夜航船 · 张岱 · Chapter 6 of 131

天文部·雨

PinyinModern Translation
Size

yǔ shén míng mǎng huàng běn láng yǔ shī míng píng yì

【雨神名漭滉本郎,雨师名萍翳】

shāng yáng wǔ

商羊舞

qí yǒu yī zú niǎo wǔ yú diàn qián

齐有一足鸟,舞于殿前。

qí hóu wèn yú kǒng zǐ kǒng zǐ yuē cǐ niǎo míng shāng yáng

齐侯问于孔子,孔子曰:“此鸟名商羊。

ér tóng yǒu yáo yuē tiān jiàng dà yǔ shāng yáng gǔ wǔ

儿童有谣曰:‘天将大雨,商羊鼓舞。

shì wèi dà yǔ zhī zhào

’是为大雨之兆。

hòu guǒ rán

”后果然。

shí yàn fēi

石燕飞

xiāng zhōu jì líng líng shān yǒu shí yàn yù fēng yǔ zé qǐ fēi wǔ yǔ zhǐ hái wèi shí

《湘州记》:零陵山有石燕,遇风雨则起飞舞,雨止还为石。

xǐ bīng yǔ

洗兵雨

wǔ wáng fá zhòu fēng jì ér chéng yǐ dà yǔ

武王伐纣,风霁而乘以大雨。

sàn yi shēng jiàn yuē fēi yāo yǔ

散宜生谏曰:“非妖与?

wǔ wáng yuē fēi yě tiān xǐ bīng yě

”武王曰:“非也,天洗兵也。

yǔ gōng

雨工

táng liǔ yì guò dòng tíng jiàn nǚ zǐ mù yáng dào pàn guài ér wèn zhī

唐柳毅,过洞庭,见女子牧羊道畔,怪而问之。

nǚ yuē fēi yáng yě

女曰:“非羊也。

cǐ yǔ gōng léi tíng zhī lèi yě

此雨工雷霆之类也。

suì wèi nǚ zhì shū lóng gōng qī yì yǐ nǚ

”遂为女致书龙宫,妻毅以女。

jīn wèi dòng tíng jūn

今为洞庭君。

xī yì zhì yǔ

蜥蜴致雨

guān zhōng qiú yǔ xún xī yì shí shù zhì wèng zhōng tóng nán nǚ zhòu yuē xī yì xī yì xìng yún tǔ wù zhì yǔ pāng tuó fàng rǔ guī qù

关中求雨,寻蜥蜴十数,置瓮中,童男女咒曰:“蜥蜴蜥蜴,兴云吐雾,致雨滂沱,放汝归去。

sòng xián píng shí yòng cǐ fǎ dǎo yǔ lǚ yàn

”宋咸平时用此法祷雨,屡验。

yú xiǎo chūn yuè nèi yǔ wèi yè yǔ

于小春月内雨为液雨。

shí yǔ wèi shù yǔ

时雨为澍雨。

yǔ xuě zá xià wèi yǔ zhī

雨雪杂下为雨汁。

yù shǐ yǔ

御史雨

táng píng yuán yǒu yuān yù tiān jiǔ bù yǔ

唐平原有冤狱,天久不雨。

yán zhēn qīng wèi yù shǐ àn xíng bù yì jué yù ér yǔ hào yù shǐ yǔ

颜真卿为御史,按行部邑决狱而雨,号“御史雨”。

suí chē yǔ

随车雨

sòng chén jiǎn zhī chù zhōu shí dà hàn gōng xià chē yǔ suì zhān zú rén wèi zhī suí chē yǔ

宋陈戬知处州,时大旱,公下车,雨遂沾足,人谓之随车雨。

sān nián bù yǔ

三年不雨

yú gōng dōng hǎi jùn jué cáo jué yù píng shù

于公,东海郡决曹,决狱平恕。

hǎi zhōu xiào fù shǎo guǎ wú zi gū yù jià zhī bù kěn

海州孝妇少寡,无子,姑欲嫁之,不肯。

gū zì jīng

姑自经。

gū nǚ wū gào xiào fù bǔ zhì yù chéng

姑女诬告孝妇,捕治,狱成。

yú gōng yǐ wéi yuān tài shǒu jìng shā zhī jùn zhōng sān nián kǔ hàn

于公以为冤,太守竟杀之,郡中三年苦旱。

hòu shǒu tīng yú gōng yán tú bù wǎng jì lì yǔ

后守听于公言,徒步往祭,立雨。

shì láng yǔ

侍郎雨

zhèng tǒng jiǔ nián zhè jiāng tái níng děng fǔ jiǔ hàn mín duō jí yì

正统九年,浙江台宁等府久旱,民多疾疫。

shàng qiǎn lǐ bù yòu shì láng wáng yīng lài xiāng bó wǎng sì nán zhèn

上遣礼部右侍郎王英,赉香帛往祀南镇。

yīng zhì shào xīng dà yǔ shuǐ shēn èr chǐ

英至绍兴,大雨,水深二尺。

jì sì zhī xī yǔ zhǐ jiàn xīng

祭祀之夕,雨止见星。

cì rì yòu dà yǔ tián yě zhān zú

次日,又大雨,田野沾足。

rén jiē yuē cǐ shì láng yǔ yě

人皆曰:“此侍郎雨也。

yǔ báo rú dòu

雨雹如斗

hàn fāng chǔ guān tài cháng

汉方储,官太常。

yǒng yuán zhōng jiāo sì chǔ yán qiě yǒu tiān biàn yi gèng zé rì shàng bù cóng

永元中郊祀,储言且有天变,宜更择日,上不从。

yǐ ér fēng rì qíng chàng

已而风日晴畅。

jiāo hái zé qí qī wǎng yīn yǐn zhèn sǐ

郊还,责其欺罔,因饮鸩死。

xū yú ér báo dà rú dòu sǐ zhě qiān jì

须臾,而雹大如斗,死者千计。

shàng shǐ zhào chǔ wú jí yǐ

上使召储,无及矣。

mào yǔ jiǎn jiǔ

冒雨剪韭

guō lín zōng yǒu rén yè zhì mào yǔ jiǎn jiǔ zuò chuī bǐng

郭林宗友人夜至,冒雨剪韭作炊饼。

dù shī yè yǔ jiǎn chūn jiǔ

杜诗:“夜雨剪春韭”。

yǔ sù yǔ jīn qián

雨粟雨金钱

cāng jié zào zì chéng tiān yù sù guǐ yè kū

仓颉造字成,天雨粟,鬼夜哭。

dà yǔ shí tiān yù jīn sān rì

大禹时,天雨金三日。

wēng zhòng rú jiā jí pín tiān yù jīn shí bǐng chēng jù fù

翁仲儒家极贫,天雨金十饼,称巨富。

xióng gǔn zhì xiào fù mǔ sǐ bù néng zàng hū tiān hào qì tiān yù qián shí wàn yǐ zhōng qí zàng shì

熊衮至孝,父母死,不能葬,呼天号泣,天雨钱十万,以终其葬事。

dà dài jīng yún tiān dì jī yīn wēn zé wèi yǔ

《大戴经》云:天地积阴,温则为雨。

báo yǔ bīng yě shèng yáng yǔ shuǐ wēn nuǎn yīn qì xié zhī bù xiāng rù zé zhuǎn ér wèi báo

雹,雨冰也,盛阳雨水温暖,阴气胁之不相入,则转而为雹。

bì xīng hǎo yǔ

毕星好雨

yuè xíng xī nán rù yú bì zé duō yǔ

月行西南入于毕,则多雨。

yì yuē yún xíng yǔ shī pǐn wù liú xíng

《易》曰“云行雨施,品物流行。

sú yún yǔ sān rì yǐ wǎng wèi lín

”俗云:“雨三日以往为霖。

xiǎo yǔ yuē mài mù dà yǔ yuē pāng pèi jiǔ yǔ wèi yín yǔ yì yuē tiān lòu

”小雨曰霡霂,大雨曰霶霈,久雨为霪雨,亦曰天漏。

dǎo yǔ

祷雨

tāng yǒu qī nián zhī hàn tài shǐ zhàn zhī yuē dāng yǐ rén dǎo

汤有七年之旱,太史占之曰:“当以人祷。

tāng yuē wú suǒ wéi qǐng yǔ zhě mín yě

”汤曰:“吾所为请雨者,民也。

ruò yǐ rén dǎo wú qǐng zì dāng

若以人祷,吾请自当。

suì zhāi jiè jiǎn fà duàn zhǎo sù chē bái mǎ shēn yīng bái máo yǐ wéi xī shēng dǎo yú sāng lín zhī yě yǐ liù shì zì zé yuē zhèng bù jié yú

”遂斋戒,剪发断爪,素车白马,身婴白茅,以为牺牲,祷于桑林之野,以六事自责曰:“政不节欤?

mín shī zhí yú

民失职欤?

gōng shì chóng yú

宫室崇欤?

nǚ yè shèng yú

女谒盛欤?

bāo jū xíng yú

苞苴行欤?

chán fū chāng yú

谗夫昌欤?

yán wèi yǐ dà yǔ fāng shù qiān lǐ

”言未已,大雨,方数千里。

lín yǔ fàng gōng rén

霖雨放宫人

sòng kāi bǎo wǔ nián dà yǔ hé jué

宋开宝五年,大雨,河决。

tài zǔ wèi zǎi xiàng yuē lín yǔ bù zhǐ de fēi shí zhèng suǒ quē

太祖谓宰相曰:“霖雨不止,得非时政所阙。

zhèn kǒng yè tíng yōu bì zhě zhòng

朕恐掖庭幽闭者众。

yīn gào yù hòu gōng yǒu yuàn guī qí jiā zhě jù yǐ qíng yán

”因告谕后宫:“有愿归其家者,具以情言。

de bǎi míng xī hòu cì qiǎn zhī

”得百名,悉厚赐遣之。

shàng tú de yǔ

上图得雨

sòng shén zōng qī nián dà hàn suì jī zhēng liǎn kē jí liú mín fú xié sè dào léi jí wú wán yī huò rú mù shí cǎo gēn zhì shēn bèi suǒ xiè ér fù wǎ jiē mù mài yǐ cháng guān lěi lěi bù jué

宋神宗七年,大旱,岁饥,征敛苛急,流民扶携塞道,羸疾无完衣,或茹木实草根,至身被锁械,而负瓦揭木,卖以偿官,累累不绝。

jiān ān shàng mén zhèng xiá nǎi huì suǒ jiàn wèi tú fā mǎ dì shàng zhī yán bì xià qīn chén tú yǐ xíng chén zhī yán yī rì bù yǔ qǐ zhǎn chén yǐ zhèng qī jūn zhī zuì

监安上门郑侠乃绘所见为图,发马递上之言:“陛下亲臣图,以行臣之言,一日不雨,乞斩臣,以正欺君之罪。

dì jiàn tú cháng tàn qǐn bù néng mèi

”帝见图长叹,寝不能寐。

yì dàn mìng ba xīn fǎ shí bā shì

翌旦,命罢新法十八事。

mín wén zhī huān hū xiāng hè

民闻之,欢呼相贺。

shì rì dà yǔ yuǎn jìn zhān qià

是日,大雨,远近沾洽。

shāng lín

商霖

sòng huī zōng shí cài jīng jiǔ dào guó bǐng zhōng wài yuàn jí

宋徽宗时,蔡京久盗国柄,中外怨疾。

shāng yīng néng lì yì tóng gèng chēng wéi xián dì yīn rén wàng ér xiāng zhī

商英能立异同,更称为贤,帝因人望而相之。

shí jiǔ hàn huì xīng zhōng tiān shāng yīng shòu mìng

时久旱,彗星中天,商英受命。

shì xī huì bú jiàn

是夕,彗不见。

míng rì yǔ

明日,雨。

dì xǐ shū shāng lín èr zì cì zhī

帝喜书“商霖”二字赐之。

bīng dào yǔ

兵道雨

míng cài mào dé yǐ cān zhèng bèi bīng zhēn dìng

明蔡懋德,以参政备兵真定。

tiān jiǔ hàn chǐ cùn tǔ jiē jiāo

天久旱,尺寸土皆焦。

mào dé dǎo yǔ zhé yīng shǔ yì mín zhēng yíng zhī

懋德祷雨辄应,属邑民争迎之。

dǎo suǒ zhì jí yǔ mín huān hū yuē bīng dào yǔ

祷所至,即雨,民欢呼曰“兵道雨”。

dà báo shì jǐng

大雹示警

zhōu xiào wáng mìng qín fēi zǐ zhǔ mǎ yú wèi zhī jiān mǎ dà fán xi wáng fēng wèi fù yōng zhī jūn yì yú qín shǐ xù bó yì hòu

周孝王命秦非子主马于、渭之间,马大蕃息,王封为附庸之君,邑于秦,使续伯益后。

qí rì dà yǔ báo niú mǎ sǐ jiāng hàn jù dòng

其日大雨雹,牛马死,江汉俱冻。

míng tiān qǐ èr nián dà yǔ báo zhe wū wǎ qì jù suì hé jià duō shāng

明天启二年,大雨雹着屋,瓦碛俱碎,禾稼多伤。

yǔ xuè

雨血

yuán shùn dì èr nián zhēng yuè shuò yǔ xuè yú biàn liáng zhuó yī jiē chì

元顺帝二年正月朔,雨血于汴梁,着衣皆赤。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →