn yī rì shēng yī fēn jī sān shí fēn ér chéng yī zhòu wèi xià zhì

四月中小满后阴,一日生一分,积三十分,而成一昼,为夏至。

sì yuè gàn zhī zhōng wèi zhī mǎn zhě yán yīn qì zì cǐ ér shēng fà yě

四月干之终,谓之满者,言阴气自此而生发也。

yòu mèng xià wàn wù shēng zhǎng shāo de yíng mǎn gù yún xiǎo mǎn

又孟夏万物生长稍得盈满,故云小满。

méi zuǒ hēi yòu zhēn

霉(左黑右贞)

yī zuò méi zuǒ hēi yòu zhēn

一作霉(左黑右贞)。

sú yún zǎo jiān máng zhòng wǎn jiān méi

俗云:早间芒种晚间霉。

yòu yún xià zhì luò yǔ zhǔ zhòng méi xiǎo shǔ luò yǔ zhǔ sān méi

又云:夏至落雨主重霉,小暑落雨主三霉。

jí liǔ

躤柳

wǔ yuè wǔ rì shì rén yú jiāo yě huò yǎn wǔ chǎng zǒu mǎ jiào shè wèi zhī jí liǔ

五月五日,士人于郊野或演武场走马较射,谓之躤柳。

zhì bǎi yào

制百药

wǔ rì wǔ shí tóu bǐng zhèng yǎn wǔ guǐ yú cǐ shí zhì bǎi yào wú bù líng yàn

午日午时,头柄正掩五鬼,于此时制百药,无不灵验。

cǎi ài

采艾

shī kuàng zhì wǔ rì cǎi ài zhàn bìng

师旷制,五日采艾占病。

qí jǐng gōng zhì wǔ rì bǎi suǒ xuán bì jí chāi tóu fú

齐景公制,五日百索悬臂及钗头符。

xù mìng lǚ

续命缕

wǔ rì yǐ wǔ cǎi sī xì bì shàng wèi zhī xù mìng lǚ pì bīng jí guǐ lìng rén bù bìng

午日以五彩丝系臂上,谓之续命缕,辟兵及鬼,令人不病。

jiǎo shǔ

角黍

qū yuán wǔ rì tóu mì luó chu rén yǐ zhú tǒng zhù mǐ tóu shuǐ jì zhī

屈原午日投汨罗,楚人以竹筒贮米,投水祭之。

yǒu ōu huí zhě jiàn sān lǘ dài fū yuē jūn suǒ jì wù duō wèi jiāo lóng suǒ duó xū guǒ yǐ liàn shù yè wǔ cǎi sī fù zhī kě miǎn lóng huàn

有欧回者见三闾大夫,曰:“君所祭物,多为蛟龙所夺,须裹以楝树叶,五彩丝缚之,可免龙患。

gù hòu rén zhì wèi jiǎo shǔ

”故后人制为角黍。

yī yuē táng tiān bǎo zhōng gōng zhōng wǔ rì zào fěn tuán jiǎo shí yǐ xiǎo jiǎo gōng shè zhī zhōng zhě fāng shí gù yuē jiǎo shǔ

一曰唐天宝中,宫中五日造粉团角食,以小角弓射之,中者方食,故曰角黍。

jìng dù

竞渡

qū yuán yǐ wǔ rì sǐ chu rén yǐ zhōu jí zhěng zhī wèi zhī jìng dù

屈原以五日死,楚人以舟楫拯之,谓之竞渡。

yòu yuē wǔ rì tóu jiǎo shǔ yǐ jì qū yuán kǒng wèi jiāo lóng suǒ duó gù wèi lóng zhōu yǐ zhú zhī

又曰:五日投角黍以祭屈原,恐为蛟龙所夺,故为龙舟以逐之。

wǔ ruì

五瑞

duān yáng rì yǐ shí liú cài huā chāng pú ài yè huáng zhī huā chā píng zhōng wèi zhī wǔ ruì pì chú bù xiáng

端阳日以石榴、蔡花、菖蒲、艾叶、黄栀花插瓶中,谓之五瑞,辟除不祥。

wǔ dú

五毒

shé hǔ wú gōng hé chán chú wèi zhī wǔ dú

蛇、虎、蜈蚣、蝎、蟾蜍,谓之五毒。

guān jiā huò huì zhī gōng shàn huò zhī zhī páo duàn wǔ rì fú yòng zhī yǐ pì wēn qì

官家或绘之宫扇,或织之袍缎,午日服用之,以辟瘟气。

cì xiāo gēng

赐枭羹

jiāo sì zhì hàn lìng jùn guó jìn xiāo niǎo wǔ rì wèi gēng cì bǎi guān yǐ è niǎo gù shí zhī yǐ pì zhū è yě

《郊祀志》:汉令郡国进枭鸟,五日为羹,赐百官,以恶鸟故食之,以辟诸恶也。

yù lán tāng

浴兰汤

wǔ yuè wǔ rì xù lán wèi tāng yǐ mù yù

五月五日蓄兰为汤以沐浴。

chǔ cí lí sāo yù lán tāng xī mù fāng huá

《楚辞·离骚》:“浴兰汤兮沐芳华。

tiān kuàng jié

天贶节

sòng xiáng fú sì nián zhào liù yuè liù rì tiān shū zài jiàng wèi tiān kuàng jié

宋祥符四年,诏六月六日天书再降,为天贶节。

xià zhì shǔ jiǔ

夏至数九

yī jiǔ hé èr jiǔ shàn zi bù lí shǒu

一九和二九,扇子不离手;

sān jiǔ èr shí qī yǐn shuǐ tián rú mì

三九二十七,饮水甜如蜜;

sì jiǔ sān shí liù shì hàn rú chū yù

四九三十六,拭汗如出浴;

wǔ jiǔ sì shí wǔ tóu dài huáng yè wǔ

五九四十五,头带黄叶舞;

liù jiǔ wǔ shí sì chéng liáng rù fó sì

六九五十四,乘凉入佛寺;

qī jiǔ liù shí sān chuáng tóu xún bèi dān

七九六十三,床头寻被单;

bā jiǔ qī shí èr sī liang gài jiá bèi

八九七十二,思量盖夹被;

jiǔ jiǔ bā shí yī jiā jiā dǎ tàn jī

九九八十一,家家打炭墼。

cì ròu

赐肉

hàn shū fú rì zhào cì zhū láng ròu dōng fāng shuò bá jiàn gē ròu wèi qí tóng guān yuē fú rì yi zǎo guī qǐng shòu cì

《汉书》:伏日诏赐诸郎肉,东方朔拔剑割肉,谓其同官曰:“伏日宜早归,请受赐。

jí huái ròu ér qù

”即怀肉而去。

sān fú

三伏

lì chūn lì xià lì dōng jiē yǐ xiāng shēng ér dài

立春、立夏、立冬皆以相生而代。

zhì yú lì qiū yǐ jīn dài huǒ

至于立秋,以金代火。

jīn wèi huǒ gù zhì gēng rì bì fú

金畏火,故至庚日必伏。

gài gēng zhě jīn yě

盖庚者金也。

xià zhì hòu dì sān gēng wèi chū fú sì gēng wèi zhōng fú lì qiū hòu chū gēng wèi mò fú

夏至后第三庚为初伏,四庚为中伏,立秋后初庚为末伏。

qín mù gōng yú shì rì jìn pì è bǐng

秦穆公于是日进辟恶饼。

tiān zhōng jié

天中节

tí yào lù duān wǔ wèi tiān zhōng jié

《提要录》:“端午为天中节。

yòu yuē pú jié yǐ shì rì yòng chāng pú fàn jiǔ gù ěr

”又曰蒲节,以是日用菖蒲泛酒故耳。

zhú zuì rì

竹醉日

wǔ yuè shí rì wèi zhú zuì rì

五月十日为竹醉日。

shì rì yí zhú yì huó

是日移竹易活。

yòu sān fú nèi zhuó zhú zé bù zhù

又三伏内斫竹则不蛀。

✦ You read 天文部·夏

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.