shí sān jīng
十三经
yì jīng shū jīng shī jīng chūn qiū lǐ jì lún yǔ xiào jīng ěr yǎ zuǒ zhuàn gōng yáng liáng zhōu lǐ yí lǐ
易经、书经、诗经、春秋、礼记、论语、孝经、尔雅、左传、公羊、梁、周礼、仪礼。
fú xī shǐ zé lóng mǎ zuò yì shén nóng shǐ jí qí fāng liè wéi bā guà dì wáng wèi chuán guó zhī bǎo
伏羲始则龙马作易,神农始即其方列为八卦,帝王为传国之宝。
sān yì
三易
xià yì lián shān qí guà shǒu gèn
夏易《连山》,其卦首艮;
shāng yì guī cáng qí guà shǒu kūn
商易《归藏》,其卦首坤;
zhōu yì shǒu gàn
《周易》首干。
fú xī dìng guà míng wén wáng wèi tuàn cí zhōu gōng wèi yáo cí kǒng zǐ wèi shí yì ér yì dào shǐ bèi
伏羲定卦名,文王为彖辞,周公为爻辞,孔子为《十翼》,而易道始备。
shí yì
十翼
kǒng zǐ zuò shí yì shàng tuàn chuán yī xià tuàn chuán èr shàng yáo chuán sān xià yáo chuán sì wén yán wǔ shàng xì cí liù xià xì cí qī shuō guà bā xù guà jiǔ zá guà shí
孔子作《十翼》:上《彖传》一,下《彖传》二,上《爻传》三,下《爻传》四,《文言》五,上《系辞》六,下《系辞》七,《说卦》八,《序卦》九,《杂卦》十。
luò shū
洛书
fú xī shǐ zé yuán guī wèi luò shū shén nóng yīn zhī shǐ zhì shì huáng dì yīn zhī shǐ zhì bo
伏羲始则元龟为“洛书”,神农因之始制筮,黄帝因之始制卜。
hé tú
河图
xī wǔ kù huǒ gǔ hé tú shǐ wú chuán
昔武库火,古“河图”始无传。
jīn wù yǐ luò shū wèi hé tú yǐ mǎng shí guī wén wèi luò shū
今误以“洛书”为“河图”,以莽时龟文为“洛书”。
shāng jù zi mù shǐ shòu yì yú kǒng zǐ
商瞿子木始受《易》于孔子。
qín shī shuō guà sān piān hé nèi nǚ zǐ shǐ de zhī
秦失《说卦》三篇,河内女子始得之。
hóng fàn jiǔ chóu
洪范九畴
tiān xī yǔ hóng fàn jiǔ chóu
天锡禹《洪范》九畴。
chū yī yuē wǔ xíng cì èr yuē jìng yòng wǔ shì cì sān yuē nóng yòng bā zhèng cì sì yuē xié yòng wǔ jì cì wǔ yuē jiàn yòng huáng jí cì liù rì yòu yòng sān dé cì qī rì míng yòng jī yí cì bā yuē niàn yòng shù zhēng cì jiǔ yuē xiàng yòng wǔ fú wēi yòng liù jí
初一曰五行,次二曰敬用五事,次三曰农用八政,次四曰协用五纪,次五曰建用皇极,次六日又用三德,次七日明用稽疑,次八曰念用庶征,次九曰向用五福,威用六极。
wǔ xíng
五行
yī yuē shuǐ èr yuē huǒ sān yuē mù sì yuē jīn wǔ yuē tǔ
一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土。
shuǐ yuē rùn xià huǒ yuē yán shàng mù yuē qū zhí jīn yuē cóng gé tǔ yuán jià sè
水曰润下,火曰炎上,木曰曲直,金曰从革,土爰稼穑。
rùn xià zuò xián yán shàng zuò kǔ qū zhí zuò suān cóng gé zuò xīn jià sè zuò gān
润下产生咸味,炎上产生苦味,曲直产生酸味,从革产生辛味,稼穑产生甜味。
wǔ shì
五事
yī yuē mào èr yuē yán sān yuē shì sì yuē tīng wǔ yuē sī
一曰貌,二曰言,三曰视,四曰听,五曰思。
mào yuē gōng yán yuē cóng shì yuē míng tīng yuē cōng sī yuē ruì
容貌要恭敬,言语要顺从,观察要清楚,听闻要敏锐,思考要通达。
gōng zuò sù cóng zuò yì míng zuò zhé cōng zuò móu ruì zuò shèng
恭作肃,从作乂,明作哲,聪作谋,睿作圣。
bā zhèng
八政
yī yuē shí èr yuē huò sān yuē sì sì yuē sī kōng wǔ yuē sī tú liù yuē sī guān qī yuē bīn bā yuē shī
一曰食,二曰货,三曰祀,四曰司空,五曰司徒,六曰司冠,七曰宾,八曰师。
wǔ jì
五纪
yī yuē suì èr yuē yuè sān yuē rì sì yuē xīng chén wǔ yuē lì shǔ
一曰岁,二曰月,三曰日,四曰星辰,五曰历数。
sān dé
三德
yī yuē zhèng zhí èr yuē gāng kè sān yuē róu kè
一曰正直,二曰刚克,三曰柔克。
píng kāng zhèng zhí jiāng fú you gāng kè xiè yǒu róu kè
平康正直,疆弗友刚克,燮友柔克;
chén qián gāng kè gāo míng róu kè
沉潜刚克,高明柔克。
jī yí
稽疑
jī yí jiàn zé lì bǔ shì rén nǎi mìng bǔ shì
稽疑建择立卜筮人,乃命卜筮。
yuē yǔ qí zhào wèi shuǐ yuē jì qí zhào wèi huǒ yuē méng qí zhào wèi mù yuē yì qí zhào wèi jīn yuē kè qí zhào wèi tǔ yuē zhēn nèi guà wèi zhēn yuē huǐ wài guà wèi huǐ
曰雨(其兆为水),曰霁(其兆为火),曰蒙(其兆为木),曰驿(其兆为金),曰克(其兆为土),曰贞(内卦为贞),曰悔(外卦为悔)。
shù zhēng
庶征
yuē yǔ yuē yáng yuē yù yuē hán yuē fēng yuē shí
曰雨、曰旸、曰燠、曰寒、曰风、曰时。
wǔ zhě lái bèi gè yǐ qí xù zhù shì fán wú
五者来备,各以其叙,庶事蕃芜。
yī jí bèi xiōng yī jí wú xiōng
一、极备凶,一、极无凶。
yuē xiū zhēng yuē sù shí yǔ ruò
曰休征,曰肃,时雨若;
yuē yì shí yáng ruò
曰乂,时旸若;
yuē zhé shí yù ruò
曰哲,时燠若;
yuē móu shí hán ruò
君主有谋略,寒冷就会按时到来;
yuē shèng shí fēng ruò
君主圣明,风就会适时吹拂。
yuē jiù zhēng yuē kuáng héng yǔ ruò
曰咎征,曰狂,恒雨若;
yuē jiàn héng yáng ruò
曰僭,恒旸若;
yuē yù héng yù ruò
曰豫,恒燠若;
yuē jí héng hán ruò
曰急,恒寒若;
yuē méng héng fēng ruò
曰蒙,恒风若。
wǔ fú
五福
yī yuē shòu èr yuē fù sān yuē kāng níng sì yuē yōu hǎo dé wǔ yuē kǎo zhōng mìng
一曰寿,二曰富,三曰康宁,四曰攸好德,五曰考终命。
liù jí
六极
yī yuē xiōng duǎn shé èr yuē jí sān yuē yōu sì yuē pín wǔ yuē è liù yuē ruò
一曰凶短折,二曰疾,三曰忧,四曰贫,五曰恶,六曰弱。
sān fén wǔ diǎn
三坟五典
sān huáng zhī shū yuē sān fén wǔ dì zhī shū yuē wǔ diǎn
三皇之书曰《三坟》,五帝之书曰《五典》。
bào pǔ zǐ yún wǔ diǎn wèi shēng huáng sān fén wèi jīn yù
《抱朴子》云:《五典》为笙簧,《三坟》为金玉。
shǎo hào zhuān xū gāo xīn táng yú zhī shū wèi zhī wǔ diǎn
少昊、颛顼、高辛、唐、虞之书谓之《五典》。
fén dà yě
坟,大也。
sān fén zhě shān fén qì fén xíng fén yě
三坟者,山坟、气坟、形坟也。
shān fén yán jūn chén mín wù yīn yáng bīng xiàng
山坟,言君臣、民物、阴阳、兵象。
qì fén yán guī cáng fā dòng cháng yù shēng shā
气坟,言归藏、发动、长育、生杀。
xíng fén yán tiān dì rì yuè shān chuān yún qì jí fú xī shén nóng huáng dì zhī shū
形坟,言天地,日月、山川、云气,即伏羲、神农、黄帝之书。
jiǔ qiū bā suǒ
九丘八索
jiǔ zhōu zhī zhì yuē jiǔ qiū bā guà zhī shuō yuē bā suǒ
九州之志曰《九丘》,八卦之说曰《八索》。
jīn jiǎn yù zì
金简玉字
dà yǔ dēng wǎn wěi shān fā shí kuì de jīn jiǎn yù zì zhī shū yán zhì shuǐ zhī yào zhōu xíng tiān xià
大禹登宛委山,发石匮,得金简玉字之书,言治水之要,周行天下。
bó yì jì zhī wèi shān hǎi jīng
伯益记之为《山海经》。
liù yì
六义
shī jīng yǒu liù yì yī yuē fēng èr yuē fù sān yuē bǐ sì yuē xìng wǔ yuē yā liù yuē sòng
《诗经》有六义,一曰风,二曰赋,三曰比,四曰兴,五曰雅,六曰颂。
shī jīng chuán
诗经传
bo shāng shǐ xù shī
卜商始序《诗》。
yuán gù zuò chuán wèi qí shī
辕固作传为齐诗。
shēn gōng zuò xùn gǔ wèi lǔ shī fú qiū bó shòu
申公作训诂为鲁诗,浮丘伯授。
máo cháng zuò gù xun wèi máo shī máo hēng shòu
毛苌作故训为毛诗,毛亨授。
wǔ shǐ
五始
chūn qiū yì yǒu wǔ shǐ yuán zhě qì zhī shǐ chūn zhě shí zhī shǐ wáng zhě shòu mìng zhī shǐ zhēng yuè zhě zhèng jiào zhī shǐ gōng jí wèi zhě yǒu guó zhī shǐ
《春秋》义有五始,元者气之始,春者时之始,王者受命之始,正月者政教之始,公即位者有国之始。
sān chuán
三传
zuǒ zhuàn yàn ér fù qí shī yě wū
《左传》艳而富,其失也诬。
gōng yáng biàn ér cái qí shī yě sú
《公羊》辨而裁,其失也俗。
liáng qīng ér wǎn qí shī yě duǎn
《梁》清而婉,其失也短。
èr dài
二戴
hàn xuān dì shí dōng hǎi hòu cāng shàn shuō lǐ yú qǔ tái diàn zhuàn lǐ yī bǎi bā shí piān yuē hòu shì qǔ tái jì
汉宣帝时,东海后仓善说《礼》于曲台殿,撰《礼》一百八十篇,曰《后氏曲台记》。
hòu cāng chuán yú liáng guó
后仓传于梁国。
dài dé jí dé cóng zǐ shèng nǎi shān hòu shì jì wéi bā shí wǔ piān míng dà dài lǐ
戴德及德从子圣,乃删后氏记为八十五篇,名《大戴礼》;
shèng yòu shān dà dài lǐ wèi sì shí liù piān wèi xiǎo dài lǐ
圣又删《大戴礼》为四十六篇,为《小戴礼》。
qí hòu zhū rú yòu jiā yuè lìng míng táng wèi lè jì sān piān wèi sì shí jiǔ piān zé jīn zhī lǐ jì yě
其后诸儒又加月令、明堂位、乐记三篇,为四十九篇,则今之《礼记》也。
máo shī
毛诗
xún qīng shòu hàn rén lǔ guó máo hēng zuò xùn gǔ chuán yǐ shòu zhào guó máo cháng
荀卿授汉人鲁国毛亨作训诂传以授赵国毛苌。
shí rén yǐ hēng wèi dà máo gōng cháng wèi xiǎo máo gōng yǐ èr gōng suǒ chuán gù míng máo shī
时人以亨为大毛公,苌为小毛公,以二公所传,故名《毛诗》。
jí zhǒng zhōu shū
汲冢周书
shù xī chuán jìn tài kāng èr nián jí xiàn rén dào fā ān xī wáng zhǒng de zhú shū shù shí chē kē dǒu wén zì zá xiě jīng shū
《束皙传》:晋太康二年,汲县人盗发安厘王冢,得竹书数十车,蝌蚪文字杂写经书。
xī wèi zhù zuò suí yí fēn xī jiē yǒu kǎo zhèng yuē jí zhǒng zhōu shū
皙为著作,随宜分析,皆有考证,曰“汲冢周书”。
lè jì
乐记
hàn wén dì shǐ de dòu gōng suǒ xiàn zhōu gōng dà sī lè zhāng hé jiān xiàn wáng yǔ máo shēng cǎi zuò lè jì
汉文帝始得窦公所献周公大司乐章,河间献王与毛生采作《乐记》。
qī shū
漆书
dù lín yú xi chuān de qī shū gǔ wén shàng shū yī juàn
杜林于西川得漆书古文《尚书》一卷。
wèi hóng xú xún lái xué lín shòu yú èr zi hòu suì de chuán
卫宏、徐巡来学,林授于二子,后遂得传。
bì jīng
壁经
lǔ gōng wáng huài kǒng zǐ gù zhái yù yǐ wèi gōng wén bì zhōng qín sè sī zhú zhī shēng de gǔ wén shàng shū
鲁公王坏孔子故宅,欲以为宫,闻壁中琴瑟丝竹之声,得古文《尚书》。
wǔ dì nǎi zhào kǒng ān guó jiào dìng qí shū
武帝乃诏孔安国较定其书。
duàn shū
断书
kǒng zǐ duàn shū bǎi piān lǔ gōng wáng shǐ de kǒng shèng suǒ cáng yú bì dìng wǔ shí jiǔ piān fú shēng chēng wéi shàng shū
孔子断书百篇,鲁恭王始得孔胜所藏于壁,定五十九篇,伏生称为《尚书》。
shí jīng
石经
hàn líng dì xī píng sì nián cài yōng yǔ dà shǐ lìng dān biāo děng zhèng dìng wǔ jīng kān shí wèi zhī shí běn wǔ jīng
汉灵帝熹平四年,蔡邕与大史令单彪等,正定五经,刊石,谓之石本五经。
héng yáng wáng jūn shǐ xì shū wèi jīn xiāng wǔ jīng
衡阳王钧始细书,为巾箱五经。
jí zhù
集注
yì jīng chéng zhù zhū zhù
《易经》程注、朱注。
shī jīng zhū zhù
《诗经》朱注。
shū jīng zhū xī xù cài chén zhù
《书经》朱熹婿蔡沉注。
chūn qiū jīn cóng hú chuán
《春秋》今从胡传。
lǐ jì chén hào zhù
《礼记》陈皓注。
hào zì qīng lián yǐ qí qǔ zài jiào gù bù rù kǒng miào
皓字青莲,以其娶再醮,故不入孔庙。
wǔ jīng qī shū
武经七书
sūn zi wú zǐ wèi liáo zi sī mǎ bīng fǎ lǐ jìng sān lüè liù tāo
孙子、吴子、尉缭子、司马兵法、李靖、三略、六韬。
jí qū áo yá
佶屈聱牙
hán yù jìn xué jiě yuē zhōu gào yīn pán jí qū áo yá
韩愈《进学解》曰:“周诰殷盘,佶屈聱牙;
chūn qiū jǐn yán
《春秋》谨严;
zuǒ shì fú kuā
左氏浮夸;
yì qí ér fǎ
《易》奇而法;
shī zhèng ér pā
《诗》正而葩。
rù shǐ cāo gē
入室操戈
zhèng xuán chuán rèn chéng hé xiū hǎo gōng yáng xué zhe gōng yáng mò shǒu zuǒ shì gāo máng liáng fèi jí zhèng xuán nǎi fā mò shǒu zhēn gāo máng qǐ fèi jí
《郑玄传》:任城何休好《公羊》学,着《公羊墨守》、《左氏膏盲》、《梁废疾》郑玄乃发《墨守》,针《膏盲》,起《废疾》。
xiū jiàn ér tàn yuē kāng chéng rù wú shì cāo wú gē ér fá wú hu
休见而叹曰:“康成入吾室,操吾戈,而伐吾乎?
èr shí yī shǐ
二十一史
sī mǎ qiān shǐ jì bān gù qián hàn shū fàn yè hòu hàn shū chén shòu sān guó zhì táng tài zōng jìn shū shěn yuē sòng shū xiāo zǐ xiǎn nán qí shū yáo sī lián liáng shū chén shū wèi shōu běi wèi shū lǐ bǎi yào běi qí shū líng hú dé fēn hòu zhōu shū lǐ yán shòu nán shǐ sòng qí liáng chén běi shǐ wèi qí zhōu duò wèi zhēng suí shū sòng qí ōu yáng xiū táng shū ōu yáng xiū wǔ dài shǐ tuì tuì sòng shǐ liáo shǐ jīn shǐ sòng lián yuán shǐ
司马迁《史记》、班固《前汉书》、范晔《后汉书》陈寿《三国志》、唐太宗《晋书》、沈约《宋书》、萧子显《南齐书》、姚思廉《梁书》、《陈书》、魏收《北魏书》、李百药《北齐书》、令狐德芬《后周书》、李延寿《南史》(宋、齐、梁、陈)、《北史》(魏、齐、周、隋)、魏征《隋书》、宋祁、欧阳修《唐书》、欧阳修《五代史》、脱脱《宋史》、《辽史》、《金史》、宋濂《元史》。
hài shǐ
亥豕
zi xià jiàn dú shǐ zhě yuē jìn shī fá qín sān shǐ dù hé
子夏见读史者曰:“晋师伐秦,三豕渡河。
zi xià yuē fēi yě jǐ hài dù hé ěr
”子夏曰:“非也,己亥渡河耳。
wèn zhī lǔ shǐ guǒ rán
”问之鲁史,果然。
wú yī zì liáo cǎo
无一字潦草
sī mǎ wēn gōng zuò zī zhì tōng jiàn cǎo gǎo shù qiān yú juǎn diān dǎo tú mǒ wú yī zì liáo cǎo
司马温公作《资治通鉴》,草稿数千余卷,颠倒涂抹,无一字潦草。
qí xíng jǐ zhī dù gài rú cǐ
其行己之度,盖如此。
piáo shǐ
瓢史
liáng yǒu sēng nán dù jī yī hú lú yǒu hàn bān zhòng jiān hàn shū cǎo gǎo xuān chéng tài zōng xiāo chēn de zhī wèi zhī piáo shǐ
梁有僧,南渡赍一葫芦,有汉班仲坚《汉书》草稿,宣城太宗萧琛得之,谓之瓢史。
jí huài jǐ zuò
即坏己作
chén shòu hào xué shàn zhù shù
陈寿好学,善著述。
shǎo shì shǔ chú zhù zuò láng zhuàn sān guó zhì
少仕蜀,除著作郎,撰《三国志》。
dāng shí xià hóu chén děng duō yù zuò wèi shū jiàn shòu suǒ zhe jí huài jǐ zuò
当时夏侯湛等多欲作《魏书》,见寿所着,即坏己作。
tàn qí yǔ xué
探奇禹穴
tài shǐ gōng yuē qiān èr shí sì nán yóu jiāng huái shàng kuài jī tàn yǔ xué kuī jiǔ yí fú yú yuán xiāng
太史公曰:迁二十四南游江、淮,上会稽,探禹穴,窥九疑,浮于沅、湘;
shè wèn sì jiǎng yè qí lǔ zhī dōu guān kǒng zǐ zhī yí fēng guò liáng chu yǐ guī nǎi shí shì zhī shū zuò shǐ jì
涉汶、泗,讲业齐,鲁之都,观孔子之遗风,过梁、楚以归,乃石室之书作《史记》。
zhū zǐ
诸子
yǒu yī bǎi bā shí jiǔ jiā gù yuē bǎi jiā
有一百八十九家故曰百家。
shí lè dú shǐ
石勒读史
shí lè mù bù zhī shū shǐ rén dú shǐ wén lì yì jī qǐng lì liù guó hòu yuē cǐ fǎ dāng shī hé yǐ yǒu tiān xià
石勒目不知书,使人读史,闻郦食其请立六国后,曰:“此法当失,何以有天下!
jí wén liú hòu jiàn nǎi yuē lài yǒu cǐ ěr
”及闻留侯谏,乃曰:“赖有此耳!
xiū táng shū
修唐书
sòng qí xiū táng shū dà xuě tiān yì mù rán chuán zhú yōng lú huǒ zhū qiè huán shì
宋祁修《唐书》,大雪、添帟幕,燃椽烛,拥炉火,诸妾环侍。
fāng cǎo yī chuán wèi wán gù shì jī yuē ruò bèi xiàng jiàn zhǔ rén yǒu rú shì fǒu
方草一传未完,顾侍姬曰:“若辈向见主人有如是否?
yī rén lái zì zōng shì yuē wǒ tài wèi yù cǐ tiān qì zhǐ shì yōng lú xià mù mìng gē wǔ jiān yǐ zá jù yǐn mǎn dà zuì ér yǐ
”一人来自宗室,曰:“我太尉遇此天气,只是拥炉,下幕命歌舞,间以杂剧,引满大醉而已。
qí yuē zì bù è
”祁曰:“自不恶。
nǎi gé bǐ yǎn juàn qǐ suì yǐn jiǔ dá dàn
”乃阁笔掩卷起,遂饮酒达旦。
xià jiǔ wù
下酒物
sū zǐ měi háo fàng hǎo yǐn zài wài jiù dù qí gōng jiā měi xī dú shū yǐ yī dǒu jiǔ wèi lǜ
苏子美豪放好饮,在外舅杜祁公家,每夕读书,以一斗酒为率。
gōng mì chān zhī sū dú hàn shū zhāng liáng chuán yǔ kè jū jī qín huáng dì fǔ àn yuē xī hu jī zhī bù zhōng
公密觇之,苏读《汉书·张良传》“与客狙击秦皇帝”,抚案曰:“惜乎击之不中!
suì mǎn yǐn yī dà bái
”遂满饮一大白。
yòu dú zhì liáng yuē shǐ chén qǐ xià pī yǔ shàng huì yú liú cǐ tiān yǐ chén cì bì xià yòu fǔ àn yuē jūn chén xiāng de nán yù rú cǐ
又读至“良曰:始臣起下邳,与上会于留,此天以臣赐陛下”,又抚案曰:“君臣相得,难遇如此!
fù jǔ yī dà bái
”复举一大白。
gōng xiào yuē yǒu rú cǐ xià jiǔ wù yī dòu bù zú duō yě
公笑曰:“有如此下酒物,一斗不足多也!
xiū shǐ rén
修史人
li zhì gāng xiū guó shǐ zhǐ fú shì rén yī jīn zì chēng xiū shǐ rén li zhì gāng
李至刚修国史,只服士人衣巾,自称“修史人李至刚”。
guǎn zhōng zhū gōng wén zhī dà xiào hū wèi xiū sǐ rén li zhì gāng
馆中诸公闻之,大笑,呼为“羞死人李至刚”。
qī shí èr rén chuán
七十二人传
kǒng ān guó zhuàn kǒng zǐ dì zǐ qī shí èr rén
孔安国撰孔子弟子,七十二人。
liú xiàng zhuàn liè xiān chuán qī shí èr rén
刘向撰《列仙传》,七十二人。
huáng fǔ shì ān zhuàn gāo shì chuán yì qī shí èr rén
皇甫士安撰《高士传》,亦七十二人。
chén zhǎng wén zhuàn qí jiù yì qī shí èr rén
陈长文撰《耆旧》,亦七十二人。
suǒ mǐ zuò chuán
索米作传
chén shòu cháng wèi zhū gě wǔ hòu shū zuǒ shòu tà bǎi xià
陈寿尝为诸葛武侯书佐,受挞百下;
qí fù yì wèi wǔ hòu suǒ kūn gù shǔ zhì duō wū wǎng
其父亦为武侯所髡,故《蜀志》多诬罔。
yòu dīng dīng yí yǒu shèng míng yú wèi shòu wèi qí zǐ yuē kě mì qiān hú mǐ jiàn yǔ dāng wèi zūn gōng zuò yī jiā chuán
又丁※、丁仪有盛名于魏,寿谓其子曰:“可觅千斛米见与,当为尊公作一佳传。
dīng bù yǔ jìng bù wéi lì zhuàn
”丁不与,竟不为立传。
léi zhèn jǐ
雷震几
chén zi jìng zuò tōng jiàn xù biān shū sòng tài zǔ fèi zhōu zhǔ wèi zhèng wáng
陈子𣐕作《通鉴续编》,书宋太祖废周主为郑王。
léi hū zhèn qí jǐ chén lì shēng yuē lǎo tiān biàn dǎ zhé chén zi jìng zhī bì yì bù huàn yǐ
雷忽震其几,陈厉声曰:“老天便打折陈子𣐕之臂,亦不换矣!
zhí shū fāng tóu
直书枋头
sūn shèng zuò jìn chūn qiū zhí shū shí shì
孙盛作《晋春秋》,直书时事。
huán wēn jiàn zhī nù wèi shèng zǐ yuē fāng tóu chéng wèi shī lì hé zhì nǎi rú zūn gōng suǒ yán
桓温见之,怒谓盛子曰:“枋头诚为失利,何至乃如尊公所言!
ruò cǐ shǐ suì xíng zì shì guān jūn mén hù shì
若此史遂行,自是关君门户事。
qí zi jù bài xiè qǐng gǎi zhī
”其子遽拜谢,请改之。
shí shèng nián lǎo jiā jū xìng yù biàn jí
时盛年老家居,性愈卞急。
zhū zǐ nǎi gòng hào qì qǐ sǎng qǐng wèi bǎi kǒu jì
诸子乃共号泣稽颡,请为百口计。
shèng dà nù bù xǔ
盛大怒,不许。
zhū zǐ suì sī gǎi zhī
诸子遂私改之。
wèi jì lì zǔ
为妓詈祖
ōu yáng yǒng shū wèi tuī guān shí nì yī jì wèi qián wéi yǎn suǒ chí yǒng shū hèn zhī hòu zuò wǔ dài shǐ nǎi wū qí zǔ wǔ sù wáng zhòng liǎn mín yuàn
欧阳永叔为推官时昵一妓,为钱惟演所持,永叔恨之,后作《五代史》,乃诬其祖武肃王重敛民怨。
yá zì zhī xì lěi jí xiān rén xián zhě shàng yì bù miǎn
睚眦之隙,累及先人,贤者尚亦不免。
xīn shǐ
心史
zhèng suǒ nán zuò xīn shǐ chǒu yuán sī sòng yǐ tiě hán zhòng kuì chén zhī gǔ wú yuān jǐng
郑所南作《心史》,丑元思宋,以铁函重匮沉之古吴眢井。
zhì míng cháo chóng zhēn wù yín fán sān bǎi wǔ shí liù nián ér cǐ shū shǐ chū
至明朝崇祯戊寅凡三百五十六年,而此书始出。
míng bù gù xíng pì
明不顾刑辟
sūn kě zhī yuē wèi shǐ guān zhě míng bù gù xíng pì yōu bú jiàn guǐ guài ruò gěng bì yú qí jiān qí shū kě shāo yě
孙可之曰:“为史官者,明不顾刑辟,幽不见鬼怪,若梗避于其间,其书可烧也。
wǔ dài shǐ hán tōng wú chuán
五代史韩通无传
sū zǐ zhān wèn ōu yáng xiū yuē wǔ dài shǐ kě chuán hòu yě hu
苏子瞻问欧阳修曰:“五代史可传后也乎?
gōng yuē xiū qiè yú cǐ yǒu shàn shàn è è zhī zhì
”公曰:“修窃于此有善善恶恶之志。
zi zhān yuē hán tōng wú chuán wū de wéi shàn shàn è wū hū
”子瞻曰:“韩通无传,乌得为善善恶恶乎?
gōng mò rán
”公默然。
zhào dùn shì jūn
赵盾弑君
zhào chuān shì líng gōng xuān zi wèi chū jìng ér fù
赵穿弑灵公,宣子未出境而复。
tài shǐ shū yuē zhào dùn shì qí jūn
太史书曰:“赵盾弑其君。
xuān zǐ yuē bù rán
”宣子曰:“不然。
duì yuē zi wèi zhèng qīng wáng bù yuè jìng fǎn bù tǎo zéi fēi zǐ ér shuí
”对曰:“子为正卿,亡不越境,反不讨贼,非子而谁?
kǒng zǐ yuē dǒng hú gǔ zhī liáng shǐ yě shū fǎ bù yǐn
”孔子曰:“董狐,古之良史也,书法不隐。
shǐ píng
史评
jìn shū nán běi shǐ jiù táng shū bài guān xiǎo shuō yě
《晋书》、《南北史》、《旧唐书》,稗官小说也。
xīn táng shū yàn gǔ shū yě
《新唐书》,赝古书也。
wǔ dài shǐ xué jiū shǐ lùn yě
《五代史》,学究史论也。
sòng yuán shǐ làn cháo bào yě
宋元史,烂朝报也。
yǔ qí wèi xīn shū zhī jiǎn bù ruò wèi nán běi shǐ zhī fán
与其为新书之简,不若为《南北史》之繁;
yǔ qí wèi sòng shǐ zhī fán bù ruò wèi liáo shǐ zhī jiǎn
与其为《宋史》之繁,不若为《辽史》之简。