zhú xù zhú lèi tì zhú jí zhú gàng lè zhú hàn hóng zhú cí zhú jīn zhú bǎi yè zhú táo zhī zhú yǐng zhú
竹叙竹类涕竹棘竹筻簕竹菡苰竹慈竹筋竹百叶竹桃枝竹瘿竹
luó fú zhú tóng zǐ sì zhú zhú huā zhú yuē zhú shí
罗浮竹童子寺竹竹花竹箹竹实
wǔ gǔ yǔ dào yǔ sù yǔ mài diāo hú yǔ gǔ yáo zhī sù fèng guān sù rào míng dòu yán jīng mài zǐ chén má
五谷雨稻雨粟雨麦雕葫雨谷摇枝粟凤冠粟绕明豆延精麦紫沉麻
yǔ wǔ gǔ yě sù shí ké yù què yù gān zhè
雨五谷野粟石壳芋雀芋甘蔗
chá chuǎn xù chá huò shén míng xiǎng míng huò bào xiāo shí chá
茶荈叙茶获神茗飨茗获报消食茶
zhú
竹
xù zhú lèi
叙竹类
zhú pǔ zhú lèi yǒu sān shí jiǔ
《竹谱》:竹类有三十九。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
tì zhú
涕竹
nán fāng huāng zhōng yǒu tì zhú zhǎng shù bǎi zhàng wéi sān zhàng liù chǐ hòu bā jiǔ cùn
南方荒中有涕竹,长数百丈,围三丈六尺,厚八九寸。
kě yǐ wèi chuán
可以为船。
qí sǔn shén měi zhǔ shí zhī kě zhǐ chuāng lì
其笋甚美,煮食之,可止疮疠。
chū shén yì jīng
(出《神异经》)
jí zhú
棘竹
jí zhú yī míng bā zhú jié jiē yǒu cì shù shí jīng wèi cóng
棘竹一名笆竹,节皆有刺,数十茎为丛。
nán yí zhǒng yǐ wéi chéng cù bù kě gōng
南夷种以为城,猝不可攻。
huò zì bēng gēn chū dà rú jiǔ wèng zòng héng xiāng chéng zhuàng rú qiāo chē
或自崩根出,大如酒瓮,纵横相承,状如缲车。
shí zhī xià rén fā
食之,下人发。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
gàng lè zhú
筻簕竹
gàng lè zhú pí báo ér kōng duō dà zhě jìng bù yú èr cùn pí shàng yǒu cū sè wén kě wèi cuò zi
筻簕竹,皮薄而空多,大者径不逾二寸,皮上有粗涩文,可为错子。
cuò jiǎ lì shèng yú tiě
错甲,利胜于铁。
ruò dùn yǐ jiāng shuǐ jiāo zhī hái fù kuài lì chū guǎng zhōu jì
若钝,以浆水浇之,还复快利(出《广州记》。
gǔ lín zhī zhú jìn ér lì xuē wèi dāo gē xiàng pí rú qiè yù
古林之竹,劲而利,削为刀,割象皮如切芋。
chū lǐng biǎo lù yì
出《岭表录异》)
hàn hóng zhú
菡苰竹
hàn hóng zhú dà rú jiǎo zhǐ fù zhōng bái mù lán gé zhuàng rú shī miàn
菡苰竹,大如脚指,腹中白幕拦隔,状如湿面。
jiāng chéng ér tǒng pí wèi luò zhé yǒu xì chóng niè chù chéng chì jī shì xiù huà kě ài
将成而筒皮未落,辄有细虫啮处,成赤迹,似绣画可爱。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
cí zhú
慈竹
cí zhú xià yuè jīng yǔ dī zhī xià dì shēng rù shì lù jiǎo sè bái
慈竹,夏月经雨,滴汁下地,生蓐,似鹿角,色白。
shí zhī yǐ lì
食之,已痢。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
jīn zhú
筋竹
jīn zhú nán fāng yǐ wéi máo
筋竹,南方以为矛。
sǔn wèi chéng zhú shí kān wèi nǔ xián
笋未成竹时,堪为弩弦。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
bǎi yè zhú
百叶竹
bǎi yè zhú yī zhī bǎi yè
百叶竹,一枝百叶。
yǒu dú
有毒。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
táo zhī zhú
桃枝竹
dōng guān jùn hàn shùn dì shí shǔ nán hǎi xi jiē gāo liáng jùn yòu yǐ qí de wèi sī jiān chén xiào běn jiān zuò yán dū wèi
东官郡,汉顺帝时属南海,西接高凉郡,又以其地为司监(陈校本“监”作“盐”)都尉。
dōng yǒu wú de xi jiē lín dà hǎi
东有芜地,西接临大海。
yǒu cháng zhōu duō táo zhī zhú yuán àn ér shēng
有长洲,多桃枝竹,缘岸而生。
yuán quē chū chù jīn jiàn yǒu yáng zá zǔ
(原缺出处,今见《酉阳杂俎》)
yǐng zhú
瘿竹
dōng luò shèng jìng yǒu sān xī zhāng wén guī yǒu zhuāng jìn xī
东洛胜境有三溪,张文规有庄近溪。
hū yǒu zhú yī gān shēng yǐng dà rú li
忽有竹一竿生瘿,大如李。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
luó fú zhú
罗浮竹
táng zhēn yuán zhōng yǒu yán hù fàn jìn táo yú luó fú shān
唐贞元中,有盐户犯禁,逃于罗浮山。
shēn rù dì shí sān lǐng nán yuè zhì yún běn zhǐ luó shān hū hǎi shàng yǒu xian fú lái xiāng hé shì wèi luó fú shān
深入第十三岭(《南越志》云,本只罗山,忽海上有仙浮来相合,是谓罗浮山。
yǒu shí wǔ lǐng èr shí èr fēng jiǔ bǎi bā shí pù quán
有十五岭、二十二峰、九百八十瀑泉。
dòng xué zé shān wú chū qí yòu yě
洞穴则山无出其右也。
céng yǒu shī yuē sì bǎi yú yá hǎi shàng pái gēn lián péng dǎo yīn tiān tāi
曾有诗曰:“四百余崖海上排,根连蓬岛荫天台。
bǎi líng ruò wéi yí zhōng tǔ sōng huá dōu wèi yī xiǎo duī
百灵若为移中土,嵩华都为一小堆。
yù jù zhú wàn qiān gān lián zhí yán gǔ
”),遇巨竹万千竿,连直岩谷。
zhú wéi jiē èr zhàng yú yǒu sān shí jiǔ jié èr zhàng xǔ
竹围皆二丈余,有三十九节,二丈许。
táo zhě suì qǔ zhú yī gān pò yǐ wéi miè
逃者遂取竹一竿,破以为蔑。
huì shè yòu suì qiè yǐ guī
会赦宥,遂挈以归。
yǒu rén dé yī miè qí zhī xiàn yú tài shǒu li fù
有人得一蔑,奇之,献于太守李复。
nǎi tú ér jì zhī
乃图而纪之。
yǔ cháng lǎn zhú pǔ yuē yún qiū dì zhú dì líng shàng suǒ shēng zhú yī jié wèi chuán
予尝览《竹谱》曰:“云丘帝竹(帝陵上所生竹),一节为船。
yòu hé wěi zāi
”又何伟哉!
nán hǎi yǐ zhú wèi zèng zhě lèi jiàn zhī yǐ jiē luó fú zhī zhú yě
南海以竹为甑者,类见之矣,皆罗浮之竹也。
chū lǐng biǎo lù yì
(出《岭表录异》)
tóng zǐ sì zhú
童子寺竹
táng lǐ wèi gōng yán běi dōu wéi tóng zǐ sì yǒu zhú yī kē cái zhǎng shù chǐ
唐李卫公言:北都唯童子寺有竹一窠,才长数尺。
xiāng chuán qí sì gāng wéi měi rì bào zhú píng ān
相传其寺纲维,每日报竹平安。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
zhú huā
竹花
shān hǎi jīng yuē zhú shēng huā qí nián biàn kū
《山海经》曰:竹生花,其年便枯。
zhú liù shí nián yì gēn yì gēn bì huā jiē shi ér kū sǐ
竹六十年易根,易根必花,结实而枯死。
shí luò fù shēng liù nián ér chéng tīng
实落复生,六年而成町。
zi zuò suì shì xiǎo mài
子作穗,似小麦。
chū gǎn yìng jīng
(出《感应经》)
zhú yuē
竹箹
zhú fù sǐ yuē yuē
竹复死曰箹。
liù shí nián yī yì gēn yì gēn zé jiē shi kū sǐ
六十年一易根,易根则结实枯死。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
zhú shí
竹实
táng tiān fù jiǎ zǐ suì zì lǒng ér xi dài yú bāo liáng zhī jìng shù qiān lǐ nèi kàng yáng mín duō liú sàn
唐天复甲子岁,自陇而西,迨于褒梁之境,数千里内亢阳,民多流散。
zì dōng jīng chūn jī mín dàn shí cǎo mù zhì yǒu gǔ ròu xiāng shí zhě shén duō
自冬经春,饥民啖食草木,至有骨肉相食者甚多。
shì nián hū shān zhōng zhú wú jù xì jiē fàng huā jié zi
是年,忽山中竹无巨细,皆放花结子。
jī mín cǎi zhī chōng mǐ ér shí zhēn yú jīng nuò
饥民采之,舂米而食,珍于粳糯。
qí zi cū yán sè hóng xiān yǔ jīn hóng jīng bù shū qí wèi yóu gèng xīn xiāng
其子粗,颜色红纤,与今红粳不殊,其味尤更馨香。
shù zhōu zhī mín jiē qiè lèi rù shān jiù shí zhī
数州之民,皆挈累入山,就食之。
zhì yú xī shān zhī nèi jū rén rú shì rén lì jí zhě jìng zhì dùn lǐn ér zhù zhī
至于溪山之内,居人如市,人力及者,竞置囤廪而贮之。
jiā yǒu xiàn liáng zhě bù shǎo zhě yòu qǔ yǔ hūn rú xuè ròu ér tóng shí zhě ǒu yuě
家有羡粮者不少者,又取与荤茹血肉而同食者,呕哕。
rú qí zhòng dú shí sǐ qí jiǔ
如其中毒,十死其九。
qí zhú zì cǐ qiān xī wàn gǔ bìng jiē lì kū
其竹,自此千蹊万谷,并皆立枯。
shí nián zhī hòu fù chǎn cǐ jūn
十年之后,复产此君。
kě wèi bǎi wàn yuán lú huó zhī yú zhēn yún zhī xià
可谓百万圆颅,活之于贞筠之下。
chū yù táng xián huà
(出《玉堂闲话》)
wǔ gǔ
五谷
yǔ dào
雨稻
xià yǔ shí tiān yù dào
夏禹时,天雨稻。
gǔ shī yún ān dé tiān yù dào sì wǒ tiān xià mín
古诗云:“安得天雨稻,饲我天下民。
chū shù yì jì
”(出《述异记》)
yǔ sù
雨粟
lǚ hòu sān nián qín zhōng tiān yù sù
吕后三年,秦中天雨粟。
chū shù yì jì
(出《述异记》)
yǔ mài
雨麦
hàn wǔ dì shí guǎng yáng xiàn yǔ mài
汉武帝时,广阳县雨麦。
yuán quē chū chù míng chāo běn zuò chū shù yì jì
(原缺出处,明抄本作出《述异记》)
diāo hú
雕葫
tài yè chí biān jiē shì diāo hú zǐ tuò lǜ jié pú cóng zhī lèi
太液池边,皆是雕葫紫萚、绿节蒲丛之类。
gū zhī yǒu mǐ zhě cháng ān rén wèi wéi diāo hú
菰之有米者,长安人谓为雕葫;
jiā lú zhī wèi jiě yè zhě wèi wéi zǐ tuò
葭芦之未解叶者,谓为紫萚;
gū zhī yǒu shǒu zhě wèi wéi lǜ jié
菰之有首者,谓为绿节。
qí jiān fú chú zi bù mǎn chōng jī
其间凫雏子,布满充积。
yòu duō zǐ guī lǜ biē
又多紫龟绿鳖。
chí biān duō píng shā shā shàng tí hú yú
池边多平沙,沙上鹈鹕鸆。
hóng yì dòng zhé chéng qún
鸿鶃,动辄成群。
chū xī jīng zá jì
(出《西京杂记》)
yǔ gǔ
雨谷
hàn xuān dì shí jiāng huái jī jǐn rén xiāng shí
汉宣帝时,江淮饥馑,人相食。
tiān yù gǔ sān rì
天雨谷三日。
xún wèi de zòu wáng gǔ èr qiān qǐng
寻魏地奏,亡谷二千顷。
chū shù yì jì
(出《述异记》)
yáo zhī sù
摇枝粟
xuān dì dì jié yuán nián lè làng zhī zhī yuán zuò zi jù míng chāo běn chén xiào běn gǎi dōng yǒu bèi bèi zì yuán quē jù shí yí jì bǔ míng zhī guó rén zhì gòng fāng wù
宣帝地节元年,乐浪之(“之”原作“子”,据明抄本、陈校本改)东,有背(“背”字原缺,据《拾遗记》补)明之国人至,贡方物。
yán qí xiāng tǔ zài fú sāng zhī dōng jiàn rì chū yú xī fāng
这人说他的国家在扶桑之东,看见太阳从西方升起。
qí guó hūn hūn héng kāi
其国昏昏恒开。
yi wǔ gǔ míng rì róng zé fāng sān qiān lǐ
宜五谷,名日融泽,方三千里。
wǔ gǔ jiē liáng shí zhě yán nián qīng fù yī lì
五谷皆良,食者延年,清腹一粒。
lì nián bù jī
历年不饥。
yǒu yáo zhī sù yán qí zhī zhǎng ér ruò wú fēng cháng yáo shí zhī yì suǐ
有摇枝粟,言其枝长而弱,无风常摇,食之益髓。
chū wáng zi nián shí yí jì
(出王子年《拾遗记》)
fèng guān sù
凤冠粟
fèng guān sù shì fèng niǎo zhī guān
凤冠粟,似凤鸟之冠。
shí zhě duō lì
食者多力。
yǒu yóu lóng sù zhī yè qū qǔ rú yóu lóng
有游龙粟,枝叶屈曲,如游龙。
yǒu qióng gāo sè bái rú yín
有琼膏,色白如银。
shí cǐ èr sù lìng rén gǔ qīng
食此二粟,令人骨轻。
chū wáng zi nián shí yí jì
(出王子年《拾遗记》)
rào míng dòu
绕明豆
rào míng dòu
绕明豆。
yán qí jīng ruò
言其茎弱。
zì xiāng yíng chán
自相萦缠。
yǒu xié jiàn dòu
有挟剑豆。
yán jiá xíng sì rén xié jiàn
言荚形似人挟剑。
ér héng xié shēng
而横斜生。
yǒu qīng lí dòu
有倾篱豆。
yán jiàn rì zé yè chuí fù de
言见日则叶垂覆地。
shí zhě bù lǎo bù jí
食者不老不疾。
chū wáng zi nián shí yí jì
(出王子年《拾遗记》)
yán jīng mài
延精麦
yán jīng mài yán yán shòu yì qì
延精麦,言延寿益气。
yǒu kūn hé mài tiáo chàng liù fǔ
有昆和麦,调畅六腑。
yǒu qīng xīn mài shí zhě tǐ qīng
有轻心麦,食者体轻。
yǒu chún hé mài miàn yǐ niàng jiǔ yī zuì lěi yuè shí zhī líng dōng bù hán
有淳和麦,面以酿酒,一醉累月,食之凌冬不寒。
yǒu hán lù mài lì zhōng yǒu lù gān rú yí
有含露麦,粝中有露,甘如饴。
chū wáng zi nián shí yí jì
(出王子年《拾遗记》)
zǐ chén má
紫沉麻
zǐ chén má qí shí bù fú
紫沉麻,其实不浮。
yǒu yún shuǐ má shí lěng ér guāng yi wèi yóu zé
有云水麻,实冷而光,宜为油泽。
yǒu guāng tōng má shí zhě xíng bù dài zhú zé jù shèng yě
有光通麻,食者行不待烛,则巨胜也。
shí zhī yán shòu hòu tiān ér sǐ
食之延寿,后天而死。
chū wáng zi nián shí yí jì
(出王子年《拾遗记》)
yǔ wǔ gǔ
雨五谷
wú huán wáng shí jīn líng yǔ wǔ gǔ yú pín mín jiā fù mín jiā zé bù yǔ
吴桓王时,金陵雨五谷于贫民家,富民家则不雨。
chū shù yì jì
(出《述异记》)
yě sù shí ké
野粟石壳
sòng gāo zǔ zǔ yuán zuò zōng jù míng chāo běn xǔ běn gǎi zhī chū dāng jìn mò jī jǐn zhī hòu
宋高祖(“祖”原作“宗”,据明抄本、许本改)之初,当晋末饥馑之后。
jì jí wèi ér jiāng biǎo èr qiān yú lǐ yě sù shēng yān
既即位,而江表二千余里,野粟生焉。
yòu huái nán zhū shān shí ké shēng shí shàng shēng ké yě
又淮南诸山石壳生,石上生壳也。
yuán ān yún shí ké yào míng suì zhī yóu xiǎo zhě shì yě
袁安云,石壳药名,穗之尤小者是也。
chū shù yì jì
(出《述异记》)
yù
芋
tiān yù shēng zhōng nán shān zhōng yè rú hé ér hòu
天芋,生终南山中,叶如荷而厚。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
què yù
雀芋
què yù zhuàng rú què tóu
雀芋,状如雀头。
zhì gàn de fǎn shī zhì shī chù fǎn gàn
置干地反湿,置湿处反干。
fēi niǎo chù zhī duò
飞鸟触之堕。
zǒu shòu yù zhī jiāng
走兽遇之僵。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
gān zhè
甘蔗
nán fāng shān yǒu gān zhè gān zhù èr yīn zhī lín
南方山有柑樜(“甘庶”二音)之林。
qí gāo bǎi zhàng wéi sān chǐ bā cùn
其高百丈,围三尺八寸。
cù jié duō zhī tián rú mì
促节多汁,甜如蜜。
zuò niè qí zhī lìng rén yǒng zé
作啮其汁,令人涌泽。
kě yǐ jié huí chóng
可以节蛔虫。
rén fù zhōng huí chóng qí zhuàng rú yǐn
人腹中蛔虫,其状如蚓。
cǐ xiāo gǔ chóng yě
此消谷虫也。
duō zé shāng rén shǎo zé gǔ bù xiāo
多则伤人,少则谷不消。
shì gān zhè néng miè duō yì shǎo
是甘蔗能灭多益少。
fán zhe yì rán
凡蔗亦然。
chū shén yì jīng
(出《神异经》)
chá chuǎn
茶荈
xù chá
叙茶
chá zhī míng qì yì zhòng
茶之名器益众。
jiàn nán yǒu méng dǐng shí huā huò xiǎo fāng huò sàn yá hào wèi dì yī
剑南有蒙顶石花,或小方,或散芽,号为第一;
hú zhōu yǒu gù zhǔ zhī zǐ sǔn dōng chuān shén quán chāng míng
湖州有顾渚之紫笋,东川神泉、昌明;
xiá zhōu yǒu bì jiàn míng yuè fāng ruǐ zhū yú liáo
硖州有碧涧、明月、芳蕊、茱萸簝;
fú zhōu yǒu fāng shān zhī shēng yá
福州有方山之生芽;
kuí zhōu yǒu xiāng shān
夔州有香山。
jiāng líng yǒu nán mù
江陵有楠木;
hú nán yǒu héng shān
湖南有衡山;
yuè zhōu yǒu yì hú zhī hán gāo
岳州有浥湖之含膏;
cháng zhōu yǒu yì xīng zǐ sǔn
常州有义兴紫笋;
wù zhōu yǒu lái bái
婺州有来白;
mù zhōu yǒu jiū kēng
睦州有鸠坑;
hóng zhōu yǒu xī shān bái lù
洪州有西山白露;
shòu zhōu yǒu huò shān huáng yá
寿州有霍山黄芽;
qí zhōu yǒu qí mén tuán huáng
蕲州有蕲门团黄。
fú liáng shāng gǔ bù zài yān
浮梁商贾不在焉。
chū guó shǐ bǔ
(出《国史补》)
huò shén míng
获神茗
shén yì jì yuē yú yáo rén yú máng rù shān cǎi míng yù yī dào shì qiān sān bǎi qīng yáng yǐn pù bù shuǐ
《神异记》曰,余姚人虞茫,入山采茗,遇一道士,牵三百青羊,饮瀑布水。
yuē wú dān qiū zi yě
曰:“吾丹丘子也。
wén zi shàn míng yǐn cháng sī huì
闻子善茗饮,常思惠。
shān zhōng yǒu dà míng kě yǐ xiāng gěi
山中有大茗,可以相给。
qí zǐ tā rì yǒu ōu yǐ zhī yú bì xiāng yí yě
祈子他日有瓯檥之余,必相遗也。
yīn lì chá cí
”因立茶祠。
hòu cháng yǔ rén wǎng shān huò dà míng yān
后常与人往山,获大茗焉。
chū gù zhǔ shān jì
(出《顾渚山记》)
xiǎng míng huò bào
飨茗获报
liú jìng shū yì yuàn yuē yǎn xiàn chén wù qī shǎo yǔ èr zi guǎ jū hǎo yǐn chá míng
刘敬叔《异苑》曰,剡县陈婺妻,少与二子寡居,好饮茶茗。
yǐ zhái zhōng yǒu gǔ zhǒng měi yǐn xiān zhé sì zhī
以宅中有古冢,每饮,先辄祀之。
èr zi huì zhī yuē zhǒng hé zhī
二子恚之曰:“冢何知?
tú yǐ láo sì
徒以劳祀。
yù jué qù zhī
”欲掘去之。
mǔ kǔ jìn ér zhǐ
母苦禁而止。
jí yè mǔ mèng yī rén yuē wú zhǐ cǐ zhǒng sān bǎi yú nián mǔ èr zi héng yù jiàn huǐ lài xiāng bǎo hù yòu xiǎng wú jiā míng suī quán rǎng xiǔ gǔ qǐ wàng yì sāng zhī bào
及夜,母梦一人曰:“吾止此冢三百余年,母二子恒欲见毁,赖相保护,又飨吾嘉茗,虽泉壤朽骨,岂忘翳桑之报?
jí xiǎo xiǎo yuán zuò bào
”及晓(“晓”原作“报”。
jù chén xiào běn gǎi yú tíng nèi huò qián shí wàn
据陈校本改),于庭内获钱十万。
shì jiǔ mái zhě wéi guàn xīn
似久埋者,唯贯新。
mǔ gào èr zi
母告二子。
èr zi cán zhī
二子惭之。
cóng shì dǎo lèi yù zhì
从是祷酹愈至。
chū gù zhǔ shān jì
(出《顾渚山记》)
xiāo shí chá
消食茶
táng yǒu rén shòu shū zhōu mù
唐有人授舒州牧。
lǐ dé yù wèi zhī yuē dào bǐ jùn rì tiān zhù fēng chá kě huì sān shù jiǎo
李德裕谓之曰,到彼郡日,天柱峰茶,可惠三数角。
qí rén xiàn zhī shù shí jīn
其人献之数十斤。
li bù shòu tuì huán
李不受,退还。
míng nián ba jùn
明年罢郡。
yòng yì jīng qiú huò shù jiǎo tóu zhī
用意精求,获数角,投之。
dé yù yuè zhī ér shòu
德裕悦之而受。
yuē cǐ chá kě yǐ xiāo jiǔ shí dú
曰:“此茶可以消酒食毒。
nǎi mìng pēng yī ōu wò yú ròu shí nèi yǐ yín hé bì zhī
”乃命烹一瓯,沃于肉食内,以银合闭之。
jié dàn kāi shì qí ròu yǐ huà wèi shuǐ yǐ
诘旦开视,其肉已化为水矣。
zhòng fú qí guǎng shi yě
众伏其广识也。
chū zhōng cháo gù shì
(出《中朝故事》)