夜航船 · 张岱 · Chapter 7 of 131

天文部·雷电虹霓

PinyinModern Translation
Size

léi léi shén míng fēng lóng diàn diàn shén míng quē liè hóng ní yī míng qiè èr yī míng tiān gōng yī míng dì dōng

雷【雷神名丰隆】电【电神名缺列】虹霓【一名挈贰,一名天弓,一名蝃𬟽】

léi hou

雷候

zhòng chūn zhī yuè léi nǎi fā shēng shǐ diàn

仲春之月,雷乃发声,始电。

zhé chóng xián dòng qǐ hù shǐ chū

蛰虫咸动,启户始出。

zhòng qiū zhī yuè léi shǐ shōu shēng zhé chóng huài hù

仲秋之月,雷始收声,蛰虫坏户。

chuán yuē léi bā yuè rù dì bǎi bā shí rì

《传》曰:雷八月入地百八十日。

wén léi zào mù

闻雷造墓

sān guó wáng póu fù yí yǐ zhí yán wǔ sī mǎ zhāo jiàn shā

三国王裒父仪,以直言忤司马昭,见杀。

póu zhōng shēn wèi cháng xī xiàng ér zuò shì bù chén jìn yě

裒终身未尝西向而坐,示不臣晋也。

lú mù bēi hào liú tì zhe shù shù wèi zhī kū

庐墓悲号,流涕着树,树为之枯。

dú shī zhì āi āi fù mǔ zé sān fù wū yè mén rén zhé fèi liǎo é

读《诗》至“哀哀父母”则三复呜咽,门人辄废《蓼莪》。

mǔ cún rì wèi léi mò hòu měi léi zhèn jí zào mù yuē póu zài cǐ

母存日,畏雷,殁后,每雷震,即造墓,曰:“裒在此。

pī lì pò yǐ zhù

霹雳破倚柱

shì shuō xià hóu xuán cháng yǐ zhù dú shū shí bào yǔ pī lì pò suǒ yǐ zhù yī fú jiāo rán shén sè wú biàn dú shū rú gù

《世说》:夏侯玄尝倚柱读书,时暴雨,霹雳破所倚柱,衣服焦然,神色无变,读书如故。

yǔ jìn jì zhū gě dàn shì xiāng tóng

与《晋纪》诸葛诞事相同。

diàn guāng zhào jiāo

电光照郊

shì jì shén nóng shì zhī mò shǎo hào shì qǔ fù bǎo jiàn dà diàn guāng rào běi dǒu shū xīng zhào jiāo gǎn fù bǎo yùn èr shí yuè shēng huáng dì yú shòu qiū

《世纪》:神农氏之末少昊氏娶附宝,见大电光绕北斗枢星照郊,感附宝孕,二十月生黄帝于寿丘。

léi diàn jù sàn

雷电遽散

nán táng shū lù zhāo fú jīn líng rén bǎo dà zhōng wèi cháng zhōu cì shǐ

《南唐书》:陆昭符,金陵人,保大中为常州刺史。

yī rì zuò tīng shì léi yǔ cù zhì diàn guāng rú jīn shé rào àn lì zú jiē zhèn pū zhāo fú shén sè zì ruò fǔ àn huà zhī léi diàn jù sàn

一日,坐厅事,雷雨猝至,电光如金蛇绕案,吏卒皆震仆,昭符神色自若,抚案叱之,雷电遽散。

de tiě suǒ zhòng bǎi jīn xú mìng jǔ suǒ nà kù zhōng

得铁索,重百斤,徐命举索纳库中。

chì hóng huà yù

赤虹化玉

kǒng zǐ zuò chūn qiū zhì xiào jīng shū chéng gào bèi yú tiān tiān nǎi jué yù qǐ bái wù mó de chì hóng zì shàng ér xià huà wèi huáng yù zhǎng zhě sān chǐ shàng yǒu kè wén kǒng zǐ bài ér shòu zhī

孔子作《春秋》,制《孝经》,书成,告备于天,天乃决郁起白雾摩地,赤虹自上而下,化为黄玉,长者三尺,上有刻文,孔子拜而受之。

tiān tóu ní

天投蜺

hàn líng dì shí yǒu hēi qì duò wēn dé diàn zhōng dà rú chē gài lóng qǐ fèn xùn wǔ sè yǒu tóu tǐ cháng shí yú zhàng xíng mào rú lóng

汉灵帝时,有黑气堕温德殿中,大如车盖,隆起奋迅,五色,有头,体长十余丈,形貌如龙。

shàng wèn cài yōng duì yuē suǒ wèi tiān tóu ní yě bú jiàn zú wěi bù dé chēng lóng

上问蔡邕,对曰:“所谓天投蜺也,不见足尾,不得称龙。

zhàn yuē tiān zǐ nèi huò nǚ sè wài wú zhōng chén bīng gé jiāng qǐ

”占曰:“天子内惑女色,外无忠臣,兵革将起。

léi zhōu léi

雷州雷

léi zhōu yīng líng gāng xiāng chuán léi chū yú cǐ

雷州英灵冈,相传雷出于此。

guó shǐ bǔ léi zhōu chūn xià duō léi qiū rì zé fú dì zhōng qí zhuàng rú zhì huò qǔ ér shí zhī

《国史补》:雷州春夏多雷,秋日则伏地中,其状如彘,或取而食之。

yòu yè chéng xī nán yǒu léi gōng miào měi suì xiāng rén zào léi gǔ léi chē sòng rù miào zhōng huò yǐ yú zhì tóng shí zhě lì yǒu tíng zhèn

又夜城西南有雷公庙,每岁乡人造雷鼓雷车送入庙中,或以鱼彘同食者,立有霆震。

gǎn léi jīng

感雷精

lùn héng yuē zǐ lù gǎn léi jīng ér shēng gù hǎo shì

《论衡》曰:“子路感雷精而生,故好事。

léi shén

雷神

cáo zhōu zé zhōng yǒu léi shén lóng shēn ér rén jiá gǔ qí fù zé míng

曹州泽中有雷神,龙身而人颊,鼓其腹则鸣。

shǐ jì shùn yú yú léi zé

《史记》:“舜渔于雷泽。

jí cǐ

”即此。

zhàn hóng ní shī

占虹霓诗

péng you xìn yǐ gòng zhì jīng shī yù shàng wēi xíng zhàn hóng ní shī èr jù yún shuí bǎ qīng hóng xiàn liǎng tiáo hé yún hé yǔ xì tiān yāo

彭友信以贡至京师,遇上微行,占《虹霓》诗二句云:“谁把青红线两条,和云和雨系天腰。

mìng you xìn xù zhī yīng shēng yuē yù huáng zuó yè luán yú chū wàn lǐ cháng kōng jià cǎi qiáo

”命友信续之,应声曰:“玉皇昨夜銮舆出,万里长空驾彩桥。

shàng dà yuè wèn qí jí mìng yì chén hou yú zhú qiáo tóng rù cháo

”上大悦,问其籍,命翌晨候于竹桥,同入朝。

you xìn rú yán hou jiǔ bù zhì suì rù cháo

友信如言,候久不至,遂入朝。

shàng zhào wèn gù yǐ shí duì

上召问故,以实对。

shàng yuē cǐ xiù cái yǒu xué yǒu xíng

上曰:“此秀才有学有行。

suì shòu běi píng bù zhèng shǐ

”遂授北平布政使。

léi shén míng

雷神名

léi yīn yáng báo dòng shēng wù zhě yě

雷,阴阳薄动,生物者也。

yòu qián léi tiān shàng zào huà shén míng

又黔雷,天上造化神名。

diàn léi guāng yě yīn yáng jī yào yě

电,雷光也,阴阳激耀也。

pī lì léi zhī jí jī zhě

霹雳,雷之急激者。

shǎn diàn yuē léi biān

闪电曰雷鞭。

táng shī léi chē diàn zuò biān

唐诗:“雷车电作鞭。

yòu diàn shén míng liè quē

”又电神,名列缺。

sī xuán fù liè quē yè qí zhào yè

《思玄赋》:“列缺烨其照夜。

lǜ lìng

律令

zī xiá lù lǜ lìng shì léi biān jié guǐ shàn zǒu yǔ léi xiāng jí lián gù fú zhòu yún jí jí rú lǜ lìng

《资暇录》:律令是雷边捷鬼,善走,与雷相疾连,故符咒云:“急急如律令。

ā xiāng

阿香

sōu shén jì yǒng hé zhōng yǒu rén mù sù dào páng nǚ zǐ jiā

《搜神记》:永和中,有人暮宿道旁女子家。

yè bàn wén xiǎo ér hū ā xiāng

夜半闻小儿呼:“阿香!

guān huàn rǔ tuī léi chē

官唤汝推雷车。

jí zhòu léi yǔ

”急骤雷雨。

míng rì shì sù jiā nǎi yī xīn zhǒng

明日视宿家,乃一新冢。

xiè xiān

谢仙

guó shǐ xiáng fú zhōng yuè zhōu yù xiān guān wèi tiān huǒ suǒ fén wéi liú yī zhù yǒu xiè xiān huǒ sān zì dǎo shū ér kè zhī

《国史》:祥符中,岳州玉仙观为天火所焚,惟留一柱,有“谢仙火”三字,倒书而刻之。

hé xiān gū yún xiè xiān léi bù sī zhǎng huǒ

何仙姑云:“谢仙,雷部,司掌火。

léi zhèn ér shēng

雷震而生

chén shí léi zhōu mín chén shì huò yī luǎn wéi jí chǐ yú xié guī

陈时,雷州民陈氏获一卵,围及尺余,携归。

hū yī rì léi zhèn ér kāi shēng zǐ yǒu wén zài shǒu yuē léi zhōu

忽一日,雷震而开,生子,有文在手,曰“雷州”。

jí zhǎng míng wén yù hòu bài běn zhōu cì shǐ duō huì zhèng

及长,名文玉,后拜本州刺史,多惠政。

méi ér líng yì lì miào yǐ sì

没而灵异,立庙以祀。

pī lì dòu

霹雳斗

qí shén wǔ dào féng léi yǔ qián yǒu fú tú yī suǒ shǐ xuē gū yán shì zhī

齐神武道逢雷雨,前有浮图一所,使薛孤延视之。

wèi zhì sān shí bù zhèn shāo fú tú

未至三十步,震烧浮图。

xuē dà shēng hē shā rào fú tú zǒu huǒ suì miè

薛大声喝杀,绕浮图走,火遂灭。

jí hái xū fà jiē jiāo

及还,须发皆焦。

léi tóng

雷同

lún yǔ chèn léi zhèn bǎi lǐ shēng xiāng fù yě wèi yán yǔ zhī fú hé rú wén léi shēng zhī xiāng tóng yě

《论语谶》:雷震百里,声相附也,谓言语之符合,如闻雷声之相同也。

dōng yuè bì léi

冬月必雷

duò shǐ mǎ hú fǔ xi wàn suì zhēng xī nán yí guò cǐ juān léi fān shān sān zì yú shí

《隋史》:马湖府西,万岁征西南夷过此,镌“雷番山”三字于石。

shān zhōng cǎo yǒu dú jīng guò tóu chù bì lóng qí kǒu xíng rén yì bì jiān mò ruò huò gāo shēng suī dōng yuè bì yǒu léi zhèn zhī yīng

山中草有毒,经过头畜,必笼其口,行人亦必缄默,若或高声,虽冬月必有雷震之应。

bào léi zhèn sǐ

暴雷震死

shāng wǔ yǐ wú dào wèi ǒu rén wèi zhī tiān shén

商武乙无道,为偶人,谓之天神。

yǔ bó bù shèng ér lù zhī

与博不胜,而戮之。

wèi gé náng shèng xuè yǎng shè zhī wèi zhī shè tiān

为革囊盛血,仰射之,谓之射天。

liè yú hé wèi zhī jiān bào léi zhèn sǐ

猎于河渭之间,暴雷震死。

jiǎ léi jī rén

假雷击人

guǎng yú jì yán shān rén mǒu cháng yuè dōng lín fù mǒu shì tiāo zhī bù cóng

《广舆记》:铅山人某,常悦东邻妇某氏,挑之,不从。

zhí qí fu qǐn jí tiān dà léi yǔ nǎi zhe huā yī wèi liǎng yì yuè rù lín jiā fèn tiě chuí shā zhī réng yuè ér chū

值其夫寝疾,天大雷雨,乃着花衣为两翼,跃入邻家,奋铁椎杀之,仍跃而出。

fù yǐ qí fu zhēn zāo léi jī yě

妇以其夫真遭雷击也。

fú chú qí rén qiǎn méi qiú qǔ

服除,其人遣媒求娶。

fù yīn gǎi shì kàng lì shén dǔ

妇因改适,伉俪甚笃。

yī rì fù jiǎn xiāng qiè de suǒ wèi huā yī liǎng yì zhě guài qí yì zhì

一日,妇检箱箧,得所谓花衣两翼者,怪其异制。

qí rén xiào yuē dāng nián ruò fēi cǐ yī ān dé rǔ wèi qī

其人笑曰:“当年若非此衣,安得汝为妻!

yīn xù shì shǐ mò

”因叙事始末。

fù yì yáng xiào

妇亦佯笑。

sì qí chū bào yī su guān lùn jiǎo

俟其出,抱衣诉官,论绞。

jiǎo zhī rì léi dà fā shēn shǒu yì chù ruò zhī liè zhě

绞之日,雷大发,身首异处,若肢裂者。

hóng ní

虹霓

hóng dì dōng yě

虹,蝃𬟽也。

yīn qì qǐ ér yáng qì bù yīng zé wèi hóng

阴气起而阳气不应则为虹。

yòu yīn jiàng yì dì dōng yě

又音绛,亦䗖𬟽也。

shī jīng dì dōng zài dōng

《诗经》:“蝃𬟽在东。

ní qū hóng yě

”霓,屈虹也。

shuō wén yīn qì yě

《说文》:阴气也。

tōng zuò ní

通作“蜺”。

tiān wén zhì bào ěr hóng ní

《天文志》:“抱珥虹蜺”。

yī yún xióng yuē hóng cí yuē ní

一云雄曰虹,雌曰霓。

shěn yuē jiāo jū fù cí ní lián quán

沈约《郊居赋》:“雌霓连蜷”。

xī jīng fù zhí dì dōng yǐ gāo jū

《西京赋》:“直䗖𬟽以高居。

yòu cháo xi mù dōng dōng qíng xi yǔ

”又朝西暮东,东晴西雨。

hóng rào hóng lín

虹绕虹临

tōng jiàn tài hào zhī mǔ lǚ jù rén jī yì yǒu dòng hóng xiàn rào zhī yīn shēn ér shēng dì yú chéng jì

《通鉴》:太昊之母履巨人迹,意有动,虹县绕之,因娠而生帝于成纪。

shǎo hào huáng dì zhī zǐ mǔ yuē luó zǔ gǎn dà xīng rú hóng xià lín huá zhǔ zhī xiáng ér shēng

少昊,黄帝之子,母曰“螺祖”,感大星如虹,下临华渚之祥而生。

✦ You read 天文部·雷电虹霓

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.