sān gōng sān gū
三公三孤
sān gōng tài shī tài fù tài bǎo
三公:太师、太傅、太保。
sān gū shǎo shī shǎo fù shǎo bǎo
三孤:少师、少傅、少保。
shī tiān zǐ suǒ shī
师,天子所师。
fu fù xiāng tiān zǐ
傅,傅相天子。
bǎo bǎo hù tiān zǐ
保:保护天子。
liù qīng
六卿
lì bù yuē tài zǎi zhǒng zǎi hù bù yuē dà sī tú lǐ bù yuē dà zōng bó gōng bù yuē dà sī kōng bīng bù yuē dà sī mǎ xíng bù yuē dà sī kòu
吏部曰太宰、冢宰,户部曰大司徒,礼部曰大宗伯,工部曰大司空,兵部曰大司马,刑部曰大司寇。
liù guān
六官
lì bù yuē tiān guān hù bù yuē dì guān lǐ bù yuē chūn guān bīng bù yuē xià guān xíng bù yuē qiū guān gōng bù yuē dōng guān
吏部曰天官,户部曰地官,礼部曰春官,兵部曰夏官,刑部曰秋官,工部曰冬官。
yǐ lóng jì guān
以龙纪官
yōu xī yǐ lóng jì guān chūn guān yuē cāng lóng xià guān yuē chì lóng qiū guān yuē bái lóng dōng guān yuē hēi lóng zhōng guān yuē huáng lóng
优羲以龙纪官:春官曰苍龙,夏官曰赤龙,秋官曰白龙,冬官曰黑龙,中官曰黄龙。
yǐ huǒ jì guān
以火纪官
shén nóng yǐ huǒ jì guān chūn guān wèi dà huǒ xià guān wèi chún huǒ qiū guān wèi xi huǒ dōng guān wèi běi huǒ zhōng guān wèi zhōng huǒ
神农以火纪官:春官为大火,夏官为鹑火,秋官为西火,冬官为北火,中官为中火。
yǐ yún jì guān
以云纪官
huáng dì shǐ yǐ yún jì guān chūn guān yuē qīng yún xià guān yuē jìn yún qiū guān yuē bái yún dōng guān yuē hēi yún zhōng guān yuē huáng yún
黄帝始以云纪官:春官曰青云,夏官曰缙云,秋官曰白云,冬官曰黑云,中官曰黄云。
yǐ niǎo jì guān
以鸟纪官
huáng dì hòu yǐ niǎo jì guān zhù jiū shì wèi sī nóng jū jiū shì wèi sī mǎ sī jiū shì wèi sī kōng shuǎng jiū shì wèi sī kòu gú jiū shì wèi sī shì
黄帝后以鸟纪官:祝鸠氏为司农,雎鸠氏为司马,司鸠氏为司空,爽鸠氏为司寇,鹘鸠氏为司事。
yǐ mín shì jì guān
以民事纪官
zhuān xū shì yǐ mín shì jì guān yǐ shǎo hào zhī zǐ zhòng wèi mù zhèng yuē gōu máng
颛顼氏以民事纪官:以少昊之子重为木正,曰勾芒;
gāi wèi jīn zhèng rì rù shōu
该为金正,日蓐收;
xiū xī xiāng dài wéi shuǐ zhèng yuē xuán míng
修熙相代为水正,曰玄冥;
yán dì zhī zǐ wèi tǔ zhèng yuē gōu lóng
炎帝之子为土正,曰勾龙;
zhuān xū zhī zǐ wèi huǒ wáng yuē zhù róng
颛顼之子为火王,曰祝融。
gōu lóng néng píng shuǐ tǔ hòu shì sì yǐ pèi shè
勾龙能平水土,后世祀以配社。
tài wèi pú yè
太尉仆射
tài wèi qín guān yě děng yú sān gōng zhǎng bīng
太尉,秦官也,等于三公,掌兵。
zuǒ yòu pú yè yì qín guān yě děng yú liù qīng
左右仆射,亦秦官也,等于六卿。
jiǔ cì
九锡
yī dà lù xuán mǔ
一大辂,玄牡。
èr sì mǎ gǔn miǎn zhī fú chì què fù zhī
二驷马,衮冕之服,赤舄副之。
sān xuān xiàn zhī lè liù yì zhī wǔ
三轩,县之乐,六佾之舞。
sì zhū hù yǐ jū
四朱户以居。
wǔ nà bì yǐ dēng
五纳陛以登。
liù hǔ bēn zhī shì sān bǎi rén
六虎贲之士三百人。
qī fǔ yuè gè yī
七斧钺各一。
bā tóng gōng
八彤弓。
yī tóng shǐ bǎi
一彤,矢百。
lǚ gōng shí lǚ shǐ qiān
旅弓十,旅矢千。
jiǔ jù chàng
九秬鬯。
yī yǒu guī zàn fù zhī
一卣,珪瓒副之。
lēi míng zhōng dǐng
勒名钟鼎
zhōu lǐ sī xūn zhí zhù dǐng míng xūn
《周礼·司勋职》:“铸鼎铭勋。
yán yǒu gōng xūn zhě zhù qì yǐ míng zhī yě
”言有功勋者,铸器以铭之也。
jì jī qí cháng
纪绩旗常
zhōu lǐ wáng mìng jūn yá yuē wéi nǎi zǔ nǎi fù fú láo wáng jiā jué yǒu chéng jī jì yú tài cháng
《周礼》:王命君牙曰:“惟乃祖乃父,服劳王家,厥有成绩,纪于太常。
tài cháng zhě wáng zhī jīng qí yě
”太常者,王之旌旗也。
yǒu gōng zhě shū yān yǐ biǎo xiǎn yě
有功者书焉,以表显也。
lì shān dài hé
砺山带河
hàn gāo dì dìng tiān xià pōu fú fēng gōng chén kū bái mǎ ér méng zhī fēng jué zhī shì yuē shǐ huáng hé rú dài tài shān ruò lì
汉高帝定天下,剖符封功臣,刳白马而盟之,封爵之誓曰:“使黄河如带,泰山若砺。
guó yǐ yǒng cún yuán jí miáo yì
国以永存,爰及苗裔。
dān shū tiě quàn
丹书铁券
hàn gāo yǔ gōng chén pōu fú zuò shì dān shū tiě quàn jīn guì shí shì cáng zhī zōng miào
汉高与功臣剖符作誓,丹书铁券,金匮石室,藏之宗庙。
shàng bǎo
尚宝
tiān zǐ yù xǐ lóng zhāng wáng hòu yù xǐ fèng zhāng qīn wáng jīn bǎo guī niǔ xūn jué jīn yìn lín niǔ zǒng bīng yín yìn hǔ niǔ bù zhèng yín yìn fǔ zhōu xiàn tóng yìn yù shǐ tiě yìn
天子玉玺龙章,王后玉玺凤章,亲王金宝龟钮,勋爵金印麟钮,总兵银印虎钮,布政银印,府州县铜印,御史铁印。
liù bù chēng hào
六部称号
lǐ bù yuē cí bù yí bù shàn bù
礼部曰祠部、仪部、膳部。
hù bù yuē mín bù bǎn bù jīn bù cāng bù
户部曰民部、版部、金部、仓部。
bīng bù yuē jià bù
兵部曰驾部。
xíng bù yuē bǐ bù
刑部曰比部。
gōng bù yuē shuǐ bù yú bù
工部曰水部、虞部。
cǐ chēng zì táng cháo shǐ
此称自唐朝始。
dōu yù shǐ
都御史
zuǒ dōu yù shǐ yǐ qí wèi yù shǐ zhī lǜ gù yuē yù shǐ dài fū
左都御史,以其为御史之率,故曰御史大夫。
xún fǔ dōu yù shǐ yǐ qí wèi xiàn tái zhī zhǎng gù yuē yù shǐ zhōng chéng
巡抚都御史,以其为宪台之长,故曰御史中丞。
dà jiǔ qīng
大九卿
liù bù shàng shū dū chá yuàn tōng zhèng dà lǐ sì qīng wèi zhī dà jiǔ qīng
六部尚书、都察院、通政、大理寺卿,谓之大九卿。
xiǎo jiǔ qīng
小九卿
tài cháng tài pú guāng lù hóng lú shàng lín yuàn děng qīng hàn lín yuàn guó zǐ jiàn jì jiǔ shùn tiān fǔ yǐn wèi zhī xiǎo jiǔ qīng
太常、太仆、光禄、鸿胪、上林苑等卿,翰林院、国子监祭酒、顺天府尹,谓之小九卿。
zhí jīn wú
执金吾
hàn wǔ dì gǎi qín zhōng wèi gēng míng yuē zhí jīn wú
汉武帝改秦中尉,更名曰执金吾。
gài wú zhě yù yě
盖吾者,御也。
zhí jīn dāo yǐ yù fēi cháng zhě yě
执金刀以御非常者也。
yòu yuē jīn wú niǎo míng qǔ yǐ pì chú è niǎo
又曰:金吾,鸟名,取以辟除恶鸟。
lǜ gēng lìng
率更令
shī gǔ yuē zhǎng zhī lòu kè gù yuē lǜ gēng
师古曰:“掌知漏刻,故曰率更。
lǜ yīn lǜ
”(率,音律。
sān dú zuò
三独坐
guāng wǔ zhào yù shǐ zhōng chéng yǔ sī lì xiào wèi shàng shū lìng huì tóng bìng zhuān xí ér zuò jīng shī hào yuē sān dú zuò
光武诏御史中丞与司隶校尉、尚书令会同,并专席而坐,京师号曰“三独坐”。
sān lǎo wǔ gēng
三老五更
hòu hàn yǒng píng èr nián sān yōng chéng bài huán róng wèi wǔ gēng
后汉永平二年,三雍成,拜桓荣为五更。
jìn mǒu nián tiān zǐ xìng tài xué mìng wáng xiáng wèi sān lǎo
晋某年,天子幸太学,命王祥为三老。
sān lǎo wǔ gēng zǒng shì yī rén yǔ shàng shū sì yuè yī lì
三老、五更总是一人,与《尚书》四岳一例。
sì xìng xiǎo hòu
四姓小侯
hàn wài qī fán guō yīn mǎ sì xìng fēi liè hóu gù yuē xiǎo hòu
汉外戚樊、郭、阴、马四姓非列侯,故曰小侯。
gào chì
诰敕
rén chén wǔ pǐn yǐ xià qí fù mǔ yǔ qī fēng zèng zhī mìng yuē chì mìng qí bǎo yòng chì mìng zhī bǎo shòu fēng zhě yuē chì fēng
人臣五品以下,其父母与妻封赠之命曰敕命,其宝用敕命之宝,受封者曰敕封。
wǔ pǐn yǐ shàng qí zǔ fù mǔ fù mǔ yǔ qī fēng zèng zhī mìng yuē gào mìng qí bǎo yòng gào mìng zhī bǎo shòu fēng zhě yuē gào fēng
五品以上,其祖父母、父母与妻封赠之命曰诰命,其宝用诰命之宝,受封者曰诰封。
fēng zèng
封赠
rén chén fù mǔ yǔ qī shēng qián shòu fēng zhě yuē chì fēng gào fēng rén chēng zhī yuē fēng jūn
人臣父母与妻生前受封者曰敕封、诰封,人称之曰封君;
sǐ hòu shòu fēng zhě yuē chì zèng rén chēng zhī yuē zèng jūn
死后受封者曰敕赠,人称之曰赠君。
mǔ qī fēng hào
母妻封号
fán pǐn jí guān yuán fēng jí qí mǔ qī zhě zhèng cóng yī pǐn mǔ qī fēng yī pǐn fū rén
凡品级官员封及其母妻者,正从一品,母妻封一品夫人;
zhèng cóng èr pǐn mǔ qī fēng fū rén
正从二品,母妻封夫人;
zhèng cóng sān pǐn mǔ qī fēng shū rén
正从三品,母妻封淑人;
zhèng cóng sì pǐn mǔ qī fēng gōng rén
正从四品,母妻封恭人;
zhèng cóng wǔ pǐn mǔ qī fēng yí rén
正从五品,母妻封宜人;
zhèng cóng liù pǐn mǔ qī fēng ān rén
正从六品,母妻封安人;
zhèng cóng qī pǐn mǔ qī fēng rú rén
正从七品,母妻封孺人。
wén guān bǔ fú
文官补服
yī èr xiān hè yǔ jǐn jī sān sì kǒng què yún yàn fēi wǔ pǐn bái xián wéi yī yàng liù qī lù sī xī chì yi bā jiǔ pǐn guān bìng zá zhí ān chún liàn què yǔ huáng lí
一二仙鹤与锦鸡,三四孔雀云雁飞,五品白鹇惟一样,六七鹭鸶㶉𫛶宜,八九品官并杂职,鹌鹑练雀与黄鹂。
fēng xiàn yá mén zhuān zhí fǎ tè jiā xiè zhì mài lún yí
风宪衙门专执法,特加獬豸迈伦夷。
wǔ guān bǔ fú
武官补服
gōng hóu fù mǎ bó qí lín bái zé qiú yī èr xiù shī zi sān sì hǔ bào yōu wǔ pǐn xióng pí jùn liù qī dìng wèi biāo bā jiǔ shì hǎi mǎ huā yàng yǒu xī niú
公侯驸马伯,麒麟白泽裘,一二绣狮子,三四虎豹优,五品熊罴俊,六七定为彪,八九是海马,花样有犀牛。
wén xūn jiē
文勋阶
wén zhèng yī pǐn chū shòu tè jìn róng lù dà fū shēng shòu jiā shòu jù tè jìn guāng lù dài fu zuǒ yòu zhù guó yuè fèng bā shí qī shí
文正一品,初授特进荣禄大夫,升授加授俱特进光禄大夫、左右柱国,月俸八十七石。
cóng yī pǐn chū shòu róng lù dà fū shēng shòu jiā shòu jù guāng lù dài fu zhù guó yuè fèng qī shí èr shí
从一品,初授荣禄大夫,升授加授俱光禄大夫、柱国,月俸七十二石。
zhèng èr pǐn chū shòu zī shàn dài fū shēng shòu zī zhèng dài fū jiā shòu zī dé dài fū zhèng zhì shàng qīng yuè fèng liù shí yī shí
正二品,初授资善大夫,升授资政大夫,加授资德大夫、正治上卿,月俸六十一石。
cóng èr pǐn chū shòu zhōng fèng dài fū shēng shòu tōng fèng dài fū jiā shòu zhèng fèng dài fū zhèng zhì qīng yuè fèng sì shí bā dàn
从二品,初授中奉大夫,升授通奉大夫,加授正奉大夫、正治卿,月俸四十八石。
zhèng sān pǐn chū shòu jiā yì dài fū shēng shòu tōng yì dài fū jiā shòu zhèng yì dài fū zī zhì yǐn yuè fèng sān shí wǔ dàn
正三品,初授嘉议大夫,升授通议大夫,加授正议大夫、资治尹,月俸三十五石。
cóng sān pǐn chū shòu yà zhōng dài fū shēng shòu zhèng zhōng dài fū jiā shòu dà zhōng dài fū zī zhì shǎo yǐn yuè fèng èr shí liù shí
从三品,初授亚中大夫,升授正中大夫,加授大中大夫、资治少尹,月俸二十六石。
zhèng sì pǐn chū shòu zhōng shùn dài fū shēng shòu zhōng xiàn dài fū jiā shòu zhōng yì dài fū tì zhì yǐn yuè fèng èr shí sì shí
正四品,初授中顺大夫,升授中宪大夫,加授中议大夫、替治尹,月俸二十四石。
cóng sì pǐn chū shòu cháo liè dài fū shēng shòu jiā shòu jù cháo yì dài fū zàn zhì shǎo yǐn yuè fèng èr shí shí
从四品,初授朝列大夫,升授、加授俱朝议大夫、赞治少尹,月俸二十石。
zhèng wǔ pǐn chū shòu fèng yì dài fū shēng shòu jiā shòu jù fèng zhèng dài fū xiū zhèng shù yǐn yuè fèng shí liù shí
正五品,初授奉议大夫,升授、加授俱奉政大夫、修正庶尹,月俸十六石。
cóng wǔ pǐn chū shòu fèng xun dài fū shēng shòu jiā shòu jù fèng zhí dài fū xié zhèng shù yǐn yuè fèng shí sì shí
从五品,初授奉训大夫,升授、加授俱奉直大夫、协正庶尹,月俸十四石。
zhèng liù pǐn chū shòu chéng zhí láng shēng shòu chéng dé láng yuè fèng shí shí
正六品,初授承直郎,升授承德郎,月俸十石。
cóng liù pǐn chū shòu chéng wù láng shēng shòu rú lín láng rú shì chū shēn xuān dé láng lì yuán cái gàn chū shēn yuè fèng bā dàn
从六品,初授承务郎,升授儒林郎(儒士出身)、宣德郎(吏员才干出身),月俸八石。
zhèng qī pǐn chū shòu chéng shì láng shēng shòu wén lín láng rú shì chū shēn xuān yì láng lì yuán cái gàn chū shēn yuè fèng qī shí wǔ dǒu
正七品,初授承仕郎,升授文林郎(儒士出身)、宣议郎(吏员才干出身),月俸七石五斗。
cóng qī pǐn chū shòu cóng shì láng shēng shòu zhēng shì láng yuè fèng qī shí
从七品,初授从仕郎,升授征仕郎,月俸七石。
zhèng bā pǐn chū shòu dí gōng láng shēng shòu xiū zhí láng yuè fèng liù shí liù dòu
正八品,初授迪功郎,升授修职郎,月俸六石六斗。
cóng bā pǐn chū shòu dí gōng zuǒ láng shēng shòu xiū zhí zuǒ láng yuè fèng liù shí
从八品,初授迪功佐郎,升授修职佐郎,月俸六石。
zhèng jiǔ pǐn chū shòu jiāng shì láng shēng shòu dēng shì láng yuè fèng wǔ dàn wǔ dǒu
正九品,初授将仕郎,升授登仕郎,月俸五石五斗。
cóng jiǔ pǐn chū shòu jiāng shì zuǒ láng shēng shòu dēng shì zuǒ láng yuè fèng wǔ dàn
从九品,初授将仕佐郎,升授登仕佐郎,月俸五石。
wèi rù liú yuè fèng sān shí
未入流,月俸三石。
wǔ xūn jiē
武勋阶
zhèng yī pǐn chū shòu tè jìn róng lù dà fū shēng shòu jiā shòu jù tè jìn guāng lù dài fu yòu zhù guó
正一品,初授特进荣禄大夫,升授、加授俱特进光禄大夫、右柱国。
cóng yī pǐn chū shòu róng lù dà fū shēng shòu jiā shòu jù guāng lù dài fu zhù guó
从一品,初授荣禄大夫,升授、加授俱光禄大夫、柱国。
zhèng èr pǐn chū shòu piào qí jiāng jūn shēng shòu jīn wú jiāng jūn jiā shòu lóng hǔ jiāng jūn shàng hù jūn
正二品,初授骠骑将军,升授金吾将军,加授龙虎将军、上护军。
cóng èr pǐn chū shòu zhèn guó jiāng jūn shēng shòu dìng guó jiāng jūn jiā shòu fèng guó jiāng jūn hù jūn
从二品,初授镇国将军,升授定国将军,加授奉国将军、护军。
zhèng sān pǐn chū shòu zhāo yǒng jiāng jūn shēng shòu zhāo yì jiāng jūn jiā shòu zhāo wǔ jiāng jūn shàng qīng chē dū wèi
正三品,初授昭勇将军,升授昭毅将军,加授昭武将军、上轻车都尉。
cóng sān pǐn chū shòu huái yuǎn jiāng jūn shēng shòu dìng yuǎn jiāng jūn jiā shòu ān yuǎn jiāng jūn qīng chē dū wèi
从三品,初授怀远将军,升授定远将军,加授安远将军、轻车都尉。
zhèng sì pǐn chū shòu míng yuǎn jiāng jūn shēng shòu xuān wēi jiāng jūn jiā shòu guǎng wēi jiāng jūn shàng qí dū wèi
正四品,初授明远将军,升授宣威将军,加授广威将军、上骑都尉。
cóng sì pǐn chū shòu xuān wǔ jiāng jūn shēng shòu xiǎn wǔ jiāng jūn jiā shòu xìn wǔ jiàng jūn zhōng qí dū wèi
从四品,初授宣武将军,升授显武将军,加授信武将军、中骑都尉。
zhèng wǔ pǐn chū shòu wǔ dé jiāng jūn shēng shòu wǔ jié jiāng jūn jiā xiāo qí wèi
正五品,初授武德将军,升授武节将军,加骁骑尉。
cóng wǔ pǐn chū shòu wǔ bèi jiāng jūn shēng shòu wǔ yì jiāng jūn jiā fēi qí wèi
从五品,初授武备将军,升授武毅将军,加飞骑尉。
zhèng liù pǐn chū shòu zhāo xìn xiào wèi shēng shòu wǔ yì jiāng jūn jiā fēi qí wèi
正六品,初授昭信校尉,升授武毅将军,加飞骑尉。
cóng zhèng liù pǐn chū shòu zhāo xìn xiào wèi shēng shòu chéng xìn xiào wèi jiā yún qí wèi
从正六品,初授昭信校尉,升授承信校尉,加云骑尉。
zhèng qī pǐn chū shòu zhōng xiǎn xiào wèi shēng shòu zhōng wǔ xiào wèi jiā wǔ qí wèi
正七品,初授忠显校尉,升授忠武校尉,加武骑尉。
cóng qī pǐn chū shòu zhōng yì xiào wèi shēng shòu zhōng yǒng xiào wèi
从七品,初授忠翊校尉,升授忠勇校尉。
zhèng bā pǐn chū shòu yì wǔ xiào wèi shēng shòu xiū wǔ xiào wèi
正八品,初授毅武校尉,升授修武校尉。
cóng bā pǐn chū shòu jìn yì xiào wèi shēng shòu bǎo yì xiào wèi
从八品,初授进义校尉,升授保义校尉。
fán yuè fèng jù yǔ wén guān tóng
凡月俸俱与文官同。