yǒu cháo shì shǐ yī pí
有巢氏始衣皮。
xuān yuán fēi léi zǔ shǐ xīng jī zhù chéng bù bó
轩辕妃嫘祖始兴机杼,成布帛。
yáo shǐ jiā chī zhù mù mián bù máo jì
尧始加𫄨苎木绵布毛罽。
huáng dì chén hú cáo shǐ zuò yī bó yú shǐ zuò shang shǐ yī shang jiā chuí yǐ yī pí duǎn xiǎo yě
黄帝臣胡曹始作衣,伯余始作裳,始衣裳加垂以衣皮,短小也。
shùn zhì fú miǎn fú zhī bì gǔ zì cóng wéi jīn cóng sī sān dài zēng huà wén
舜制韨(冕服之𫖒,古字,从韦,今从丝),三代增画文;
hàn míng dì yòng chì pí
汉明帝用赤皮;
wèi jìn shǐ yì luò shā
魏晋始易络纱。
huáng dì shǐ zhì gǔn shùn shǐ bèi zhōu shǐ xiáng
黄帝始制衮,舜始备,周始详。
páo
袍
fù shuō zhì páo cháng zhì zú
傅说制袍,长至足。
duò zhì dà páo yǔ wén hù shǐ jiā lán
隋制大袍,宇文护始加襕。
shùn zhì shēn yī
舜制深衣。
mǎ zhōu zhì lán shān
马周制襕衫。
hàn zhì fāng xīn qǔ lǐng táng zhì yuán lǐng
汉制方心曲领,唐制圆领。
gōng fú
公服
táng tài zōng zhì zhāo cān bài biǎo cháo fú gōng shì yè jiàn gōng fú shǐ fēn bié
唐太宗制朝参拜表朝服,公事谒见,公服始分别。
běi qí rù zhōng guó shǐ hú fú zhǎi xiù
北齐入中国,始胡服,窄袖。
táng xuán zōng shǐ gōng fú bāo bó dà páo
唐玄宗始公服,褒博大袍。
fú xī zhì qiú yī yún huáng dì
伏羲制裘(一云黄帝)。
yǔ zhì pī fēng rú bēi zi zhì jiào zhǎng ér xiù kuān yú shān zhì rú duǎn yī
禹制披风(如背子制较长,而袖宽于衫)、制襦(短衣)。
yī yǐn zhì jiá ǎo
伊尹制夹袄。
hàn gāo zǔ zhì hàn shān xiǎo jǐn fù xiōng bèi jí gǔ zhōng dān dì yǔ chu zhàn hàn tòu yīn míng
汉高祖制汗衫(小仅覆胸背,即古中单帝与楚战汗透,因名)。
táng gāo zǔ zhì bàn bì suí wén dì shí bàn bì yú jí cháng xiù yě
唐高祖制半臂(隋文帝时半臂余,即长袖也。
gāo zǔ jiǎn wèi tū xiù rú bèi xīn
高祖减为秃袖,如背心)。
mǎ zhōu zhì kāi kuà jí jīn sì kuà shān
马周制开骻(即今四骻衫)。
zhōu wén wáng zhì kūn yǔ shǐ zhì kù zhōu wǔ wáng gǎi wéi dié yǐ bù
周文王制裈,禹始制袴,周武王改为褶,以布;
jìng wáng yǐ zēng
敬王以缯;
hàn zhāng dì yǐ líng shǐ jiā xià yuán
汉章帝以绫,始加下缘。
jìn dǒng wēi zhì bǎi jié suì zá zēng wèi zhī
晋董威制百结(碎杂缯为之)。
sòng tài zǔ zhì jié dié zhì hǎi qīng jù fǎng nán fān zuò
宋太祖制截褶、制海青(俱仿南番作)。
yǔ wén shè zhì zhān shān
宇文涉制毡衫。
fáng yǔ fú
防雨服
chén chéng zi zhì yǔ yī yǔ mào
陈成子制雨衣、雨帽。
yǔ wén shè zhì yǔ lóng
宇文涉制雨笼。
yú zé zhì jiǎo wà qián hòu liǎng zhǐ xiāng chéng zhōng xīn jì dài
于则制角袜(前后两只相承,中心系带)。
wèi wén dì wú fēi shǐ cái féng rú jīn yàng
魏文帝吴妃始裁缝如今样。
hòu wèi shǐ cì sēng ní piān shān
后魏始赐僧尼偏衫。
tiān zǐ fú
天子服
huáng dì shǐ dìng rén jūn fú sè suí wáng yùn
黄帝始定人君服,色随王运。
zhōu gōng shǐ zhì tiān zǐ fú sì shí gè yǐ qí sè
周公始制天子服,四时各以其色。
suí wén dì shǐ zhuān shàng huáng
隋文帝始专尚黄。
táng xuán zōng shí wéi tāo qǐng tiān zǐ fú yù jiē yòng huáng shè jìn
唐玄宗时,韦韬请天子服御皆用黄,设禁。
duò bié fú sè
隋别服色
yáng dì zhào niú hóng děng shǐ bié fú sè sān sì pǐn zǐ wǔ wèi zhū liù pǐn yǐ xià lǜ xū lì qīng shù rén bái shāng zào
炀帝诏牛弘等始别服色,三、四品紫,五味朱,六品以下绿,胥吏青,庶人白,商皂。
běn qín shǐ huáng yǐ zǐ fēi lǜ sān děng fú wèi zhì
本秦始皇以紫、绯、绿三等服为制。
sēng yī
僧衣
hòu wèi zhì sēng yī chì bù hòu zhōu yì huáng yǔ wén zhōu yì hè sè
后魏制僧衣,赤布,后周易黄,宇文周易褐色。
běi qí jì hēi yǐ sēng yī duō hēi shǐ xíng shī jì sēng
北齐忌黑,以僧衣多黑,始行师忌僧。
yú dài
鱼袋
jí gǔ yú fú kè yú shèng zhī yǐ dài ér shì jīn yín yù
即古鱼符,刻鱼,盛之以袋,而饰金银玉。
sān dài wèi děng dài yòng wéi
三代为等袋,用韦。
táng gāo zǔ shǐ zhì yú dài shì jīn yín
唐高祖始制鱼袋,饰金银。
wǔ hòu gǎi zhì guī gài wéi bié
武后改制龟,盖为别;
hòu fù wéi yú jiā yòng tóng
后复为鱼,加用铜;
sòng rén zōng jiā yòng yù
宋仁宗加用玉。
táng xuán zōng chì pǐn bēi zhě jiè fēi jí yú dài
唐玄宗敕品卑者借绯及鱼袋。
hù
笏
chéng tāng shǐ zhì hù shū jiào lìng yǐ bèi hū wàng
成汤始制笏,书教令以备忽忘。
wǔ wáng zhū zhòu tài gōng jiě jiàn dài hù shǐ zhì wèi děng
武王诛纣,太公解剑带,笏始制为等。
zhōu zhì zhū hóu yòng xiàng hù
周制诸侯用象笏。
jìn sòng yǐ lái wéi bā zuò yòng hù yú zhí shǒu bǎn
晋、宋以来,惟八座用笏,余执手板。
zhōu wǔ dì shǐ bǎi guān jiē zhí hù zhāo cān yǐ hù wèi lǐ
周武帝始百官皆执笏朝参,以笏为礼。
hàn gāo zǔ zhì shǒu bǎn rú hù wèi wǔ dì zhì lù bǎn zòu shì mù jiǎn
汉高祖制手板如笏,魏武帝制露板(奏事木简)。
dài shòu
带绶
huáng dì zhì yī dài yòng gé fǎn chā chuí tóu qín èr shì míng yāo dài
黄帝制衣带(用革反插垂头),秦二世名腰带。
táng gāo zōng shǐ zhì jīn yù xī yín tōu shí tóng tiě děng chà
唐高宗始制金、玉、犀、银、𨱎、鉐、铜、铁等差。
pèi
佩
yáo shǐ zhì pèi zhōu zhì wèi děng
尧始制佩,周制为等。
qī guó qù pèi liú suì shǐ yǐ cǎi zǔ lián jié zi suì
七国去佩留䍁,始以彩组连结子䍁。
zhuǎn xiāng shòu wèi shòu gǔ shòu yǐ guàn pèi zhì gèng qín míng běn sān dài
转相受为绶(古绶以贯佩)制,更秦名,本三代。
hàn gāo zǔ zhì wèi děng jiā piāo
汉高祖制为等加缥。
tiān zǐ pèi bái yù ér xuán zǔ shòu gōng hóu pèi shān xuán yù ér zhū zǔ shòu dài fū pèi shuǐ cāng yù ér chún zǔ shòu shì zǐ pèi yú yù ér qí zǔ shòu shì pèi ruǎn mín ér yūn zǔ shòu kǒng zǐ pèi xiàng huán wǔ cùn ér qí zǔ shòu
天子佩白玉而玄组绶,公侯佩山玄玉而朱组绶,大夫佩水苍玉而纯组绶,世子佩瑜玉而綦组绶,士佩瓀玟而缊组绶,孔子佩象环五寸而綦组绶。
yá pái
牙牌
sòng tài zǔ shǐ zhì yá pái gěi cì lì gōng wǔ chén xuán dài lìng zhāo cān guān jiē yòng zhī
宋太祖始制牙牌,给赐立功武臣悬带,令朝参官皆用之。
zhuān xū zhì sī tāo
颛顼制丝绦。
tāng zhì shù náng cè yǒu jìn shēn zhī xiǎo shān jí jīn zhī hàn shān yě
汤制隃囊,厕牖近身之小衫,即今之汗衫也。
xiù shàng biāo xià qū
绣(上髟下屈)
gài yǐ yǔ yī wèi bàn bì rú hàn shū suǒ wèi zhū zǐ xiù shàng biāo xià qū qí zì bù tóng qí yì zé yī yě
盖以羽衣为半臂,如《汉书》所谓诸子绣(上髟下屈),其字不同,其义则一也。
xiān lí
襳褵
yǔ yī yě
羽衣也。
yòu yuē chǎng yī
又曰氅衣。
wēn fén bì yī
缊黂敝衣。
bó shì suō yī yí yīn yí rì shù yǔ yī
袯襫,蓑衣,暆(音夷)(日俞),雨衣。
chān yú yīn chǎn yáo
襜褕(音谄遥)
dān yī yě
单衣也。
wǔ ān hóu tián fén zuò chān yú rù gōng bù jìng guó chú
武安侯田蚡坐襜褕入宫,不敬,国除。
jí guāng qiú
吉光裘
hàn wǔ dì shí xī yù xiàn jí guāng qiú qiú sè huáng gài shén mǎ zhī lèi rù shuǐ bù rú rù huǒ bù rán
汉武帝时,西域献吉光裘,裘色黄,盖神马之类,入水不濡,入火不燃。
zhì tóu qiú
雉头裘
dà yī chéng jù shàng zhì tóu qiú wǔ dì zhào jù cǐ qiú fēi cháng yī fú xiāo fèi gōng yòng qí yú diàn qián shāo zhī
大医程据上雉头裘,武帝诏据:此裘非常衣服,消费功用,其于殿前烧之。
hú bái qiú
狐白裘
mèng cháng jūn shǐ rén shuō zhāo wáng xìng jī qiú jiě jī yuē yuàn de hú bái qiú
孟尝君使人说昭王幸姬求解,姬曰:“愿得狐白裘”。
cǐ qiú mèng cháng jūn yǐ xiàn zhāo wáng kè yǒu néng wéi gǒu dào zhě yè rù qín gōng cáng zhōng qǔ yǐ xiàn jī nǎi de shì
此裘孟尝君已献昭王,客有能为狗盗者,夜入秦宫藏中,取以献姬,乃得释。
jí cuì qiú
集翠裘
wǔ hòu cì zhāng chāng zōng jí cuì qiú hòu lìng dí rén jié yǔ dǔ cǐ qiú
武后赐张昌宗集翠裘,后令狄仁杰与赌此裘。
rén jié yīn zhǐ suǒ yī zǐ tuō páo hòu yuē bù děng
仁杰因指所衣紫拖袍,后曰:“不等。
jié yuē cǐ dà chén cháo jiàn zhī fú yě
”杰曰:“此大臣朝见之服也。
chāng zōng lèi jú lián běi rén jié chǐ qí qiú bài ēn chū cì yǔ yú qián sī yǎng
”昌宗累局连北,仁杰褫其裘,拜恩出,赐与舆前厮养。
sù shuāng qiú
鹔鹴裘
sī mǎ xiàng rú chū yǔ wén jūn hái chéng dū jū pín chóu bèi yǐ suǒ zhe sù shuāng qiú jiù shì rén yáng chāng shì jiǔ yǔ wén jūn bō mèn
司马相如初与文君还成都,居贫愁惫,以所着鹔鹴裘,就市人杨昌贳酒,与文君拨闷。
shēn yī
深衣
gǔ zhě shēn yī gài yǒu zhì dù duǎn wú jiàn fū zhǎng wú bèi tǔ
古者深衣,盖有制度,短毋见肤,长毋被土。
zhì yǒu shí èr fú yǐ yīng shí yǒu èr yuè
制有十二幅,以应十有二月;
mèi yuán yǐ yīng guī
袂圆以应规;
qǔ jiá rú ju yǐ yīng fāng
曲袷如矩以应方;
fù shéng jí huái yǐ yīng zhí xià qí rú quán héng yǐ yīng píng
负绳及踝以应直,下齐如权衡以应平。
hēi diāo qiú
黑貂裘
sū qín chū shuō zhào zhào xiāng li duì yí yǐ hēi diāo qiú
苏秦初说赵,赵相李兑遗以黑貂裘。
jí yóu shuì qín wáng wáng bù néng yòng hēi diāo zhī qiú bì
及游说秦王,王不能用,黑貂之裘敝。
tōng tiān xī dài
通天犀带
nán táng yán xù xiàng gōng gē jī táng gǎo jǐ shì tōng tiān xī dài jiē yī dài yóu wù yīn chū jì jiě dài hū lú
南唐严续相公歌姬、唐镐给事通天犀带,皆一代尤物,因出伎解带呼卢。
táng cǎi dà shèng nǎi zhuó jiǔ mìng měi rén gē yī qǔ ér bié yán chàng rán jiǔ zhī
唐彩大胜,乃酌酒,命美人歌一曲而别,严怅然久之。
yuè yǐng xī dài
月影犀带
zhāng jiǔ chéng yǒu xī dài wén lǐ zhěn mì zhōng yǒu yī yuè yǐng guò wàng zé jiàn guì zhòng zài tōng tiān xī zhī shàng gài xī niú wàng yuè zhī jiǔ gù gǎn qí yǐng yú jiǎo yě
张九成有犀带,文理缜密,中有一月影,过望则见,贵重在通天犀之上,盖犀牛望月之久,故感其影于角也。
huáng láng dài
黄琅带
táng tài zōng cì fáng xuán líng huáng láng dài yún fú cǐ dài guǐ shén wèi zhī
唐太宗赐房玄龄黄琅带,云服此带,鬼神畏之。
bǎi huā dài
百花带
zōng cè chūn yóu shān gǔ jiàn qí huā yì huì zé xì yú dài shàng guī ér tú qí xíng zhuàng míng bǎi huā dài rén duō xiào zhī
宗测春游山谷,见奇花异卉,则系于带上,归而图其形状,名“百花带”,人多效之。
hù náng
笏囊
táng gù shì gōng qīng jiē jìn hù yú dài ér hòu chéng mǎ
唐故事,公卿皆搢笏于带,而后乘马。
zhāng jiǔ líng tǐ ruò shǐ rén chí zhī yīn shè hù náng
张九龄体弱,使人持之,因设笏囊。
hù náng zì cǐ shǐ
笏囊自此始。
zhī xùn
只逊
diàn shàng zhí xiào é mào jǐn yī zǒng yuē zhī xùn
殿上直校鹅帽锦衣,总曰“只逊”。
céng jiàn yǒu zhǐ xià gōng bù zào zhī xùn bā bǎi fù
曾见有旨下工部,造只逊八百副。
shēn yī yì tí
身衣弋绨
zhāng ān shì zūn wèi gōng hóu ér shēn yī yì tí fū rén zì jī
张安世尊为公侯,而身衣弋绨,夫人自绩。
yī bù zhòng bó
衣不重帛
jìn guó kǔ shē wén gōng yǐ jiǎn jiáo zhī nǎi yī bù zhòng bó shí bù xián ròu
晋国苦奢,文公以俭矫之,乃衣不重帛,食不嫌肉。
wèi jǐ shí guó rén jiē dà bù zhī yī tuō sù zhī fàn
未几时,国人皆大布之衣,脱粟之饭。
mèi wéi fū zhù
韎韦跗注
mèi chì yě
韎,赤也。
fū zhù róng fú ruò kù ér shǔ yú fū yǔ kù lián yán jūn zhōng jūn zi zhī shì yě
跗注,戎服,若袴而属于跗,与袴连,言军中君子之饰也。
fēi yún lǚ
飞云履
bái lè tiān shāo dān yú lú shān cǎo táng zhì fēi yún lǚ lì yún wéi zhí sì miàn yǐ sù juàn zuò yún liáng rǎn yǐ zhū xiāng zhèn lǚ zé rú yān wù
白乐天烧丹于庐山草堂,制飞云履,立云为直,四面以素绢作云梁,染以诸香,振履,则如烟雾。
cháng zhe shì dào yǒu yún wú zú xià shēng yún jì bù jiǔ shàng shēng yǐ
常着示道友云,吾足下生云,计不久上升矣。
lán shān
襕衫
míng cháo gāo huáng hòu jiàn xiù cái fú shì yǔ xū lì tóng nǎi gēng zhì rú jīn lán shān lìng tài zǔ zhe zhī
明朝高皇后见秀才服饰与胥吏同,乃更制儒巾襕衫,令太祖着之。
tài zǔ yuē cǐ zhēn rú zhě fú yě
太祖曰:“此真儒者服也。
suì bān tiān xià
”遂颁天下。
cuì yī
毳衣
shī jīng cuì yī rú tǎn
《诗经》:“毳衣如菼。
tiān zǐ dài fū zhī fú
”天子、大夫之服。
wán kù guì jiā zǐ dì zhī fú
纨袴,贵家子弟之服。
féng yè zhǒu yè kuān dà zhī yī wèi shù rén zhī fú
逢腋,肘腋宽大之衣,为庶人之服。
chū fú
初服
chū shǐ yě wèi wèi shì shí qīng jié zhī fú gù zhì shì guī yuē de suì chū yī
初,始也,谓未仕时清洁之服,故致仕归,曰得遂初衣。
qīng qiú huǎn dài
轻裘缓带
yáng hù zài jūn zhōng cháng fú zhī
羊祜在军中尝服之。
piān dú róng yī míng
偏裻,戎衣名;
cháng yí jiǎ míng
肠夷,甲名;
jiē cóng jūn suǒ fú zhī shì
皆从军所服之饰。
chì fèi
赤芾
fèi miǎn zhī shì yě
芾,冕之饰也。
dài fū yǐ shàng chì bì chéng xuān
大夫以上,赤𫖒乘轩。