夜航船 · 张岱 · Chapter 81 of 131

礼乐部·礼制二·丧事

PinyinModern Translation
Size

sāng lǐ

丧礼

huáng dì shǐ zhì guān guǒ

黄帝始制棺椁。

zhōu gōng zhì shà

周公制翣。

zhōu zhì yǒng

周制俑。

yú qīng zhì tóng rén

虞卿制桐人。

zuǒ bó zhěn zhì míng yī xīn yī xí shī

左伯枕制明衣(新衣袭尸)。

shǐ yì zhì xià shāng guān yī

史佚制下殇棺衣。

fū chāi wèi míng mào ér shǐ zhì miàn bó

夫差为冥帽,而始制面帛。

xià zhì míng qì

夏制明器。

wǔ dài zhì líng zuò qián kàn guǒ

五代制灵座前看果。

shùn zhì diào lǐ

舜制吊礼。

jìn zhì diào kè zhì sàng jiā míng gǔ wèi hào

晋制,吊客至丧家鸣鼓为号。

wū xián zhì zhǐ qián míng yù qián

巫咸制纸钱(名寓钱)。

hàn zhù shén yì qián

汉铸神瘗钱。

wáng yú shǐ sàng jì fén zhǐ qián

王玙始丧祭焚纸钱。

zhōu zhì fāng xiāng xiān qū

周制方相先驱。

hàn zhì qī tóu sú kāi lù xiǎn dào shén

汉制魌头,俗开路显道神。

shǐ léi zǔ dào sǐ mó mǔ jiān hù yīn zhì

始嫘祖道死,嫫姆监护因制。

shāng shǐ zhì míng jīng yǐ shū xìng míng

商始制铭旌以书姓名。

wèi shǐ shū hào

魏始书号。

hòu hàn shǐ zhì mù bēi wéi wén zì biàn shí

后汉始制墓碑,为文字辨识。

huáng dì fēng jīng guān shǐ zhì mù

黄帝封京观,始制墓。

zhōu gōng shǐ hé zàng

周公始合葬。

zhōu huán wáng shǐ gǎi zàng

周桓王始改葬。

qín wǔ gōng shǐ rén xùn zàng

秦武公始人殉葬。

sòng wén gōng shǐ xùn zàng yòng zhòng qì

宋文公始殉葬用重器。

qín chēng tiān zǐ mù wéi shān

秦称天子墓为山。

hàn shǐ wèi líng

汉始为陵。

hàn wén dì shǐ yù zào shòu líng

汉文帝始预造寿陵。

shào kāng fēng qí zi sì

少康封其子祀。

yǔ shǐ shè shǒu líng rén

禹始设守陵人。

qín shǐ huáng zhì huáng qǐn shí lín bì xié sì mǎ chén xià shí rén yáng hǔ zhù wǎng xiàng hǎo shí wáng zhě gān yīn zhì

秦始皇制皇寝石麟、辟邪、兕马,臣下石人羊虎柱罔象,好食亡者肝,因制。

sòng zhēn zōng shǐ gěi mín yì zhǒng zhì lòu zé yuán

宋真宗始给民义冢,制漏泽园。

fú zhì

服制

huáng dì shǐ zhì sāng lǐ

黄帝始制丧礼。

yǔ shǐ zhì wǔ fú

禹始制五服。

yáo shǐ dìng sān nián sàng fù zhǎn shuāi mǔ qí shuāi

尧始定三年丧,父斩衰,母齐衰。

táng wǔ hòu zhì fù zài wèi mǔ sān nián tóng fù sàng

唐武后制,父在为母三年,同父丧。

sòng tài zǔ zhì jiù gū sān nián sàng

宋太祖制,舅姑三年丧。

zhōu gōng zhì shēng mǔ qí shuāi sān yuè

周公制,生母齐衰三月。

lǔ zhāo gōng zhì cí mǔ fú tā qiè yǎng jǐ

鲁昭公制,慈母服(他妾养己)。

táng xuán zōng jiā mǔ dǎng fú

唐玄宗加母党服。

wèi zhēng zhì shū sǎo xiǎo gōng fú

魏征制,叔嫂小功服。

dài dé zhì péng yǒu sī má fú

戴德制,朋友缌麻服。

jìn xiāng gōng zhì qǐ fù shǐ bó qín zhēng xú róng zú kū hàn táng yán zhī

晋襄公制,起复始,伯禽征徐戎卒哭,汉唐沿之。

shǐ dà chén duó qíng

始大臣夺情。

hàn yuán dì shǐ lìng bó shì dīng yōu

汉元帝始令博士丁忧。

hàn wén dì shǐ yì yuè

汉文帝始易月。

jǐng dì wèi sān shí liù rì shì fú

景帝为三十六日释服。

táng sù zōng shǐ dìng èr shí qī rì zhī fú

唐肃宗始定二十七日之服。

sāng lǐ wǔ fú

丧礼五服

zhǎn shuāi sān nián zi wèi fù mǔ

斩衰三年,子为父母。

nǚ zài shì bìng yǐ xǔ jià zhě jí yǐ jià bèi chū ér fǎn zài jiā zhě

女在室,并已许嫁者,及已嫁被出而反在家者。

yǔ zi zhī qī tóng

与子之妻同。

zi wèi jì mǔ wèi cí mǔ wèi yǎng mǔ zi zhī qī tóng

子为继母,为慈母,为养母,子之妻同。

shù zǐ wèi suǒ shēng mǔ wèi dí mǔ shù zǐ zhī qī tóng

庶子为所生母,为嫡母,庶子之妻同。

wéi rén hòu zhě yǔ qī tóng dí sūn wèi zǔ fù mǔ gāo zēng zǔ fù mǔ chéng zhòng tóng

为人后者与妻同,嫡孙为祖父母、高曾祖父母,承重同。

qī wèi fu qiè wèi jiā zhǎng tóng

妻为夫妾,为家长同。

qí shuāi zhàng qī

齐衰杖期

dí zǐ zhòng zǐ wèi shù mǔ qí qī yì rú zhī

嫡子众子为庶母,其妻亦如之。

zi wèi jià mǔ wèi chū mǔ

子为嫁母,为出母;

fu wèi qī

夫为妻;

dí sūn zǔ zài wèi zǔ mǔ chéng zhòng

嫡孙,祖在,为祖母承重。

qí shuāi bù zhàng qī

齐衰不杖期

zǔ wèi dí sūn fù mǔ wèi dí zhǎng zǐ jí dí zhǎng zǐ fù jí zhòng zǐ jí nǚ zài shì jí zi wéi rén hòu zhě

祖为嫡孙,父母为嫡长子及嫡长子妇,及众子,及女在室,及子为人后者。

jì mǔ wèi zhǎng zǐ zhòng zǐ zhí wèi bǎi shū fù mǔ wèi qīn xiōng dì jí qīn xiōng dì zhī zǐ nǚ zài shì zhě

继母为长子,众子侄为伯叔父母,为亲兄弟,及亲兄弟之子女在室者。

sūn wèi zǔ fù mǔ sūn nǚ zài shì yǔ chū jià tóng

孙为祖父母,孙女在室,与出嫁同。

wéi rén hòu zhě wèi qí běn shēng fù mǔ

为人后者,为其本生父母。

nǚ chū jià wèi qí běn shēng fù mǔ

女出嫁,为其本生父母。

qiè wèi jiā zhǎng zhī zhèng qī qiè wèi jiā zhǎng fù mǔ qiè wèi jiā zhǎng zhī zǐ yǔ qí suǒ shēng zi

妾为家长之正妻,妾为家长父母,妾为家长之子与其所生子。

qí shuāi wǔ yuè zēng sūn wèi zēng zǔ fù mǔ zēng sūn nǚ tóng

齐衰五月,曾孙为曾祖父母,曾孙女同。

qí shuāi sān yuè xuán sūn wèi gāo zǔ fù mǔ xuán sūn nǚ tóng

齐衰三月,玄孙为高祖父母,玄孙女同。

dà gōng jiǔ yuè

大功九月

zǔ fù mǔ wèi zhòng sūn sūn nǚ zài shì zhě

祖父母为众孙,孙女在室者。

fù mǔ wèi zhòng zǐ fù jí nǚ yǐ chū jià zhě

父母为众子妇,及女已出嫁者。

bǎi shū fù mǔ wèi zhí fù jí zhí nǚ yǐ chū jià zhě

伯叔父母为侄妇,及侄女已出嫁者。

qī wèi fu zhī zǔ fù mǔ qī wèi fu zhī bǎi shū fù mǔ

妻为夫之祖父母,妻为夫之伯叔父母。

fu wéi rén hòu qí qī wèi fu zhī běn shēng fù mǔ

夫为人后,其妻为夫之本生父母。

xiǎo gōng wǔ yuè

小功五月

wèi bó shū zǔ fù mǔ wèi táng bǎi shū fù mǔ wèi zài cóng xiōng dì wèi xiōng dì zhī qī zǔ wèi dí sūn fù wèi wài zǔ fù mǔ wèi mǔ zhī xiōng dì zǐ mèi

为伯叔祖父母,为堂伯叔父母,为再从兄弟,为兄弟之妻,祖为嫡孙妇,为外祖父母,为母之兄弟姊妹。

sī má sān yuè

缌麻三月

zǔ wèi zhòng sūn fù zēng zǔ fù mǔ wèi zēng sūn zǔ mǔ wèi dí sūn zhòng sūn fù wèi rǔ mǔ wèi qī zhī fù mǔ wèi xù wèi wài sūn wèi tóng táng xiōng dì zhī qī

祖为众孙妇,曾祖父母为曾孙,祖母为嫡孙,众孙妇为乳母,为妻之父母,为婿,为外孙,为同堂兄弟之妻。

sān fù

三父

tóng jū jì fù bù tóng jū jì fù cóng mǔ jià jì fù

同居继父,不同居继父,从母嫁继父。

zhū jì fù wèi fù sǐ mǔ zài jià tā rén suí qù zhě tóng jū yǒu jī nián fú bù tóng jū zhě wú fú

诸继父,谓父死母再嫁他人随去者,同居有期年服,不同居者无服。

suí jì mǔ jià jì fù yǒu qí shuāi zhàng qī

随继母嫁继父,有齐衰杖期。

bā mǔ

八母

dí mǔ jì mǔ yǎng mǔ wèi zì yòu guò fáng yú rén cí mǔ wèi shēng mǔ sǐ

嫡母、继母、养母(谓自幼过房与人)、慈母(谓生母死,

fù lìng bié qiè fǔ yù zhě jià mǔ wèi qiè mǔ yīn fù sǐ zài jià tā rén zhě chū mǔ wèi qīn mǔ bèi fù suǒ chū shù mǔ fù qiè zhī shēng zǐ nǚ zhě rǔ mǔ jí nǎi mǔ

父令别妾抚育者)、嫁母(谓妾母因父死再嫁他人者)、出母(谓亲母被父所出)、庶母(父妾之生子女者)、乳母(即奶母,

yì fú sī má

亦服缌麻。

qī chū

七出

wú zi yín yì bù xiào duō yán dào qiè dù jì è jí

无子,淫佚,不孝,多言,盗窃,妒忌,恶疾。

sān bù qù yǔ gèng sān nián sàng

三不去:与更三年丧;

qián pín jiàn hòu fù guì

前贫贱后富贵;

yǒu suǒ qǔ wú suǒ guī

有所娶,无所归。

dú lǐ

读礼

qǔ lǐ yuē jū sāng wèi zàng dú zàng lǐ jì zàng dú jì lǐ

《曲礼》曰:居丧未葬读葬礼,既葬读祭礼。

mí liú

弥留

jí gé zhī shí qì shàng wèi jué mù bù jí míng wèi zhī mí liú

疾革之时,气尚未绝,目不即瞑,谓之弥留。

zhǔ kuàng

属纩

shǔ fù yě

属,付也。

kuàng mián yě

纩,绵也。

yǐ mián qīng ér yì dòng gù fù zhì yú kǒu bí shàng yǐ yàn qì zhī yǒu wú yě

以绵轻而易动,故付置于口鼻上,以验气之有无也。

yì zé

易箦

zēng zǐ jí bìng céng yuán céng shēn zuò yú zú tóng zǐ yú zuò ér zhí zhú

曾子疾病,曾元、曾申坐于足,童子隅坐而执烛。

tóng zǐ yuē huá ér huàn dài fū zhī zé yǔ

童子曰:“华而皖,大夫之箦与?

zēng zǐ yuē rán

”曾子曰:“然。

jì sūn zhī cì yě wǒ wèi zhī néng yì yě

季孙之赐也,我未之能易也。

yuán qǐ yì zé

元,起易箦!

jǔ fú ér yì zhī fǎn xí wèi ān ér mò

”举扶而易之,反席未安而殁。

juān guǎn

捐馆

sū qín chuán fèng yáng jūn sǐ juān guǎn shè ér qù

《苏秦传》:奉阳君死,捐馆舍而去。

guǐ lù

鬼录

wèi wén dì yǔ wú zhì shū xī nián jí bìng qīn gù duō lí qí zāi guān qí xìng míng yǐ dēng guǐ lù

魏文帝《与吴质书》:昔年疾病,亲故多罹其灾,观其姓名,已登鬼录。

jiù mù

就木

jìn wén gōng bēn dí qǔ jì wěi jiāng shì qí wèi wěi yuē dài wǒ èr shí wǔ nián bù lái ér hòu jià

晋文公奔狄,娶季隗,将适齐,谓隗曰:“待我二十五年,不来而后嫁。

duì yuē wǒ yòu rú shì ér hòu jià zé jiù mù yǐ

”对曰:“我又如是而后嫁,则就木矣。

gài guān lùn dìng

盖棺论定

jìn liú yì yún zhàng fū gài guān lùn fāng dìng

晋刘毅云:“丈夫盖棺论方定。

xiū wén láng

修文郎

chūn qiū shí sū sháo zú hòu cóng dì jié zhòu jiàn sháo yīn wèn yōu míng shì

春秋时,苏韶卒,后从弟节昼见韶,因问幽冥事。

sháo yuē yán huí bo shāng sǐ jù wéi dì xià xiū wén láng

韶曰:“颜回、卜商死,俱为地下修文郎。

bái yù lóu

白玉楼

lǐ hè jiāng sǐ yǒu fēi yī rén hè chì qiú fèng léi bǎn zhào hè yuē dì chéng bái yù lóu lì zhào wèi jì

李贺将死,有绯衣人贺赤虬,奉雷版召贺曰:“帝成白玉楼,立召为记。

tiān shàng chà lè bù kǔ yě

天上差乐,不苦也。

yī jiàn wáng

一鉴亡

wèi zhēng zú dì lín cháo tàn yuē yǐ tóng wèi jiàn kě zhào yán chī

魏征卒,帝临朝叹曰:“以铜为鉴,可照妍媸;

yǐ rén wéi jiàn kě míng dé shī

以人为鉴,可明得失。

jīn wèi zhēng shì yī jiàn wáng yǐ

……今魏征逝,一鉴亡矣。

yuè fàn shǎo wēi

月犯少微

xiè fū yǐn jū shàn zhōng

谢敷隐居剡中。

shí yuè fàn shǎo wēi zhàn yún chǔ shì dāng zhī

时月犯少微,占云“处士当之”。

wú guó dài kuǐ míng zhòng yú fū shén yǐ wéi yōu

吴国戴逵名重于敷,甚以为忧。

é ér fū sǐ shí rén yǔ yuē wú zhōng gāo shì qiú sǐ bù dé

俄而敷死,时人语曰:“吴中高士,求死不得。

suì zài lóng shé

岁在龙蛇

zhèng xuán mèng kǒng zǐ gào zhī yuē qǐ qǐ jīn nián suì zài chén míng nián suì zài sì

郑玄梦孔子告之曰:“起,起,今年岁在辰,明年岁在巳。

jì wù yǐ chèn hé suì zhī mìng dāng zhōng

”既寤,以谶合岁,知命当终。

chèn yún suì zài lóng shé xián rén jiē

谶云:“岁在龙蛇贤人嗟。

mèng shū bái jū

梦书白驹

dù mù zhī mèng shū bái jū zì huò yuē guò xì yě

杜牧之梦书“白驹”字,或曰:“过隙也”。

é ér xī huǐ qí suǒ wéi wén zhāng shī jí guǒ zú

俄而悉毁其所为文章诗籍,果卒。

yī zhāo qiān gǔ

一朝千古

táng xuē shōu zú qín wáng yuē wú yǔ bó bāo gòng jūn lǚ qǐ qī yī zhāo chéng qiān gǔ yě

唐薛收卒,秦王曰:“吾与伯褒共军旅,岂期一朝成千古也!

tuō cān

脱骖

kǒng zǐ yù jiù guǎn rén zhī sàng rù ér kū zhī āi

孔子遇旧馆人之丧,入而哭之哀;

chū shǐ zǐ gòng tuō cān ér fù zhī

出,使子贡脱骖而赙之。

mài zhōu

麦舟

fàn yáo fu zhōu yǒu mài wǔ bǎi hú xī yǔ gù rén shí màn qīng yǐ zhù qí zàng

范尧夫舟有麦五百斛,悉与故人石曼卿,以助其葬。

shēng chú yī shù

生刍一束

guō lín zōng yǒu mǔ yōu xú zhì wǎng diào zhī zhì shēng chú yī shù yú lǘ qián ér qù zhī

郭林宗有母忧,徐穉往吊之,置生刍一束于闾前而去之。

zhòng guài bù zhī qí gù

众怪不知其故。

lín zōng yuē cǐ bì nán zhōu gāo shì xú rú zǐ yě

林宗曰:“此必南州高士徐孺子也。

shī bù yún hū shēng chú yī shù qí rén rú yù

诗不云乎:‘生刍一束,其人如玉。

wú yǒu hé dé zú yǐ dāng zhī

’吾有何德足以当之?

sù chē bái mǎ

素车白马

fàn shì jù qīng zhāng shào yuán bó xiāng yǔ wèi you

范式巨卿、张劭元伯相与为友。

yuán bó zú

元伯卒。

shì mèng shào hū yuē jù qīng wú yǐ mǒu rì sǐ mǒu rì zàng shì chí wǎng fù zhī

式梦劭呼曰:“巨卿,吾已某日死,某日葬”式驰往赴之。

wèi jí dào ér shào yǐ fā yǐn

未及到而劭已发引。

jiāng zhì kuàng ér jiù bù qián

将至圹,而柩不前。

qí mǔ yuē yuán bó qǐ yǒu wàng yé

其母曰:“元伯,岂有望耶?

tíng jiù

”停柩。

yí shí nǎi jiàn sù chē bái mǎ hào kū ér lái

移时,乃见素车白马,号哭而来。

mǔ yuē shì bì fàn jù qīng yě

母曰:“是必范巨卿也。

shì yīn zhí fú ér yǐn qí jiù nǎi qián

”式因执绋而引,其柩乃前。

guī jiàn fù mǔ

归见父母

chén yáo zuǒ lín zhōng zì zhì qí mù yuē yǒu sòng yǐng chuān shēng yáo zuǒ zì xī xiān nián bā shí èr bù wéi yāo guān yī pǐn bù wéi jiàn qīng xiàng nà lù bù wéi rǔ zǔ kě guī jiàn fù mǔ qī shén zhī yù yǐ

陈尧佐临终,自志其墓,曰:有宋颖川生尧佐,字希先,年八十二不为夭,官一品不为贱,卿相纳录不为辱祖,可归见父母栖神之域矣。

wēng zhòng

翁仲

shuǐ jīng zhù hào nán qiān qiū tíng tán miào dōng zhěn dào yǒu liǎng shí wēng zhòng

《水经注》:鄗南千秋亭坛庙东枕道,有两石翁仲。

shān gǔ shī wǎng zhě bù kě yán gǔ pà shǒu wēng zhòng

山谷诗:“往者不可言,古怕守翁仲。

jiǔ jīng

九京

wén zǐ yuē shì quán yào lǐng yǐ cóng xiān dài fū yú jiǔ jīng yě

文子曰:“是全要领以从先大夫于九京也。

jiā chéng

佳城

hàn téng gōng jià zhì dōng dōu mén mǎ bēi míng bù jìn

汉滕公驾至东都门,马悲鸣不进。

mìng jué zhī de shí yǒu kē dǒu shū yún jiā chéng yù yù sān qiān nián jiàn bái yuē yù jiē téng gōng jū cǐ shì

命掘之,得石※,有蝌蚪书云:“佳城郁郁,三千年见白曰,吁嗟滕公居此室。

gōng tàn yuē tiān hu

”公叹曰:“天乎!

wú sǐ qí ān cǐ hu

吾死,其安此乎?

hòu zàng qí chù

”后葬其处。

niú mián

牛眠

jìn táo kǎn chū jiā jiāng zàng hū shī yī niú bù zhī suǒ zài

晋陶侃,初家将葬,忽失一牛,不知所在。

yù yī lǎo fù wèi yuē qián gāng jiàn yī niú mián chù qí de ruò zàng wèi jí rén chén

遇一老父,谓曰:“前冈见一牛,眠处,其地若葬,位极人臣。

kǎn xún niú de zhī yīn zàng yān

”侃寻牛得之,因葬焉。

shòu cáng

寿藏

táng yáo chóng zì lì shòu cáng yú wàn ān shān zhào yuē ān jū xué yǐ tǔ wèi chuáng yuē huà tái

唐姚崇自立寿藏于万安山,兆曰:“安居穴以土为床,曰化台。

wǎn gē

挽歌

hàn gāo dì shí tián hèng sǐ cóng zhě bù gǎn kū suí bān xù āi gù chéng yǐ wéi wǎn gē

汉高帝时,田横死,从者不敢哭,随扳叙哀,故承以为挽歌。

hàn wǔ shí li yán nián fēn wéi èr xiè lù sòng wáng gōng guì kè

汉武时,李延年分为二:《薤露》,送王公贵客;

hāo lǐ sòng shì dà fū shù rén

《蒿里》,送士大夫庶人。

diào liǔ qī

吊柳七

liǔ yǒng sǐ rì jiā wú yú cái qún jì hé jīn zàng zhī jiāo wài měi chūn yuè shàng zhǒng wèi zhī diào liǔ qī

柳永死日,家无余财,群妓合金葬之郊外,每春月上冢,谓之“吊柳七”。

qī dēng

漆灯

táng chén bīn jū yǒu yī dà shù cháng yuē wú sǐ kě zàng yú cǐ

唐沈彬居有一大树,尝曰:“吾死可葬于此。

jì zàng xué zhī qiǎo yī gǔ zhǒng qí jiān yī gǔ dēng tái shàng yǒu qī zhuàn wén yuē jiā chéng jīn yǐ kāi suī kāi bù zàng mái

”既葬穴之,巧一古冢,其间一古灯,台上有漆篆文曰:“佳城今已开,虽开不葬埋。

qī dēng yóu wèi miè liú dài chén bīn lái

漆灯犹未灭,留待沉彬来。

jīn sù gāng

金粟冈

táng xuán zōng xìng qiáo líng jiàn jīn sù gāng yǒu lóng pán fèng zhù zhī shì wèi shì chén yuē wú qiān qiū wàn suì hòu yi zàng yú cǐ

唐玄宗幸桥陵,见金粟冈有龙盘凤翥之势,谓侍臣曰:“吾千秋万岁后宜葬于此。

jí shēng xiá qún chén yī zhǐ zàng yān

”及升遐,群臣依旨葬焉。

mǎ liè fēng

马鬣封

lǐ jì zi xià yuē xī fū zǐ yán zhī yuē wú jiàn fēng zhī ruò táng zhě yǐ jiàn ruò fang zhě yǐ jiàn ruò fù xià wū zhě yǐ jiàn ruò fǔ zhě yǐ mǎ liè fēng zhī wèi yě

《礼记》子夏曰:“昔夫子言之曰,吾见封之若堂者矣,见若坊者矣,见若覆夏屋者矣,见若釜者矣,马鬣封之谓也。

cháng yè shì

长夜室

dōng pō zèng zhāng mò shī zhāng zǐ qīn wèi zàng yú shēng bào léi jí cháo yín yē lín lǐ yè lèi fǔ jūn xí

东坡《赠章默》诗:“章子亲未葬,余生抱羸疾,朝吟噎邻里,夜泪腐菌席。

yuàn qiú bù máo tián qīn zhù cháng yè shì

愿求不毛田,亲筑长夜室。

tǔ mán tou

土馒头

fàn shí hú chóng jiǔ rì xíng yíng shòu cáng zhī de shī jiā shān suí dì kě sōng qiū hé chā xié hú shì zuì liú

范石湖《重九日行营寿藏之地》诗:“家山随地可松楸,荷锸携壶似醉刘。

zòng yǒu qiān nián tiě mén xiàn zhōng xū yí gè tǔ mán tou

纵有千年铁门限,终须一个土馒头。

yào lí zhǒng

要离冢

liáng hóng zú dì bó tōng děng wéi qiú zàng de nǎi zàng zhī yào lí zhǒng bàng

梁鸿卒,弟伯通等为求葬地,乃葬之要离冢傍。

yuē liáng hóng gāo xián yào lí liè shì zhèng xiāng lèi yě

曰:“梁鸿高贤,要离烈士,政相类也。

hòu rén suì yǐ qí suǒ jū míng liáng xī jīn wú xī shì yě

”后人遂以其所居名梁溪,今无锡是也。

yù gōu xié

玉钩斜

zài wú gōng tái xià suí yáng dì zàng gōng rén chù yě

在吴公台下,隋炀帝葬宫人处也。

táng dòu gǒng gōng rén xié shī lí gōng lù yuǎn běi yuán xié shēng sǐ ēn shēn bú dào jiā

唐窦巩《宫人斜》诗:“离宫路远北原斜,生死恩深不到家。

yún yǔ jīn guī hé chǔ yún

云雨今归何处云?

huáng lí fēi shàng yě táng huā

黄鹂飞上野棠花。

zàng lóng ěr

葬龙耳

jìn yuán dì wén guō pú wéi rén zàng fén dì wēi fú wǎng guān wèi zhǔ rén yuē cǐ zàng lóng jiǎo bì miè zú

晋元帝闻郭璞为人葬坟地,微服往观,谓主人曰:“此葬龙角,必灭族。

zhǔ rén yuē pú yún cǐ shì lóng ěr sān nián dāng yǒu tiān zǐ zhì

”主人曰:“璞云此是龙耳,三年当有天子至。

dì yuē chū tiān zǐ yé

”帝曰:“出天子耶?

yuē fēi yě néng zhì tiān zǐ wèn ěr

”曰:“非也,能致天子问耳。

fāng xiāng

方相

zhōu lǐ fāng xiāng shì ōu wǎng xiàng hǎo shí wáng zhě gān ér wèi hǔ yǔ bǎi gù mù shàng liè bǎi shù lù kǒu zhì shí hǔ běn cǐ

《周礼》:方相氏殴罔象,好食亡者肝,而畏虎与柏,故墓上列柏树,路口置石虎,本此。

bù yìn yí yī lǎo

不慭遗一老

kǒng zǐ zú āi gōng lěi zhī yuē hào tiān bù diào bù yìn yí yī lǎo bǐ píng yú yī rén yǐ zài wèi qióng qióng yú zài jiù

孔子卒,哀公诔之曰:“昊天不吊,不慭遗一老,俾屏余一人以在位,茕茕余在疚。

wū hū āi zāi ní fù

呜呼哀哉尼父!

wú zì lǜ

无自律。

zǐ gòng yuē jūn qí bù méi yú lǔ hu

”子贡曰:“君其不没于鲁乎!

wǔ gǔ píng

五谷瓶

sāng fú xiǎo jì lǔ āi gōng yuē wǔ gǔ náng qǐ bó yí shū qí bù shí sù ér sǐ gù zuò wǔ gǔ náng

《丧服小记》:鲁哀公曰:“五谷囊起伯夷叔齐,不食粟而死,故作五谷囊。

wú fù shí wèi hán bǔ ér sǐ hé yòng cǐ wèi

吾父食味含哺而死,何用此为?

jīn rén suì wèi wǔ gǔ píng

”今人遂为五谷瓶。

qīng yíng wèi diào kè

青蝇为吊客

yú fān zì zhòng xiáng fàng qì hǎi nán zì hèn shū jié gǔ tǐ bù mèi fàn shàng huò zuì dāng zhǎng mò hǎi yú

虞翻字仲翔,放弃海南,自恨疏节,骨体不媚,犯上获罪,当长殁海隅。

shēng wú kě yǔ yǔ sǐ yǐ qīng yíng wèi diào kè shǐ tiān xià yī rén zhī jǐ zhě zú yǐ bù hèn

生无可与语,死以青蝇为吊客,使天下一人知己者,足以不恨。

mù mù gǒng

墓木拱

zuǒ zhuàn qín bó shǐ wèi qiān shū yuē ěr hé zhī

《左传》秦伯使谓褰叔曰:“尔何知?

zhōng shòu ěr mù zhī mù gǒng yǐ

中寿,尔墓之木拱矣。

guā diàn

瓜奠

táng lái guó gōng dù rú huì hōng tài zōng zhào yú shì nán zhì bēi wén

唐莱国公杜如晦薨,太宗诏虞世南制碑文。

hòu yīn shí guā měi chuàng rán dào zhī suì chuò shí qiǎn shǐ diàn yú líng zuò

后因食瓜美,怆然悼之,遂辍食,遣使奠于灵座。

āi xiē

哀些

sòng yù zhāo hún yuē guāng fēng zhuǎn huì sì chóng lán xiē

宋玉《招魂》曰:“光风转蕙,汜崇兰些。

xiē yǔ cí

”(些,语词。

sòng yù zhāo hún yǔ mò jiē yún xiē gù wǎn gē yì yuē āi xiē

宋玉《招魂》语末皆云“些”,故挽歌亦曰“哀些”。

cháng mián

长眠

guǎng jì zhèng yóu lù féng yī zhǒng yǒu èr zhú

《广记》:郑尤路逢一冢,有二竹。

zhèng wèi shī yuē zhǒng shàng liǎng gān zhú fēng chuī cháng niǎo niǎo

郑为诗曰:“冢上两竿竹,风吹常袅袅。

zhǒng zhōng rén xù yuē xià yǒu bǎi nián rén cháng mián bù zhī xiǎo

”冢中人续曰:“下有百年人,长眠不知晓。

fù fèng

赙赗

fù zhù yě

赙,助也。

fèng bào yě

赗,报也。

suǒ yǐ zhù shēng sòng sǐ fù zhì yì yě

所以助生送死,副至意也。

huò cái yuē fù chē mǎ yuē fèng

货财曰赙,车马曰赗。

wán hǎo yuē zèng yī fú yuē suì

玩好曰赠,衣服曰襚。

míng jīng

铭旌

míng míng yě yǐ sǐ zhě wèi bù kě bié yǐ gù yǐ qí jīng shi zhī

铭,明也,以死者为不可别已,故以其旌识之。

dù mù zhī shī yún huáng rǎng bù zhān xīn yǔ lù fěn shū kōng huàn jiù míng jīng

杜牧之诗云:“黄壤不沾新雨露,粉书空换旧铭旌。

shì

tài gōng zhōu gōng xiāng sì wáng shǐ zuò shì fǎ

太公周公相嗣王,始作谥法。

rén zhǔ shì shǐ huáng dì

人主谥始黄帝。

jiā shì zhì shí shù zì shǐ táng xuán zōng

加谥至十数字,始唐玄宗。

tài zǐ shì shǐ shēn shēng

太子谥始申生。

qīng dài fū shì shǐ zhōu

卿大夫谥始周。

chǔ shì shì shǐ táo hóng jǐng

处士谥始陶弘景。

gōng qīng wú jué ér shì shǐ wáng dǎo

公卿无爵而谥始王导。

huàn zhě shì fāng jì shì shǐ běi wèi gōng qīng dài fū

宦者谥、方伎谥,始北魏公卿大夫。

zǔ fù shì shǐ yuán

祖父谥始元。

fù rén shì shǐ mù tiān zǐ shì shèng fēi

妇人谥始穆天子谥盛妃。

āi hòu shì shǐ hàn gāo zǔ zūn mǔ zhāo líng

哀后谥始汉高祖尊母昭灵。

gōng zhǔ shì shǐ táng gāo zǔ shì nǚ píng yáng gōng zhǔ zhāo

公主谥始唐高祖谥女平阳公主昭。

shēng ér cì shì shǐ wèi hóu cì běi gōng xǐ zhēn xī zhū zǔ chéng

生而赐谥始卫侯赐北宫喜贞,析朱组成。

sī shì shǐ qián lóu

私谥始黔娄。

fù rén sī shì qí fu shǐ liǔ xià huì

妇人私谥其夫始柳下惠。

zhūn xī

窀穸

zuǒ zhuàn huò bǎo shǒu lǐng yǐ mò yú de wéi shì chūn qiū zhūn xī zhī shì

《左传》:获保首领以殁于地,惟是春秋窀穸之事。

xiāng shì

襄事

zuǒ zhuàn zàng dìng gōng yǔ bù kè xiāng shì lǐ yě

《左传》:葬定公,雨,不克襄事,礼也。

gě bó

葛茀

zuǒ zhuàn zàng jìng yíng

《左传》:葬敬嬴。

hàn wú má yòng gě bó

旱,无麻,用葛茀。

zǔ zǎi

祖载

bái hǔ tōng zǔ zǎi zhě shǐ zài jiù yú tíng chéng liàng chē ér cí zǔ mí gù yuē zǔ zǎi

《白虎通》:祖载者,始载柩于庭,乘辆车而辞祖祢,故曰祖载。

mìng zhōng

命终

tiān zǐ sǐ yuē bēng zhū hóu yuē hōng dài fū yuē zú shì yuē bù lù shù rén yuē sǐ

天子死曰崩,诸侯曰薨,大夫曰卒,士曰不禄,庶人曰死。

zài chuáng yuē shī zài guān yuē jiù

在床曰尸,在棺曰柩。

yǔ niǎo yuē jiàng yuē zú yuē zì

羽鸟曰降,曰足曰渍。

sǐ kòu yuē bīng

死寇曰兵。

zhí fú

执绋

lǐ jì diào yú zàng zhě bì zhí yǐn ruò cóng jiù jí kuàng jiē zhí fú

《礼记》:吊于葬者必执引,若从柩及圹皆执绋。

✦ You read 礼乐部·礼制二·丧事

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.