夜航船 · 张岱 · Chapter 85 of 131

兵刑部·军旅

PinyinModern Translation
Size

huáng dì zhēng chī yóu shǐ zhàn zhuān xū zhū gòng gōng shǐ zhèn fēng hòu shǐ yǎn qí tú lì mù shǐ chuàng yíng lěi

黄帝征蚩尤始战,颛顼诛共工始阵,风后始演奇图,力牧始创营垒。

huáng dì zhàn zhuō lù shǐ zhēng bīng yǔ zhēng yǒu miáo shǐ chuán lìng zhòu yù zhōu shī shǐ shù shǒu

黄帝战涿鹿始征兵,禹征有苗始传令,纣御周师始戍守。

huáng dì zhì jì lǐ gǔ shǐ chì hòu hàn wǔ dì jiàn dūn tái huáng dì zhì yǎn wǔ chǎng zhōu gōng zhì yuán mén

黄帝制记里鼓,始斥候,汉武帝建墩台,黄帝制演武场,周公制辕门。

huáng dì zhì chē yǐ yì jūn zhì qí yǐ gōng cì hou

黄帝制车以翼军,制骑以供伺候。

lǚ wàng shǐ zhì zhàn jiàn

吕望始制战舰。

wǔ wáng huì mèng jīn mìng cāng sì jù zhōu jí

武王会孟津,命仓兕具舟楫。

gōng shū bān wèi zhōu zhàn gōu jù

公输班为舟战钩拒。

wǔ zǐ xū zhì shuǐ zhàn zhì lóu chuán tān chuán

伍子胥治水战,制楼船滩船。

zhì bó jué fén shuǐ shǐ shuǐ zhàn

智伯决汾水,始水战。

chī yóu shǐ huǒ gōng

蚩尤始火攻。

sūn zi zhì huǒ rén huǒ jī huǒ zī huǒ kù huǒ duì wǔ fǎ

孙子制火人、火积、火辎、火库、火队五法。

wèi mǎ jūn zhì bào zhàng qǐ huǒ

魏马钧制爆仗起火。

suí yáng dì yǐ huǒ yào zhì zá xì shǐ shī yào chòng pào

隋炀帝以火药制杂戏,始施药铳炮。

huáng dì shǐ zhì pào lǚ wàng zhì chòng fàn lǐ zhì fēi shí yòng jī

黄帝始制炮,吕望制铳,范蠡制飞石用机。

huáng dì zhì dào zhì wǔ cǎi yá zhuàng

黄帝制纛、制五彩牙幢。

yǔ zhì liú xuán chē shàng wéi bié

禹制斿,悬车上为别。

zhōu gōng bèi jiǔ qí

周公备九旗。

fú xī zhì gàn zhì gē

伏羲制干、制戈。

huī zhì gōng

挥制弓。

móu yí zhì shǐ

牟夷制矢。

shùn zhì gōng dài zhì jiàn tǒng

舜制弓袋、制箭筒。

huáng dì zhì nǔ

黄帝制弩。

huáng dì shǐ cǎi shǒu shān tóng zhù dāo fǔ

黄帝始采首山铜铸刀斧;

chī yóu shǐ qǔ kūn wú shān tiě zhì jiàn kǎi máo jǐ mò dāo

蚩尤始取昆吾山铁制剑、铠、矛、戟、陌刀。

chī yóu shǐ zhì gé wèi jiǎ

蚩尤始制革为甲。

yǔ zhì hán jiǎ

禹制函甲。

huáng dì shǐ zhì qiāng kǒng míng kuò qí zhì

黄帝始制枪,孔明扩其制。

shùn zhì bǐ shǒu

舜制匕首。

huáng dì zhì yún tī gǔ míng gōu yuán

黄帝制云梯,古名钩援。

móu yí zhì āi pái gǔ míng bàng pái

牟夷制挨牌,古名傍排。

sūn wǔ zhì tiě jí lí liú fù sān guó shí rén zhì xuán shàn jīn wèi xuán lián

孙武制铁蒺藜,刘馥(三国时人)制悬苫,今为悬帘。

yuè fēi zhì téng pái

岳飞制藤牌。

yīn pán gēng zhì fēng suì gào jǐng

殷盘庚制烽燧告警。

zhào wǔ líng wáng zhì diāo dǒu chuán

赵武灵王制刁斗传。

wèi zhì jī qiào bào jí zhì lù bù qī gān bào jié

魏制鸡翘报急,制露布、漆竿报捷。

wǔ bīng

五兵

máo jǐ gē jiàn gōng wèi zhī wǔ bīng

矛、戟、戈、剑、弓谓之五兵。

zhuān zhǔ qí gǔ

专主旗鼓

wú qǐ lín zhàn zuǒ yòu jìn jiàn qǐ yuē jiāng zhuān zhǔ qí gǔ lín nàn jué yí huī bīng zhǐ rèn cǐ jiāng shì yě

吴起临战,左右进剑,起曰:“将专主旗鼓,临难决疑,挥兵指刃,此将事也。

yī jiàn zhī rèn fēi jiāng rèn yě

一剑之任,非将任也。

shòu fǔ yuè

授斧钺

guó yǒu nán jūn bǔ jí rì yǐ shòu qí gǔ

国有难,君卜吉日,以授旗鼓。

jiāng rù miào qū zhì táng xià běi miàn ér lì zhǔ qīn cāo fǔ yuè chí fǔ tóu shòu jiāng jūn qí bǐng yuē cóng cǐ shàng zhì tiān zhě jiāng jūn zhì zhī

将入庙,趋至堂下,北面而立,主亲操斧钺,持斧头,授将军其柄,曰:“从此上至天者,将军制之。

fù chí fǔ tóu shòu jiāng jūn qí bǐng yuē cóng cǐ xià zhì yuān zhě jiāng jūn zhì zhī

”复持斧头,授将军其柄,曰:“从此下至渊者,将军制之。

tóu láo

投醪

qín mù gōng fá jìn jí hé jiāng jūn láo zhī láo wéi yī bēi

秦穆公伐晋,及河,将军劳之,醪唯一杯。

jiǎn shū yuē yī bēi kě yǐ tóu hé ér niàng yě

蹇叔曰:“一杯可以投河而酿也。

mù gōng nǎi yǐ láo tóu hé sān jūn jiē qǔ yǐn zhī

”穆公乃以醪投河,三军皆取饮之。

shǔn jū

吮疽

wú qǐ wèi wèi jiāng gōng zhōng shān

吴起为魏将攻中山。

zú yǒu huàn jū zhě qǐ wèi shǔn zhī

卒有患疽者,起为吮之。

zú mǔ wén ér kū

卒母闻而哭。

rén yuē zi zú yě ér jiāng jūn zì shǔn qí jū hé kū wèi

有人问:“你是个小兵,将军亲自为你吸吮毒疮的脓液,你为什么还要哭呢?”

dá yuē wǎng nián wú gōng shǔn qí fù qí fù zhàn bù xuán zhǒng suì sǐ dí

”答曰:“往年吴公吮其父,其父战不旋踵,遂死敌。

jīn yòu shǔn qí zi qiè bù zhī sǐ suǒ yǐ

今又吮其子,妾不知死所矣。

hòu qǐ zhī chu zú guǒ jiàn shā

”后起之楚,卒果见杀。

guān jīn yǔ shàn

纶巾羽扇

zhū gě wǔ hòu yǔ sī mǎ yì zhì jūn wèi bīn kè rì yè zhàn

诸葛武侯与司马懿治军渭滨,克日夜战。

sī mǎ yì róng fú lì shì shǐ rén shì wǔ hòu dú chéng sù chē guān jīn yǔ shàn zhǐ huī sān jūn suí qí jìn zhǐ

司马懿戎服莅事,使人视武侯独乘素车,纶巾羽扇,指挥三军,随其进止。

sī mǎ yì tàn yuē zhū gě jūn kě wèi míng shì yǐ

司马懿叹曰:“诸葛君可谓名士矣!

jīn gōu

金钩

hé lǘ jì bǎo mò yé fù lìng guó zhōng zuò jīn gōu lìng yuē néng wéi shàn gōu zhě shǎng qiān jīn

阖闾既宝莫邪,复令国中作金钩,令曰:“能为善钩者赏千金。

yǒu rén tān shǎng nǎi shā qí èr zi yǐ xuè xìn jīn suì chéng èr gōu xiàn zhī wáng yuē gōu yǒu hé yì

”有人贪赏,乃杀其二子,以血衅金,遂成二钩,献之,王曰:“钩有何异?

yuē chén zhī zuò gōu tān shǎng ér shā èr zi xìn yǐ chéng gōu shì yǔ zhòng yì

”曰:“臣之作钩,贪赏而杀二子,衅以成钩,是与众异。

suì xiàng gōu ér hū èr zi zhī míng yuē wú hóng hù jī wǒ zài cǐ

”遂向钩而呼二子之名,曰:“吴鸿、扈嵇,我在此!

shēng wèi jué ér liǎng gōu jù fēi zhe fù zhī xiōng

”声未绝,而两钩俱飞,着父之胸。

wú wáng dà jīng nǎi shǎng zhī

吴王大惊,乃赏之。

suì fú zhī bù qù shēn

遂服之不去身。

qī zhì

七制

bīng fǎ qī zhì yī yuē zhēng èr yuē gōng sān yuē qīn sì yuē fá wǔ yuē zhèn liù yuē zhàn qī yuē dòu

兵法七制,一曰征、二曰攻、三曰侵、四曰伐、五曰阵、六曰战、七曰斗。

jiā kuàng

挟纩

chu zi wéi xiāo shēn gōng wū chén yuē shī rén duō hán

楚子围萧,申公巫臣曰:“师人多寒。

wáng xún sān jūn fǔ ér miǎn zhī sān jūn zhī shì jiē rú jiā kuàng

”王巡三军,拊而勉之,三军之士皆如挟纩。

hū gēng guǐ

呼庚癸

wú shēn shū yí qǐ liáng yú jìn gōng sūn yǒu shān shì duì yuē liáng zé wú yǐ cū zé yǒu zhī

吴申叔仪乞粮于晋,公孙有山氏对曰:“粱则无矣,粗则有之。

ruò dēng shǒu shān yǐ hū yuē gēng guǐ hu zé nuò

若登首山,以呼曰庚癸乎,则诺”。

gēng xī fāng zhǔ gǔ

(庚,西方,主谷。

guǐ běi fāng zhǔ shuǐ

癸,北方,主水。

jiào yǐ yǐn yǔ yě

教以隐语也。

dào mǎ

盗马

qín mù gōng shī yòu fú mǎ

秦穆公失右服马。

jiàn yě rén fāng shí zhī gōng xiào yuē sì mǎ ròu bù yǐn jiǔ kǒng shāng

见野人方食之,公笑曰:“食马肉不饮酒,恐伤。

suì biàn yǐn ér qù

”遂遍饮而去。

jí yī nián yǒu hán yuán zhī zhàn jìn rén huán mù gōng zhī chē

及一年,有韩原之战,晋人环穆公之车。

yě rén lǜ sān bǎi yú rén jí dòu chē xià suì dà kè jìn

野人率三百余人疾斗车下,遂大克晋。

jiàn míng

剑名

jiàn kǒu yuē chán jiàn bí yuē wèi yīn wèi jiàn wò yuē jiá jiàn qiào yuē shì jiàn yī yuē tāo yì yuē ráo yīn rào jiàn bǎ shéng yuē kuǎi gōu yīn gōu

剑口曰镡,剑鼻曰璏(音位),剑握曰铗,剑鞘曰室,剑衣曰韬,亦曰𫋹(音绕),剑把绳曰蒯缑(音勾)。

wǔ míng jiàn

五名剑

yuè wáng gōu jiàn yǒu bǎo jiàn wǔ yī yuē chún gōu èr yuē chén lú sān yuē háo cáo sì yuē yú cháng wǔ yuē jù quē

越王勾践有宝剑五,一曰纯钩、二曰湛卢、三曰豪曹、四曰鱼肠、五曰巨阙。

zhǎn shé jiàn

斩蛇剑

hàn gāo dì yú nán shān dé yī tiě jiàn cháng sān chǐ míng yuē chì xiāo dà zhuàn shū jí zhǎn shé jiàn yě

汉高帝于南山得一铁剑,长三尺,铭曰“赤霄”,大篆书,即斩蛇剑也。

jí guì cháng fú zhī

及贵,常服之。

jìn tài kāng sān nián wǔ kù huǒ zhōng shū jiān zhāng huá liè bīng fáng wèi jiàn hàn gāo zhǎn shé jiàn chuān wū fēi qù mò zhī suǒ xiàng

晋太康三年,武库火,中书监张华列兵防卫,见汉高斩蛇剑穿屋飞去,莫知所向。

cì fēi

佽飞

jīng yǒu cì fēi zhě de bǎo jiàn yú jiāng gān

荆有佽飞者,得宝剑于江干。

shè jiāng jí zhì zhōng liú liǎng jiāo jiā zhōu

涉江,及至中流,两蛟夹舟。

cì fēi qū yī bá jiàn cì jiāo

佽飞祛衣,拔剑刺蛟。

shā zhī

杀之。

jīng wáng rèn yǐ zhí guī

荆王任以执圭。

gān jiàng mò yé

干将莫邪

gàn jiàng wú rén qī mò yé wèi wú wáng hé lǘ zhù jiàn bù chéng gàn jiàng yuē shén wù zhī huà xū rén ér chéng

干将吴人,妻莫邪,为吴王阖闾铸剑,不成,干将曰:“神物之化,须人而成。

qī nǎi duàn fà jiǎn zhǎo tóu rù lú zhōng jīn tiě jiē róng suì chéng èr jiàn yáng yuē gàn jiàng yīn yuē mò yé

”妻乃断发剪爪,投入炉中,金铁皆熔,遂成二剑,阳曰“干将”,阴曰“莫邪”。

lóng quán tài ē

龙泉太阿

zhāng huá jiàn dòu niú jiān yǒu zǐ qì zài fēng chéng fēn yě nǎi yǐ léi huàn wèi fēng chéng lìng

张华见斗牛间有紫气,在丰城分野,乃以雷焕为丰城令。

zhì xiàn jué yù shēn èr zhàng kāi shí hán dé èr jiàn yī míng lóng quán yī míng tài ē huàn liú qí yī yī yǐ jìn huá qiě yuē líng yì zhī wù zhōng dāng huà qù

至县,掘狱深二丈,开石函,得二剑,一名龙泉,一名太阿,焕留其一,一以进华,且曰:“灵异之物,终当化去。

huá sǐ jiàn fēi rù xiāng chéng shuǐ zhōng

”华死,剑飞入襄城水中。

hòu huàn zi wèi jiàn ān cóng shì jīng yán jīn jiàn hū yú yāo jiān yuè rù shuǐ shǐ rén cuān shuǐ qiú zhī jiàn shuāng lóng

后焕子为建安从事,经延津,剑忽于腰间跃入水,使人汆水求之,见双龙。

lóng wān yán bù gǎn jìn

龙蜿蜒,不敢近。

huá yīn tǔ

华阴土

léi huàn fēng chéng yù zhōng de jiàn qǔ nán chāng xī shān huáng bái tǔ shì zhī guāng yàn zhào yào zhāng huá gèng yǐ huá yīn chì tǔ mó zhī xiān guāng yù liàng

雷焕丰城狱中得剑,取南昌西山黄白土拭之,光艳照耀,张华更以华阴赤土磨之,鲜光愈亮。

jīn pú gū

金仆姑

jiàn míng

箭名。

zuǒ zhuàn lǔ zhuāng gōng yǐ jīn pú gū shè nán gōng zhǎng wàn

《左传》:鲁庄公以金仆姑射南宫长万。

shí mǎ liú hàn

石马流汗

ān lù shān luàn gē shū hàn yǔ zéi jiāng cuī gàn yòu zhàn jiàn huáng qí jūn shù bǎi lái zhù zhàn hū bú jiàn

安禄山乱,哥舒翰与贼将崔干佑战,见黄旗军数百来助战,忽不见。

shì rì zhāo líng nèi shí mǎ jiē liú hàn

是日,昭陵内石马皆流汗。

lù bù

露布

jūn zhōng yǒu lù bù nǎi hòu wèi měi zhēng fá zhàn shèng yù tiān xià wén zhī shū bó jiàn yú qī gān shàng míng wéi lù bù yǐ yáng zhàn gōng

军中有露布,乃后魏每征伐战胜,欲天下闻知,书帛建于漆竿上,名为露布,以扬战功。

jiǎng miào ní bīng

蒋庙泥兵

nán jīng zhōng shān yǒu hàn mò líng wèi jiǎng zi wén miào gài yīn zǐ wén zhú dào sǐ cǐ sūn quán wèi lì miào fēng jiǎng hóu

南京钟山,有汉秣陵尉蒋子文庙,盖因子文逐盗死此,孙权为立庙,封蒋侯。

quán bì zǔ huì zhōng gǎi míng jiǎng shān

权避祖讳钟,改名蒋山。

hòu sūn quán yǔ dí rén zhàn yè dà yǔ jiǎng hóu zhù zhī cì rì jiàn miào zhōng ní bīng jiē shī

后孙权与敌人战,夜大雨,蒋侯助之,次日,见庙中泥兵皆湿。

jiàn sāi shuǐ zhù

箭塞水注

liú shàn shè

刘善射。

shuǐ hú mǎn yǐ jiàn shè hú bá jiàn shuǐ zhù suí shè yī jiàn xuān zhī rén fú qí jīng qiǎo

水斛满,以箭射斛,拔箭水注,随射一箭宣之,人服其精巧。

yǎn hú qí fú

檿弧萁服

yǎn shān sāng yě

檿,山桑也。

mù gōng yuē hú

木弓曰“弧”。

fú chéng jiàn jù yě

服,乘箭具也。

qí cǎo shì dí xì zhī zhī ér wèi fú yě

萁草似荻,细织之,而为服也。

niáng zǐ jūn

娘子军

táng píng yáng gōng zhǔ jià chái shào

唐平阳公主,嫁柴绍。

chū gāo zǔ qǐ bīng yǔ shào fā jiā zī zhāo wáng mìng

初,高祖起兵,与绍发家资招亡命。

dù hé zhǔ yǐn jīng bīng wàn rén yǔ qín wáng huì yú wèi běi

渡河,主引精兵万人与秦王会于渭北。

shào yǔ gōng zhǔ duì zhì mù fǔ fēn dìng jīng shī hào niáng zǐ jūn

绍与公主对置幕府,分定京师,号“娘子军”。

fū rén chéng

夫人城

jìn zhū xù zhèn xiāng yáng shí fú jiān qiǎn bīng gōng zhī

晋朱序镇襄阳,时苻坚遣兵攻之。

xù mǔ jiàn chéng xī běi jiǎo dāng xiān huài lǐng bái yú bì bìng nǚ dīng xié zhù chéng èr shí yú zhàng

序母见城西北角当先坏,领白余婢并女丁,斜筑城二十余丈。

zéi gōng xī běi jiǎo guǒ kuì zhòng shǒu xīn chéng zéi suì yǐn tuì hào fū rén chéng

贼攻西北角,果溃,众守新城,贼遂引退,号“夫人城”。

zǐ diàn qīng shuāng

紫电青霜

téng wáng gé xù zǐ diàn qīng shuāng wáng jiāng jūn zhī wǔ kù

《滕王阁序》:“紫电青霜,王将军之武库”。

tà cè hān shuì

榻侧鼾睡

sòng tài zǔ yù fá jiāng nán xú xuàn rù zòu qǐ bà bīng

宋太祖欲伐江南,徐铉入奏乞罢兵。

tài zǔ yuē jiāng nán zhǔ yǒu hé zuì dàn wò tà zhī cè qǐ róng rén hān shuì yé

太祖曰:“江南主有何罪,但卧榻之侧,岂容人鼾睡耶!

lián pō shàn fàn

廉颇善饭

lián pō yī fàn dòu mǐ ròu shí jīn pī jiǎ shàng mǎ yǐ shì kě yòng

廉颇一饭斗米,肉十斤,披甲上马,以示可用。

guō kāi wèi zhào wáng yuē lián jiāng jūn suī lǎo shàng shàn fàn rán yǔ chén zuò qǐng zhī sān yí shǐ yǐ

郭开谓赵王曰:“廉将军虽老,尚善饭,然与臣坐,顷之,三遗矢矣。

wáng yǐ wéi lǎo suì bù zhào

”王以为老,遂不召。

dù biāo

杜彪

liáng jīng zhōu cì shǐ dù shān cóng lǚ lì guò rén biàn chěng mǎ shè bù xū shǐ

梁荆州刺史杜山从,膂力过人,便骋马,射不虚矢。

suǒ pèi xiá míng zhū gōng sì shí yú lì měi chū tiāo zhàn wèi jūn dàn zhī hào wèi dù biāo

所佩霞明朱弓,四石余力,每出挑战,魏军惮之,号为“杜彪”。

fēi jiàng

飞将

táng shàn xióng xìn jí yǒng lì shì li mì

唐单雄信极勇,力事李密。

rén hào wèi fēi jiàng

人号为“飞将”。

hòu zhōu hán guǒ pò jī hú jī hú dàn guǒ jiǎo jiàn yì hào fēi jiàng

后周韩果破稽胡,稽胡惮果矫健,亦号“飞将”。

tiě měng shòu

铁猛兽

hòu zhōu cài yòu yǔ qí zhàn zhe míng guāng kǎi jiǎ suǒ xiàng wú dí qí rén wèi zhī hào tiě měng shòu

后周蔡佑与齐战,着明光铠甲,所向无敌,齐人畏之,号“铁猛兽”。

xióng hǔ jiàng

熊虎将

zhōu yú cháng wèi sūn quán yuē liú bèi yǒu guān zhāng xióng hǔ zhī jiāng yǒu yǐn mǎ cháng jiāng zhī zhì

周瑜尝谓孙权曰:“刘备有关张熊虎之将,有饮马长江之志。

yòu yán yǔ fēi wèi wàn rén dí

”又言羽、飞为万人敌。

xì liǔ yíng

细柳营

hàn wén dì shí xiōng nú dà rù biān

汉文帝时,匈奴大入边。

shàng shǐ zhōu jìn fu jūn xì liǔ yǐ bèi hú

上使周晋夫军细柳,以备胡。

shàng zì láo jūn xiān qū zhì jūn mén yuē tiān zǐ zhì

上自劳军,先驱至军门,曰:“天子至!

dū wèi yuē jūn zhōng wén jiāng jūn lìng bù wén tiān zǐ zhào

”都尉曰:“军中闻将军令,不闻天子诏。

shàng shǐ shǐ chí jié zhào jiāng jūn yuē wú yù rù láo jūn

”上使使持节诏将军曰:“吾欲入劳军。

jìn fu kāi bì mén

”晋夫开壁门。

tiān zǐ àn pèi xú xíng

天子按辔徐行。

jìn fu yǐ jūn lǐ jiàn

晋夫以军礼见。

wén dì yuē jiē hū cǐ zhēn jiāng jūn yǐ

文帝说:“啊,这才是真正的将军啊!

fēi jiàng jūn

飞将军

hàn lǐ guǎng wèi běi píng tài shǒu xiōng nú wèi zhī hào yuē hàn fēi jiàng jūn bì zhī shù suì

汉李广为北平太守,匈奴畏之,号曰“汉飞将军”,避之数岁。

guàn shī

贯虱

liè zǐ jì chāng xué shè yú fēi wèi wèi yuē shì dà rú xiǎo shì wēi rú zhe ér hòu gào wǒ

《列子》:纪昌学射于飞卫,卫曰:“视大如小,视微如着,而后告我。

chāng yǐ máo wěi chuí shī yú yǒu jiān nán miàn ér wàng zhī

”昌以牦尾垂虱于牖间,南面而望之。

xún rì zhī jiān jiàn dà

旬日之间,渐大;

sān nián zhī hòu dà rú chē lún

三年之后,大如车轮。

nǎi yǐ hú shǐ shè zhī guàn shī zhī xīn

乃以弧矢射之,贯虱之心。

lái jiáo tiě

来嚼铁

táng lái tiàn wèi yǐng chuān tài shǒu

唐来瑱为颖川太守。

zéi gōng chéng lái shè jiē yīng xián ér pū

贼攻城,来射皆应弦而仆。

zéi bài chéng qǐng xiáng chēng wéi lái jiáo tiě

贼拜城请降,称为“来嚼铁”。

bàn duàn qiāng

半段枪

táng gē shū hàn wèi hé xī wèi qián jiāng jūn tǔ bō dà kòu biān hàn chí bàn duàn qiāng dāng qí fēng suǒ xiàng pī mǐ

唐哥舒翰为河西卫前将军,吐蕃大寇边,翰持半段枪当其锋,所向披靡。

huáng zōu shào nián

黄驺少年

táng péi gǎo yǒng guàn sān jūn yǔ dí guó zhàn chéng huáng zōu dāng xiān jūn zhōng chēng huáng zōu shào nián

唐裴杲勇冠三军,与敌国战,乘黄驺当先,军中称“黄驺少年”。

bái páo xiān fēng

白袍先锋

táng xuē rén guì cháng cóng tài zōng zhēng fá měi chū zhàn zhé pī bái páo suǒ xiàng wú dí

唐薛仁贵尝从太宗征伐,每出战,辄披白袍,所向无敌。

tài zōng yáo jiàn wèn bái páo xiān fēng shì shuí

太宗遥见,问白袍先锋是谁。

tè yǐn jiàn cì mǎ juàn xǐ de hǔ jiàng

特引见,赐马绢,喜得虎将。

dà shù jiāng jūn

大树将军

hòu hàn féng yì xìng qiān tuì bù fá zhū jiāng yú suǒ zhǐ shě zhé bìng zuò lùn gōng yì cháng dú píng shù xià rén hào dà shù jiāng jūn

后汉冯异性谦退不伐,诸将于所止舍,辄并坐论功,异常独屏树下,人号“大树将军。

pī lì shǎn diàn

霹雳闪电

táng zhǎng sūn wú jì fù shèng tǎo tū jué wèi shèng wén qí gōng shēng wèi zhī pī lì

唐长孙无忌父晟讨突厥,畏晟,闻其弓声,谓之“霹雳”;

jiàn qí zǒu mǎ wèi zhī shǎn diàn

见其走马,谓之“闪电”。

jìn wáng xiào yuē jiāng jūn zhèn nù wēi xíng yù wài

晋王笑曰:“将军振怒,威行域外。

yuán mén èr lóng

辕门二龙

táng wū chéng pín kāi yuán zhōng yǔ zú xiōng chéng ēn jiē wèi píng lǔ xiān fēng hào yuán mén èr lóng

唐乌承玭,开元中,与族兄承恩皆为平虏先锋,号“辕门二龙”。

yī hán yī fàn

一韩一范

fàn wén zhèng gōng yǔ hán wèi gōng jù wèi xi shuài biān shì yáo yuē jūn zhōng yǒu yī hán xi zéi wén zhī xīn dǎn hán

范文正公与韩魏公俱为西帅,边士谣曰:“军中有一韩,西贼闻之心胆寒;

jūn zhōng yǒu yī fàn xi zéi wén zhī jīng pò dǎn

军中有一范,西贼闻之惊破胆。

yuán hào jù suì chēng chén

”元昊惧,遂称臣。

bā yù bā kè

八遇八克

táng lóu shī dé wǔ hòu shí mù měng shì tǎo tǔ bō nǎi zì fèn dài hóng mò é lái yìng zhào

唐娄师德,武后时募猛士讨吐蕃,乃自奋,戴红抹额来应诏。

hòu yǔ lǔ zhàn bā yù bā kè

后与虏战,八遇八克。

qī zòng qī qín

七纵七擒

kǒng míng yǔ mèng huò zhàn fán qī zòng qī qín

孔明与孟获战,凡七纵七擒。

hòu nǎi tàn fú yuē gōng tiān wēi yě nán rén bù gǎn fù fǎn yǐ

后乃叹服曰:“公天威也,南人不敢复反矣!

zhēng zhǐ bīng jìn

钲止兵进

dí qīng yǔ xi zéi zhàn mì lìng jūn zhōng zhēng yī shēng zé zhǐ zài shēng zé yán zhèn ér yáng què zhēng shēng zhǐ zé dà hū ér tū zhī

狄青与西贼战,密令军中,钲一声则止,再声则严阵而阳却,钲声止则大呼而突之。

lǔ dà hài è yǐ shì shèng zhī

虏大骇愕,以是胜之。

yǐ shǎo jī zhòng

以少击众

táng mǎ lín wǔ yì jué lún yǐ bǎi qí pò zú wǔ qiān

唐马磷武艺绝伦,以百骑破卒五千。

li guāng bì yuē wú wèi jiàn yǐ shǎo jī zhòng rú mǎ jiāng jūn zhě

李光弼曰:“吾未见以少击众,如马将军者!

rén hào wèi zhōng xīng ruì jiāng

”人号为“中兴锐将”。

zhèn zhī guān zhāng

朕之关张

sòng dí qīng jīng shī hū wèi dí tiān shǐ shàng jiā qí cái yǒng wèi jīng yuán lù bīng mǎ zǒng guǎn

宋狄青京师呼为“狄天使”,上嘉其材勇,为泾原路兵马总管。

shàng yù yī jiàn zhào lìng rù cháo

上欲一见,诏令入朝。

huì kòu bī píng liáng nǎi lìng jí wǎng bǐ tú xiàng yǐ jìn

会寇逼平凉,乃令亟往,俾图像以进。

shàng guān qí xiāng yuē zhèn zhī guān zhāng

上观其相曰:“朕之关张。

lì hàn chì zhì

立汉赤帜

hán xìn gōng zhào lìng zú yuē zhào jiàn wǒ zǒu bì kōng bì zhú wǒ ruò děng jí rù bá zhào bái zhì lì hàn chì zhì

韩信攻赵,令卒曰:“赵见我走,必空壁逐我,若等疾入,拔赵白帜,立汉赤帜。

xìn yáng zǒu

信佯走。

zhào guǒ zhú zhī huí bì jiàn chì zhì dà luàn

赵果逐之,回壁见赤帜,大乱。

hàn bīng jiā jī suì kè zhào jūn

汉兵夹击,遂克赵军。

xià mǎ zuò lù bù

下马作露布

nán shǐ fu yǒng bài ān yuǎn jiāng jūn dì tàn yuē shàng mǎ néng shā zéi xià mǎ néng zuò lù bù wéi fu xiū qī néng zhī ěr

《南史》:傅永拜安远将军,帝叹曰:“上马能杀贼,下马能作露布,惟傅修期能之耳!

sān jiàn dìng tiān shān

三箭定天山

xuē rén guì wéi xíng jūn fù zǒng guǎn

薛仁贵为行军副总管。

jiǔ xìng zhòng shí yú wàn lìng xiāo qí tiǎo zhàn rén guì fā sān shǐ zhé shā sān rén lǔ qì shè jiē jiàng

九姓众十余万,令骁骑挑战,仁贵发三矢,辄杀三人,虏气慑,皆降。

sān gǔ duó kūn lún

三鼓夺昆仑

dí qīng xuān fǔ guǎng xī

狄青宣抚广西。

nóng zhì gāo shǒu kūn lún guān qīng zhì bīn zhōu zhí shàng yuán jié dà zhāng dēng huǒ shǒu yè yàn lè chè xiǎo

侬智高守昆仑关,青至宾州,值上元节,大张灯火,首夜宴乐彻晓。

cì yè fù yàn èr gǔ shí qīng hū chēng jí rú nèi mìng sūn yuán guī zhǔ xí

次夜复宴,二鼓时,青忽称疾如内,命孙元规主席。

shǎo fú yào nǎi chū shù shǐ rén quàn láo zuò kè zhì xiǎo wèi sàn

少服药乃出,数使人劝劳坐客,至晓未散。

hū yǒu chí bào yún shì yè sān gǔ dí jiāng jūn yǐ duó kūn lún guān yǐ

忽有驰报云:“是夜三鼓,狄将军已夺昆仑关矣。

shùn chāng qí zhì

顺昌旗帜

sòng liú qí yǔ wù shù zhàn yú zhè gāo lǔ yuǎn wàng jiàn dà jīng yuē cǐ shùn chāng qí zhì yě

宋刘琦与兀术战于柘皋,虏远望见,大惊曰:“此顺昌旗帜也。

jí yǐn bīng ér qù

”即引兵而去。

měi fàn bù wàng jù lù

每饭不忘巨鹿

hàn wén dì wèi féng táng yuē xī yǒu wéi wǒ yán li qí zhī xián zhàn yú jù lù xià

汉文帝谓冯唐曰:“昔有为我言李齐之贤,战于巨鹿下。

jīn wú měi fàn yì wèi cháng bù zài jù lù yě

今吾每饭,意未尝不在巨鹿也。

zhù cuò

铸错

táng luō shào wēi yǐ wèi bó yá bīng jiāo shén jǐn shā zhī suì wèi liáng zhū wēn suǒ zhì nǎi wèi qīn lì yuē jù liù zhōu sì shí sān xiàn tiě zhù yí gè cuò bù chéng

唐罗绍威以魏博牙兵骄甚,尽杀之,遂为梁朱温所制,乃谓亲吏曰:“聚六州四十三县铁,铸一个错不成!

dé lǒng wàng shǔ

得陇望蜀

sī mǎ yì yán yú cáo cāo yuē jīn kè hàn zhōng yì zhōu zhèn dòng jìn bīng lín zhī shì bì wǎ jiě

司马懿言于曹操曰:“今克汉中,益州震动,进兵临之,势必瓦解。

cāo yuē rén kǔ bù zhī zú de lǒng fù wàng shǔ

”操曰:“人苦不知足,得陇复望蜀。

sāi chuàng fù zhàn

塞创复战

duò zhāng dìng hé lǔ cì zhī zhōng jǐng dìng hé yǐ cǎo sāi chuàng ér zhàn shén qì zì ruò lǔ suì bài zǒu

隋张定和,虏刺之中颈,定和以草塞创而战,神气自若,虏遂败走。

dù fú wēi

杜伏威

táng dù fú wēi yǔ chén zhàn shè zhòng fú wēi é nù yuē bù shā rǔ jiàn bù bá

唐杜伏威与陈战,射中伏威额,怒曰:“不杀汝,箭不拔!

chí rù zhèn huò suǒ shè jiāng shǐ bá jiàn yǐ zhǎn zhī

”驰入阵,获所射将,使拔箭,已,斩之。

shǒu jí

首级

qín fǎ zhǎn dí yī shǒu bài jué yī jí gù yuē shǒu jí

秦法斩敌一首拜爵一级,故曰“首级”。

hòu rén yún gē yī shǒu bì gē qí shì yǐ wéi yī jí zhě fēi

后人云:“割一首,必割其势,以为一级者非。

zǐ shù huà niú

梓树化牛

qín wén gōng fá yōng nán shān zǐ shù huà wèi niú yǐ qí jī zhī bù shèng

秦文公伐雍,南山梓树化为牛,以骑击之,不胜。

huò zhuì dì jiě jì pī fà niú wèi zhī rù shuǐ

或坠地,解髻披发,牛畏之,入水。

qín yīn zhì máo tóu qí shǐ zhī xiān qū

秦因置髦头,骑使之先驱。

lè shí yàn rán

勒石燕然

yàn rán shān míng qù sāi sān qiān lǐ

燕然,山名,去塞三千里。

dòu xiàn dà pò chán yú dēng yàn rán shān lè shí jì gōng sòng hàn gōng dé

窦宪大破单于,登燕然山,勒石纪功,颂汉功德。

jiǔ zhāng

九章

guǎn zǐ yuē jǔ rì zhāng zé zhòu xíng jǔ yuè zhāng zé yè xíng jǔ lóng zhāng zé shuǐ xíng jǔ hǔ zhāng zé lín xíng jǔ niǎo zhāng zé xíng bǎn jǔ shé zhāng zé xíng zé jǔ que zhāng zé xíng chuán xìng láng zhāng zé xíng shān jǔ jīn gāo zhāng zé zài shí ér jià

管子曰:“举日章则昼行,举月章则夜行,举龙章则水行,举虎章则林行,举鸟章则行阪,举蛇章则行泽,举鹊章则行船,兴狼章则行山,举<巾臯>章则载食而驾。

tí kū láng jūn

啼哭郎君

dū tǒng zhì qǔ duān yǒng hàn fēi cháng měi yǔ lǔ zhàn hū pí jiàng tóu mù bèi gào yǐ èr dì meng chen jīn zài wǔ guó chéng zhōng qīng yī bǎ zhǎn fán wéi chén zi zhě wén zhī tòng xīn sī zhī qiè gǔ suì fàng shēng dà kū

都统制曲端勇悍非常,每与虏战,呼裨将头目,备告以二帝蒙尘,今在五国城中青衣把盏,凡为臣子者闻之痛心,思之切骨,遂放声大哭。

jiàng zuǒ jūn shì jiē kū fèn shēn shàng mǎ yǒng qì bǎi bèi lǔ rén wàng zhī pì yì chēng wéi tí kū láng jūn

将佐军士皆哭,奋身上马,勇气百倍,虏人望之辟易,称为“啼哭郎君”。

gē lóng fēn bù

鸽笼分部

qū duān jūn fēn wǔ bù yī lóng zhù wǔ gē suí diǎn yī bù zé kāi lóng zòng yī gē wǎng zé yī bù zhī bīng qǐng kè lì zhì qí sù rú shén jiàn zhě qì duó

曲端军分五部,一笼贮五鸽,随点一部,则开笼纵一鸽往,则一部之兵顷刻立至,其速如神,见者气夺。

yù zhàng shù

玉帐术

dù zi měi shī kōng liú yù zhàng shù chóu shā jǐn chéng rén

杜子美诗:“空留玉帐术,愁杀锦城人。

yù zhàng nǎi bīng jiā yā shèng zhī fāng wèi zhǔ jiàng yú qí fāng zhì jūn zhàng zé jiān bù kě fàn

”玉帐乃兵家厌胜之方位,主将于其方置军帐,则坚不可犯。

qí fǎ huáng dì dùn jiǎ yǐ yuè jiàn hòu sān wèi qǔ zhī rú zhēng yuè jiàn yín zé yǐ wèi yù zhàng

其法:黄帝遁甲以月建,后三位取之,如正月建寅,则已为玉帐。

guān lái méi chù pàn

冠来没处畔

chén hòu zhǔ yǔ qí yún guān yáo yuē qí yún guān kòu lái méi chù pàn

陈后主与齐云观,谣曰:“齐云观,寇来没处畔。

gù jīn rén bì rén wèi zhī pàn

”故今人避人谓之“畔”。

fǔ bīng

府兵

xī wèi shǐ zuò fǔ bīng

西魏始作府兵。

suí táng shǐ yǒu fān cì rù wèi bīng chū wèi nóng

隋唐始有番次,入为兵,出为农。

zhōu tài zǔ shǐ cì miàn jiàn

周太祖始刺面见。

táng mò liú rén gōng cì mín wèi bīng gěi lǐn shí jūn dīng qiān bǔ

唐末刘仁恭刺民为兵,给廪食,军丁佥补。

qú dá

渠答

jí lí yě yǐ tiě wèi zhī zā yíng zé sā zhī sì wài

蒺藜也,以铁为之,匝营则撒之四外。

rào zhǐ róu

绕指柔

píng wàng hú zhōng jué dé yī jiàn qū zhī zé shǒu wěi xiāng jiù fàng shǒu fù zhí rú gù fēng máng xī lì kě duàn jīn tiě

平望湖中掘得一剑,屈之则首尾相就,放手复直如故,锋铓犀利,可断金铁。

shí zhě yuē cǐ gǔ zhī rào zhǐ róu yě

识者曰:“此古之绕指柔也。

✦ You read 兵刑部·军旅

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.