zhèng zhù xíng shū jìn zuò zhí zhì zhào zhì guó lǜ chu zuò pú qū qū yīn ōu jiē fǎ lǜ zhī míng yě
郑铸《刑书》，晋作《执秩》，赵制《国律》，楚作《仆区》（区，音欧），皆法律之名也。
pū yǐn yě
仆，隐也；
qū nì yě
区，匿也；
zuò wéi yǐn nì wáng rén zhī fǎ
作为隐匿亡人之法。
lì dài yù míng
历代狱名
xià yù yuē xià tái shāng yù yuē yǒu lǐ zhōu yù yuē líng yǔ hàn yù yuē qǐng shì
夏狱曰夏台，商狱曰羑里，周狱曰囹圄，汉狱曰请室。
wǔ tīng
五听
zhōu lǐ
《周礼》；
shǎo sī kòu yǐ wǔ shēng tīng sòng yù yī yuē cí tīng èr yuē sè tīng sān yuē qì tīng sì yuē ěr tīng wǔ yuē mù tīng
少司寇以五声听讼狱，一曰辞听，二曰色听，三曰气听，四曰耳听，五曰目听。
sān cì
三刺
tīng sòng zhě yǐ sān cì yī cì yuē xùn qún chén èr cì yuē xùn qún lì sān cì yuē xùn wàn mín
听讼者以三刺，一刺曰讯群臣，二刺曰讯群吏，三刺曰讯万民。
gǔ xíng
古刑
mò yì fèi gōng dà bì qí hòu jiā liú shú biān pǔ wèi jiǔ xíng
墨、劓、剕、宫、大辟，其后加流、赎、鞭、朴为九刑。
gǔ xíng míng
古刑名
chéng dàn chōng chéng dàn zhě dàn qǐ xíng zhì chéng
城旦、舂：城旦者，旦起行治城。
chōng zhě chōng mǐ sì suì xíng yě
舂者，舂米，四岁刑也。
guǐ xīn bái càn qǔ xīn gěi zōng miào wèi guǐ xīn
鬼薪、白粲：取薪给宗庙为鬼薪；
zuò zé mǐ shǐ zhèng bái wèi bái càn sān suì xíng yě
坐择米使正白为白粲，三岁刑也。
wǔ dú
五毒
xiè jǐng zú yuē héng yáng xiè jǐng yuē hé xiào xiè shǒu zú yuē zhì gù suǒ xì yuē láng dāng biān chī yuē bǎng lüè
械颈足曰桁扬，械颈曰荷校，械手足曰桎梏，锁系曰锒铛，鞭笞曰榜掠。
kǎo bī yuē wǔ dú jù bèi yán wǔ xíng jiē yòng yě
考逼曰五毒俱备，言五刑皆用也。
sān mù
三木
sān mù zhě wèi chǒu xiè jiā suǒ jí shǒu zú yě
三木者谓杻械枷锁及手足也。
sān yòu
三宥
yī yòu yuē bù shí èr yòu yuē guò shī sān yòu yuē yí wàng
一宥曰不识，二宥曰过失，三宥曰遗忘。
sān shè
三赦
yī shè yuē yòu ruò èr shè yuē lǎo mào sān shè yuē yú chǔn
一赦曰幼弱，二赦曰老耄，三赦曰愚蠢。
yú ruì zhēng tián
虞芮争田
zhōu wén wáng shí yú ruì zhī jūn zhēng tián bù jué xiāng yǔ zhì chéng yú wén wáng
周文王时，虞、芮之君争田不决，相与质成于文王。
rù qí jìng jiàn qí mín gēng zhě ràng pàn xíng zhě ràng lù
入其境，见其民耕者让畔，行者让路。
èr jūn xiāng wèi yuē wǒ děng xiǎo rén bù kě yǐ lǚ jūn zi zhī tíng
二君相谓曰：“我等小人，不可以履君，子之庭。
nǎi ràng qí suǒ zhēng zhī tián wèi xián tián
”乃让其所争之田为闲田。
chú ròu xíng
除肉刑
hàn tài cāng lìng chún yú yì wú zi yǒu wǔ nǚ
汉太仓令淳于意，无子，有五女。
zuì dāng xíng mà yuē shēng nǚ bù shēng nán huǎn jí wú kě shǐ
罪当刑，骂曰：“生女不生男，缓急无可使！
qí yòu nǚ tí yíng shàng shū yán sǐ zhě bù kě fù shēng xíng zhě bù kě fù shú
”其幼女缇萦上书，言死者不可复生，刑者不可复赎。
yuàn mò rù wèi guān nú yǐ shú fù zuì
愿没入为官奴，以赎父罪。
wén dì lián zhī bìng chú ròu xíng
文帝怜之，并除肉刑。
hòu wǔ xíng
后五刑
ròu xíng jì chú hòu yǐ chī zhàng tú liú sǐ wèi wǔ xíng
肉刑既除，后以笞、杖、徒、流、死为五刑。
kūn qián
髡钳
kūn xuē fà yě
髡，削发也。
qián yǐ tiě shù tóu yě
钳，以铁束头也。
qián dì chén xián chuán wèi sī jiě tuō
钳釱，《陈咸传》谓私解脱。
qián qián zài shǒu dì zài zú jiē yǐ tiě wèi zhī yě
钳，钳在首，釱在足，皆以铁为之也。
xū mí
胥靡
xū xiāng yě
胥，相也；
mǐ suí yě
靡，随也；
lián xì zhī shǐ xiāng suí ér fú yì yě
联系之，使相随而服役也。
yóu jīn zhī yì qiú tú yǐ tiě suǒ lián zhuì zhī ěr
犹今之役囚徒，以铁索联缀之耳。
qì shì
弃市
hàn jǐng dì gǎi zhé yuē qì shì wù fù zhé
汉景帝改磔曰弃市，勿复磔。
zhé wèi zhāng qí shī yě qì shì wèi tóu zhī yú shì
磔谓张其尸也，弃市，谓投之于市。
xíng jù
刑具
hàn xíng fǎ zhì dà xíng yòng jiá bīng qí cì yòng fǔ yuè zhōng xíng yòng dāo jù qí cì yòng zuàn záo báo xíng yòng biān piáo
汉刑法志：大刑用甲兵，其次用斧钺，中刑用刀锯，其次用钻凿，薄刑用鞭朴。
duàn liàn
锻炼
duàn chuí yě
锻，锤也。
duàn liàn yóu yán jīng shú yě
锻炼犹言精熟也。
shēn wén zhī lì rù rén zhī zuì yóu duàn liàn tóng tiě shǐ zhī chéng shú yě
深文之吏入人之罪，犹锻炼铜铁，使之成熟也。
qián wǎng
钳网
lǐ lín fǔ wèi xiāng qǐ dà yù yǐ wū xiàn yì jǐ zhě chǒng rèn jí wēn luō xī shì wèi yù shǐ duàn liàn rén zuì
李林甫为相，起大狱以诬陷异己者，宠任吉温、罗希奭为御史，锻炼人罪。
shí rén wèi zhī luó qián jí wǎng
时人谓之罗钳吉网。
luó zhī
罗织
wǔ hòu rèn yòng lái jùn chén zhōu guāng èr rén gòng zhuàn luó wǎng jīng shù qiān yán jiào qí tú luó zhī rén zuì wú yǒu tuō zhě
武后任用来俊臣、周光二人，共撰《罗网经》数千言，教其徒罗织人罪，无有脱者。
cán shì
蚕室
shòu fǔ xíng zhě bì xià cán shì gài cán yi mì shì yǐ huǒ wēn zhī
受腐刑者必下蚕室，盖蚕宜密室，以火温之。
xīn shòu fǔ zhě zuì jì mào fēng xū rù mì shì nǎi de bǎo quán yīn hū qí shì wèi cán shì
新受腐者最忌冒风，须入密室，乃得保全，因呼其室为蚕室。
yǔ sǐ
庾死
hàn xuān dì zhào yuē xì zhě kǔ jī hán yǔ sǐ yù zhōng zhèn shén tòng zhī
汉宣帝诏曰：“系者苦饥寒庾死狱中，朕甚痛之。
xiāo shǒu
枭首
bǎi láo míng xiāo yǐ qí sì mǔ bù xiào gù gǔ rén cì xiāo gēng xuán qí shǒu yú mù gù xíng rén yǐ shǒu shì zhòng zhě yuē xiāo shǒu
百劳名枭，以其食母不孝，故古人赐枭羹，悬其首于木，故刑人以首示众者曰枭首。
xiàng yǒng
缿筩
zhào guǎng hàn wèi yǐng chuān shǒu hèn péng bǐ wéi jiān nǎi xǔ xiāng jié huò nì míng xiāng gào zhě zhì xiàng yǒng lìng tóu shū yú qí zhōng
赵广汉为颖川守，恨朋比为奸，乃许相讦或匿名相告者，置缿筩，令投书于其中。
tóng guǐ
铜匦
wǔ hòu zì li jìng yè fǎn hòu kǒng rén tú jǐ shèng kāi gào mì zhī mén
武后自李敬业反后，恐人图己，盛开告密之门。
yǒu yú bǎo jiā zhě qǐng zhù tóng wèi guǐ qí shì yī shì sì yú shàng gè yǒu qiào kě rù bù kě chū wǔ hòu shàn zhī
有鱼保家者，请铸铜为匦，其式一室四隅，上各有窍，可入不可出，武后善之。
wèi jǐ qí chóu jiā tóu guǐ gào bǎo jiā céng wèi jìng yè zào bīng qì suì fú zhū
未几，其仇家投匦告保家曾为敬业造兵器，遂伏诛。
qǐng jūn rù wèng
请君入瓮
wǔ hòu jīn wú qiū shén jī yǐ zuì zhū yǒu rén gào yòu chéng zhōu xìng tōng móu hòu mìng lái jùn chén jū zhī
武后金吾丘神绩以罪诛，有人告右丞周兴通谋，后命来俊臣鞫之。
jùn chén yǔ xìng fāng tuī shì duì shí wèn xìng yuē qiú duō bù chéng dāng wèi hé fǎ
俊臣与兴方推事对食，问兴曰：“囚多不承，当为何法？
xìng yuē cǐ shén yì ěr
”兴曰：“此甚易耳！
qǔ dà wèng yǐ tàn sì wéi zhì zhī lìng qiú rù qí zhōng hé shì bù chéng
取大瓮，以炭四围炙之，令囚入其中，何事不承？
jùn chén suǒ dà wèng rú xìng fǎ qǐ wèi xìng yuē yǒu nèi zhuàng tuī jūn qǐng jūn rù cǐ wèng
”俊臣索大瓮，如兴法，起谓兴曰：“有内状推君，请君入此瓮。
xìng huáng kǒng fú zuì
”兴惶恐服罪。
fǎ dāng sǐ yòu zhī liú lǐng nán
法当死，宥之，流岭南。
páo luò zhī xíng
炮烙之刑
shāng zhòu bào nüè bǎi xìng yuàn wàng zhū hóu yǒu pàn zhě dá jǐ yǐ wéi fá qīng wēi bù lì
商纣暴虐，百姓怨望，诸侯有叛者，妲己以为罚轻，威不立。
zhòu wèi tóng zhù yǐ gāo tu zhī jiā yú tàn huǒ shàng lìng yǒu zuì zhě xíng zhé duò tàn zhōng yǐ qǔ dá jǐ yī xiào míng yuē páo luò zhī xíng
纣为铜柱，以膏涂之，加于炭火上，令有罪者行，辄堕炭中，以取妲己一笑，名曰“炮烙之刑”。
cāng yīng
苍鹰
zhì dōu xíng fǎ yán kù bù bì quán guì
郅都行法严酷，不避权贵。
liè hóu zōng shì jiàn dōu cè mù ér shì hào yuē cāng yīng
列侯宗室见都，侧目而视，号曰“苍鹰”。
rǔ hǔ
乳虎
níng chéng hǎo qì wèi xiǎo lì bì lìng qí zhǎng lì
宁成好气，为小吏，必凌其长吏；
wéi rén shàng cāo xià rú shù shī xīn huá zéi rèn wēi
为人上，操下如束湿薪，滑贼任威。
shāo qiān zhì jǐ nán dū wèi qí zhì rú láng mù yáng mín bù kān mìng
稍迁至济南都尉，其治如狼牧羊，民不堪命。
hòu bài guān dōu wèi fán jùn guó chū rù guān zhě hào yuē níng jiàn rǔ hǔ wú zhí níng chéng zhī nù
后拜关都尉，凡郡国出入关者，号曰：“宁见乳虎，无值宁成之怒。
yīng jī máo zhì
鹰击毛挚
yì zòng wèi dìng xiāng tài shǒu yǐ yīng jī máo zhì wèi zhì qí suǒ zhū shā shén duō jùn zhōng rén bù hán ér lì
义纵为定襄太守，以鹰击毛挚为治，其所诛杀甚多，郡中人不寒而栗。
jué yù xùn shǔ
掘狱讯鼠
zhāng tāng ér shí fù mìng shǒu shè shǔ dào qí ròu fù nù chī tāng
张汤儿时，父命守舍，鼠盗其肉，父怒，笞汤。
tāng jué kū de shǔ jí yú ròu wèi jù yù cí zhé zhī táng xià
汤掘窟得鼠及余肉，为具狱辞，磔之堂下。
qí fù jiàn zhī shì qí wén cí rú lǎo yù lì dà jīng suì shǐ zhì yù hòu wèi kù lì
其父见之，视其文辞如老狱吏，大惊，遂使治狱，后为酷吏。
shí è bù shè
十恶不赦
yī yuē móu fǎn wèi móu wēi shè jì
一曰谋反（谓谋危社稷），
èr yuē móu dà nì wèi móu huǐ zōng miào shān líng jí gōng què
二曰谋大逆（谓谋毁宗庙山陵及宫阙），
sān yuē móu pàn wèi móu pàn běn guó
三曰谋叛（谓谋叛本国，
qián cóng tā guó
潜从他国），
sì yuē móu è nì wèi ōu jí móu shā zǔ fù mǔ
四曰谋恶逆（谓殴及谋杀祖父母，
fù mǔ jí fū
父母及夫），
wǔ yuē bù dào wèi shā yī jiā fēi sǐ zuì sān rén
五曰不道（谓杀一家非死罪三人，
jí zhī jiě rén
及支解人，
ruò cǎi shēng zào chù gǔ dú yàn mèi
若采生造畜蛊毒厌魅），
liù yuē dà bù jìng wèi dào dà sì shén yù zhī wù jí shèng yú yù wù
六曰大不敬（谓盗大祀神御之物及乘舆御物），
qī yuē bù xiào wèi gào yán zhòu mà zǔ fù mǔ jí fū zhī zǔ fù mǔ fù mǔ zài
七曰不孝（谓告言咒骂祖父母及夫之祖父母、父母在，
bié jí yì cái
别籍异财，
ruò fèng yǎng yǒu quē
若奉养有缺），
bā yuē bù mù wèi móu shā jí mài sī má yǐ shàng qīn
八曰不睦（谓谋杀及卖缌麻以上亲，
ōu gào fu jí dà gōng yǐ shàng zūn zhǎng xiǎo gōng zūn shǔ
殴告夫及大功以上尊长、小功尊属），
jiǔ yuē bú yì wèi bù mín shā guān zhǎng
九曰不义（谓部民杀官长，
jūn shì shā suǒ shǔ zhǐ huī shǒu bǎ
军士杀所属指挥守把），
shí yuē nèi luàn wèi jiān xiǎo gōng yǐ shàng qīn
十曰内乱（谓奸小功以上亲，
fù zǔ qiè yǔ hé zhě
父祖妾与和者）。
bā yì
八议
yī yuē yì qīn wèi huáng jiā tǎn miǎn yǐ shàng qīn
一曰议亲（谓皇家袒免以上亲，
jí tài huáng tài hòu huáng tài hòu sī má yǐ shàng qīn
及太皇、太后、皇太后缌麻以上亲，
huáng hòu xiǎo gōng yǐ shàng qīn
皇后小功以上亲，
huáng tài zǐ fēi dà gōng yǐ shàng qīn
皇太子妃大功以上亲），
èr yuē yì gù wèi huáng jiā gù jiù zhī rén sù de shì jiàn
二曰议故（谓皇家故旧之人素得侍见，
tè méng ēn dài rì jiǔ zhě
特蒙恩待日久者），
sān yuē yì gōng wèi néng zhǎn jiàng duó qí
三曰议功（谓能斩将夺旗，
cuī fēng wàn lǐ
摧锋万里，
huò lǜ zhòng lái guī
或率众来归，
níng jì yī shí
宁济一时，
huò kāi tuò jiāng yǔ yǒu dà xūn láo
或开拓疆宇有大勋劳，
míng gōng tài cháng zhě
铭功太常者），
sì yuē yì xián wèi dà yǒu dé xíng zhī xián rén jūn zǐ
四曰议贤（谓大有德行之贤人君子，
qí yán xíng kě yǐ wéi fǎ zé zhě
其言行可以为法则者），
wǔ yuē yì néng wèi yǒu dà cái yè
五曰议能（谓有大才业，
néng zhěng jūn lǚ
能整军旅，
zhì zhèng shì
治政事，
wèi dì wáng zhī fǔ zuǒ rén lún zhī shī fàn zhě
为帝王之辅佐人伦之师范者），
liù yuē yì qín wèi yǒu dà jiàng lì jǐn shǒu guān zhí
六曰议勤（谓有大将吏谨守官职，
zǎo yè fèng gōng
蚤夜奉公，
huò chū shǐ yuǎn fāng
或出使远方，
jīng shè jiān nán
经涉艰难，
yǒu dà qín láo zhě zhī wèi
有大勤劳者之谓），
qī yuē yì guì wèi jué yī pǐn jí wén wǔ zhí jūn guān sān pǐn yǐ shàng
七曰议贵（谓爵一品及文武职军官三品以上，
sàn guān èr pǐn yǐ shàng zhě
散官二品以上者），
bā yuē yì bīn wèi chéng xiān dài zhī hòu wèi guó bīn zhě
八曰议宾（谓承先代之后为国宾者）。
lì fēn bā zì
例分八字
yǐ yǐ zhě yǔ zhēn fàn tóng
以：（以者，与真犯同。
wèi rú jiān shǒu mào yì guān wù wú yì zhēn dào gù yǐ wǎng fǎ lùn yǐ dào lùn bìng chú míng cì zì zuì zhì zhǎn jiǎo bìng quán kē
谓如监守贸易官物，无异真盗，故以枉法论，以盗论，并除名、刺字，罪至斩绞并全科。
zhǔn zhǔn zhě yǔ zhēn fàn yǒu jiàn yǐ
）准：（准者，与真犯有间矣。
wèi rú zhǔn wǎng fǎ lùn zhǔn dào lùn dàn zhǔn qí zuì bù zài chú míng cì zì zhī lì zuì zhǐ zhàng yī bǎi liú sān qiān lǐ
谓如准枉法论，准盗论，但准其罪，不在除名、刺字之例，罪止杖一百，流三千里。
jiē jiē zhě bù fēn shǒu cóng yī děng kē zuì
）皆：（皆者，不分首从，一等科罪。
wèi rú jiān lín zhǔ shǒu zhí yì tóng qíng dào suǒ jiān shǒu guān wù bìng zāng mǎn shù jiē zhǎn zhī lèi
谓如监临主守职役同情盗，所监守官物并赃满数皆斩之类。
gè gè zhě bǐ cǐ tóng kē cǐ zuì
）各：（各者，彼此同科此罪。
wèi rú zhū sè rén jiàng bō fù nèi fǔ gōng zuò ruò bù qīn zì yìng yì gù rén mào míng sī zì dài tì jí tì zhī rén gè zhàng yī bǎi zhī lèi
谓如诸色人匠拨赴内府工作，若不亲自应役，雇人冒名私自代替，及替之人，各杖一百之类。
qí qí zhě biàn yú xiān yì
）其：（其者，变于先意。
wèi rú lùn rén yì zuì fàn xiān zòu qǐng yì
谓如论人议罪犯先奏请议。
qí fàn shí è bù yòng cǐ lǜ zhī lèi
其犯十恶，不用此律之类。
jí jí zhě shì qíng lián hòu
）及：（及者，事情连后。
wèi rú bǐ cǐ jù zuì zhī zāng jí yīng jìn zhī wù zé méi guān zhī lèi
谓如彼此俱罪之赃及应禁之物，则没官之类。
jí jí zhě yì jǐn ér fù míng
）即：（即者，意尽而复明。
wèi rú fàn zuì shì fā zài táo zhě zhòng zhèng jì míng bái jí tóng yù chéng zhī lèi
谓如犯罪事发在逃者，众证既明白，即同狱成之类。
ruò ruò zhě wén suī shū ér huì shàng yì
）若：（若者，文虽殊而会上意。
wèi rú fàn zuì wèi lǎo jí shì fā yǐ lǎo jí lùn
谓如犯罪未老疾，事发以老疾论。
ruò zài tú nián xiàn nèi lǎo jí zhě yì rú zhī zhī lèi
若在徒年限内，老疾者亦如之之类。
gù shān qián
顾山钱
nǚ zǐ fàn zuì bìng fàng guī jiā dàn lìng yī yuè chū qián sān bǎi gù rén yú shān fá mù wèi zhī gù shān qián
女子犯罪并放归家，但令一月出钱三百，顾人于山伐木，谓之顾山钱。
píng fǎn
平反
juàn bù yí yǐn jīng zhào
隽不疑尹京兆。
měi xíng xiàn lù qiú hái mǔ zhé wèn yǒu suǒ píng fǎn yīn fān huó jǐ rén yé
每行县录囚还，母辄问：“有所平反（音幡），活几人耶？
píng wèi píng qí bù píng yě
”平，谓平其不平也；
fǎn yán fǎn zuì rén cí shǐ cóng qīng yě
反，言反罪人辞，使从轻也。
lù qiú
录囚
běi rén yán yǐ lù wèi lǜ
北人言以录为虑。
jīn yán lù qiú wù yǐ wéi lǜ qiú zhě fēi shì
今言录囚，误以为虑囚者，非是。
sòng xì
颂系
jǐng dì zhe lìng nián bā shí yǐ shàng shí suì yǐ xià jí yùn zhě wèi rǔ máng shī zhū rú dāng jū wèn zhě jiē sòng xì zhī
景帝着令年八十以上，十岁以下，及孕者未乳，盲师，侏儒，当鞫问者，皆颂系之。
sòng dú yuē róng kuān róng zhī bù zhí gù yě
“颂”读曰“容”，宽容之，不侄梏也。
yuán shū
爰书
yuán huàn yě yǐ wén shū dài huàn qí kǒu cí yě
爰，换也，以文书代换其口辞也。
mò jiǎn
末减
zuì cóng qīng yě
罪从轻也。
mò báo yě
末，薄也；
jiǎn qīng yě
减，轻也。
yù lì zhī guì
狱吏之贵
zhōu bó xià yù yù lì qīn rǔ zhī
周勃下狱，狱吏侵辱之。
bó hòu chū yuē wú cháng jiāng bǎi wàn bīng rán ān zhī yù lì zhī guì yě
勃后出，曰：“吾常将百万兵，然安知狱吏之贵也！
sǐ huī fù rán
死灰复然
hán ān guó zuò fǎ dǐ zuì yù lì tián jiǎ rǔ zhī
韩安国坐法抵罪，狱吏田甲辱之。
ān guó yuē sǐ huī dú bù fù rán hu
安国说：“死灰难道不会再燃烧起来吗？”
jiǎ yuē rán jí ruò zhī
”甲曰：“然即溺之。
liù yuè fēi shuāng
六月飞霜
zōu yǎn shì yàn huì wáng jìn zhōng zuǒ yòu zèn zhī wáng xì zhī yù
邹衍事燕惠王尽忠，左右谮之，王系之狱。
yǎn yǎng tiān ér tàn liù yuè tiān wèi zhī jiàng shuāng
衍仰天而叹，六月天为之降霜。
tài zǐ duàn yù
太子断狱
hàn jǐng dì shí fáng nián yīn jì mǔ shā qí fù suì shā jì mǔ
汉景帝时，防年因继母杀其父，遂杀继母。
tíng wèi yǐ dà nì yàn dì yí zhī
廷尉以大逆谳，帝疑之。
wǔ dì nián shí èr wèi tài zǐ shì cè duì yuē jì mǔ rú mǔ yuán fù zhī gù jīn jì mǔ shā qí fù xià shǒu zhī shí mǔ dào jué yǐ
武帝年十二为太子，侍侧，对曰：“继母如母，缘父之故，今继母杀其父，下手之时，母道绝矣！
shì fù chóu yě bù yí yǐ dà nì lùn
是父仇也，不宜以大逆论。
qián kě tōng shén
钱可通神
zhāng yán shǎng yù lǐ yī yuān yù àn shàng yǒu yī tiē yún fèng qián sān wàn qǐ bù wèn qí yù
张延赏欲理一冤狱，案上有一帖云：“奉钱三万，乞不问其狱。
gōng huì xī shōu zuǒ yòu xùn zhī
”公恚，悉收左右讯之。
míng rì yú guàn xǐ chù dé yī tiè yún fèng qián wǔ wàn
明日，于盥洗处得一帖云：“奉钱五万。
yòu yú qǐn mén suǒ de yī tiē yún fèng qián shí wàn
”又于寝门所得一帖云：“奉钱十万。
gōng tàn yuē qián zhì shí wàn kě tōng shén yǐ
”公叹曰：“钱至十万，可通神矣！
wú yǐ jù huò yě
吾以惧祸也。
nǎi bù wèn
”乃不问。
jì gāo yáo
祭皋陶
fàn pāng zuò dǎng gù xì huáng mén běi sì yù
范滂坐党锢，系黄门北寺狱。
lì wèi yuē fán zuò xì jiē jì gāo yáo
吏谓曰：“凡坐系皆祭皋陶。
pāng yuē gāo yáo xián zhě zhī pāng wú zuì jiāng lǐ zhī yú dì
”滂曰：“皋陶贤者，知滂无罪，将理之于帝；
yǒu zuì jì zhī hé yì
有罪，祭之何益！
guā cháng dí wèi
刮肠涤胃
qí gāo dì yǒu gù lì dǔ jǐng xiù yǐ guò xì zuō fang cháng yún ruò xǔ mǒu zì xīn bì tūn dāo guā cháng yǐn huī dí wèi
齐高帝有故吏竺景秀，以过系作坊，常云：“若许某自新，必吞刀刮肠，饮灰涤胃。
dì shàn qí yán nǎi shì zhī
”帝善其言，乃释之。
qīng yī bào shè
青衣报赦
fú jiān píng rén zuò shè wén yǒu dà ying rù shì shēng shén lì qū zhī fù lái
苻坚屏人作赦文，有大蝇入室，声甚厉，驱之复来。
é ér rén jiē zhī yǒu shè jí suǒ cóng lái yún yǒu qīng yī tóng zǐ hū shì zhōng nǎi ying yě
俄而，人皆知有赦，诘所从来，云有青衣童子呼市中，乃蝇也。
yú mén gāo dà
于门高大
qián hàn yú gōng mén lǘ huài fù lǎo zhì zhī
前汉于公，门闾坏，父老治之。
gōng lìng gāo dà mén lǘ kě róng sì mǎ qiě yán wǒ zhì yù duō yīn dé zǐ sūn bì yǒu xīng zhě
公令高大门闾，可容驷马，且言：“我治狱多阴德，子孙必有兴者。
hòu zǐ dìng guó wèi chéng xiàng
”后子定国为丞相。
lùn qiú wèi chì
论囚渭赤
qín shāng jūn xìng jí cǎn kè cháng lùn qiú wèi shuǐ zhī shàng qí shuǐ jǐn chì
秦商君性极惨刻，尝论囚渭水之上，其水尽赤。
ròu gǔ chuī
肉鼓吹
wěi shǔ li kuāng yuǎn xìng kē jí yī rì bù duàn xíng zé cǎn rán bù lè cháng wén chuí tà shēng yuē cǐ yī bù ròu gǔ chuī yě
伪蜀李匡远性苛急，一日不断刑，则惨然不乐，尝闻锤挞声，曰：“此一部肉鼓吹也。
wú yuān mín
无冤民
zhāng shì zhī yú dìng guó wèi tíng wèi kè jìn qí zhí cháo tíng chēng zhī yuē zhāng shì zhī wèi tíng wèi tiān xià wú yuān mín
张释之、于定国为廷尉，克尽其职，朝廷称之曰：“张释之为廷尉，天下无冤民；
yú dìng guó wèi tíng wèi mín zì yǐ wéi bù yuān
于定国为廷尉，民自以为不冤。
shū yù tiān qíng
疏狱天晴
sòng chún xī èr nián tiān jiǔ yǔ shàng yù bǐ pī wèn yù xíng xià zhū lù shū qiǎn yù qiú
宋淳熙二年，天久雨，上御笔批问，欲行下诸路疏遣狱囚。
shì rì tiān jì shàng dà yuè
是日天霁，上大悦。
shàng cài quǎn
上蔡犬
qín lǐ sī wèi zhào gāo suǒ zèn èr shì shōu zhī
秦李斯为赵高所谮，二世收之。
fù zǐ lín xíng tàn yuē wú yù qiān huáng quǎn chū shàng cài dōng mén zhú jiǎo tù qí kě de hu
父子临刑，叹曰：“吾欲牵黄犬出上蔡东门逐狡兔，其可得乎！
suì yí qí sān zú
”遂夷其三族。
huà tíng hè
华亭鹤
lù jī shì jìn wèi mèng méi zèn yú chéng dū wáng yǐng wáng jí shǐ rén shōu jī jī tàn yuē huà tíng hè lì kě de wén hu
陆机仕晋，为孟玫谮于成都王颖，王即使人收机，机叹曰：“华亭鹤唳可得闻乎？
suì yù hài
”遂遇害。
zǒu gǒu pēng
走狗烹
hán xìn wèi lǚ hòu suǒ zhū tàn yuē gāo niǎo jìn liáng gōng cáng
韩信为吕后所诛，叹曰：“高鸟尽，良弓藏；
jiǎo tù sǐ zǒu gǒu pēng
狡猾的兔子死光了，猎狗就被煮来吃。
dí guó pò móu chén wáng
敌国灭亡了，谋臣就被杀了。’
zhī jiě rén
支解人
qí jǐng gōng shí mín yǒu dé zuì zhě gōng nù fù zhì diàn xià zhào zuǒ yòu zhī jiě zhī
齐景公时，民有得罪者，公怒缚至殿下，召左右支解之。
yàn zǐ zuǒ shǒu chí tóu yòu shǒu chí dāo ér wèn yuē gǔ míng wáng zhī jiě rén cóng hé zhī jiě qǐ
晏子左手持头，右手持刀而问曰：“古明王支解人，从何支解起？
jǐng gōng lí xí yuē zòng zhī
”景公离席曰：“纵之。
jù jiàn yǒng guì
屦贱踊贵
qí jǐng gōng fán xíng
齐景公烦刑。
yǒu zhōu yǒng zhě yǒng yuè zú suǒ yòng gōng wèn yàn zǐ yuē zi zhī jū jìn shì zhī shú guì jiàn
有鬻踊者（踊，刖足所用），公问晏子曰：“子之居近市，知孰贵贱？
duì yuē yǒng guì lǚ jiàn
”对曰：“踊贵履贱。
gōng wù wèi zhī shěng xíng
”公悟，为之省刑。
tóng wén guǎn yù
同文馆狱
zhāng dūn qǐ tóng wén guǎn yù yù shā liú zhì jí liáng dào wáng yán sōu děng
章惇起同文馆狱，欲杀刘挚及梁焘、王岩叟等。
hòu wèi yuán yòu dǎng bēi jiē shǐ yú cǐ
后为元佑党碑，皆始于此。
jīn jī jí shù
金鸡集树
táng shū zhōng shū lìng gōng shè rì zhí jīn jī yú zhàng nán gān zhǎng qī chǐ jī gāo sì chǐ huáng jīn shì shǒu xián fú qī chǐ shèng yǐ jiàng fān jiāng zuò gōng yān
《唐书》：中书令供赦日，值金鸡于仗南，竿长七尺，鸡高四尺，黄金饰首，衔幅七尺，盛以绛幡，将作供焉。
wǔ hòu fēng sōng shān dà shè tán nán yǒu shù zhì jī qí miǎo hào jīn jī shù
武后封嵩山，大赦，坛南有树，置鸡其杪，号金鸡树。
tiān jī xīng dòng
天鸡星动
gǔ chēng jīn jī fàng shè zhì jīn zhào shū yú wǔ fèng lóu yǐ jīn jī xián xià zhī
古称金鸡放赦，至今诏书于五凤楼，以金鸡衔下之。
sān guó yì diǎn sī mǎ yīng zhī yuē àn hǎi zhōng yǒu zhàn tiān jī xīng dòng jiē yǒu shè
三国异典，司马膺之曰：“案海中有占，天鸡星动皆有赦。
gù zhǔ wáng yǐ jīn jī jiàn shè
故主王以金鸡建赦。
què jiǎo shǔ yá
雀角鼠牙
shī jīng shuí wèi què wú jiǎo hé yǐ chuān wǒ wū
《诗经》：“谁谓雀无角，何以穿我屋？
shuí wèi nǚ wú jiā hé yǐ sù wǒ yù
谁谓女无家，何以速我狱？
shuí wèi shǔ wú yá hé yǐ chuān wǒ yōng
谁谓鼠无牙，何以穿我墉？
shuí wèi nǚ wú jiā hé yǐ sù wǒ sòng
谁谓女无家，何以速我讼！
chuī máo qiú cī
吹毛求疵
hàn wǔ dì shí tiān xià duō yuān zhāo cuò zhī cè wu cuī yì zhū hóu wáng shù zòu qí guò è
汉武帝时，天下多冤晁错之策，务摧抑诸侯王，数奏其过恶。
chuī máo qiú cī chī fú qí chén shǐ zhèng qí jūn
吹毛求疵，笞服其臣，使证其君。
àn bì
犴狴
yù yě
狱也。
án hú dì quǎn yě
犴，胡地犬也。
yě quǎn suǒ yǐ shǒu gù wèi yù wèi àn bì
野犬所以守，故谓狱为犴狴。
zào yù yòng fèi jiā zhī shí gù yù yòu míng fèi jiā
造狱用肺嘉之石，故狱又名肺嘉。
zhōu lǐ yǐ fèi shí dá qióng mín
（《周礼》：以肺石达穷民。
fèi shí chì shí yě shǐ zhī chì xīn bù wàng gào yǐ jiā shí píng ba mín
肺石，赤石也，使之赤心，不妄告，以嘉石平罢民。
jiā wén shí yě shǐ zhī sī qí wén lǐ yǐ shé yù
嘉，文石也，使之思其文理以折狱。
zǐ dài fù sǐ
子代父死
liáng jí fēn fù wèi yuán xiāng lìng wèi jiān lì suǒ wū zuì dāng sǐ
梁吉翂父为原乡令，为奸吏所诬，罪当死。
fēn nián shí wǔ wō dēng wén gǔ qǐ dài fù mìng
翂年十五，挝登闻鼓，乞代父命。
wǔ dì yí rén jiào zhī tíng wèi shèng chén xíng jù bù biàn nǎi yòu fù zuì
武帝疑人教之，廷尉盛陈刑具，不变，乃宥父罪。
fā jiān zhāi fú
发奸摘伏
zhāi tiāo yě yán wèi jiān ér yǐn nì zhě bì zhāi fā zhī
摘，挑也，言为奸而隐匿者，必摘发之。
qǐng yàn
请谳
yàn yì yě wèi zuì kě yí zhě yàn yú tíng wèi
谳，议也，谓罪可疑者谳于廷尉。
xíng yù yuán shǐ
刑狱爰始
huáng dì shǐ zhì xíng pì zhì liú chī zhàng zhǎn
黄帝始制刑辟，制流、笞、杖、斩。
chī yóu zhì yì èr qíng zhuó
蚩尤制劓、刵黥、椓。
zhòu zhì pēng hǎi huàn guǎ
纣制烹、醢、轘、剐。
zhōu gōng zhì jiǎo
周公制绞。
huáng dì zhǎn chī yóu shǐ xiāo shǒu
黄帝斩蚩尤始枭首。
qín wén gōng shǐ zú zhū
秦文公始族诛。
gōng sūn yāng shǐ lián zuò
公孙鞅始连坐。
yǔ zhì chéng dàn chōng
禹制城旦、舂。
zhōu gōng zhì tú
周公制徒。
táng tài zōng shǐ jiā yì liú
唐太宗始加役、流。
zhōu tài zǔ shǐ jiā cì pèi
周太祖始加刺配。
shú xíng
赎刑
shùn shǐ zhì shú zhǐ biān piáo
舜始制赎止鞭朴。
zhōu mù wáng shǐ zhì wǔ xíng zhī yí gè de shú
周穆王始制五刑之疑各得赎。
hàn xuān dì shǐ zhì nǚ tú gù yì
汉宣帝始制女徒雇役。
sòng tài zǔ shǐ zhì shé zhàng
宋太祖始制折杖。
sān fǎ sī
三法司
suí wén dì shǐ sǐ zuì sān zòu xíng xíng
隋文帝始死罪三奏行刑。
táng shǐ dà yù zhào xíng bù shàng shū dōu yù shǐ dà lǐ sì zhèng qīng sān sī jū wèn
唐始大狱诏刑部尚书、都御史、大理寺正卿三司鞫问。
yuè sù
越诉
suí wén dì lìng shēn lǐ yóu xià dá shàng shǐ jìn yuè sù
隋文帝令伸理由下达上，始禁越诉。
gāo yáo shǐ zhì yù
皋陶始制狱。
hàn zhào yǐ zhōu líng yǔ wèi yù
汉诏以周囹圄为狱。
běi qí zhì yù qiú yú zhì
北齐制狱囚于治。
gāo yáo shǐ zhì lǜ
皋陶始制律。
xiāo hé zhì jiǔ zhāng lǜ zhāng cāng fù dìng
萧何制九章律，张仓复定。