夜航船 · 张岱 · Chapter 90 of 131

日用部·饮食

PinyinModern Translation
Size

yǒu cháo shì shǐ jiào mín shí guǒ

有巢氏始教民食果。

suì rén shì shǐ xiū huǒ shí zuò lǐ lào zhēng niàng zhī shǐ shú

燧人氏始修火食,作醴酪(蒸酿之使熟)。

shén nóng shǐ jiào mín shí gǔ jiā yú shāo shí zhī shàng ér shí

神农始教民食谷,加于烧石之上而食。

huáng dì shǐ jù wǔ gǔ zhǒng dì shén suǒ xiàn

黄帝始具五谷种(地神所献)。

liè shān shì zi zhù shǐ zuò jia shǐ jiào mín shí shū guǒ

烈山氏子柱始作稼,始教民食蔬果。

suì rén shì zuò pú zuò zì

燧人氏作脯、作胾。

huáng dì zuò zhì

黄帝作炙。

chéng tāng zuò hǎi

成汤作醢。

yǔ zuò xiǎng wú shòu mèng zuò zhǎ

禹作鲞,吴寿梦作鲊。

shén nóng zhū hóu sù shā shì zhǔ yán léi jie zuò yì shén nóng zuò yóu yīn guǒ zuò xī zhōu gōng zuò jiàng gōng liú zuò táng

神农诸侯夙沙氏煮盐,嫘姐作醷,神农作油,殷果作醯,周公作酱,公刘作饧。

hòu hàn wèi yí xíng jí chǔ cí yě

(后汉谓饴饧即《楚辞》也。

fāng yán jiāng dōng wèi táng zuò mì

方言:江东为糖作蜜)。

táng tài zōng jiān zhe zuò shā táng

唐太宗煎蔗作沙糖。

huáng dì zuò gēng zuò zū

黄帝作羹、作葅。

shǎo hào zuò jī

少昊作齑。

shén nóng zuò chǎo mǐ

神农作炒米。

huáng dì zuò zhēng fàn zuò zhōu

黄帝作蒸饭、作粥。

gōng liú zuò cí zuò má tuán zuò gāo

公刘作糍、作麻团、作糕。

zhōu gōng zuò tāng tuán

周公作汤团。

rǔ tuí zuò zòng

汝頺作粽。

zhū gě liàng zuò mán tou zuò shí jiā tán

诸葛亮作馒头、作(饣夹)餤。

shí chóng zuò hún tun

石崇作馄饨。

qín zhāo wáng zuò zhēng bǐng

秦昭王作蒸饼。

hàn gāo zǔ zuò hàn bǐng

汉高祖作汉饼。

jīn rì dī zuò hú bǐng

金日䃅作胡饼。

wèi zuò tāng bǐng

魏作汤饼。

jìn zuò bù tuō jí miàn

晋作不托(即面。

jiǎn yú tāng bǐng

简于汤饼)。

jiǔ

shǐ zì kōng sāng wěi yú fàn yù jī shēng wèi

始自空桑委余饭郁积生味。

huáng dì shǐ zuò lǐ yī xiǔ yí dí zuò jiǔ láo dù kāng zuò shú jiǔ

黄帝始作醴(一宿),夷狄作酒醪,杜康作秫酒。

zhōu gōng zuò zhòu sān chóng jiǔ

周公作酎,三重酒。

hàn zuò zōng miào jiǔ yùn jiǔ wǔ yuè zào bā yuè chéng

汉作宗庙九酝酒(五月造,八月成)。

wèi wén hóu shǐ wèi shāng

魏文侯始为觞。

qí huán gōng zuò jiǔ lìng

齐桓公作酒令。

rǔ yáng wáng jìn zhe jiǔ fǎ

汝阳王琎着《酒法》。

táng rén shǐ yǐ jiǔ míng chūn

唐人始以酒名春。

liú biǎo shǐ yǐ jiǔ qì chēng yā

刘表始以酒器称雅。

yǒu bó zhòng jì yǎ chēng

(有伯仲季雅称。

yǎ jí běn cǐ

雅集本此。

jìn yǐn shì zhāng yuán zuò jiǔ lián

)晋隐士张元作酒帘。

nán qí shǐ yǐ chū pú tóu zhàn jiǔ

南齐始以樗蒲头战酒。

sòng wǔ qù shàng yī huà dì yán xiāo jiè fù shī zhì jiǔ shǐ chēng jí xí

宋(武去上一划)帝延萧介赋诗置酒,始称即席。

míng jiǔ

名酒

qí rén tián wú yǐ yī yún dí xī zhōng shān jiǔ

齐人田无已(一云狄希)中山酒,

hàn wǔ dì lán shēng jiǔ cǎi bǎi wèi jí bǎi mò zhǐ jiǔ

汉武帝兰生酒(采百味即百末旨酒),

cáo cāo piǎo láo

曹操缥醪,

liú bái duò sāng luò jiǔ chéng sāng luò shí qiān lǐ jiǔ liù yuè pù rì bù dòng

刘白堕桑落酒(成桑落时)、千里酒(六月曝日不动),

táng xuán zōng sān chén jiǔ

唐玄宗三辰酒,

guó guó fū rén tiān shèng jiǔ yòng lù ròu

虢国夫人天圣酒(用鹿肉),

péi dù yú r jiǔ níng lóng nǎo kè yú tóu zhī

裴度鱼儿酒(凝龙脑刻鱼投之),

wèi zhēng cuì tāo

魏征翠涛,

sūn sī miǎo tú sū yuán rì rù yào

孙思邈屠苏(元日入药),

suí yáng dì yù xiè fǎng hú fǎ

隋炀帝玉薤(仿胡法),

chén hòu zhǔ hóng liáng xīn yùn

陈后主红粱新酝,

wèi gǔ qiāng kūn lún shāng jiàng sè yǐ piáo jiē hé yuán shuǐ niàng zhī

魏贾锵昆仑觞(绛色以瓢接河源水酿之),

fáng shòu bì fāng jiǔ

房寿碧芳酒,

yáng yā shū bào wèng láo dōng yuè lìng rén bào ér niàng zhī

羊雅舒抱瓮醪(冬月令人抱而酿之),

xiàng gōng bó xiāng lín qiū lù

向恭伯芗林、秋露,

yīn zi xīn huáng jiāo

殷子新黄娇,

yì yì fu wèng zhōng yún

易毅夫瓮中云,

hú zhǎng wén yín guāng

胡长文银光,

sòng ān dìng jùn wáng dòng tíng chūn yǐ gān niàng

宋安定郡王洞庭春(以柑酿),

sū shì luó fú chūn zhēn yī jiǔ

苏轼罗浮春、真一酒,

lù fàng wēng yù qīng táng

陆放翁玉清堂,

jiǎ sì dào cháng chūn fǎ jiǔ

贾似道长春法酒,

ōu yáng xiū bīng táng chūn

欧阳修冰堂春。

chá

chéng tāng zuò chá huáng dì shí bǎi cǎo de chá jiě dú

成汤作茶,黄帝食百草,得茶解毒。

jìn wáng méng qí wáng sù shǐ xí míng yǐn sān dài yǐ xià zhì míng cài huò zhǔ gēng

晋王蒙、齐王肃始习茗饮(三代以下炙茗菜或煮羹)。

qián chāo zhào jǔ wèi chá huì

钱超、赵莒为茶会。

táng lù yǔ shǐ zhe chá jīng chuàng chá jù chá shǐ shèng xíng

唐陆羽始着《茶经》,创茶具,茶始盛行。

táng cháng gǔn dé zōng shí rén cì jiàn zhōu shǐ chá zhēng bèi yán gāo

唐常衮,德宗时人,刺建州,始茶蒸焙研膏。

sòng zhèng kě wén tī yín sī wèi shuǐ yá shǐ qù lóng nǎo xiāng

宋郑可闻剔银丝为水牙,始去龙脑香。

táng chá pǐn yáng xiàn wéi shàng táng mò běi yuàn shǐ chū

唐茶品,阳羡为上,唐末北苑始出。

nán táng shǐ lǜ xiàn mín cǎi chá běi yuàn zào gāo chá là miàn yòu jīng dìng zuì jiā

南唐始率县民采茶,北苑造膏茶腊面,又京铤最佳。

sòng tài zōng shǐ zhì lóng fèng mó jí běi yuàn shí zào tuán chá yǐ bié zhù yǐn yòng chá niǎn jīn chǎo zhì yòng chá yá fèi tuán

宋太宗始制龙凤模,即北苑时造团茶,以别庶饮,用茶碾,今炒制用茶芽废团。

wáng yá shǐ xiàn chá yīn mìng yá què chá

王涯始献茶,因命涯榷茶。

táng huí hé shǐ rù cháo shì chá

唐回纥始入朝市茶。

sòng tài zǔ shǐ jìn sī chá tài zōng shǐ guān chǎng tiē shè xú gǎi háng jiāo yǐn

宋太祖始禁私茶,太宗始官场贴射,徐改行交引。

sòng shǐ chēng jué pǐn chá yuē dòu cì yà dòu

宋始称绝品茶曰斗,次亚斗。

shǐ zhì gòng chá liè cū xì gāng

始制贡茶,列粗细纲。

méng shān chá

蒙山茶

shǔ méng shān dǐng shàng chá duō bù néng shù piàn jí zhòng yú táng yǐ wéi xiān pǐn

蜀蒙山顶上茶多不能数,片极重,于唐以为仙品。

jīn zhī méng chá nǎi qīng zhōu méng yīn shān shí shàng dì yī wèi kǔ ér xìng hán yì bù yì de

今之蒙茶,乃青州蒙阴山石上地衣,味苦而性寒,亦不易得。

mì yún lóng

密云龙

dōng pō yǒu mì yún lóng chá jí wéi gān xīn

东坡有密云龙茶,极为甘馨。

shí huáng qín zhāo zhāng hào sū mén sì xué shì zi zhān dài zhī hòu měi lái bì lìng shì qiè zhāo yún qǔ mì yún lóng yǐn zhī

时黄、秦、晁、张号“苏门四学士”,子瞻待之厚,每来,必令侍妾朝云取密云龙饮之。

tiān zhù fēng chá

天柱峰茶

lǐ dé yù yǒu qīn zhī shòu shū zhōu mù li yuē dào jùn rì tiān zhù fēng kě huì sān sì jiǎo

李德裕有亲知授舒州牧,李曰:“到郡日,天柱峰可惠三四角。

qí rén zhé xiàn shù jīn li què zhī

”其人辄献数斤,李却之。

míng nián ba jùn yòng yì jīng qiú huò shù jiǎo tóu zhī zàn huáng yuè ér shòu zhī yuē cǐ chá kě xiāo jiǔ ròu dú

明年罢郡,用意精求,获数角,投之赞皇,阅而受之,曰:“此茶可消酒肉毒。

nǎi mìng pēng yī ōu wò yú ròu yǐ yín hé bì zhī jié dàn kāi shì qí ròu yǐ huà wèi shuǐ yǐ zhòng fú qí guǎng shi

”乃命烹一瓯沃于肉,以银盒闭之,诘旦开视,其肉已化为水矣,众服其广识。

jīng léi jiá

惊雷荚

jué lín yuàn sēng zhì chóng shōu chá sān děng dài kè yǐ jīng léi jiá zì fèng yǐ xuān cǎo dài gòng fó yǐ zǐ róng

觉林院僧志崇收茶三等,待客以惊雷荚,自奉以萱草带,供佛以紫茸。

xiāng kè fù chá zhě jiē yǐ yóu náng shèng yú lì yǐ guī

香客赴茶者,皆以油囊盛余沥以归。

shí yán bái

石岩白

cài xiāng shàn bié chá

蔡襄善别茶。

jiàn ān néng rén sì yǒu chá shēng shí fèng jiān míng shí yán bái sì sēng qiǎn rén yí nèi hàn wáng yǔ yù

建安能仁寺有茶生石缝间,名石岩白,寺僧遣人遗内翰王禹玉。

xiāng zhì jīng fǎng yǔ yù pēng chá yǐn zhī xiāng pěng ōu wèi cháng zhé yuē cǐ jí shì néng rén sì shí yán bái hé yǐ de zhī

襄至京访禹玉,烹茶饮之,襄捧瓯未尝,辄曰:“此极似能仁寺石岩白,何以得之?

yǔ yù tàn fú

”禹玉叹服。

xiān rén zhǎng

仙人掌

jīng zhōu yù quán sì jìn qīng xī zhū shān shān dòng wǎng wǎng yǒu rǔ kū kū zhōng duō yù quán jiāo liú qí shuǐ biān chǔ chù yǒu míng cǎo luō shēng zhī yè rú bì yù quán rán chóng dié qí zhuàng rú shǒu hào xiān rén zhǎng gài kuàng gǔ wèi dǔ yě

荆州玉泉寺,近清溪诸山,山洞往往有乳窟,窟中多玉泉交流,其水边处处有茗草罗生,枝叶如碧玉,拳然重叠,其状如手,号仙人掌,盖旷古未睹也。

wéi yù quán zhēn gōng cháng cǎi ér yǐn zhī nián bā shí yú yán sè rú táo sè

惟玉泉真公常采而饮之,年八十余,颜色如桃色。

cǐ míng qīng xiāng kù liè yì yú tā chǎn suǒ yǐ néng huán tóng zhèn kū fú rén shòu yě

此茗清香酷烈,异于他产,所以能还童振枯,扶人寿也。

shuǐ è

水厄

jìn sī tú zhǎng shǐ wáng méng hǎo yǐn chá kè zhì zhé mìng yǐn shì fū jiē huàn zhī měi yù wǎng hou bì yuē jīn rì yǒu shuǐ ě

晋司徒长史王蒙好饮茶,客至辄命饮,士夫皆患之,每欲往候,必曰:“今日有水厄。

tāng shè

汤社

hé níng zài cháo lǜ tóng liè dì rì yǐ chá xiāng yǐn wèi liè zhě yǒu fá hào wèi tāng shè

和凝在朝,率同列递日以茶相饮,味劣者有罚,号为汤社。

míng zhàn

茗战

jiàn rén yǐ dòu chá wèi míng zhàn

建人以斗茶为茗战。

lú tóng qī wǎn

卢仝七碗

lú tóng gē yī wǎn hóu wěn rùn èr wǎn pò gū mèn

卢仝歌:一碗喉吻润,二碗破孤闷;

sān wǎn sōu kū cháng wéi yǒu wén zì wǔ qiān juǎn

三碗搜枯肠,惟有文字五千卷;

sì wǎn fā qīng hàn píng shēng bù píng shì jǐn xiàng máo kǒng sàn

四碗发轻汗,平生不平事,尽向毛孔散;

wǔ wǎn jī gǔ qīng liù wǎn tōng xiān líng

五碗肌骨清,六碗通仙灵;

qī wǎn chī bù dé yě wéi jué liǎng yè xí xí qīng fēng shēng

七碗吃不得也,惟觉两腋习习清风生。

jiǔ nàn

九难

chá jīng yán chá yǒu jiǔ nàn

《茶经》言茶有九难;

yīn cǎi yè bèi fēi zào yě

阴采夜焙,非造也;

jué wèi xiù xiāng fēi bié yě

嚼味嗅香,非别也;

dàn dǐng xīng ōu fēi qì yě

膻鼎腥瓯,非器也;

gāo xīn páo tàn fēi huǒ yě

膏薪庖炭,非火也;

fēi tuān yōng lǎo fēi shuǐ yě

飞湍壅潦,非水也;

wài shú nèi shēng fēi tāng yě

外熟内生,非汤也;

bì fěn piāo chén fēi chá yě

碧粉缥尘,非茶也;

cāo jiān jiǎo jù fēi zhǔ yě

操艰搅遽,非煮也;

xià xìng dōng fèi fēi yǐn yě

夏兴冬废,非饮也。

liù wù

六物

yuè lìng

《月令》;

nǎi mìng dà qiú shú dào bì qí qū niè bì shí chén chì bì jié shuǐ quán bì xiāng táo qì bì liáng huǒ jì bì děi jiān yòng liù wù dà qiú jiān zhī wú yǒu chà tè

乃命大酋,秫稻必齐,曲蘖必时,湛炽必洁,水泉必香,陶器必良,火齐必得,兼用六物,大酋监之,无有差忒。

kūn lún shāng

昆仑觞

wèi gǔ qiāng yǒu cāng tóu shàn bié shuǐ cháng lìng chéng xiǎo tǐng yú huáng hé zhōng liú yǐ hù páo jiē hé yuán shuǐ yī rì bù guò qī bā shēng jīng sù sè rú jiàng yǐ niàng jiǔ míng kūn lún shāng

魏贾锵有苍头善别水,常令乘小艇于黄河中流,以瓠匏接河源水,一日不过七、八升,经宿,色如绛,以酿酒,名昆仑觞。

fāng wèi shì jiān suǒ jué

芳味世间所绝。

bái duò hè shāng

白堕鹤觞

hé dōng liú bái duò shàn niàng liù yuè yǐ yīng zhù jiǔ bào yú rì zhōng jīng yī xún qí jiǔ bù dòng yǐn zhī zhě xiāng měi zuì ér jīng yuè bù xǐng

河东刘白堕善酿,六月以罂贮酒,暴于日中,经一旬,其酒不动,饮之者香美,醉而经月不醒。

cháo guì xiāng xiǎng yú yú qiān lǐ

朝贵相飨,逾于千里。

yǐ qí yuǎn zhì hào yuē hè shāng rú hè zhī yī fēi qiān lǐ yě

以其远至,号曰鹤觞,如鹤之一飞千里也。

jiāo huā yǔ

椒花雨

yáng chéng zhāi tuì jū míng jiǔ zhī hé zhě yuē jīn pán lù jìn zhě yuē jiāo huā yǔ

杨诚斋退居,名酒之和者曰金盘露,劲者曰椒花雨。

lǔ jiǔ

鲁酒

chu huì zhū hóu lǔ zhào jiē xiàn jiǔ yú chǔ wáng

楚会诸侯,鲁赵皆献酒于楚王。

zhǔ jiǔ lì qiú jiǔ yú zhào zhào bù yǔ lì nù nǎi yǐ zhào hòu jiǔ yì lǔ báo jiǔ xiàn zhī chǔ wáng yǐ zhào jiǔ báo suì wéi hán dān

主酒吏求酒于赵,赵不与,吏怒,乃以赵厚酒易鲁薄酒献之,楚王以赵酒薄,遂围邯郸。

gù yuē lǔ jiǔ báo ér hán dān wéi

故曰:“鲁酒薄而邯郸围。

niàng wáng

酿王

rǔ yáng wáng jìn zì chēng niàng wáng

汝阳王琎,自称“酿王”。

zhǒng fàng hào yún xī zuì hòu

种放号“云溪醉侯”。

cài yōng yǐn zhì yī shí cháng zuì zài lù shàng wò

蔡邕饮至一石,常醉,在路上卧。

rén míng yuē zuì lóng

人名曰“醉龙”。

lǐ bái shì jiǔ zuì hòu wén yóu qí hào wèi zuì shèng

李白嗜酒,醉后文尤奇,号为“醉圣”。

bái lè tiān zì chēng zuì yǐn yòu chēng zuì yín xiān shēng

白乐天自称“醉尹”,又称“醉吟先生”。

pí rì xiū zì chēng zuì shì

皮日休自称“醉士”。

wáng jī chēng dǒu jiǔ xué shì yòu chēng wǔ dǒu xiān shēng

王绩称“斗酒学士”,又称“五斗先生”。

shān jiǎn chēng gāo yáng jiǔ tú

山简称“高阳酒徒”。

kuáng huā bìng yè

狂花病叶

yǐn liú wèi yá zì zhě wèi kuáng huā

饮流,谓睚眦者为狂花;

wèi mù shuì zhě wèi bìng yè

谓目睡者为病叶。

bā zhēn

八珍

lóng gān fèng suǐ bào tāi xīng chún lǐ wěi xiāo zhì xióng zhǎng tuó fēng

龙肝、凤髓、豹胎、猩唇、鲤尾、鸮炙、熊掌、驼峰。

nèi gāng bā zhēn

内刚八珍

yī chún áo èr chún mǔ sān pào tún sì pào zāng wǔ dǎo zhēn liù zì qī áo bā gān liáo

一淳熬,二淳母,三炮豚,四炮牂,五捣珍,六渍,七熬,八肝膋。

gài pēng rèn zhī bā fǎ yǎng lǎo suǒ yòng yě

盖烹饪之八法,养老所用也。

lín fǔ

麟脯

wáng fāng píng zhì cài jīng jiā yǔ má gū gòng shè yáo shàn pǐ lín fǔ ér xíng jiǔ

王方平至蔡经家,与麻姑共设肴膳,擗麟脯而行酒。

niú xīn zhì

牛心炙

wáng yòu jūn nián shí sān yè zhōu yǐ yǐ yì zhī

王右军年十三,谒周𫖮,𫖮异之。

shí jué zhòng niú xīn zhì zuò kè wèi dàn yǐ xiān gē yǐ dàn zhī yú shì shǐ zhī míng

时绝重牛心炙,座客未啖,𫖮先割以啖之,于是始知名。

wǔ hòu qīng

五侯鲭

wáng shì wǔ hòu gè shǔ bīn kè bù xiāng lái wǎng

王氏五侯,各署宾客,不相来往。

lóu hù chuán shí wǔ hòu jiān jǐn de qí huān xīn jìng zhì qí shàn hù hé yǐ wéi qīng shì chēng wǔ hòu qīng wèi shì jiān jué wèi

娄护传食五侯间,尽得其欢心,竞致奇膳,护合以为鲭,世称五侯鲭,为世间绝味。

xǐng jiǔ qīng

醒酒鲭

qí shì zǔ xìng fāng lín yuán jiù shì zhōng yú cóng qiú biǎn mǐ cè yú xiàn cè jí zá yáo shù shí yú dà guān dǐng wèi bù jí yě

齐世祖幸芳林园,就侍中虞悰求扁米粣,虞献粣及杂肴数十舆,大官鼎味不及也。

shàng jiù yú qiú zhū yǐn shí fāng yú mì bù kěn chū shàng zuì hòu tǐ bù kuài cóng nǎi xiàn xǐng jiǔ qīng yī fāng ér yǐ

上就虞求诸饮食方,虞秘不肯出,上醉后,体不快,悰乃献醒酒鲭一方而已。

gān lù gēng

甘露羹

lǐ lín fǔ xù zhèng píng wèi shěng láng lín fu jiàn qí xū bìn bān bái yǐ shàng suǒ cì gān lù gēng yǔ zhī shí yī xī ér xū bìn rú yī

李林甫婿郑平为省郎,林甫见其须鬓斑白,以上所赐甘露羹与之食,一夕而须鬓如黳。

yù shēn gēng

玉糁羹

dōng pō yún guò zǐ hū chū xīn yì yǐ shān yù zuò yù shēn gēng sè xiāng wèi jiē qí jué

东坡云:“过子忽出新意,以山芋作玉糁羹,色香味皆奇绝。

tiān shàng sū tuó zé bù kě zhī rén jiān jué wú cǐ wèi yě

天上酥酡则不可知,人间决无此味也。

shī yuē xiāng shì lóng xián réng niàng bái wèi rú niú rǔ gèng quán qīng

”诗曰:“香似龙涎仍酿白,味如牛乳更全清。

mò jiāng nán hǎi jīn jī kuài qīng bǐ dōng pō wáng sǎn gēng

莫将南海金齑脍,轻比东坡王糁羹。

sān shēng liáng láo dǒu jiǔ xué shì

三升良醪斗酒学士

táng wáng jī zì wú gōng wǔ dé chū dài zhào mén xià shěng

唐王绩,字无功,武德初,待诏门下省。

gù shì guān gěi jiǔ rì sān shēng huò wèn dài zhào hé lè yé

故事官给酒日三升,或问:“待诏何乐耶?

dá yuē sān shēng liáng yùn kě wèi ěr

”答曰:“三升良酝可慰耳。

shì zhōng chén shū dá wén zhī rì gěi yī dòu hào dǒu jiǔ xué shì

”侍中陈叔达闻之,日给一斗,号“斗酒学士”。

liù hé tāng

六和汤

yī jiā yǐ suān yǎng gǔ yǐ xīn yǎng jié yǐ kǔ yǎng xīn yǐ xián yǎng mài yǐ gān yǎng ròu yǐ huá yǎng qiào

医家以酸养骨,以辛养节,以苦养心,以咸养脉,以甘养肉,以滑养窍。

duàn chéng shì shí pǐn

段成式食品

yǒu shòu mù huā xuán mù yè mèng zé qín jù qū jīng yáng pǔ jiāng zhāo yáo guì yuè lüè qūn zhǎng zé mǎo sān wēi lù kūn lún qiān pú yè sōng zhú gēn sù má hú líng lǜ shī sǔn

有寿木花,玄木叶,梦泽芹,具区菁,杨朴姜,招摇桂,越略囷,长泽卯,三危露,昆仑茾、蒲叶菘、竹根粟、麻湖菱、绿施笋。

sǎn zǐ yán

伞子盐

qú yuè rěn xiàn yán jǐng yǒu yán fāng cùn zhōng yāng lóng qǐ rú zhāng sǎn míng yuē sǎn zǐ yán

朐(月忍)县盐井,有盐方寸中央隆起,如张伞,名曰“伞子盐”。

jī qī bàn lù

鸡栖半露

jìn fú láng shàn shí wèi

晋符郎善识味。

kuài jī wáng dǎo zi wèi shè jīng zhuàn

会稽王导子为设精馔。

qì wèn guān zhōng wèi shú ruò yú cǐ

讫,问关中,味孰若于此。

láng yuē jiē hǎo wéi yán shǎo shēng

郎曰:“皆好,唯盐少生。

jí wèn zǎi fū rú qí yán

”即问宰夫,如其言。

huò shā jī yǐ xiǎng zhī láng yuē cǐ jī qī héng bàn lù

或杀鸡以飨之,郎曰:“此鸡栖恒半露。

wèn zhī yì yàn

”问之,亦验。

yá mì

崖蜜

yī míng shí yí wèi gān rùn wǔ zàng yì qì qiáng zhì liáo bǎi bìng fú zhī bù jī jí yá shí jiān fēng mì yě

一名石饴,味甘,润五脏,益气强志,疗百病,服之不饥,即崖石间蜂蜜也。

dòu fǔ

豆腐

wèi huái nán wáng hóng liè suǒ zào gù kǒng miào jì qì bù yòng dòu fǔ

为淮南王鸿烈所造,故孔庙祭器不用豆腐。

wǔ gǔ

五谷

dào shǔ jì mài shū

稻,黍,稷,麦,菽。

shǔ xiǎo mǐ

黍,小米。

jì gāo liáng

稷,高粱。

shū dòu yě

菽,豆也。

kūn lún guā

昆仑瓜

qié zi yī míng luò sū yī míng kūn lún guā

茄子一名落苏,一名昆仑瓜。

chún

bā yuè yǐ qián wèi lǜ chún dōng zhì wèi zhě chún qiū shí cháng zhàng xǔ níng zhī shén qīng

八月以前为绿莼,冬至为赭莼,秋时长丈许,凝脂甚清。

zhāng jì yīng qiū fēng suǒ sī zhèng wèi cǐ yě

张季鹰秋风所思,正为此也。

shí xiàn zhāng

食宪章

duàn wén chāng chéng xiàng jīng zhuàn shì

段文昌丞相精馔事。

dì zhōng páo suǒ bǎng yuē liàn zhēn táng zài tú hào xíng zhēn guǎn

第中庖所榜曰“练珍堂”,在途号“行珍馆”。

wén chāng zì biān shí jīng wǔ shí juǎn shí chēng xún píng gōng shí xiàn zhāng

文昌自编《食经》五十卷,时称《郇平公食宪章》。

huán gōng chú

郇公厨

wéi zhì xí fēng xún guó gōng xìng chǐ zòng yóu qióng zhì xiū zhuàn

韦陟袭封郇国公,性侈纵,尤穷治羞馔。

chú zhōng yǐn shí xiāng wèi cuò zá rù qí zhōng zhě duō bǎo yù ér guī shí rén yǔ yuē rén yù bù fàn jīn gǔ shū yín yuán xū rù huán gōng chú

厨中饮食,香味错杂,入其中者,多饱饫而归,时人语曰:“人欲不饭筋骨舒,夤缘须入郇公厨。

yí bǐng bù shòu

遗饼不受

wáng yuè zhī shǎo lì qīng jié

王悦之少厉清节。

wèi lì bù láng shí lín shěng yǒu huì tóng zhě yí yǐ bǐng yī ōu cí bù shòu yuē suǒ fèi chéng fù xiǎo rán shǎo lái bù yù dāng rén zhī yì

为吏部郎时,邻省有会同者遗以饼一瓯,辞不受,曰:“所费诚复小,然少来不欲当人之意。

jiē lái shí

嗟来食

qí dà jī

齐大饥。

qián áo wèi shí yú lù yǐ dài jī zhě ér shí

黔敖为食于路,以待饥者而食。

yǒu jī zhě méng mèi jí jù mào mào ér lái

有饥者蒙袂辑屦,贸贸而来。

qián áo zuǒ fèng shí yòu zhí yǐn yuē jiē

黔敖左奉食,右执饮,曰:“嗟!

lái shí

来食!

jī zhě yáng qí mù ér shì zhī yuē yǔ wéi bù shí jiē lái zhī shí yǐ zhì yú sī yě

”饥者扬其目而视之,曰:“予唯不食嗟来之食,以至于斯也。

cóng ér xiè yān

”从而谢焉;

zhōng bù shí ér sǐ

终不食而死。

mán tou

馒头

zhū gě wǔ hòu nán zhēng mèng huò lú shuǐ xiōng yǒng bù dé dù

诸葛武侯南征孟获,泸水汹涌,不得渡。

yǒu yún xū shā rén yǐ tóu jì zhī wǔ hòu yuē wú rén yì zhī shī xī rěn shā rén yǐ dài xī shēng

有云须杀人以头祭之,武侯曰:“吾仁义之师,奚忍杀人以代牺牲?

yú shì yòng miàn wèi pí guǒ zhū yáng ròu yú nèi xiàng rén tóu ér jì zhī

”于是用面为皮,裹猪羊肉于内,象人头而祭之。

hòu zhī yǒu mán tou shǐ cǐ

后之有馒头,始此。

wǔ měi cài

五美菜

zhū gě wǔ hòu chū jūn fán suǒ zhǐ zhī chù bì zhǒng mán jing jí luó bo cài shǔ rén hū wèi zhū gě cài

诸葛武侯出军,凡所止之处,必种蔓菁,即萝卜菜,蜀人呼为诸葛菜。

qí cài yǒu wǔ měi kě yǐ shēng shí yī měi

其菜有五美:可以生食,一美;

kě zū èr měi

可菹,二美;

gēn kě chōng jī sān měi

根可充饥,三美;

shēng shí xiāo tán zhǐ kě sì měi

生食消痰止渴,四美;

zhǔ shí zhī bǔ rén wǔ měi

煮食之补人,五美。

gù yòu míng wǔ měi cài

故又名五美菜。

lào nú

酪奴

gǔ chéng wáng xié wèi wáng sù yuē jūn qì qí lǔ dà bāng ér shòu zhū jǔ xiǎo guó míng rì qǐng wèi shè zhū jǔ zhī sūn yì yǒu lào nú

鼓城王勰谓王肃曰:“君弃齐鲁大邦,而受邾莒小国,明日请为设邾莒之飧,亦有酪奴。

gù hào míng yuē lào nú

”故号茗曰酪奴。

lóng fèng tuán

龙凤团

gǔ rén yǐ chá wèi tuán bǐng shàng yìn lóng fèng wén gòng yù zhě yǐ jīn zhuāng lóng fèng fán bā bǐng zhòng yī jīn

古人以茶为团饼,上印龙凤文,供御者以金妆龙凤,凡八饼重一斤。

qìng lì jiān cài jūn mó shǐ zào xiǎo piàn fán èr shí piàn zhòng yī jīn

庆历间,蔡君谟始造小片,凡二十片重一斤。

tiān zǐ měi nán jiāo zhì jì zhōng shū shū mì yuàn gè cì yī bǐng gōng rén lòu jīn qí shàng

天子每南郊致祭,中书、枢密院各赐一饼,宫人镂金其上。

chá yì míng

茶异名

guó shǐ jiàn nán yǒu méng dǐng shí huā hú zhōu yǒu huò shān nèn sǔn xiá zhōu yǒu bì jiàn míng yuè

《国史》:剑南有蒙顶石花,湖州有藿山嫩笋,峡州有碧涧明月。

lù yá

露芽

táo hóng jǐng zá lù shǔ yā zhōu méng shān shàng dǐng yǒu lù yá huǒ qián zhě zuì jiā huǒ hòu zhě cì zhī

陶弘景《杂录》:蜀雅州蒙山上顶有露芽,火前者最佳,火后者次之。

huǒ wèi jìn huǒ hán shí jié yě

火,谓禁火,寒食节也。

xuě yá

雪芽

yuè jùn chá yǒu lóng shān ruì cǎo rì zhù xuě yá

越郡茶有龙山、瑞草、日铸、雪芽。

ōu yáng yǒng shū yún liǎng zhè zhī chá yǐ rì zhù wèi dì yī

欧阳永叔云,两浙之茶,以日铸为第一。

fǎn fù méi yǐn

反复没饮

zhèng quán cháng yuē yuán de měi jiǔ mǎn wǔ bǎi hú chuán yǐ sì shí féi gān zhì liǎng tóu fǎn fù méi yǐn zhī bù yì kuài hu

郑泉尝曰:“原得美酒满五百斛船,以四时肥甘置两头,反复没饮之,不亦快乎!

shàng zūn

上樽

píng dāng chuán dào mǐ yī dòu de jiǔ yī dòu wéi shàng zūn jì mǐ yī dòu de jiǔ yī dòu wèi zhōng zūn sù mǐ yī dòu de jiǔ yī dòu wéi xià zūn

《平当传》:稻米一斗得酒一斗为上樽,稷米一斗得酒一斗为中樽,粟米一斗得酒一斗为下樽。

lí huā chūn

梨花春

háng zhōu niàng jiǔ chèn lí huā kāi shí shú hào lí huā chūn

杭州酿酒,趁梨花开时熟,号梨花春。

bì tǒng quàn

碧筒劝

hé yè shèng jiǔ yǐ zān cì bǐng yǔ yè tōng qū jīng lún qūn rú xiàng bí chí xī zhī míng bì tǒng quàn

荷叶盛酒,以簪刺柄与叶通,屈茎轮囷如象鼻,持吸之,名碧筒劝。

jiāo yè yǐn

蕉叶饮

dōng pō cháng wèi rén yuē wú xiōng zǐ míng yǐn jiǔ bù guò sān jiāo yè

东坡尝谓人曰:“吾兄子明饮酒不过三蕉叶。

wú shǎo shí wàng jiàn jiǔ bēi ér zuì jīn yì néng jiāo yè yǐn yǐ

吾少时望见酒杯而醉,今亦能蕉叶饮矣。

zhōng shān qiān rì jiǔ

中山千日酒

liú xuán shí yú zhōng shān gū jiǔ jiǔ jiā yǔ qiān rì jiǔ yǐn zhī dà zuì qí jiā yǐ wéi sǐ

刘玄石于中山沽酒,酒家与千日酒饮之,大醉,其家以为死。

zàng zhī

葬之。

hòu jiǔ jiā jì qí rì wǎng shì zhī lìng qǐ guān xuán shí zuì shǐ xǐng

后酒家计其日,往视之,令启棺,玄石醉始醒。

qīng zhōu cóng shì

青州从事

shì shuō huán wēn zhǔ bù shàn bié jiǔ hǎo zhě wèi qīng zhōu cóng shì gài qīng zhōu yǒu qí jùn yán yǐn hǎo jiǔ zhí zhì fù qí yě

《世说》:桓温主簿善别酒,好者谓青州从事,盖青州有齐郡,言饮好酒直至腹脐也。

jìn zhě wèi píng yuán dū yóu

晋者谓平原督邮。

gài píng yuán yǒu gé xiàn yán è jiǔ yǐn zhì gé shàng zhù yě

盖平原有鬲县,言恶酒饮至膈上住也。

fáng fēng zhōu

防风粥

bái jū yì zài hàn lín cì fáng fēng zhōu yī ōu shí zhī kǒu xiāng qī rì

白居易在翰林,赐防风粥一瓯,食之,口香七日。

hú má fàn

胡麻饭

jìn liú chen ruǎn zhào rù tiān tāi shān cǎi yào mí lù liú shuǐ zhōng de yī bēi hú má fàn xiè èr rén xiāng wèi yuē cǐ qù rén jiā bù yuǎn

晋刘晨、阮肇入天台山采药,迷路,流水中得一杯胡麻饭屑,二人相谓曰:“此去人家不远。

yīn qióng yuán ér jìn jiàn èr nǚ yuē láng jūn lái hé mù yě

”因穷源而进,见二女,曰:“郎君来何暮也!

yāo zhì jiā dài yǐ hú má fàn shān lóng pú jié wèi fū fù

”邀至家,待以胡麻饭、山龙脯,结为夫妇。

yú yuè èr rén cí guī fǎng yú jiā zǐ sūn yǐ qī shì yǐ

逾月,二人辞归,访于家,子孙已七世矣。

qīng jīng fàn

青精饭

dào shì shān bó yuán shòu qīng jīng shí wèi fàn shí zhī yán nián yì shòu

道士邓伯元受青精石,为饭食之,延年益寿。

chún gēng

莼羹

xī lù jī yì wáng jì jì zhǐ yáng lào wèi jī yuē wú xià hé yǐ dí cǐ

昔陆机诣王济,济指羊酪谓机曰:“吴下何以敌此?

jī yuē qiān lǐ chún gēng wèi xià yán chǐ

”机曰:“千里莼羹,未下盐豉。

jǐn dài gēng

锦带羹

jīng xiāng jiān yǒu cǎo huā hóng bái rú jǐn dài miáo nèn cuì kě zuò gēng

荆湘间有草花,红白如锦带,苗嫩脆,可作羹。

dù shī huá yì diāo hú fàn jí hú má fàn xiāng wén jǐn dài gēng

杜诗:“滑忆雕胡饭(即胡麻饭),香闻锦带羹。

ān qī zǎo

安期枣

ān qī shēng láng yá rén mài yào hǎi shàng zì yán shòu yǐ qiān suì suǒ shí zǎo qí dà rú guā

安期生琅琊人,卖药海上,自言寿已千岁,所食枣其大如瓜。

jiǔ píng jī

韭萍齑

shí chóng yù kè měi dōng zuò jiǔ píng dòu zhōu duō jiē ér bàn

石崇遇客,每冬作韭萍豆粥,咄嗟而办。

wáng kǎi mì wèn qí zhàng xià yún dòu zuì nán shú yù chuī shú kè lái dàn zuò bái zhōu tóu zhī jiǔ píng jī shì shí yǐ qí gēn zá mài miáo ěr

王恺密问其帐下,云豆最难熟,预炊熟,客来,但作白粥,投之韭萍齑,是时以其根杂麦苗耳。

jīn jī yù kuài

金齑玉脍

nán rén zuò yú kuài yǐ xì lǚ jīn chéng bàn zhī hào wèi jīn jī yù kuài

南人作鱼脍以细缕,金橙拌之,号为金齑玉脍。

duò shí wú jùn xiàn sōng jiāng kuài yáng dì yuē suǒ wèi jīn jī yù kuài dōng nán jiā wèi yě

隋时吴郡献松江鲙,炀帝曰:“所谓金齑玉鲙,东南佳味也。

yù bǎn

玉版

sū dōng pō yāo liú qì zhī cān yù bǎn chán shī

苏东坡邀刘器之参玉版禅师。

zhì sì shāo sǔn jué wèi shèng pō yuē míng yù bǎn yě

至寺,烧笋,觉味胜,坡曰:“名玉版也。

zuò jié yún bù pà shí tou lù lái cān yù bǎn shī

”作偈云:“不怕石头路,来参玉版师。

qīng píng jǐn zhū zi yǔ wèn tuò lóng r

卿凭锦珠子,与问箨龙儿。

bì hǎi cài

碧海菜

hàn wǔ nèi zhuàn wáng mǔ yuē xian zhī shàng yào yǒu bì hǎi zhī láng cài

《汉武内传》:王母曰:“仙之上药,有碧海之琅菜。

ròu shān jiǔ hǎi

肉山酒海

wèi cáo zi jiàn yǔ jì zhòng shū yuē yuàn jǔ tài shān yǐ wéi ròu qīng běi hǎi yǐ wéi jiǔ

魏曹子建与季重书曰:“愿举泰山以为肉,倾北海以为酒。

yòu gǔ zhòu wáng yǐ ròu wèi lín yǐ jiǔ wèi chí

”又古纣王以肉为林,以酒为池。

shí suǐ

石髓

jī kāng yù wáng liè gòng rù shān jiàn shí liè de suǐ shí zhī yīn xié shǎo xǔ yǔ kāng yǐ chéng qīng shí kòu zhī chēng chēng

嵇康遇王烈,共入山,见石裂,得髓食之,因携少许与康,已成青石,扣之琤琤。

zài wǎng shì zhī duàn shān fù hé yǐ

再往视之,断山复合矣。

sōng fáng

松肪

dōng pō shī wèi shēn sōng fáng jì yī chē

东坡诗:“为深松肪寄一车。

yòu sōng huā wèi sōng huáng fú zhī qīng shēn

”又松花为松黄,服之轻身。

bēi zhōng wù

杯中物

jìn wú shù hǎo yǐn jiǔ yīn zuì gòu quán guì suì jiè yǐn

晋吴术好饮酒,因醉诟权贵,遂戒饮。

yuán xuān yǐ quán ōu qí bèi yuē kàn kàn lǎo bī chī hàn rěn duàn bēi zhōng wù yé

阮宣以拳殴其背,曰:“看看老逼痴汉,忍断杯中物耶?

lè yǐn rú chū

”乐饮如初。

chéng gēng chuī jī

惩羹吹齑

táng fu yì yán táng chéng shì dāng yǒu biàn gèng chéng fèi gēng zhě chuī lěng jī shāng gōng zhī niǎo jīng qū mù

唐傅奕言:“唐承世当有变更,惩沸羹者吹冷齑,伤弓之鸟惊曲木。

lù zhì zòu yì xī rén yǒu yīn yē ér fèi shí jù ruò ér zì chén zhě

”陆贽奏议:昔人有因噎而废食,惧溺而自沉者。

jiǔ ròu dì yù

酒肉地狱

dōng pō cuì kàng bù shèng bēi zhuó

东坡倅杭,不胜杯酌。

nài bù shǐ zhě zhòng gōng cái wàng zhāo xī jù shǒu pí yú yìng jiē nǎi mù kàng cuì wèi jiǔ ròu dì yù

奈部使者重公才望,朝夕聚首,疲于应接,乃目杭倅为酒肉地狱。

hòu yuán gǔ dài cuì liáo shǔ shū kuò yuán yǔ rén yuē wén cǐ jùn wèi jiǔ ròu dì yù nài wǒ lái nǎi zhí yù kōng

后袁谷代倅,僚属疏阔,袁语人曰:“闻此郡为酒肉地狱,奈我来,乃值狱空。

chuán yǐ wéi xiào

”传以为笑。

jī fù

齑赋

fàn wén zhèng gōng shǎo shí zuò jī fù qí jǐng jù yún táo jiā wèng nèi yān chéng bì lǜ qīng huáng

范文正公少时作《齑赋》,其警句云:“陶家瓮内,腌成碧、绿、青、黄;

cuò dà kǒu zhōng jué chū gōng shāng jiǎo zhēng

措大口中,嚼出宫、商、角、征。

gài qīn chù pín kùn gù shēn de jī zhī qù wèi yún

”盖亲处贫困,故深得齑之趣味云。

jiàng xuě qiǎn xuě

绛雪嵰雪

hàn wǔ chuán xiān jiā miào yào yǒu xuán shuāng gàn xuě

《汉武传》:仙家妙药,有玄霜绀雪。

yòu xī wáng mǔ jìn zhuàn shān hóng xuě yì míng jiàng xuě

又,西王母进赚山红雪,亦名绛雪。

yòu xuě gāo yī míng tián xuě

又,雪糕一名甜雪。

bīng táo xuě ǒu

冰桃雪藕

zhōu mù wáng fāng shì jí yú chūn xiāo gōng wáng mǔ chéng fēi niǎn ér lái yǔ wáng yàn huì jìn wàn suì bīng táo qiān nián xuě ǒu

周穆王方士集于春霄宫,王母乘飞辇而来,与王燕会,进万岁冰桃、千年雪藕。

yù shí zhēn xiū

玉食珍羞

shū jīng wéi pì yù shí

《书经》:“惟辟玉食。

li shī jīn dǐng luō zhēn xiū

”李诗:“金鼎罗珍羞。

zhú yè zhēn zhū

竹叶珍珠

dù shī sān bēi zhú yè chūn

杜诗:“三杯竹叶春。

li shī xiǎo cáo jiǔ dī zhēn zhū hóng

”李诗:“小槽酒滴真珠红。

yā lǜ é huáng

鸭绿鹅黄

li shī yáo kàn chūn shuǐ yā tóu lǜ qià sì pú táo chū pō pēi

李诗:“遥看春水鸭头绿,恰似葡萄初泼醅。

dù shī é ér huáng shì jiǔ

”杜诗:“鹅儿黄似酒。

dōng pō shī xiǎo zhōu fú yā lǜ dà sháo xiè é huáng

”东坡诗:“小舟浮鸭绿,大勺泻鹅黄。

bái càn

白粲

cháng yāo mǐ yuē bái càn

长腰米曰白粲。

dōng pō shī bái càn lián qiáng yī wàn sōu

东坡诗:“白粲连樯一万艘。

jiāng nán yǒu cháng yāo jīng mǐ suō xiàng biān yú zhī yàn

”江南有“长腰粳米、缩项鳊鱼”之谚。

diào shī sǎo chóu

钓诗扫愁

dōng pō hū jiǔ wèi diào shī gōu yì hào sǎo chóu zhǒu

东坡呼酒为钓诗钩,亦号扫愁帚。

tài gēng xuán jiǔ

太羹玄酒

lǐ jì tài gēng bù hé

《礼记》:“太羹不和。

xuán jiǔ míng shuǐ yě kě jiàn xīn xiāng

”玄酒,明水也,可荐馨香。

sēng jiā guǐ míng

僧家诡名

zhì lín sēng jiā wèi jiǔ wèi bō rě tāng yú wèi shuǐ suō huā jī wèi chuān lí cài

《志林》:僧家谓酒为般若汤,鱼为水梭花,鸡为穿篱菜。

rén yǒu wéi bú yì ér yì zhī yǐ měi míng zhě yǔ cǐ hé yì

人有为不义,而义之以美名者,与此何异。

tāo tiè

饕餮

zuǒ zhuàn jìn yún shì yǒu bù cái zi tān yú yǐn shí bù kě yíng yàn tiān xià zhī rén wèi zhī tāo tiè

《左传》:缙云氏有不才子,贪于饮食,不可盈厌,天下之人谓之饕餮。

yù zhì

欲炙

jìn shǐ gù róng yǔ tóng liáo yǐn jiàn xíng zhì zhě yǒu yù zhì zhī sè róng chè jǐ zhì yǔ zhī

《晋史》:顾荣与同僚饮,见行炙者有欲炙之色,荣彻己炙与之。

hòu zhào wáng lún cuàn wèi róng zài nán yī rén jiù zhī huò miǎn jí shòu zhì zhī rén yě

后赵王伦篡位,荣在难,一人救之,获免,即受炙之人也。

bàn shū bù bǎo

半菽不饱

shǐ jì hàn wén dì yuē wú měi fàn yì wèi cháng bù zài jù lù yě

《史记》:汉文帝曰:“吾每饭,意未尝不在巨鹿也。

bái fàn qīng chú

白饭青刍

dù shī yǔ nú bái fàn mǎ qīng chú

杜诗:“与奴白饭马青刍。

chuī jīn cuàn yù

炊金爨玉

luò bīn wáng wèi shèng zhuàn wèi chuī jīn cuàn yù yán yǐn shí zhī měi rú jīn yù zhī guì zhòng yě

骆宾王谓盛馔为炊金爨玉,言饮食之美,如金玉之贵重也。

mǒ yuè pī fēng

抹月批风

dōng pō shī pín jiā wú kě yú kè dàn zhī mǒ yuè pī fēng

东坡诗:“贫家无可娱客,但知抹月披风。

qiāo bīng zhǔ míng

敲冰煮茗

liù tiē wáng xiū jū tài bái shān měi dōng yuè qǔ pú bīng zhǔ míng dài bīn kè

《六帖》:王休居太白山,每冬月取濮冰煮茗,待宾客。

jiǔ náng fàn dài

酒囊饭袋

jīng hú jìn shì mǎ shì shē jiàn zhū yuàn wáng zǐ pú cóng xuǎn hè

《荆湖近事》:“马氏奢僭,诸院王子,仆从烜赫;

wén wǔ zhī dào wèi cháng liú yì

文武之道,未尝留意。

shí wèi zhī jiǔ náng fàn dài

时谓之酒囊饭袋。

✦ You read 日用部·饮食

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.