xián fù xú cái rén lú shì dǒng shì gāo ruì qī cuī jìng nǚ li yú mǔ lú xiàn nǚ shān lián qī sù zōng cháo gōng zhǔ
贤妇徐才人卢氏董氏高睿妻崔敬女李畬母卢献女邓廉妻肃宗朝公主
pān yán qī liú huáng hòu hé chí fù rén hè shì
潘炎妻刘皇后河池妇人贺氏
cái fù xiè dào yùn yáng róng huá shàng guān zhāo róng zhāng shì dù gāo qī zhāng kuì qī guān tú mèi yú xuán jī niú sù nǚ
才妇谢道韫杨容华上官昭容张氏杜羔妻张睽妻关图妹鱼玄机牛肃女
shèn shì xuē yuàn sūn shì
慎氏薛媛孙氏
xián fù
贤妇
xú cái rén
徐才人
xú shì míng huì jiān zhī nǚ yě shēng wǔ yuè néng yán
徐氏名惠,坚之女也,生五月能言。
táng tài zōng yǐ wéi cái rén tè qiān wèi chōng róng
唐太宗以为才人,特迁为充容。
jūn lǚ wèi níng shàng shū jiàn xiū gōng shì cí shén diǎn měi
军旅未宁,上疏谏修宫室,词甚典美。
shàng rán zhī
上然之。
yuán quē chū chù míng chāo běn zuò chū dà shì shén yì yùn
(原缺出处,明抄本作出《大事神异运》)
lú shì
卢氏
dí rén jié zhī wèi xiāng yě yǒu lú shì táng yí jū yú wǔ qiáo nán bié shù
狄仁杰之为相也,有卢氏堂姨居于午桥南别墅。
yí zhǐ yǒu yī zi ér wèi cháng lái dū chéng qīn qī jiā
姨止有一子,而未尝来都城亲戚家。
rén jié měi fú là huì shuò xiū lǐ shén jǐn
仁杰每伏腊晦朔,修礼甚谨。
cháng jīng xuě hòu xiū jià rén jié yīn hou lú yí ān fǒu
常经雪后休假,仁杰因候卢姨安否。
shì biǎo dì xié gōng shǐ xié zhì tù ér lái guī jìn shàn yú mǔ gù yī rén jié yì shén qīng jiǎn
适表弟挟弓矢,携雉兔而来归,进膳于母,顾揖仁杰,意甚轻简。
rén jié yīn qǐ yú yí yuē mǒu jīn wèi xiāng biǎo dì yǒu hé lè cóng yuàn xī lì cóng qí zhǐ
仁杰因启于姨曰:某今为相,表弟有何乐从,愿悉力从其旨。
yí yuē xiāng zì guì
姨曰:相自贵。
ěr yí zhǐ yǒu yī zi bù yù lìng qí shì nǚ zhǔ
尔姨止有一子,不欲令其事女主。
rén jié dà cán ér tuì
仁杰大惭而退。
chū sōng chuāng zá lù
(出《松窗杂录》)
dǒng shì
董氏
zé tiān cháo tài pú qīng lái jùn chén zhī qiáng shèng cháo guān cè mù shàng lín lìng hóu mǐn piān shì zhī
则天朝,太仆卿来俊臣之强盛,朝官侧目,上林令侯敏偏事之。
qí qī dǒng shì jiàn zhǐ zhī yuē jùn chén guó zéi yě shì bù jiǔ
其妻董氏谏止之曰:俊臣国贼也,势不久。
yī zhāo shì huài jiān dǎng xiān zāo
一朝事坏,奸党先遭。
jūn kě jìng ér yuǎn zhī
君可敬而远之。
mǐn shāo shāo ér tuì
敏稍稍而退。
jùn chén nù chū wèi fú zhōu wǔ lóng lìng
俊臣怒,出为涪州武隆令。
mǐn yù qì guān guī dǒng shì yuē sù qù mò qiú zhù
敏欲弃官归,董氏曰:速去,莫求住。
suì xíng
遂行。
zhì zhōu tóu cì cān zhōu jiāng cuò tí yī zhāng zhǐ zhōu jiāng zhǎn kàn wěi hòu yǒu zì dà nù yuē xiū míng bù liǎo hé yǐ wèi xiàn lìng
至州,投刺参州将,错题一张纸,州将展看,尾后有字,大怒曰:修名不了,何以为县令?
bù fàng shàng
不放上。
mǐn yōu mèn wú yǐ
敏忧闷无已。
dǒng shì yuē dàn zhù mò qiú qù
董氏曰:但住,莫求去。
tíng wǔ shí rì
停五十日。
zhōng zhōu zéi pò wǔ lóng shā jiù xiàn lìng lüè jiā kǒu bìng jǐn
忠州贼破武隆,杀旧县令,略家口并尽。
mǐn yǐ bù jì shàng huò quán
敏以不计上获全。
hòu jùn chén zhū zhú qí dǎng liú lǐng nán mǐn yòu huò miǎn
后俊臣诛,逐其党流岭南,敏又获免。
chū cháo yě qiān zài
(出《朝野佥载》)
gāo ruì qī
高睿妻
zhào zhōu cì shǐ gāo ruì qī qín shì
赵州刺史高睿妻秦氏。
mò chuò zéi pò dìng zhōu bù zhì zhào zhōu zhǎng shǐ yǐ xià kāi mén nà zéi
默啜贼破定州部,至赵州,长史已下,开门纳贼。
ruì jì wú suǒ chū yǔ qín shì yǎng yào ér zhà sǐ
睿计无所出,与秦氏仰药而诈死。
yú zhì chuò suǒ liáng jiǔ chuò yǐ jīn shī zi dài zǐ páo shì zhī yuē jiàng wǒ yǔ ěr guān bù jiàng jí sǐ
舁至啜所,良久,啜以金狮子带紫袍示之曰:降,我与尔官,不降即死。
ruì shì ér wú yán dàn gù qí fù qín shì
睿视而无言,但顾其妇秦氏。
qín shì yuē shòu guó ēn bào zài cǐ
秦氏曰:受国恩,报在此。
jīn rì shòu zéi yī pǐn hé zú wèi róng
今日受贼一品,何足为荣?
jù hé yǎn bù yǔ
俱合眼不语。
jīng liǎng rì zéi zhī bù kě qū nǎi shā zhī
经两日,贼知不可屈,乃杀之。
chū cháo yě qiān zài
(出《朝野佥载》)
cuī jìng nǚ
崔敬女
táng jì zhōu zhǎng shǐ jí mào míng chāo běn mào zuò zhé yù wèi nán xū qǔ nán gōng xiàn chéng cuī jìng nǚ
唐冀州长史吉懋(明抄本懋作哲),欲为男顼娶南宫县丞崔敬女。
jìng bù xǔ
敬不许。
yīn yǒu gù
因有故。
xié yǐ qiú qīn
胁以求亲。
jìng jù ér xǔ zhī
敬惧而许之。
zé rì xià hán
择日下函。
bìng huā chē
并花车。
zú zhì mén shǒu
卒至门首。
jìng qī zhèng shì chū bù zhī
敬妻郑氏初不知。
bào nǚ dà kū yuē
抱女大哭曰。
wǒ jiā mén hù dǐ bù céng yǒu jí láng
我家门户底不曾有吉郎。
nǚ jiān wò bù qǐ
女坚卧不起。
qí xiǎo nǚ bái qí mǔ yuē
其小女白其母曰。
fù yǒu jí nàn
父有急难。
shā shēn jiù jiě
杀身救解。
shè lìng wèi bì
设令为婢。
shàng bù hé cí
尚不合辞。
xìng wàng zhī mén
姓望之门。
hé zú wèi chǐ
何足为耻。
zǐ ruò bù kě
姊若不可。
r zì dāng zhī
儿自当之。
suì dēng chē ér qù
遂登车而去。
xū qiān píng zhāng shì
顼迁平章事。
xián qī dá jié
贤妻达节。
tán zhě róng zhī
谈者荣之。
xū zuò yǔ hé nèi wáng wǔ yì zōng zhēng jìng
顼坐与河内王武懿宗争竞。
chū wèi wēn zhōu sī mǎ ér zú
出为温州司马而卒。
chū cháo yě qiān zài
(出朝野佥载)
li yú mǔ
李畬母
jiān chá yù shǐ li yú mǔ qīng sù zhēn jié
监察御史李畬母清素贞洁。
yú qǐng lù mǐ sòng zhì zhái mǔ qiǎn liàng zhī shèng sān shí
畬请禄,米送至宅,母遣量之,剩三石。
wèn qí gù lìng shǐ yuē yù shǐ lì bù gài
问其故,令史曰:御史例不概。
yòu wèn chē chē zì yuán quē
又问:车(车字原缺。
jù míng chāo běn bǔ
据明抄本补。
jiǎo qián jǐ
)脚钱几?
yòu yuē yù shǐ lì bù hái jiǎo chē qián
又曰:御史例不还脚车钱。
mǔ nù lìng sòng suǒ shèng mǐ jí jiǎo qián yǐ zé yú
母怒,令送所剩米及脚钱以责畬。
yú nǎi zhuī cāng guān kē zuì
畬乃追仓官科罪。
zhū yù shǐ jiē yǒu cán sè
诸御史皆有惭色。
chū cháo yě qiān zài
(出《朝野佥载》)
lú xiàn nǚ
卢献女
wén chāng zuǒ chéng lú xiàn dì èr nǚ xiān shì zhèng shì
文昌左丞卢献第二女,先适郑氏。
qí fu zǎo wáng shì bù zài jiào
其夫早亡,誓不再醮。
zī róng duān xiù yán diào shén gāo
姿容端秀,颜调甚高。
zǐ fū yǔ lín jiāng jūn li sī chōng zǐ wáng zhī hòu zòu qǐng xù qīn xǔ zhī
姊夫羽林将军李思冲,姊亡之后,奏请续亲,许之。
xiōng dì bìng bù gǎn bái
兄弟并不敢白。
sī chōng zé rì bèi lǐ zhì bì shén shèng zhí zhì jiù zhái
思冲择日备礼,贽币甚盛,执致就宅。
lú shì jù guān kàng shēng lì yuē lǎo nú wǒ fēi rǔ pǐ yě
卢氏拒关,抗声詈曰:老奴,我非汝匹也。
nǎi yú yuán zhì suǒ qīn jiā jié fà
乃逾垣至所亲家,截发。
chōng zòu zhī chì bù duó qí zhì
冲奏之,敕不夺其志。
hòu wèi ní shén jīng jìn
后为尼,甚精进。
chū cháo yě qiān zài
(出《朝野佥载》)
shān lián qī
邓廉妻
cāng zhōu gōng gāo shān lián qī lǐ shì nǚ jià wèi zhōu nián ér lián zú
沧州弓高邓廉妻李氏女,嫁未周年而廉卒。
li nián shí bā shǒu zhì shè líng jǐ měi rì sān shàng shí lín kū bù yī shū shí liù qī nián
李年十八,守志,设灵几,每日三上食临哭,布衣蔬食六七年。
hū yè mèng yī nán zǐ
忽夜梦一男子。
róng zhǐ shèn dōu yù qiú lǐ shì wèi ǒu lǐ shì shuì zhōng bù xǔ zhī
容止甚都,欲求李氏为偶,李氏睡中不许之。
zì hòu měi yè mèng jiàn lǐ shì jìng bù shòu
自后每夜梦见,李氏竟不受。
yǐ wéi jīng mèi shū fú zhòu jìn zhōng mò néng jué
以为精魅,书符咒禁,终莫能绝。
lǐ shì tàn yuē wú shì bù yí jié ér wèi cǐ suǒ náo gài wú róng mào wèi shuāi gù yě
李氏叹曰:吾誓不移节,而为此所挠,盖吾容貌未衰故也。
nǎi yuán dāo jié fà má yī bù xí péng bìn bù lǐ gòu miàn huī shēn
乃援刀截发,麻衣不謵,蓬鬓不理,垢面灰身。
qí guǐ yòu xiè lǐ shì yuē fū rén zhú bǎi zhī cāo bù kě duó yě
其鬼又谢李氏曰:夫人竹柏之操,不可夺也。
zì shì bù fù mèng jiàn
自是不复梦见。
jùn shǒu jīng qí mén lǘ zhì jīn shàng yǒu jié fù lǐ
郡守旌其门闾,至今尚有节妇里。
chū cháo yě qiān zài
(出《朝野佥载》)
sù zōng cháo gōng zhǔ
肃宗朝公主
sù zōng yàn yú gōng zhōng nǚ yōu nòng jiǎ xì yǒu lǜ yī bǐng jiǎn wèi cān jūn zhě
肃宗宴于宫中,女优弄假戏,有绿衣秉简为参军者。
tiān bǎo mò fán jiāng ā bù ēn fú fǎ qí qī pèi yè tíng shàn wèi yōu yīn lì yuè gōng shì yǐ suì lìng wèi cān jūn zhī zhàn
天宝末,蕃将阿布恩伏法,其妻配掖庭,善为优,因隶乐工,是以遂令为参军之战。
gōng zhǔ jiàn yuē jìn zhōng jì nǚ bù shǎo hé bì xū de cǐ rén
公主谏曰:禁中妓女不少,何必须得此人?
shǐ ā bù ēn zhēn nì rén yé qí qī yì tóng xíng rén bù hé jìn zhì zūn zhī zuò
使阿布恩真逆人耶,其妻亦同刑人,不合近至尊之座。
ruò guǒ yuān héng yòu qǐ rěn shǐ qí qī yǔ qún yōu zá chǔ wèi xiào xuè zhī jù zāi
若果冤横,又岂忍使其妻与群优杂处,为笑谑之具哉?
qiè suī zhì yú shēn yǐ wéi bù kě
妾虽至愚,深以为不可。
shàng yì mǐn cè suì ba xì ér miǎn ā bù ēn zhī qī
上亦悯恻,遂罢戏而免阿布恩之妻。
yóu shì xián zhòng gōng zhǔ
由是贤重公主。
gōng zhǔ jí liǔ shèng zhī mǔ yě chū yīn huà lù
(公主即柳晟之母也,出《因话录》)
pān yán qī
潘炎妻
pān yán shì láng
潘炎侍郎。
dé zōng shí wéi hàn lín xué shì ēn wò jí qí yì
德宗时为翰林学士,恩渥极其异。
qī liú yàn nǚ yě
妻刘晏女也。
jīng yǐn mǒu yǒu gù cì hou lěi rì bù dé jiàn
京尹某有故伺候,累日不得见。
nǎi yí hūn zhě sān bǎi jiān
乃遗阍者三百缣。
fū rén zhī zhī wèi pān yuē qǐ wéi rén chén ér jīng yǐn yuàn yī yè jiàn yí nú sān bǎi jiān
夫人知之,谓潘曰:岂为人臣,而京尹愿一谒见,遗奴三百缣。
qí wēi kě zhī yě
其危可知也。
jù quàn pān gōng bì wèi
遽劝潘公避位。
zi zi yuán zuò yú jù míng chāo běn gǎi mèng yáng chū wèi hù bù shì láng fū rén yōu tì wèi yuē yǐ ěr rén cái ér zài chéng láng zhī wèi wú jù huò bì zhī zhì yě
子(子原作于,据明抄本改)孟阳初为户部侍郎,夫人忧惕,谓曰:以尔人材,而在丞郎之位,吾惧祸必之至也。
hù bù jiě yù zài sān nǎi yuē bù rán shì huì ěr tóng liè wú guān zhī
户部解喻再三,乃曰:不然,试会尔同列,吾观之。
yīn biàn zhāo shēn shú zhě
因遍招深熟者。
kè zhì fū rén chuí lián shì zhī
客至,夫人垂帘视之。
jì ba huì xǐ yuē jiē ěr chóu yě bù zú yōu yǐ
既罢会,喜曰:皆尔俦也,不足忧矣。
wèn mò zuò cǎn lǜ shào nián hé rén yě
问:末座惨绿少年何人也?
yuē bǔ quē dù huáng cháng
曰:补阙杜黄裳。
fū rén yuē cǐ rén quán bié bì shì yǒu míng qīng xiàng
夫人曰:此人全别,必是有名卿相。
chū yōu xián gǔ chuī
(出《幽闲鼓吹》)
liú huáng hòu
刘皇后
hòu táng tài zǔ zhì zhōu shàng yuán yì zhī biàn tài zǔ fèn hèn yù huí jūn gōng zhī liú huáng hòu shí suí jūn xíng wèi tài zǔ yuē gōng wèi guó tǎo zéi ér yǐ bēi jiǔ sī fèn
后唐太祖至州上源驿之变,太祖愤恨,欲回军攻之,刘皇后时随军行,谓太祖曰:公为国讨贼,而以杯酒私忿。
ruò gōng chéng jí qū zài yú wǒ bù rú huí shī zì yǒu cháo tíng kě yǐ lùn liè
若攻城,即曲在于我,不如回师,自有朝廷可以论列。
yú shì bān shī
于是班师。
tiān fù zhōng zhōu dé wēi wèi biàn jūn suǒ bài sān jūn kuì sàn
天复中,周德威为汴军所败,三军溃散。
biàn jūn chéng wǒ tài zǔ wēi jù
汴军乘我,太祖危惧。
yǔ dé wēi yì chū bǎo yún zhōu
与德威议出保云州。
liú huáng hòu yuē qiè wén wáng yù qì chéng ér rù wài fān
刘皇后曰:妾闻王欲弃城而入外藩。
shuí wèi cǐ huà
谁为此画?
yuē cún xìn bèi suǒ yán
曰:存信辈所言。
liú hòu yuē cún xìn běn běi fān mù yáng ér yě yān gù chéng bài
刘后曰:存信本北蕃牧羊儿也,焉顾成败?
wáng cháng xiào wáng xíng yú qì chéng chéng zì yuán quē jù běi mèng suǒ yán bǔ shī shì bèi rén tú gē jīn fù yù xiào zhī yě
王常笑王行瑜弃城(城字原缺,据《北梦琐言》补)失势,被人屠割,今复欲效之也?
wáng qǐng suì bì nàn dá dá jǐ zāo xiàn hài
王顷岁避难达靼,几遭陷害。
lài yù cháo tíng duō shì fāng de fù guī
赖遇朝廷多事,方得复归。
jīn yī dàn chū chéng biàn yǒu bù cè zhī biàn
今一旦出城,便有不测之变。
yān néng yuǎn jí běi fān
焉能远及北蕃?
suì zhǐ
遂止。
jū shù rì wáng sàn zhī shì fù jí jūn chéng ān dǔ
居数日,亡散之士复集,军城安堵。
liú hòu zhī lì yě
刘后之力也。
chū běi mèng suǒ yán
(出《北梦琐言》)
hé chí fù rén
河池妇人
liáng zǔ gōng wéi qí lǒng zhī nián yǐn bīng zhì yú fèng xiáng
梁祖攻围歧陇之年,引兵至于凤翔。
qín shī li mào zhēn qiǎn róng xiào li jì lǎng tǒng zhòng jiù zhī zhì zé dà jié shēng jiàng qī qiān yú rén
秦师李茂贞,遣戎校李继朗统众救之,至则大捷,生降七千余人。
jí xuán jūn yú hé chí xiàn lüè huò yī shào fù shén yǒu yán sè
及旋军,于河池县掠获一少妇,甚有颜色。
jì lǎng yuè zhī qǐn chǔ yú bīng mù zhī xià
继朗悦之,寝处于兵幕之下。
xi mài shí wǔ yú chéng měi yù bī zhī jí yún wǒ gū yán fu dù qǐng yǐ sǐ dài zhī
西迈十五余程,每欲逼之,即云:我姑严夫妬,请以死代之。
róng shī nù xié lì yǐ wēi zhōng mò néng qū
戎师怒,胁力以威,终莫能屈。
shī xiào ér mǐn zhī jìng bù néng fàn
师笑而悯之,竟不能犯。
shǐ rén sòng hái qí jiā
使人送还其家。
chū yù táng xián huà
(出《玉堂闲话》)
hè shì
贺氏
yǎn zhōu yǒu mín jiā fù xìng hè shì lǐ rén wèi zhī zhī nǚ
兖州有民家妇姓贺氏,里人谓之织女。
fù mǔ yǐ nóng wèi yè
父母以农为业。
qí zhàng fū zé fù dān fàn mài wǎng lái yú jùn
其丈夫则负担贩卖,往来于郡。
hè chū wèi fù wèi jiā xún qí fu chū wài
贺初为妇,未浃旬,其夫出外。
měi chū shù nián fāng zhì zhì zé shù rì fù chū
每次外出都是一连几年才回家,在家里住不了几天就又外出了。
qí suǒ huò lì xù bié fù yú tā suǒ bù yǐ yī qián jì jiā
其所获利,蓄别妇于他所,不以一钱济家。
hè zhī zhī měi fu hái xīn rán fèng shì wèi cháng xíng yú yán sè
贺知之,每夫还,欣然奉事,未尝形于颜色。
fu cán kuì bù zì dé gèng fēi lǐ ōu mà zhī fù yì bù zhī chóu duì
夫惭愧不自得,更非理殴骂之,妇亦不之酬对。
qí gū yǐ lǎo qiě bìng lǐn něi qiè gǔ
其姑已老且病,凛馁切骨。
fù chōng zhī yǐ zī zhī suǒ de chōng zhí jǐn guī qí gū yǐ zé hán něi
妇佣织以资之,所得佣值,尽归其姑,已则寒馁。
gū yòu bù cí rì yǒu líng nüè
姑又不慈,日有凌虐。
fù yì jiā gōng jìng xià qì yí shēng yǐ yuè qí yì zhōng wú yuàn tàn
妇益加恭敬,下气怡声,以悦其意,终无怨叹。
fu cháng qiè suǒ ài zhì jiā hè yǐ nǚ dì hū zhī lüè wú yùn sè
夫尝挈所爱至家,贺以女弟呼之,略无愠色。
hè wèi fù èr shí yú nián qí fu wú bàn nián zài jiā ér néng qín lì fèng yǎng shǐ zhōng wú yuàn kě wèi xián xiào yǐ
贺为妇二十余年,其夫无半年在家,而能勤力奉养,始终无怨,可谓贤孝矣。
chū yù táng xián huà
(出《玉堂闲话》)
cái fù
才妇
xiè dào yùn
谢道韫
wáng níng zhī qī xiè dào yùn
王凝之妻谢道韫。
wáng xiàn zhī yǔ kè tán yì bù shèng dào yùn qiǎn bì bái yuē qǐng yǔ xiǎo láng jiě wéi
王献之与客谈义不胜,道韫遣婢白曰:请与小郎解围。
nǎi shī qīng líng bù zhàng zì bì yǔ kè tán kè bù néng qū
乃施青绫步障自蔽,与客谈,客不能屈。
chū dú yì zhì
(出《独异志》)
yáng róng huá
杨容华
yáng yíng chuān zhí nǚ yuē róng huá
杨盈川侄女曰容华。
yòu shàn zhǔ wén
幼善属文。
cháng wèi xīn zhuāng shī hào shì zhě duō chuán zhī
尝为《新妆》诗,好事者多传之。
shī yuē sù niǎo jīng mián ba fáng lóng chéng xiǎo kāi
诗曰:宿鸟惊眠罢,房栊乘晓开。
fèng chāi jīn zuò lǚ luán jìng yù wèi tái
凤钗金作缕,鸾镜玉为台。
zhuāng shì lín chí chū rén yí yuè xià lái
妆似临池出,人疑月下来。
zì lián zhōng bú jiàn yù qù fù pái huái
自怜终不见,欲去复徘徊。
chū cháo yě qiān zài
(出《朝野佥载》)
shàng guān zhāo róng
上官昭容
táng shàng guān zhāo róng zhī fāng shēn mǔ zhèng shì mèng shén rén bì zhī dà chèng yǐ cǐ kě chēng liàng tiān xià
唐上官昭容之方娠,母郑氏梦神人畀之大秤,以此可秤量天下。
shēng mí yuè zhèng nòng zhī yuē ěr fēi chēng liàng tiān xià hu
生弥月,郑弄之曰:尔非秤量天下乎?
hu zì yuán quē jù míng chāo běn bǔ hái yǎ yīng zhī yuē shì
(乎字原缺,据明抄本补)孩哑应之曰:是。
qiǎng zhōng yù jiā huò rù yè tíng
襁中遇家祸,入掖庭。
nián shí sì cōng dá mǐn shí cái huá wú bǐ
年十四,聪达敏识,才华无比。
tiān hòu wén ér shì zhī yuán bǐ lì chéng jiē rú sù gòu
天后闻而试之,援笔立成,皆如宿构。
zì tōng tiān hòu jiàn jǐng lóng qián héng zhǎng chén hàn
自通天后,建景龙前,恒掌宸翰。
qí jūn guó móu yóu shā shēng dà bǐng duō qí jué
其军国谋猷,杀生大柄,多其决。
zhì ruò yōu qiú yīng jùn
至若幽求英隽,。
yù xīng cí zǎo
郁兴词藻。
guó yǒu hǎo wén zhī shì cháo xī bù xué zhī chén
国有好文之士,朝希不学之臣。
èr shí nián jiān yě wú yí yì cǐ qí lì yě
二十年间,野无遗逸,此其力也。
ér wǎn nián pō wài tōng péng dǎng qīng nòng quán shì cháo tíng wèi zhī yǐ
而晚年颇外通朋党,轻弄权势,朝廷畏之矣。
xuán zōng píng nán bèi zhū
玄宗平难,被诛。
chū jǐng lóng wén guǎn jì
(出《景龙文馆记》)
zhāng shì
张氏
yàn wén zhēn gōng zhāng shuō qí nǚ jià lú shì
燕文贞公张说,其女嫁卢氏。
cháng wèi jiù qiú guān hou fù cháo xià ér wèn yān
尝谓舅求官,候父朝下而问焉。
fù bù yǔ dàn zhǐ zhī chuáng guī ér shì zhī
父不语,但指搘床龟而示之。
nǚ bài ér guī shì gào qí fu yuē jiù de zhān shì yǐ
女拜而归室,告其夫曰:舅得詹事矣。
chū chuán zǎi
(出《传载》)
dù gāo qī
杜羔妻
dù gāo qī liú shì shàn wèi shī
杜羔妻刘氏善为诗。
gāo lèi jǔ bù zhōng dì nǎi guī
羔累举不中第,乃归。
jiāng zhì jiā qī jí xiān jì shī yǔ zhī yuē liáng rén dí dí yǒu jī cái hé shì nián nián bèi fàng huí
将至家,妻即先寄诗与之曰:良人的的有奇才,何事年年被放回。
rú jīn qiè miàn xiū jūn miàn jūn dào lái shí jìn yè lái
如今妾面羞君面,君到来时近夜来。
gāo jiàn shī jí shí huí qù jìng dēng dì
羔见诗,即时回去,竟登第。
chū yù quán zi
(出《玉泉子》)
zhāng kuì qī
张睽妻
huì chāng zhōng biān jiāng zhāng kuì fáng shù shí yǒu yú nián
会昌中,边将张睽防戍十有余年。
qí qī hòu shì xiù huí wén zuò guī xíng shī yì què jìn shàng
其妻侯氏,绣回文作龟形诗,诣阙进上。
shī yuē kuí lí yǐ shì shí qiū jiāng duì jìng nǎ kān zhòng lǐ zhuāng
诗曰:睽离已是十秋疆,对镜哪堪重理妆。
wén yàn jǐ huí xiū chǐ sù jiàn shuāng xiān wèi zhì yī shang
闻雁几回修尺素,见霜先为制衣裳。
kāi xiāng dié liàn xiān chuí lèi fú chǔ diào zhēn gèng duàn cháng
开箱迭练先垂泪,拂杵调砧更断肠。
xiù zuò guī xíng xiàn tiān zǐ yuàn jiào zhēng kè zǎo huán xiāng
绣作龟形献天子,愿教征客早还乡。
chì cì juàn sān bǎi shū yǐ zhāng cái měi
敕赐绢三百疋,以彰才美。
chū shū qíng shī
(出《抒情诗》)
guān tú mèi
关图妹
guān tú yǒu yī mèi shén cōng huì wén xué shū zhá wǎng bù dòng rén
关图有一妹甚聪惠,文学书札,罔不动人。
tú cháng yǔ tóng liáo yuē mǒu jiā yǒu yī jìn shì suǒ hèn bù zhì ěr
图常语同僚曰:某家有一进士,所恨不栉耳。
hòu yù jū jiāng líng
后寓居江陵。
yǒu cuó jiǎ cháng mǒu zhě náng chù qiān jīn sān xiá rén yě yì jiā yú jiāng líng
有鹾贾常某者,囊畜千金,三峡人也,亦家于江陵。
shēn jié tuō tú tú yì yǐ zhǎng zhě dài zhī
深结讬图,图亦以长者待之。
shù zài cháng gōng cú
数载,常公殂。
yǒu yī zi zhuàng mào pō yǒu rú yǎ zhī fēng jì ér lüè xiǎo wén mò tú jìng yǐ qí mèi qī zhī
他有个儿子,相貌风度颇为儒雅,而且略通文墨,关图就把自己的妹妹给他做了妻子。
zé cháng xiū yě
则常修也。
guān shì nǎi yǔ xiū dú shū xí èr shí yú nián cái xué yōu bó yuè jué liú bèi
关氏乃与修读书,习二十余年,才学优博,越绝流辈。
xián tōng liù nián dēng kē zuò zhǔ sī kōng li gōng wèi yě
咸通六年登科,座主司空李公蔚也。
chū jiāng dōng luō yǐn xià dì dōng guī yǒu shī bié xiū yún liù zài xīn qín jiǔ mò zhōng què xún qí lù wǔ hú dōng
初江东罗隐下第东归,有诗别修云:六载辛勤九陌中,却寻歧路五湖东。
míng cán guì yuàn yī zhī lǜ huì yì sōng jiāng mǎn zhào hóng
名惭桂苑一枝绿,绘忆松江满棹红。
fú shì dào tóu xū shì xìng nán ér hé bì jǐn chéng gōng
浮世到头须适性,男儿何必尽成功。
wéi yīng bào shū shēn zhì wǒ tā rì pú fān bǎi chǐ fēng
惟应鲍叔深知我,他日蒲帆百尺风。
yòu guǎng líng qiū yè dú xiū suǒ fù sān piān fù yín jì xiū yún rù shǔ hái wú sān shǒu shī cáng yú qiè sì zhòng yú shī
又《广陵秋夜读修所赋三篇》,复吟寄修云:入蜀还吴三首诗,藏于箧笥重于师。
jiàn guān yè dú xiàng rú tīng guā bù qiū yín yáng dì bēi
剑关夜读相如听,瓜步秋吟炀帝悲。
wù jǐng yě zhī shū jiàn bǐ shí qíng shuí bù xǔ gāo zhī
物景也知输健笔,时情谁不许高枝。
míng nián èr yuè dōng fēng lǐ jiāng dǎo xián rén wèi suǒ sī
明年二月东风里,江岛闲人慰所思。
xiū míng wàng ruò cǐ guān shì yì yǒu zhù yān
修名望若此,关氏亦有助焉。
hòu xiū zú guān shì zì wèi wén jì zhī
后修卒,关氏自为文祭之。
shí rén jìng xiāng chuán xiě
时人竟相传写。
chū nán chǔ xīn wén
(出《南楚新闻》)
yú xuán jī
鱼玄机
nǚ dào shì yú xuán jī zì huì lán shén yǒu cái sī
女道士鱼玄机字惠兰,甚有才思。
xián tōng zhōng shì li yì bǔ quē
咸通中,适李亿补阙。
hòu ài shuāi xià shān lì xián yi guān wéi dào shì
后爱衰下山,隶咸宜观为道士。
shī yuē yì qiú wú jià bǎo nán de yǒu xīn láng
诗曰:易求无价宝,难得有心郎。
yòu yún huì lán xiāo xiē guī chūn pǔ yáng liǔ dōng xī bàn kè zhōu
又云:蕙兰销歇归春圃,杨柳东西绊客舟。
zì shì zòng huái nǎi chàng fù yě
自是纵怀,乃倡妇也。
jìng yǐ shā shì bì wèi jīng yǐn wēn zhāng shā zhī yǒu jí xíng yú shì
竟以杀侍婢,为京尹温璋杀之,有集行于世。
chū běi mèng suǒ yán
(出《北梦琐言》)
niú sù nǚ
牛肃女
niú sù cháng nǚ yuē yīng zhēn shì hóng nóng yáng táng yuán
牛肃长女曰应贞,适弘农杨唐源。
shǎo ér cōng yǐng jīng ěr bì sòng
少而聪颖,经耳必诵。
nián shí sān fán sòng fó jīng sān bǎi yú juǎn rú shū zǐ shǐ yòu shù bǎi yú juǎn qīn zú jīng yì zhī
年十三,凡诵佛经三百余卷,儒书子史又数百余卷,亲族惊异之。
chū yīng zhēn wèi dú zuǒ zhuàn
初应贞未读《左传》。
fāng nǐ shòu zhī
方拟授之。
ér yè chū mián zhōng hū sòng chūn qiū
而夜初眠中,忽诵《春秋》。
qǐ huì gōng yuán fēi mèng zǐ zú zhōng zhì bó tān ér fù gù hán wèi fǎn ér sàng zhī fán sān shí juǎn yī zì wú yí tiān xiǎo ér bì
起惠公元妃孟子卒,终智伯贪而复,故韩魏反而丧之,凡三十卷,一字无遗,天晓而毕。
dāng sòng shí ruò yǒu yǒu yuán zuò bù
当诵时,若有(有原作不。
jù míng chāo běn gǎi
据明抄本改。
jiào zhī zhě huò xiāng chóu hé
)教之者,或相酬和。
qí fù jīng hài shù hū zhī dōu bù dá
其父惊骇,数呼之,都不答。
sòng yǐ ér jué wèn hé gù yì bù zhī
诵已而觉,问何故,亦不知。
shì lìng kāi juàn zé yì jīng shú yǐ wèn bù dá
试令开卷,则亦精熟矣,问不答。
zhù wén zhāng bǎi yú shǒu
著文章百余首。
hòu suì xué qióng sān jiào bó shè duō néng
后遂学穷三教,博涉多能。
měi yè zhōng mián shú yǔ wén rén tán lùn wén jiē gǔ zhī zhī míng zhě wǎng lái dá nán huò chēng wáng bì zhèng xuán wáng yǎn lù jī biàn lùn fēng qǐ
每夜中眠熟,与文人谈论文,皆古之知名者,往来答难,或称王弼、郑玄、王衍、陆机,辩论烽起;
huò yǔ wén rén lùn wén jiē gǔ zhī zhī míng zhě
或与文人论文,皆古之知名者;
huò lùn wén zhāng tán míng lǐ wǎng wǎng shù yè bù yǐ
或论文章、谈名理、往往数夜不已。
nián èr shí sì ér zú
年二十四而卒。
jīn cǎi qí wén wǎng liǎng wèn yǐng fù
今采其文《魍魉问影赋》。
zhe gàn piān
著干篇。
qí xù yuē gēng chén suì yǔ yīng chén tòng zhī jí bù qǐ zhě shí xún
其序曰:庚辰岁,予婴沉痛之疾,不起者十旬。
huǐ dùn jīng shén yíng cuì xíng tǐ
毁顿精神,赢悴形体。
yào wù jiù liáo yǒu jiā wú chōu
药物救疗,有加无瘳。
gǎn zhuāng zi yǒu wǎng liǎng zé yǐng zhī yì gù jiǎ zhī wèi fù zhù jiě jí yān
感庄子有魍魉责影之义,故假之为赋,庶解疾焉。
wǎng liǎng wèn yú yǔ yǐng yuē jūn yīng dá zhī rén cōng míng zhī zǐ xué bāo liù yì wén jiān bǎi shì zé dào jiā zhī mì yán tàn shì bù zhī yōu zhǐ
魍魉问于予影曰:君英达之人,聪明之子,学包六艺,文兼百氏,赜道家之秘言,探释部之幽旨;
jì qián gōng yú zhōng kuì yòu xī mù yú qián shǐ
既虔恭于中馈,又希慕于前史;
bù jiǎo wǎng yǐ gàn míng bù huǐ wù ér chéng yǐ
不矫枉以干名,不毁物而成已。
yī shū dé zhī rú cǐ jí jīng shén zhī zú shì
伊淑德之如此,即精神之足恃。
hé gù yíng jué zī mào jū qí jīng shén fán yuān zhěn xí qiáo cuì yī jīn
何故赢厥姿貌,沮其精神,烦冤枕席,憔悴衣巾。
zi wéi xíng xī shì jì xíng yǔ zǐ xī xiāng qīn
子惟形兮是寄,形与子兮相亲。
hé bù huì zhī yǐ chóng dé ér jiào zhī yǐ zì lún
何不诲之以崇德,而教之以自伦。
yì lái qī zhī lè dào shū hóng fù zhī ān pín
异莱妻之乐道,殊鸿妇之安贫。
qǐ gù jí ér wú shēng lài jiāng wēi jiàn ér yù wàng shēn
难道痼疾缠身就不想生存,身处微贱就想轻生吗?
jīn jié biàn suì yí xī zhōng chūn shǒu
今节变岁移,腊终春首。
zhào qíng guāng yú jiāo diàn dòng xuān qì yú méi liǔ
照晴光于郊甸,动暄气于梅柳。
shuǐ jiě dòng ér rào xuān fēng shàn hé ér rù yǒu
水解冻而绕轩,风扇和而入牖。
gù kě juān juān yuán zuò chù
固可蠲(蠲原作触。
jù míng chāo běn gǎi
据明抄本改。
yōu shì jí yí shén yǎng shòu
)忧释疾,怡神养寿。
hé mò ěr wú yíng zì yí yī jiù
何默尔无营,自贻伊咎。
pū yú shì bó rán ér yīng yuē zi jū yú wú rén zhī yù yóu hu chī mèi zhī xiāng
仆于是勃然而应曰:子居于无人之域,游乎魑魅之乡。
xíng jì tú yú xià dǐng míng yòu zhe yú méng zhuāng
形既图于夏鼎,名又著于蒙庄。
hé suǒ jiàn zhī bù bó hé suǒ tán zhī bù zhǎng
何所见之不博,何所谈之不长。
fu yǐng yī rì ér shēng xiàng yīn rén ér jiàn
夫影依日而生,像因人而见。
qǐ yán tán zhī zú xiǎo hé jié wù zhī néng biàn
岂言谈之足晓,何节物之能辨。
suí huì míng yǐ xìng miè zhú xíng hái yǐ qiān biàn
随晦明以兴灭,逐形骸以迁变。
yǐ yú fū wèi yǐng ér méng bǐ zhī xìng yǐ zhāng
以愚夫畏影,而蒙鄙之性以彰;
zhì zhě shì yīn ér chí mù zhī xīn kě jiàn
智者视阴,而迟暮之心可见。
yī měi è xī yóu jǐ yǐng hé gū ér yù qiǎn
伊美恶兮由己,影何辜而遇谴。
qiě yǔ wén zhì dào zhī jīng yǎo xī míng zhì dào zhī jí hūn xī mò
且予闻至道之精窈兮冥,至道之极昏兮默。
dá rén wěi xìng mìng zhī xiū duǎn jūn zǐ rèn shí yùn zhī tōng sāi
达人委性命之修短,君子任时运之通塞。
huǐ lìn bù néng chán róng yào bù néng huò
悔吝不能缠,荣耀不能惑。
sàng zhī bù yǐ wèi sàng de zhī bù yǐ wèi de
丧之不以为丧,得之不以为得。
jūn zǐ hé nǎi nù yǔ zhī bù shǎng fāng chūn zé yǔ zhī bù guì huá shì
君子何乃怒予之不赏芳春,责予之不贵华饰。
qiě wú zhī bǐng cāo xī zi zhì zhī néng cè
且吾之秉操,奚子智之能测。
yán wèi zú wǎng liǎng tì rán ér jīng tàn ér qǐ yuē pū shēng yú jué yù zhī wài cháng yú huāng xiá zhī jìng wèi xiǎo zhì zhě zhī chǔ shēn shì yǐ zào jūn ér wèn yǐng
言未卒,魍魉惕然而惊,叹而起曰:仆生于绝域之外,长于荒遐之境,未晓智者之处身,是以造君而问影。
jì tán xuán zhī zhì miào qǐng zhōng shēn yǐ cáng píng
既谈玄之至妙,请终身以藏屏。
chū yīng zhēn mèng liè liè yuán zuò zhì
初应贞梦裂(裂原作制。
jù míng chāo běn gǎi
据明抄本改。
shū ér shí zhī měi mèng shí shù shí juǎn zé wén tǐ yī biàn
)书而食之,每梦食数十卷,则文体一变。
rú shì fēi yī suì gōng wèi fù sòng
如是非一,遂工为赋颂。
wén míng yuē yí fāng
文名曰遗芳。
chū jì wén
(出《记闻》)
shèn shì
慎氏
shèn shì běi líng qián tíng rú jiā zhī nǚ yě
慎氏,北陵虔亭儒家之女也。
sān shǐ yán guàn fu yīn yóu lǎn suì jié yīn hǎo tóng zǎi guī qí chūn
三史严灌夫因游览,遂结姻好,同载归蕲春。
jīng shí yú nián wú sì xi guàn fu nǎi shi qí guò ér chū qī lìng guī èr zhè
经十余年无嗣息,灌夫乃拾其过而出妻,令归二浙。
shèn shì kǎi rán dēng zhōu qīn qī lín liú xiāng sòng qī nǎi wèi shī yǐ jué guàn fu
慎氏慨然登舟,亲戚临流相送,妻乃为诗以诀灌夫。
guàn fu lǎn zhī qī gǎn suì wèi fù dào rú chū
灌夫览之凄感,遂为妇道如初。
shèn shì shī yuē dāng shí xīn shì yǐ xiāng guān yǔ sàn yún fēi yī xiǎng jiān
慎氏诗曰:当时心事已相关,雨散云飞一饷间。
biàn shì gū fān cóng cǐ qù bù kān zhòng shàng wàng fū shān
便是孤帆从此去,不堪重上望夫山。
chū yún xī you yì
(出《云谿友议》)
xuē yuàn
薛媛
háo liáng rén nán chǔ cái zhě lǚ yóu chén yǐng
濠梁人南楚材者旅游陈颍。
suì jiǔ yǐng shǒu mù qí yí fàn jiāng yù yǐ zi qī zhī
岁久,颍守慕其仪范,将欲以子妻之。
chu cái jiā yǒu qī yǐ shòu zhī yú yǐng mù hū bù sī yì ér zhé yǐ nuò zhī
楚材家有妻,以受知于颍牧,忽不思义,而辄已诺之。
suì qiǎn jiā pú guī qǔ qín shū shì wú fǎn jiù zhī xīn
遂遣家仆归取琴书,似无返旧之心。
huò wèi qiú dào qīng chéng fǎng sēng héng yuè bù fù liú xīn yú míng huàn yě
或谓求道青城,访僧衡岳,不复留心于名宦也。
qí qī xuē yuàn shàn shū huà miào zhǔ wén yì wēi zhī qí yì
其妻薛媛善书画,妙属文,亦微知其意。
nǎi duì jìng tú qí xíng
乃对镜图其形。
bìng shī sì yùn yǐ jì zhī
并诗四韵以寄之。
chu cái de qī zhēn jí shī shén cán jù yǒu juàn bù yí zhī ràng fū fù suì xié lǎo yān
楚材得妻真及诗,甚惭,遽有隽不疑之让,夫妇遂偕老焉。
lǐ yǔ yuē dāng shí fù qì fū jīn rì fu qì fù
里语曰:当时妇弃夫,今日夫弃妇。
ruò bù chěng dān qīng kōng fáng yīng dú zì
若不逞丹青,空房应独自。
xuē yuàn xiě zhēn jì fu shī yuē yù xià dān qīng bǐ xiān niān bǎo jìng duān
薛媛《写真寄夫》诗曰:欲下丹青笔,先拈宝镜端。
yǐ jīng yán suǒ mò jiàn jué bìn diāo cán
已经颜索寞,渐觉鬓凋残。
lèi yǎn miáo jiāng yì chóu cháng xiě chū nán
泪眼描将易,愁肠写出难。
kǒng jūn hún wàng què shí zhǎn huà tú kàn
恐君浑忘却,时展画图看。
chū yún xī you yì
(出《云谿友议》)
sūn shì
孙氏
lè chāng sūn shì jìn shì mèng chāng qī zhī nèi zi shàn wèi shī
乐昌孙氏,进士孟昌期之内子,善为诗。
yī dàn bìng fén qí jí yǐ wéi cái sī fēi fù rén zhī shì
一旦并焚其集,以为才思非妇人之事。
zì shì zhuān yǐ fù dào nèi zhì
自是专以妇道内治。
sūn yǒu dài fu zèng rén bái là zhú shī yuē jǐng shèng yín gāng xiāng bǐ lán yī tiáo bái yù bī rén hán
孙有《代夫赠人白蜡烛》诗曰:景胜银釭香比兰,一条白玉逼人寒。
tā shí zǐ jìn chūn fēng yè zuì cǎo tiān shū zǐ xì kàn
他时紫禁春风夜,醉草天书仔细看。
yòu yǒu wén qín shī yuē yù zhǐ zhū xián yà fù qīng xiāng fēi chóu yuàn zuì nán tīng
又有《闻琴》诗曰:玉指朱弦轧复清,湘妃愁怨最难听。
chū yí sà sà liáng fēng dòng yòu shì xiāo xiāo mù yǔ líng
初疑飒飒凉风动,又似萧萧暮雨零。
jìn ruò liú quán lái bì zhàng yuǎn rú hè xià qīng míng
近若流泉来碧嶂,远如鹤下青冥。
yè shēn dàn ba kān chóu chàng wù shī cóng lán yuè mǎn tíng
夜深弹罢堪惆怅,雾湿丛兰月满庭。
yòu xiè rén sòng jiǔ shī yuē shī míng chāo běn shī zuò xiè jiāng qīng jiǔ jì chóu rén chéng chè gān xiāng qì wèi zhēn
又《谢人送酒》诗曰:诗(明钞本诗作谢)将清酒寄愁人,澄彻甘香气味真。
hǎo shì lǜ chuāng fēng yuè yè yī bēi yáo dàng mǎn huái chūn
好是绿窗风月夜,一杯摇荡满怀春。
chū běi mèng suǒ yán
(出《北梦琐言》)