guān
冠
chén shì shǐ jiào mín quǎn fā sàn shǒu
辰氏始教民绻发𨸃首。
yáo shǐ zhì guàn lǐ
尧始制冠礼。
huáng dì shǐ zhì guān miǎn
黄帝始制冠冕。
nǚ wā shì shǐ zhì zān dǎo
女娲氏始制簪导。
yáo shǐ zhì yīng
尧始制缨。
fú xī shǐ zhì biàn yòng pí wéi
伏羲始制弁,用皮韦。
lǔ zhāo gōng shǐ yì juàn sù
鲁昭公始易绢素。
zhōu gōng shǐ zhì fú jīn
周公始制幅巾。
hàn mò shǐ shàng fú jīn zhì jiǎo jīn
汉末始尚幅巾,制角巾。
jìn zhì jiē wǎng lí zhū jīn jí gé jīn shǐ yǐ jīn wèi lǐ
晋制接<罒离>诸巾及葛巾,始以巾为礼。
qín shǐ huáng jiā wǔ jiàng jiàng pà yǐ bié guì jiàn shǐ wèi zé
秦始皇加武将袶袙,以别贵贱,始为帻。
hàn yuán dì é yǒu zhuàng fā shǐ fú zé
汉元帝额有壮发,始服帻。
wáng mǎng tū jiā wū zé shàng shǐ wéi tóu jīn
王莽秃,加屋帻上,始为头巾。
gǔ yuán jīn zhǐ yòng mì zūn léi
古元巾,止用羃尊罍。
mào
帽
xún shǐ zhì mào shùn zhì mào guān
荀始制帽,舜制帽冠。
hàn chéng dì shǐ zhì guì chén wū shā mào hòu wèi qì duò yīn zhī
汉成帝始制贵臣乌纱帽,后魏迄隋因之。
táng tài zōng shǐ zhì shā mào wèi shì shì jiàn bīn shàng xià tōng yòng
唐太宗始制纱帽,为视事见宾,上下通用。
qín hàn shǐ xiào qiāng rén zhì wèi zhān mào
秦汉始效羌人制为毡帽。
jìn shǐ yǐ xí wèi gǔ ér wǎn zhī zhì xí mào
晋始以席为骨而挽之,制席帽。
duò shǐ zhì wéi mào zhàng chén wèi yuǎn xíng yòng zào shā lián fú zhui yóu mào jí zhān lì qián
隋始制帷帽障尘,为远行,用皂纱连幅缀油帽及毡笠前。
táng zhì dà mào hòu wèi xiào wén shǐ cì bǎi guān
唐制大帽,后魏孝文始赐百官。
wèi wén dì shǐ cì bǎi guān lì dōng nuǎn mào
魏文帝始赐百官立冬暖帽。
jīn cì bǎi guān nuǎn ěr běn cǐ
今赐百官暖耳,本此。
fú tóu
幞头
běi cháo zhōu wǔ dì cái bù shǐ zhì fú tóu
北朝周武帝裁布始制幞头。
yī yún liù guó shí zhào wèi yòng quán fú xiàng hòu fú fā tōng wèi tóu jīn sú hū fú tóu
一云六国时赵魏用全幅向后幞发,通谓头巾,俗呼幞头。
tāo
幍
wèi wǔ zhì tāo shǐ yàn jū zhe tāo tóng cái jiān bù wèi zhī yǐ sè bié guì
魏武制幍,始燕居着幍(同裁缣布为之,以色别贵)。
xún wén ruò shǐ zhì tāo yǒu qí yīn chù shù zhī chéng qí hòu xiào zhī
荀文若始制幍有岐,因触树枝成岐,后效之。
zòng
纵
zhōu gōng zhì zòng yǐ tāo fā
周公制纵,以韬发。
sòng tài zǔ zhì wǎng jīn míng tài zǔ bān xíng tiān xià
宋太祖制网巾,明太祖颁行天下。
gǔ guān míng
古冠名
yáo huáng shōu mù zhuī
尧黄收、牟追;
tāng hān
汤哻;
wǔ wáng wěi mào
武王委貌;
qín shǐ huáng yuǎn yóu guān
秦始皇远游冠;
hàn gāo zǔ tōng tiān guān gāo shān guān què wěi guān cháng guān zhú pí guān
汉高祖通天冠、高山冠、鹊尾冠、长冠、竹皮冠;
táng tài zōng yì shàn guān jiāo tiān guān
唐太宗翼善冠、交天冠;
sòng píng tiān guān bìng rù jūn guān
宋平天冠,并入君冠。
yīn zhāng fǔ guān
殷章甫冠;
hàn liáng guān yǐ liáng shù fēn bié hòu hàn jìn xián guān
汉梁冠(以梁数分别),后汉进贤冠;
táng tài zōng jìn dé guān
唐太宗进德冠;
chǔ wáng xiè zhì guān
楚王獬豸冠;
hàn què fēi guān
汉却非冠;
zhào wǔ líng wáng huì wén guān shì jīn dāng bào wěi
赵武灵王惠文冠,饰金珰豹尾。
hàn wǔ biàn xiào huì wén jiā chán jùn yí guān pán guān hé guān
汉武弁效惠文加蝉、鵔鸃冠、繁冠、鹖冠。
qín xiào gōng wǔ zé hàn wén dì jiè zé
秦孝公武帻,汉文帝介帻。
xī hàn cuì mào táng gǔ mào li shèng xiù mào chén qìng zhī hú pí mào rǔ yáng wáng jìn yà guāng mào nán hàn píng dǐng mào hòu zhōu dú gū mào cè mào hán xī zǎi qīng shā mào xiāo zài xiǎo bó fēng mào
西汉翠帽,唐谷帽,李晟绣帽,沉庆之狐皮帽、汝阳王琎砑光帽,南汉平顶帽,后周独孤帽、侧帽,韩熙载轻纱帽,萧载小博风帽。
táng wū kē shā jīn jiā luó jīn yuán tóu píng tóu fāng tóu jīn sòng yún jīn xiē chī jīn hàn wén dì píng jīn táng zhōng zōng bó yǎng jīn zhāo zōng zhū jīn zhū gě kǒng míng guān jīn xiè wàn bái lún jīn mí héng liàn jīn shí jì lún zǐ guān jīn sāng wéi hàn chán yì shā jīn
唐乌匼纱巾、夹罗巾,员头、平头、方头巾,宋云巾、歇鸱巾,汉文帝平巾,唐中宗踣养巾,昭宗珠巾,诸葛孔明纶巾,谢万白纶巾,祢衡练巾,石季伦紫纶巾,桑维翰蝉翼纱巾。
zhāng xiào xiù gǔ pí jīn táo hóng jǐng lù pí jīn wáng yǎn jiān jīn gù kuàng huá yáng jīn shān jiǎn bái lù jīn gāo jiǔ wàn yú jīn chéng yī chuān kuò fú jīn sū zǐ zhān jiā fǔ fāng jīn niú hóng bo tóng jīn wáng lín líng jiǎo jīn luō yǐn jiǎn yàng píng fāng jīn
张孝秀谷皮巾,陶弘景鹿皮巾,王衍尖巾,顾况华阳巾,山简白鹭巾,高九万渔巾,程伊川阔幅巾,苏子瞻加辅方巾,牛弘卜桐巾,王邻菱角巾,罗隐减样平方巾。
lǚ
履
huáng dì chén yú zé shǐ zhì lǚ dān dǐ zhōu gōng zhì què fù dǐ zhì jù shī dài zhì xiè
黄帝臣于则始制履(单底),周公制舄(复底)、制屦(施带)、制屧。
yī yǐn zhì cǎo juē zhōu wén wáng shǐ zhì má lǚ qín shǐ yòng sī shǐ huáng shǐ zhì sǎ jīn ní fēi tóu xié shǐ míng xié
伊尹制草𪨗,周文王始制麻履,秦始用丝,始皇始制靸金泥飞头鞋,始名鞋。
hàn shǐ yǐ bù shàng tuō xià jiā jǐn shì dōng jìn shǐ yǐ cǎo mù qiǎo zhī chéng rú pì fú róng wèi lǚ shì yě
汉始以布上脱下加锦饰,东晋始以草木巧织成如澼芙蓉为履是也。
xuē
靴
zhào wǔ líng wáng zhì xuē duǎn yào
赵武灵王制靴,短靿。
suí yáng dì zhì zào xuē shǐ zhǎng yào
隋炀帝制皂靴,始长靿。
mǎ zhōu jiā zhān jí tāo shǐ zhe rù diàn shěng fū zòu
马周加毡及绦,始着入殿省敷奏。
sān dài guān zhì
三代冠制
xià yuē mǔ zhuī yīn móu duī zhōu yuē wěi mào
夏曰母追(音牟堆),周曰委貌。
héng wéi chí guān zhě
衡,维持冠者;
dǎn guān zhī chuí zhě
𬘘,冠之垂者;
xián yīng cóng xià ér shàng
弦缨,从下而上;
yán guān zhī shàng fù zhě jiē guān shì yě
𫄧,冠之上覆者,皆冠饰也。
miǎn zhì
冕制
yǒu yú shì yuē huáng xià hòu shì yuē shōu shāng tāng shì yuē hān zhōu wǔ wáng yuē miǎn
有虞氏曰皇,夏后氏曰收,商汤氏曰哻,周武王曰冕。
gǔn miǎn yī pǐn fú bì miǎn èr pǐn fú cuì miǎn sān pǐn fú xī miǎn sì pǐn fú xuán miǎn wǔ pǐn fú píng miǎn
衮冕,一品服𫜁冕,二品服毳冕,三品服希冕,四品服玄冕,五品服平冕。
jiāo miào wǔ wǔ láng zhī fú jué biàn liù pǐn yǐ xià jiǔ pǐn yǐ shàng cóng sì zhī fú wǔ biàn wǔ guān cān diàn tíng wǔ wǔ láng táng xià gǔ rén gǔ chuī àn gōng zhī fú biàn fú wén guān jiǔ pǐn gōng shì zhī fú
郊庙武舞郎之服,爵弁六品以下、九品以上,从祀之服,武弁武官参殿廷,武舞郎、堂下鼓人鼓吹按工之服、弁服,文官九品公事之服。
liú zhì
旒制
hàn míng dì cǎi zhōu guān lǐ jì yǐ dìng miǎn zhì guǎng qī cùn zhǎng yī chǐ èr cùn xì bái zhū yú qí duān yuē liú
汉明帝采《周官礼记》,以定冕制,广七寸、长一尺二寸,系白珠于其端,曰旒。
tiān zǐ shí èr liú sān gōng jí zhū hóu jiǔ liú qīng qī liú
天子十二旒,三公及诸侯九旒,卿七旒。
guān zhì
冠制
tài bái guān tài gǔ zhī bái bù guān yě
太白冠,太古之白布冠也。
tōng tiān guān tiān zǐ guān míng
通天冠,天子冠名。
huì wén guān hàn fǎ guān yě yù shǐ fú zhī
惠文冠,汉法冠也,御史服之。
gé jīn gé bù guān yě jū shì yě rén suǒ fú
葛巾,葛布冠也,居士野人所服。
fāng shān guān lè rén zhī guān yě
方山冠,乐人之冠也。
tiě zhù guān jí xiè zhì guān yě hòu yǐ tiě wèi zhù qǔ qí zhí fǎ rú tiě yě gù yù shǐ fú zhī
铁柱冠,即獬豸冠也,后以铁为柱,取其执法如铁也,故御史服之。
jùn yí guān
鵔鸃冠
hàn huì dì shí láng zhōng jiē guān jùn yí guān fu zhī fěn
汉惠帝时,郎中皆冠鵔鸃冠,傅脂粉。
àn zé qǐ guān lù é yuē àn
岸帻,起冠露额曰岸。
xióng jī guān
雄鸡冠
zǐ lù xìng bǐ hǎo yǒng lì guān xióng jī pèi jiā tún líng bào kǒng zǐ kǒng zǐ shè lǐ shāo yòu zǐ lù
子路性鄙,好勇力,冠雄鸡,佩豭豚,凌暴孔子,孔子设礼稍诱子路。
zǐ lù hòu fú wěi zhì yīn mén rén qǐng wèi dì zǐ
子路后服,委贽因门人请为弟子。
zhú pí guān
竹皮冠
hàn gāo zǔ wèi tíng cháng yǐ zhú pí wèi guān
汉高祖为亭长,以竹皮为冠。
jí guì hún fú zhī suǒ wèi liú shì guān yě
及贵,浑服之,所谓“刘氏冠”也。
zhào yuē jué fēi gōng chéng yǐ shàng bù dé guān liú shì guān
诏曰:爵非公乘以上,不得冠刘氏冠。
gōng chéng dì bā jué yě
公乘,第八爵也。
biàn máo
弁髦
nán zǐ shǐ guān zé yòng biàn máo jì guān zé qì zhī gù fán wù qì zhī bù yòng zé yuē biàn máo
男子始冠则用弁髦,既冠则弃之,故凡物弃之不用,则曰弁髦。
mào zhì
帽制
jiē wǎng lí bái mào yě
接<罒离>,白帽也。
cháng tuō zhān mào yě
常脱,毡帽也。
nài dài jí jīn shǔ yuè suǒ dài liáng mào yě nèi yǐ lì wèi zhī wài yǐ qīng zēng zhui qí yán ér bì rì zhě yě
褦襶,即今暑月所戴凉帽也,内以笠为之,外以青缯缀其檐而蔽日者也。
jìn xián guān
进贤冠
jīn wén chén suǒ zhe shā mào jí gǔ zhī jìn xián guān yě
今文臣所着纱帽,即古之进贤冠也。
diāo chán guān
貂蝉冠
wèi shì zhōng zhōng cháng shì suǒ fú zhī guān huáng jīn dang fù chán wéi wén diāo wěi wèi shì shì zhōng chā zuǒ cháng shì chā yòu
为侍中、中常侍所服之冠,黄金铛附蝉为文,貂尾为饰,侍中插左,常侍插右。
hé guān
鹖冠
chu rén jū yú shēn shān yǐ hé wèi guān zhù shū shí liù piān hào hé guān zi
楚人居于深山,以鹖为冠,著书十六篇,号《鹖冠子》。
hǔ bēn guān
虎贲冠
hǔ huì chā liǎng hé wěi shù zuǒ yòu
虎卉插两鹖尾,竖左右。
hé zhì niǎo zhōng zhī jìn guǒ zhě qín hàn shī zhī wǔ rén
鹖,鸷鸟中之劲果者,秦汉施之武人。
huáng guān
黄冠
dào shì guān yě
道士冠也。
wén wén shān yuàn huáng guān guī gù xiāng yǐ bèi gù wèn
文文山愿黄冠归故乡,以备顾问。
yē zi guān
椰子冠
sū dōng pō yǒu yē zi guān guǎng dōng suǒ chǎn sú yán jiā piáo shì yě
苏东坡有椰子冠,广东所产,俗言茄瓢是也。
shù fà guān
束发冠
gǔ zhì yě
古制也。
sān wáng huà xiàng duō zhe cǐ guān míng yuē shù fà zhě yì yǐ jǐn néng shù yī jì ěr
三王画像多着此冠,名曰束发者,亦以仅能束一髻耳。
zhé jiǎo jīn
折角巾
hòu hàn guō lín zōng cháng xíng liáng chén zhī jiān yù yǔ jīn yī jiǎo zhān yǔ ér zhé
后汉郭林宗常行梁陈之间,遇雨,巾一角沾雨而折。
sān guó míng shì zhe jīn mò bù zhé qí jiǎo hào lín zōng jīn
三国名士着巾,莫不折其角,号“林宗巾”。
qí jiàn yí zé rú cǐ
其见仪则如此。
zhé shàng jīn
折上巾
hàn wèi yǐ qián dài fú jīn jìn sòng yòng mì wǎng lí hòu zhōu yǐ sān chǐ zào juàn xiàng hòu fú fā míng zhé shàng jīn
汉魏以前戴幅巾,晋、宋用幂<罒离>,后周以三尺皂绢向后幞发,名折上巾。
fāng jīn
方巾
yuán yáng wéi zhēn bèi zhào rù jiàn tài zǔ wèn qīng suǒ guān hé jīn
元杨维祯被召入见,太祖问:“卿所冠何巾?
duì yuē sì fāng píng dìng jīn
”对曰:“四方平定巾。
tài zǔ yuè qí míng zhào zhōng shū shěng yī cǐ jīn zhì bān tiān xià jǐn guān zhī
”太祖悦其名,召中书省,依此巾制颁天下尽冠之。
wǎng jīn
网巾
míng tài zǔ yī rì wēi xíng zhì shén yuè guān yǒu dào shì jié wǎng jīn wèn jié cǐ hé yòng duì yuē wǎng jīn yòng yǐ guǒ tóu zé wàn fā jù qí
明太祖一日微行至神乐观,有道士结网巾,问结此何用,对曰:“网巾用以裹头,则万发俱齐。
míng rì yǒu zhǐ mìng dào guān qǔ wǎng jīn yī shí sān dǐng bān xíng tiān xià wú guì jiàn jiē lìng guǒ zhī
”明日有旨命道官取网巾一十三顶,颁行天下,无贵贱,皆令裹之。