夜航船 · 张岱 · Chapter 73 of 131

文学部·诗词

PinyinModern Translation
Size

dài xī rú wèi cháng duǎn jù shī hàn wǔ dì shǐ wèi lián jù shī cáo zhí shǐ wèi jué jù shī chén qī shǐ wèi lǜ shī

代羲如为长短句诗,汉武帝始为联句诗,曹植始为绝句诗,沉期始为律诗。

shùn shǐ wèi sì yán

舜始为四言。

hàn táng shān fū rén shǐ wèi sān yán shī

汉唐山夫人始为三言诗。

méi chéng shí jiǔ shǒu shǐ wèi wǔ yán shī

枚乘十九首始为五言诗。

táng shǐ wèi pái jù sòng shǐ wèi jí jù

唐始为排句,宋始为集句。

yán yán nián xiè yuán huī shǐ chàng hè yuán wēi zhī lǐ bái shǐ chàng hè cì yùn yán lǔ gōng shǐ yā yùn

颜延年、谢元晖始唱和,元微之、李白始唱和次韵,颜鲁公始押韵。

sòng zhōu yóng shǐ wèi sì shēng qiē yùn yòu chén yuē sì shēng pǔ xià hóu gāi sì shēng yùn lüè táng sūn shǐ jí wèi táng yùn

宋周颙始为四声切韵(又沉约《四声谱》、夏侯该《四声韵略》),唐孙始集为《唐韵》。

wèi sūn yán shǐ wèi fǎn qiè zì běn xī yù èr hé yīn rú bù kě wèi pǒ ér yǐ wèi ěr zhī lèi sēng shǒu wēn shǐ wèi sān shí èr zì mǔ

魏孙炎始为反切字(本西域二合音,如“不可”为“叵”,“而已”为“耳”之类)僧守温始为三十二字母。

yuè fǔ

乐府

hàn wǔ dì shǐ jiāo miào yàn shè xián zhe wèi piān zhāng wú zǒng zhòng tǐ

汉武帝始郊庙燕射,咸着为篇章,无总众体。

zhì yuè fǔ běn sāo jiǔ gē zhāo hún

制乐府,本《骚》、《九歌》、《招魂》。

li yán nián shǐ zào yuè fǔ xīn shēng èr shí bā jiě běn hú qū zào gǔ wèi zhāng wèi jìn yǐ lái jiē wèi jiě

李延年始造乐府新声二十八解(本胡曲造),古为章,魏晋以来皆为解。

táng shǐ biàn yuè fǔ wèi cí diào sòng shǐ biàn cí diào wèi cháng duǎn piān

唐始变乐府为词调,宋始变词调为长短篇。

jìn xún xù shǐ wèi qīng shāng sān diào běn zhōu fáng zhōng wèi píng diào qīng diào sè diào

晋荀勖始为清商三调,本周房中为平调、清调、瑟调。

hàn fáng zhōng wèi chu diào

汉房中为楚调。

yòu cè diào shēng yú qīng diào zǒng wèi xiāng hè diào

又侧调生于清调,总为相和调。

qīng shāng chuán jiāng zuǒ wèi liáng sòng xīn shēng shǐ shàng cí wèi gē cí hàn shí dàn yǒu qí yīn ěr

清商传江左,为梁宋新声,始尚辞(谓歌辞汉时但有其音耳。

yí yī nà hé zhī lèi zé shēng yě

夷、伊、那、何之类则声也)。

dà qū yǒu yàn zài qū qián yǒu qū yǒu luàn zài qū hòu

大曲有艳(在曲前),有趋有乱(在曲后)。

suí yáng dì shǐ yǐ shēng mìng cí huò yún qǐ yú táng zhī jì shì

隋炀帝始倚声命辞(或云起于唐之季世。

wáng yá shǐ qǔ zhōng tián cí yī yún zhāng mì rán liù cháo yǐ yǒu zhī

王涯始曲中填辞一云张泌,然六朝已有之)。

lǐ bái shǐ wèi xiǎo cí

李白始为小辞。

shī tǐ

诗体

yán cāng láng yún shī tǐ shǐ yú guó fēng sān sòng èr yǎ liú wèi lí sāo gǔ lè gǔ xuǎn shí jiǔ shǒu

严沧浪云:诗体始于国风、三颂、二雅,流为《离骚》,古乐古选(十九首)。

hòu yǒu jiàn ān tǐ hàn wàn nián cáo shì fù zǐ jí yè zhōng qī cái zǐ zhī shī huáng chū tǐ wèi nián hào

后有建安体(汉万年曹氏父子及邺中七才子之诗)、黄初体(魏年号,

yǔ jiàn ān xiāng jiē

与建安相接,

qí tǐ yī yě zhèng shǐ tǐ wèi nián hào

其体一也、正始体魏年号,

jī yuán zhū gōng zhī shī tài kāng tǐ jìn nián hào

嵇、阮诸公之诗)、太康体(晋年号,

zuǒ sī pān yuè èr zhāng èr lù zhī shī yuán jiā tǐ sòng nián hào

左思、潘岳、二张、二陆之诗)、元嘉体(宋年号,

yán bào xiè zhū gōng zhī shī yǒng míng tǐ qí nián hào

颜、鲍、谢诸公之诗)、永明体(齐年号,

qí zhū gōng zhī shī qí liáng tǐ tōng liǎng cháo ér yán zhī

齐诸公之诗)、齐梁体(通两朝而言之。

dù yún kǒng yǔ qí liáng zuò hòu chén nán běi cháo tǐ tōng wèi zhōu ér yán zhī

杜云:“恐与齐梁作后尘”)、南北朝体(通魏周而言之,

yǔ qí liáng yī tǐ yě chū táng tǐ wèi xí chén duò zhī tǐ shèng táng tǐ kāi yuán tiān bǎo zhī shī zhōng táng tǐ wǎn táng tǐ sòng yuán yòu tǐ huáng shān gǔ sū dōng pō chén hòu shān liú hòu cūn dài shí zhāi zhī shī

与齐梁一体也)、初唐体(谓袭陈隋之体)、盛唐体(开元、天宝之诗)、中唐体、晚唐体、宋元佑体(黄山谷、苏东坡、陈后山、刘后村、戴石斋之诗)。

táng shī pǐn huì

《唐诗品汇》

zǒng lùn yuē lüè ér yán zhī zé yǒu chū táng shèng zhōng wǎn zhī bù tóng

总论曰:略而言之,则有初唐盛中晚之不同。

xiáng ér yán zhī zhēn guàn yǒng huī zhī shí yú shì nán wèi zhēng zhū gōng shāo lí jiù xí wáng bó yáng jiǒng lú zhào lín luò bīn wáng yīn jiā měi lì liú xī yí tíng zhī yǒu guī wéi zhī zuò shàng guān zhāo róng yǒu wǎn mèi zhī zī cǐ chū táng zhī zhì yě

详而言之,贞观、永徽之时,虞世南、魏征诸公稍离旧习,王勃、杨炯、卢照邻、骆宾王因加美丽,刘希夷、庭芝有闺帷之作,上官昭容有婉媚之姿,此初唐之制也。

shén lóng yǐ huán jì kāi yuán chū chén zǐ áng gǔ fēng yǎ zhèng li jù shān qiáo wén zhāng sù lǎo chén quán qī sòng zhī wèn zhī xīn shēng sū tǐng zhāng shuō zhī dà bǐ cǐ chū táng zhī jiàn shèng yě

神龙以还,洎开元初,陈子昂古风雅正,李巨山峤文章宿老,沉佺期、宋之问之新声,苏颋、张说之大笔,此初唐之渐盛也。

kāi yuán tiān bǎo jiān

开元、天宝间,

zé yǒu li hàn lín bái zhī piāo yì

则有李翰林白之飘逸,

dù gōng bù fu zhī chén yù

杜工部甫之沉郁,

mèng xiāng yáng hào rán zhī qīng yǎ

孟襄阳浩然之清雅,

wáng yòu chéng wéi zhī jīng shuǎng

王右丞维之精爽,

chǔ guāng xī zhī zhēn shuài

储光羲之真率,

wáng chāng líng zhī jùn bá

王昌龄之隽拔,

gāo shì cén shēn zhī bēi zhuàng

高适、岑参之悲壮,

li qí cháng jiàn zhī xióng kuài

李颀、常建之雄快,

cǐ shèng táng zhī shèng zhě yě

此盛唐之盛者也。

dà lì zhēn yuán jiān zé yǒu wéi sū zhōu yìng wù zhī dàn yā liú suí zhōu zhǎng qīng zhī xián kuàng qián qǐ láng shì yuán zhī qīng shàn huáng fǔ rǎn céng zhī jìng xiù qín gōng xù zhī shān lín li cóng yī jiā yòu zhī tái gé cǐ zhōng táng zhī zài shèng yě

大历、真元间,则有韦苏州应物之澹雅,刘随州长卿之闲旷,钱起郎士元之清赡,皇甫冉曾之竞秀,秦公绪之山林,李从一嘉佑之台阁,此中唐之再盛也。

xià jì yuán hé zhī jì zé yǒu liǔ yú xī zōng yuán zhī chāo rán fù gǔ hán chāng lí yù zhī bó dà chén xióng

下暨元和之际,则有柳愚溪宗元之超然复古,韩昌黎愈之博大沉雄。

zhāng jí wáng jiàn yuè fǔ de qí gù shí yuán bái xù shì wu dé fēn míng yǔ fu lǐ hè lú tóng zhī guǐ guài mèng jiāo gǔ dǎo zhī shòu hán cǐ wǎn táng zhī biàn yě

张籍、王建乐府得其故实,元、白叙事务得分明,与夫李贺、卢仝之鬼怪,孟郊、贾岛之瘦寒,此晚唐之变也。

jiàng ér kāi yuán yǐ hòu zé yǒu dù mù zhī mù zhī háo zòng wēn fēi qīng tíng yún zhī qǐ mí li yì shān shāng yǐn zhī yǐn pǐ xǔ yòng huì huī zhī duì ǒu tā ruò liú cāng mǎ dài li pín lǐ qún yù cǐ wǎn táng biàn tài zhī jí yǐ

降而开元以后,则有杜牧之牧之豪纵,温飞卿庭筠之绮靡,李义山商隐之隐癖,许用晦晖之对偶,他若刘沧、马戴、李频、李群玉,此晚唐变态之极矣。

shī píng

诗评

áo táo sūn píng wèi wǔ dì rú yōu yàn lǎo jiàng qì yùn chén xióng

敖陶孙评:魏武帝如幽燕老将,气韵沉雄。

cáo zi jiàn rú sān hé shào nián fēng liú zì shǎng

曹子建如三河少年,风流自赏。

bào míng yuǎn rú jī yīng dú chū qí jiǎo wú qián

鲍明远如饥鹰独出,奇矫无前。

xiè kāng lè rú dōng hǎi yáng fān fēng rì liú lì

谢康乐如东海扬帆,风日流丽。

táo péng zé rú jiàng yún zài xiāo shū juàn zì rú

陶彭泽如绛云在霄,舒卷自如。

wáng yòu chéng rú qiū shuǐ fú qú yǐ fēng zì xiào

王右丞如秋水芙蕖,倚风自笑。

wéi sū zhōu rú yuán kè dú jiǎn àn hé yīn huī

韦苏州如园客独茧,暗合音徽。

mèng hào rán rú dòng tíng shǐ bō mù yè wēi tuō

孟浩然如洞庭始波,木叶微脱。

dù mù zhī rú tóng wǎ zǒu pō jùn mǎ zhù pō

杜牧之如铜瓦走坡,骏马注坡。

bái lè tiān rú shān dōng fù lǎo kè nóng sāng yán yán zhuó shí

白乐天如山东父老课农桑,言言着实。

yuán wēi zhī rú li guī nián shuō tiān bǎo yí shì mào cuì ér shén bù shāng

元微之如李龟年说天宝遗事,貌悴而神不伤。

liú mèng de rú lòu bīng diāo qióng liú guāng zì zhào

刘梦得如镂冰雕琼,流光自照。

li tài bái rú liú ān jī quǎn yí xiǎng bái yún hé qí guī cún huǎng wú dìng chǔ

李太白如刘安鸡犬,遗响白云,核其归存,恍无定处。

hán tuì zhī rú náng shā bèi shuǐ wéi hán xìn dú néng

韩退之如囊沙背水,惟韩信独能。

li zhǎng jí rú wǔ dì shí lù pán wú bǔ duō yù

李长吉如武帝食露盘,无补多欲。

mèng dōng yě rú mái quán duàn jiàn wò hè hán sōng

孟东野如埋泉断剑,卧壑寒松。

zhāng jí rú yōu gōng háng xiāng yǐn chóu xiàn zhì shí yǒu huī qì

张籍如优工行乡,饮酬献秩,时有诙气。

liǔ zi hòu rú gāo qiū dú tiào jì wǎn gū chuī

柳子厚如高秋独眺,霁晚孤吹。

li yì shān rú bǎi bǎo liú sū qiān sī tiě wǎng qǐ mì guī yán yào fēi shì yòng

李义山如百宝流苏,千丝铁网,绮密瓌妍,要非适用。

běn cháo sū dōng pō rú qū zhù tiān huáng dào lián cāng hǎi biàn xuàn bǎi guài zhōng guī hún xióng

本朝苏东坡如屈注天潢,倒连沧海,变眩百怪,终归浑雄。

ōu yáng wén zhōng rú sì hú bā liǎn zhǐ kě shī zhī zōng miào

欧阳文忠如四瑚八琏,止可施之宗庙。

wáng jīng gōng rú shān ài zhuì bīng rù shǔ yào yǐ xiǎn jué wèi gōng

王荆公如邓艾缒兵入蜀,要以险绝为功。

huáng shān gǔ rú táo hóng jǐng zhī zhào rù guān xī lǐ tán xuán ér sōng fēng zhī mèng gù zài

黄山谷如陶弘景祗诏入官,析理谈玄,而松风之梦故在。

méi shèng shù rú guān hé fàng liū shùn xī wú shēng

梅圣俞如关河放溜,瞬息无声。

qín shǎo yóu rú shí nǚ bù chūn zhōng shāng wǎn ruò

秦少游如时女步春,终伤婉弱。

chén hòu shān rú jiǔ gāo dú lì shēn lín gū fāng chōng jì zì yán bù qiú shí shǎng

陈后山如九皋独唳,深林孤芳,冲寂自妍,不求识赏。

hán zǐ cāng rú lí yuán àn lè pái bǐ de lún

韩子苍如梨园按乐,排比得伦。

lǚ jū rén rú sàn shèng ān chán zì néng qí yì

吕居仁如散圣安禅,自能奇逸。

qí tā zuò zhě wèi yì dān chén

其它作者,未易殚陈。

dú táng dù gōng bù rú zhōu gōng zhì zuò hòu shì mò néng nǐ yì

独唐杜工部,如周公制作,后世莫能拟议。

yǔ jué shuǎng jùn ér píng shì wěn tuǒ wéi shǎo wèi sòng rén qū bǐ ěr gù quán lù zhī

语觉爽俊,而评似稳妥,惟少为宋人曲笔耳,故全录之。

kǔ yín

苦吟

mèng hào rán méi máo jǐn luò péi yòu zhì xiù shǒu jiē chuān wáng wéi zé zǒu rù cù wèng jiē kǔ yú yín zhě

孟浩然眉毛尽落,裴佑至袖手皆穿,王维则走入醋瓮,皆苦于吟者。

jǐng jù

警句

yáng huī zhī néng shī tài zōng xiě qí jǐng jù yú yù píng sēng wén yíng wèi yǐ tiān dì hào lù dí bǐ yú jīn ōu xuě pán fāng yǔ cǐ shī shén gǔ xiāng tóu

杨徽之能诗,太宗写其警句于御屏,僧文莹谓以天地浩露涤笔于金瓯雪盘,方与此诗神骨相投。

tuī qiāo

推敲

gǔ dǎo yú jīng shī lǘ bèi de jù niǎo sù chí biān shù sēng qiāo yuè xià mén

贾岛于京师驴背得句:“鸟宿池边树,僧敲月下门。

jì xià qiāo zì yòu yù xià tuī zì jiǎn zhī wèi zì yǐn shǒu zuò tuī qiāo shì

”既下“敲”字,又欲下“推”字,拣之未字,引手作推、敲势。

shí hán yù quán jīng zhào yǐn dǎo bù jué chōng qí qián dǎo

时韩愈权京兆尹,岛不觉冲其前导。

yōng zhì yǐn qián jù dào suǒ yǐ

拥至尹前,具道所以。

yù yuē qiāo zì jiā yǐ

愈曰:“敲字佳矣。

yǔ bìng pèi guī wèi bù yī jiāo

”与并辔归,为布衣交。

bǎi liáng tǐ

柏梁体

qī yán shī shǐ yú hàn bǎi liáng tǐ

七言诗始于汉柏梁体。

wǔ páng zuò bǎi liáng tái zhào qún chén néng shī zhě de shàng zuò fán qī yán měi jù yòng yùn gè shù qí shì

武旁作《柏梁台》,诏群臣能诗者得上座,凡七言,每句用韵,各述其事。

gǔ jǐn náng

古锦囊

lǐ hè gōng shī měi dàn chū qí kuǎn duàn mǎ cóng xiǎo nú bèi bèi gǔ jǐn náng yù suǒ de jí nèi zhī náng zhōng

李贺工诗,每旦出,骑款段马,从小奴辈,背古锦囊,遇所得,即内之囊中。

mǔ jiàn zhī yuē shì r ǒu chū xīn gān nǎi yǐ

母见之曰:“是儿呕出心肝乃已!

yā dǎo yuán bái

压倒元白

táng bǎo lì zhōng yáng sì fù dà yàn yuán zhěn bái jū yì yì yǔ fù shī wéi yáng rǔ shì hòu chéng zuì jiā yuán bái tàn fú

唐宝历中,杨嗣复大宴,元稹、白居易亦与赋诗,惟杨汝士后成,最佳,元、白叹服。

rǔ shì zuì guī yǔ qí zǐ dì yuē wǒ jīn rì yā dǎo yuán bái

汝士醉归,语其子弟曰:“我今日压倒元白!

shī zhōng yǒu huà

诗中有画

wáng wéi gōng yú shī huà

王维工于诗画。

dōng pō yuē wèi mó jié zhī shī shī zhōng yǒu huà guān mó jí zhī huà huà zhōng yǒu shī

东坡曰:“味摩诘之诗,诗中有画,观摩诘之画,画中有诗。

fēng luò wú jiāng líng

枫落吴江泠

cuī xìn míng zhèng shì yì yù zhū jiāng zhōng shì yì wèi yuē wén jūn yǒu fēng luò wú jiāng lěng zhī jù yuàn jiàn qí yú

崔信明、郑世翼遇诸江中,世翼谓曰:“闻君有‘枫落吴江冷’之句,愿见其余。

xìn míng xīn lè chū zhòng piān yì lǎn wèi zhōng yuē suǒ jiàn bù dǎi suǒ wén

”信明欣乐,出众篇,翼览未终,曰:“所见不逮所闻!

tóu zhū shuǐ yǐn zhōu jù qù

”投诸水,引舟遽去。

yī yàng hú lu

依样葫芦

sòng táo jiǔ zài cí lín tài zǔ yuē pō wén hàn lín jiē jiǎn jiù běn huàn cí yǔ cǐ sú wèi zhī yī yàng hú lu

宋陶久在词林,太祖曰:“颇闻翰林皆简旧本换词语,此俗谓之依样葫芦。

hòu táo gǔ zuò shī shū yù táng bì yuē guān zhí xū yóu shēng chù yǒu cái néng bù guǎn yòng shí wú

”后陶榖作诗,书玉堂壁曰:“官职须由生处有,才能不管用时无。

kān xiào hàn lín táo xué shì nián nián yī yàng huà hú lú

堪笑翰林陶学士,年年依样画葫芦。

mài píng tiān guān

卖平天冠

sòng liáo róng jīng yú shī xué duō yǒu shēng tú

宋廖融精于诗学,多有生徒。

tài zōng yuē cí fù cè lùn qǔ shì róng shēng tú duō yǐn qù

太宗曰:“词赋策论取士,融生徒多引去。

róng yuē qǐ zhī jīn rì zhī shī dào yī sì dà shì mài píng tiān guān bìng wú rén wèn

”融曰:“岂知今日之诗道,一似大市卖平天冠,并无人问。

jì yǎng

技痒

lǎn zhēn zǐ yún lǎo dù āi zhèng qián shī yǒu huì zuì hé jì yǎng zhī jù wèi rén yǒu jì yì bù néng zì rěn rú rén zhī sāo yǎng yě

《懒真子》云:老杜哀郑虔诗,有“荟蕞何技痒”之句,谓人有技艺不能自忍,如人之搔痒也。

tóu hùn

投溷

lǐ hè yǒu biǎo xiōng yǔ hè yǒu bǐ yàn zhī chóu hèn hè ào

李贺有表兄与贺有笔砚之仇,恨贺傲。

hū hè sǐ fù dài qǔ qí gǎo jǐn tóu hùn zhōng

忽贺死,复绐取其稿,尽投溷中。

diǎn jīn chéng tiě

点金成铁

liáng wáng jí shī yún chán zào lín yú jìng niǎo míng shān gèng yōu

梁王籍诗云:“蝉噪林逾静,鸟鸣山更幽。

wáng jīng gōng gǎi yòng qí jù yuē yī niǎo bù míng shān gèng yōu

”王荆公改用其句曰:“一鸟不鸣山更幽。

shān gǔ xiào yuē cǐ diǎn jīn chéng tiě shǒu yě

”山谷笑曰:“此点金成铁手也。

yì wú gān cháng

易吾肝肠

zhāng jí ài dù fǔ shī qǔ qí jí fén qǔ huī jìn fù yǐ gāo mì dùn yǐn zhī yuē lìng wú dù cháng cóng cǐ gǎi yì

张籍爱杜甫诗,取其集,焚取灰烬,副以膏密,顿饮之,曰:“令吾肚肠从此改易。

jiǎ dǎo fó

贾岛佛

li dòng mù gǔ làng xiān shī zhù tóng xiàng shì zhī rú shén cháng niàn jiǎ dǎo fó

李洞慕贾浪仙诗,铸铜像事之如神,尝念贾岛佛。

tōu shī

偷诗

li héng chū yǐn lú shān yǒu qiè qí shī yǐ dēng dì zhě

李衡初隐庐山,有窃其诗以登第者。

héng hòu yì dēng dì jiàn qí rén wèn yuē yī yī hè shēng fēi shàng tiān zài fǒu

衡后亦登第,见其人问曰:“‘一一鹤声飞上天’在否?

dá yuē cǐ jù zhī xiōng zuì xī bù gǎn tōu

”答曰:“此句知兄最惜,不敢偷。

héng yuē yóu kě shù yě

”衡曰:“犹可恕也。

dǐ shī

诋诗

zhāng lǜ nián shí liù zuò sòng fù èr qiān yú shǒu yú nè jiàn ér dǐ zhī

张率年十六,作颂赋二千余首,虞讷见而诋之。

lǜ nǎi yī dàn fén huǐ gèng wéi shī shì zhī tuō yún chén yuē

率乃一旦焚毁,更为诗示之,托云沉约。

nè gèng jù jù jiē chēng wú zì bù miào

讷更句句嗟称无字不妙。

lǜ yuē cǐ lǜ zuò yě

率曰:“此率作也。

nè cán ér tuì

”讷惭而退。

ài shā shī rén

爱杀诗人

táng sòng zhī wèn ài liú xī yí shī yǒu nián nián suì suì huā xiāng shì suì suì nián nián rén bù tóng zhī jù kěn qǐ bù yǔ zhī wèn nù yǐ tǔ náng yā shā zhī

唐宋之问爱刘希夷诗,有“年年岁岁花相似,岁岁年年人不同”之句,恳乞不与,之问怒以土囊压杀之。

chū shī shì rén

出诗示人

yīn hào shǎo yǔ huán wēn qí míng cháng yǒu jìng xīn

殷浩少与桓温齐名,常有竞心。

huán wèn yīn qīng hé rú wǒ

桓温问殷浩:“你和我相比怎么样?”

yīn yuē wǒ yǔ wǒ zhōu xuán jiǔ níng zuò wǒ

”殷曰:“我与我周旋久,宁作我。

yīn cháng zuò shī shì huán huán wán wǔ zhī yuē qīng shèn fú fàn wǒ fàn wǒ dāng chū rǔ shī shì rén yě

”殷尝作诗示桓,桓玩侮之曰:“卿慎弗犯我,犯我,当出汝诗示人也!

✦ You read 文学部·诗词

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.