夜航船 · 张岱 · Chapter 13 of 131

天文部·秋

PinyinModern Translation
Size

yī yè zhī qiū

一叶知秋

huái nán zǐ yī yè luò ér tiān xià zhī qiū

《淮南子》:“一叶落而天下知秋。

gǔ shī wú tóng yī yè luò tiān xià jǐn zhī qiū

”古诗:“梧桐一叶落,天下尽知秋。

què qiáo

鹊桥

huái nán zǐ qī yuè qī xī wū què tián hé chéng qiáo yǐ dù zhī nǚ wèi yǔ niú láng xiāng huì yě

《淮南子》:七月七夕,乌鹊填河成桥,以渡织女,谓与牛郎相会也。

de jīn suō

得金梭

cài zhōu dīng shì nǚ jīng yú nǚ gōng měi qī xī dǎo yǐ jiǔ guǒ hū jiàn liú xīng zhuì yán zhōng

蔡州丁氏女精于女工,每七夕祷以酒果,忽见流星坠筵中。

míng rì guā shàng de jīn suō

明日,瓜上得金梭。

zì shì qiǎo sī yì jìn

自是巧思益进。

shài yī

晒衣

qī yuè qī rì zhū yuán tíng zhōng shài yī wú fēi jǐn xiù

七月七日,诸阮庭中晒衣,无非锦绣。

ruǎn xián yǐ zhǎng gān piāo dà bù dú bí kūn yú shàng yuē wèi néng miǎn sú liáo fù ěr ěr

阮咸以长竿摽大布犊鼻裈于上,曰:“未能免俗,聊复尔尔。

shài shū

晒书

hǎo lóng qī yuè qī rì jiàn fù jiā jiē shài pù yì jǐn hǎo lóng nǎi chū rì zhōng yǎng wò

郝隆七月七日,见富家皆晒曝衣锦,郝隆乃出日中仰卧。

rén wèn qí gù yuē wǒ shài fù zhōng shū ěr

人问其故,曰:“我晒腹中书耳。

qǐ qiǎo

乞巧

táng xuán zōng yǐ qī xī niú nǚ xiāng huì mìng gōng zhōng zuò gāo tái chén guā guǒ yú shàng

唐玄宗以七夕牛女相会,命宫中作高台,陈瓜果于上。

gōng rén àn zhōng yǐ qī kǒng zhēn yǐn cǎi xiàn chuān zhī yǐ qǐ tiān qiǎo chuān guò zhě yǐ wéi de qiǎo

宫人暗中以七孔针引彩线穿之,以乞天巧,穿过者以为得巧。

yòu yǐ zhī zhū nà xiǎo jīn hé zhōng zhì xiǎo kāi shì zhū sī zhī xī mì yòu wèi de qiǎo zhī duō guǎ

又以蜘蛛纳小金盒中,至晓,开视蛛丝之稀密,又为得巧之多寡。

huà shēng

化生

qī xī yǐ là zuò yīng ér fú shuǐ zhōng yǐ wéi xì wèi fù rén shēng zǐ zhī xiáng wèi zhī huà shēng

七夕,以蜡作婴儿,浮水中以为戏,为妇人生子之祥,谓之化生。

jí qìng huā

吉庆花

xuē yáo yīng yú qī yuè qī rì jiǎn qīng cǎi zuò lián lǐ huā qiān yú duo yǐ yáng qǐ shí rǎn zhī dāng wǔ sàn yú tíng zhōng suí fēng ér shàng biàn kōng zhōng rú wǔ sè yún xiá jiǔ zhī fāng sàn wèi zhī dù hé jí qìng huā jiè yǐ qǐ qiǎo

薛瑶英,于七月七日剪轻彩,作连理花千余朵,以阳起石染之,当午散于庭中,随风而上,遍空中,如五色云霞,久之方散,谓之渡河吉庆花,借以乞巧。

mó hóu luó

摩睺罗

ní hái r yě

泥孩儿也。

yǒu jí qiǎo shì yǐ jīn zhū zhě qī xī yòng yǐ kuì sòng yǐ zuò tiān xiān sòng zi zhī xiáng

有极巧饰以金珠者,七夕用以馈送,以作天仙送子之祥。

yú lán huì

盂兰会

mù lián zūn zhě jiàn qí mǔ luò è guǐ dào yǐ bō chéng fàn xiǎng zhī rù kǒu jí chéng huī tàn mù lián bái fó qiú jiù

目连尊者见其母落饿鬼道,以钵盛饭飨之,入口即成灰炭,目连白佛求救。

fú yú qī yuè shí wǔ rì shè lán pén dà huì yàn kǒu zhòu shí qí mǔ nǎi de tuō è guǐ zhī kǔ

佛于七月十五日设兰盆大会,焰口咒食,其母乃得脱饿鬼之苦。

chù shǔ

处署

chù shǎng shēng zhǐ yě xi yě

处,上声,止也,息也。

wèi shǔ qì jiāng yú cǐ shí zhǐ xī zhī yě

谓暑气将于此时止息之也。

bái lù qiū shǔ jīn

白露,秋属金;

bái jīn sè yě

白,金色也。

tiān zhì

天炙

bā yuè yī rì yǐ zhū mò diǎn xiǎo ér é wèi zhī tiān zhì yǐ yàn yì

八月一日以朱墨点小儿额,谓之天炙,以厌疫。

bā yuè wàng rì guǎng líng qǔ jiāng guān tāo

八月望日,广陵曲江观涛。

yóu yuè gōng

游月宫

kāi yuán èr nián bā yuè shí wǔ yè míng huáng yǔ tiān shī shēn yuán zhī yóu yuè gōng jí zhì jiàn dà fǔ bǎng yuē guǎng hán qīng xū zhī fǔ cuì sè lěng guāng xiāng shè jí hán bù kě shǎo liú

开元二年八月十五夜,明皇与天师申元之游月宫,及至,见大府,榜曰“广寒清虚之府”,翠色冷光相射,极寒,不可少留。

qián jiàn sù é shí yú rén jiē hào yī chéng bái luán xiào wǔ yú guǎng hán dà guì shù zhī xià yīn yuè qīng lì

前见素娥十余人,皆皓衣,乘白鸾,笑舞于广寒大桂树之下,音乐清丽。

míng huáng zhì ní cháng yǔ yī qǔ yǐ jì zhī

明皇制《霓裳羽衣曲》以记之。

yī shuō yè jìng néng yī shuō luō gōng yuǎn shì fán sān jiàn

一说叶静能,一说罗公远,事凡三见。

dēng fēng wán yuè

登峰玩月

zhào zhī wēi yǒu dào shù

赵知微有道术。

zhōng qiū jī yīn bù jiě zhòng xī liáng chén

中秋积阴不解,众惜良辰。

zhī wēi yuē kě jiè jiǔ yáo dēng tiān zhù fēng wán yuè

知微曰:“可借酒肴,登天柱峰玩月。

jì chū mén tiān sè kāi jì

”既出门,天色开霁。

jí dēng fēng yuè sè rú zhòu huì yǐn zhì yuè luò fāng guī

及登峰,月色如昼,会饮至月落方归。

xià shān zé qī fēng kǔ yǔ yīn huì rú gù

下山则凄风苦雨,阴晦如故。

zhōng qiū wú yuè

中秋无月

sú yún yún yǎn zhōng qiū yuè yǔ dǎ shàng yuán dēng

俗云:“云掩中秋月,雨打上元灯。

èr zhě jiē shā fēng jǐng zhī shì gù duì jǔ yán zhī fēi lián shǔ yǔ yǐ bo shàng yuán zhī dēng yě

”二者皆煞风景之事,故对举言之,非连属语,以卜上元之灯也。

jīn rén duō wù

今人多误。

chóng yáng

重阳

jiǔ wèi yáng shù qí rì yǔ yuè bìng yīng gù yuē chóng yáng

九为阳数,其日与月并应,故曰重阳。

hàn gōng rén gǔ pèi lán jiǔ rì shí ěr yǐn jú huā jiǔ cháng shòu

汉宫人贾佩兰九日食饵,饮菊花酒,长寿。

dēng gāo

登高

fèi zhǎng fáng yǔ huán jǐng yuē jiǔ yuè jiǔ rì rǔ jiā yǒu dà zāi jí zuò jiàng dài shèng zhū yú xì bì shàng dēng gāo shān yǐn jú huā jiǔ cǐ huò kě xiāo

费长房语桓景曰:“九月九日,汝家有大灾,急作绛袋,盛茱萸系臂上,登高山,饮菊花酒,此祸可消。

jǐng rú qí yán jǔ jiā dēng shān

”景如其言,举家登山。

zhì xī hái jī quǎn jiē bào sǐ

至夕还,鸡犬皆暴死。

zhǎng fáng yuē dài zhī yǐ

长房曰:“代之矣。

jīn rén dēng gāo běn cǐ

”今人登高,本此。

luò mào

落帽

mèng jiā wèi huán wēn cān jūn chóng jiǔ rì yàn gū shú lóng shān fēng chī luò mào

孟嘉为桓温参军,重九日宴姑孰龙山,风吃落帽。

wēn chì zuǒ yòu wù yán liáng jiǔ qǔ zhī hái lìng sūn shèng zuò wén cháo zhī

温敕左右勿言,良久取之还,令孙盛作文嘲之。

bái yī sòng jiǔ

白衣送酒

táo qián jiǔ yuè jiǔ rì wú jiǔ zhái biān yǒu jú cǎi zhī yíng bà zuò qí cè

陶潜九月九日无酒,宅边有菊,采之盈把,坐其侧。

jiǔ ér wàng jiàn bái yī rén zhì nǎi wáng hóng sòng jiǔ shǐ yě jiù biàn zhuó jiǔ dà zuì ér guī

久而望见白衣人至,乃王弘送酒使也,就便酌酒,大醉而归。

yóu xì mǎ tái

游戏马台

sòng wǔ dì wèi sòng gōng shí zài péng chéng jiǔ yuè jiǔ rì yóu xiàng yǔ xì mǎ tái

宋武帝为宋公时,在彭城,九月九日游项羽戏马台。

jīn xiāng réng wèi gù shì

今相仍为故事。

zhū yú jiǔ

茱萸酒

hàn wǔ dì gōng rén jiǔ yuè jiǔ rì jiē yǐn zhū yú jú huā jiǔ lìng rén cháng shòu

汉武帝宫人,九月九日皆饮茱萸菊花酒,令人长寿。

guān tāo

观涛

fēng sú bā yuè wàng rì guǎng líng qǔ jiāng guān tāo

风俗:八月望日,广陵曲江观涛;

zhè jiāng yú shí bā rì kàn xì cháo

浙江于十八日看戏潮。

jiǔ rì kāi dù juān

九日开杜鹃

táng zhōu bǎo zhèn rùn zhōu zhī hè lín sì dù juān huā qí jué wèi yīn qī qī yuē kě shǐ qǐng kè kāi huā fù chóng jiǔ hu

唐周宝镇润州,知鹤林寺杜鹃花奇绝,谓殷七七曰:“可使顷刻开花,副重九乎?

yīn yuē nuò

”殷曰:“诺。

jí jiǔ rì guǒ làn màn rú chūn bǎo yóu shǎng hòu huā hū bú jiàn

”及九日,果烂熳如春,宝游赏后,花忽不见。

jiǔ rì fēi shēng

九日飞升

hàn zhāng líng zài fù chuān shān xiū dào jìn yǒng hé jiǔ nián jiǔ yuè jiǔ rì dēng bái xiá shān fēi shēng wéi yí dān zào yào jiù yú shān xià

汉张陵在富川山修道,晋永和九年九月九日,登白霞山飞升,惟遗丹灶药臼于山下。

✦ You read 天文部·秋

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.