jì zhōu hóu sū hù fǎn shāng
冀州侯苏护反商
shī yuē
诗曰：
chéng xiàng jīn luán zhí jiàn jūn zhōng gān yì dǎn shú néng qún
丞相金銮直谏君，忠肝义胆孰能群。
zǎo zhī hòu bó lái cháo jìn kōng fèi qīng kuí zhǐ shàng wén
早知侯伯来朝觐，空费倾葵纸上文。
huà shuō zhòu wáng tīng zòu dà xǐ shí shí hái gōng
话说纣王听奏大喜，实时还宫。
yī xiāo jīng guò
一宵经过。
cì rì zǎo cháo jù liǎng bān wén wǔ cháo hè bì
次日早朝，聚两班文武朝贺毕。
zhòu wáng biàn wèn dāng jià guān jí chuán zhèn zhǐ yì bān xíng sì zhèn zhū hóu yǔ zhèn měi yī zhèn dì fāng jiǎn xuǎn liáng jiā měi nǚ bǎi míng bù lùn fù guì pín jiàn zhǐ yǐ róng mào duān zhuāng qíng xìng hé wǎn lǐ dù xián shū jǔ zhǐ dà fāng yǐ chōng hòu gōng yì shǐ
纣王便问当驾官：“即传朕旨意，颁行四镇诸侯，与朕每一镇地方拣选良家美女百名，不论富贵贫贱，只以容貌端庄，情性和婉，礼度贤淑，举止大方，以充后宫役使。
tiān zǐ chuán zhǐ wèi bì zhī jiàn zuǒ bān zhōng yī rén yīng shēng chū zòu fǔ fú yán yuē lǎo chén shāng róng qǐ zòu bì xià jūn yǒu dào zé wàn mín lè yè bù lìng ér cóng
”天子传旨未毕，只见左班中一人应声出奏，俯伏言曰：“老臣商容启奏陛下：君有道则万民乐业，不令而从。
kuàng bì xià hòu gōng měi nǚ bù chì qiān rén pín yù ér shàng yòu yǒu fēi hòu
况陛下后宫美女，不啻千人，嫔御而上，又有妃后。
jīn pī kōng yù xuǎn měi nǚ kǒng shī mín wàng
今劈空欲选美女，恐失民望。
chén wén lè mín zhī lè zhě mín yì lè qí lè
臣闻：‘乐民之乐者，民亦乐其乐；
yōu mín zhī yōu zhě mín yì yōu qí yōu
忧民之忧者，民亦忧其忧。
cǐ shí shuǐ hàn pín réng nǎi shì nǚ sè shí wèi bì xià bù qǔ yě
’此时水旱频仍，乃事女色，实为陛下不取也。
gù yáo shùn yǔ mín xié lè yǐ rén dé huà tiān xià bù shì gān gē bù xíng shā fá jǐng xīng yào tiān gān lù xià jiàng fèng huáng zhǐ yú tíng zhī cǎo shēng yú yě
故尧、舜与民偕乐，以仁德化天下，不事干戈，不行杀伐，景星耀天，甘露下降，凤凰止于庭，芝草生于野；
mín fēng wù fù xíng rén ràng lù quǎn wú fèi shēng yè yǔ zhòu qíng dào shēng shuāng suì
民丰物阜，行人让路，犬无吠声，夜雨昼晴，稻生双穗；
cǐ nǎi yǒu dào xīng lóng zhī xiàng yě
此乃有道兴隆之象也。
jīn bì xià ruò qǔ jìn shí zhī lè zé mù xuàn duō sè ěr tīng yín shēng chén miǎn jiǔ sè yóu yú yuàn pǔ liè yú shān lín cǐ nǎi wú dào bài wáng zhī xiàng yě
今陛下若取近时之乐，则目眩多色，耳听淫声，沉湎酒色，游于苑圃，猎于山林，此乃无道败亡之象也。
lǎo chén dài zuì shǒu xiàng wèi liè cháo gāng shì jūn sān shì bù dé bù qǐ bì xià
老臣待罪首相，位列朝纲，侍君三世，不得不启陛下。
chén yuàn bì xià jìn xián tuì bù xiào xiū xíng rén yì tōng dá dào dé zé hé qì guàn yú tiān xià zì rán mín fù cái fēng tiān xià tài píng sì hǎi yōng xī yǔ bǎi xìng gòng xiǎng wú qióng zhī fú
臣愿陛下：进贤，退不肖，修行仁义，通达道德，则和气贯于天下，自然民富财丰，天下太平，四海雍熙，与百姓共享无穷之福。
kuàng jīn běi hǎi gān gē wèi xi zhèng yí xiū qí dé ài qí mín xī qí cái fèi zhòng qí shǐ lìng suī yáo shùn bù guò rú shì
况今北海干戈未息，正宜修其德，爱其民，惜其财费，重其使令，虽尧、舜不过如是；
yòu hé bì qū qū xuǎn shì rán hòu wéi lè zāi
又何必区区选侍，然后为乐哉？
chén yú bù shí jì huì wàng qí róng nà
臣愚不识忌讳，望祈容纳。
zhòu wáng chén sī liáng jiǔ qīng yán shén shàn zhèn jí miǎn xíng
”纣王沉思良久：“卿言甚善，朕即免行。
yán ba qún chén tuì cháo shèng jià hái gōng
”言罢，群臣退朝，圣驾还宫。
bù tí
不题。
bù yì zhòu wáng bā nián xià sì yuè tiān xià sì dà zhū hóu shuài lǐng bā bǎi zhèn cháo jìn yú shāng
不意纣王八年，夏四月，天下四大诸侯率领八百镇朝觐于商。
nà sì zhèn zhū hóu nǎi dōng bó hóu jiāng huán chu nán bó hóu è chóng yǔ xī bó hóu jī chāng běi bó hóu chóng hóu hǔ
那四镇诸侯乃东伯侯姜桓楚，南伯侯鄂崇禹，西伯侯姬昌，北伯侯崇侯虎。
tiān xià zhū hóu jù jìn cháo gē
天下诸侯俱进朝歌。
cǐ shí tài shī wén zhòng bù zài dū chéng zhòu wáng chǒng yòng fèi zhòng yóu hún
此时太师闻仲不在都城，纣王宠用费仲、尤浑。
gè zhū hóu jù zhī èr rén bǎ chí cháo zhèng shàn quán zuò wēi shào bù dé xiān yǐ lǐ huì zhī yǐ jié qí xīn zhèng suǒ wèi wèi qù cháo tiān zi xiān lái yè xiàng gōng
各诸侯俱知二人把持朝政，擅权作威，少不得先以礼贿之以结其心，正所谓：“未去朝天子，先来谒相公。
nèi zhōng yǒu wèi zhū hóu nǎi jì zhōu hóu xìng sū míng hù cǐ rén shēng de xìng rú liè huǒ gāng fāng zhèng zhí nà lǐ zhī dào bēn jìng yín yuán
”内中有位诸侯，乃冀州侯，姓苏名护，此人生得性如烈火，刚方正直，那里知道奔竞夤缘；
píng xī jiàn shāo yǒu bù gōng bù fǎ zhī shì biàn zhí fǎ chǔ fèn bù shǎo jiǎ jiè gù cǐ yǔ èr rén jù wèi zēng sòng yǒu lǐ wù
平昔见稍有不公不法之事，便执法处分，不少假借，故此与二人俱未曾送有礼物。
yě shì hé dāng yǒu shì nà rì èr rén chá tiān xià zhū hóu jù sòng yǒu lǐ wù dú sū hù bìng wú lǐ dān xīn zhōng dà nù huái hèn yú xīn
也是合当有事，那日二人查天下诸侯俱送有礼物，独苏护并无礼单，心中大怒，怀恨于心。
bù tí
不题。
qí rì yuán dàn jí chen tiān zǐ zǎo cháo shè jù liǎng bān wén wǔ zhòng guān bài hè bì
其日元旦吉晨，天子早朝，设聚两班文武，众官拜贺毕。
huáng mén guān qǐ zòu bì xià jīn nián nǎi cháo hè zhī nián tiān xià zhū hóu jiē zài wǔ mén wài cháo hè tīng hòu yù yīn fā luò
黄门官启奏陛下：“今年乃朝贺之年，天下诸侯皆在午门外朝贺，听候玉音发落。
zhòu wáng wèn shǒu xiàng shāng róng róng yuē bì xià zhǐ kě xuān sì zhèn shǒu lǐng chén miàn jūn cǎi wèn mín fēng tǔ sú chún páng jiāo jìng guó zhì bāng ān
”纣王问首相商容，容曰：“陛下止可宣四镇首领臣面君，采问民风土俗，淳庞浇竞，国治邦安；
qí yú zhū hóu jù zài wǔ mén wài cháo hè
其余诸侯俱在午门外朝贺。
tiān zǐ wén yán dà yuè qīng yán jí shàn
”天子闻言大悦：“卿言极善。
suí mìng huáng mén guān chuán zhǐ xuān sì zhèn zhū hóu jiàn jià qí yú wǔ mén cháo hè
”随命黄门官传旨：“宣四镇诸侯见驾，其余午门朝贺。
huà shuō sì zhèn zhū hóu zhěng qí cháo fú qīng yáo yù pèi jìn wǔ mén xíng guò jiǔ lóng qiáo zhì dan chi shān hū cháo bài bì fǔ fú
话说四镇诸侯整齐朝服，轻摇玉佩，进午门，行过九龙桥，至丹墀，山呼朝拜毕，俯伏。
wáng wèi láo yuē qīng děng yǔ zhèn xuān yóu zàn huà fǔ suí lí shù zhèn shè huāng fú wēi yuǎn níng ěr duō yǒu qín láo jiē qīng děng zhī gōng ěr
王慰劳曰：“卿等与朕宣猷赞化，抚绥黎庶，镇摄荒服，威远宁迩，多有勤劳，皆卿等之功耳。
zhèn xīn xǐ yuè
朕心喜悦。
dōng bó hóu zòu yuē chén děng hé méng shèng ēn guān jū zǒng zhèn
”东伯侯奏曰：“臣等荷蒙圣恩，官居总镇。
chén děng zì tāo zhí zhǎng rì yè jīng jīng cháng kǒng bù kè fù hè yǒu gū shèng xīn
臣等自叨职掌，日夜兢兢，常恐不克负荷，有辜圣心；
zòng yǒu quǎn mǎ wēi láo bù guò chén zǐ fèn nèi shì shàng bù zú bào juān yá yú wàn yī ěr yòu hé láo shèng xīn chuí niàn
纵有犬马微劳，不过臣子分内事，尚不足报涓涯于万一耳，又何劳圣心垂念！
chén děng bù shèng gǎn jī
臣等不胜感激！
tiān zǐ lóng yán dà xǐ mìng shǒu xiàng shāng róng yà xiāng bǐ gàn yú xiǎn qìng diàn zhì yàn xiāng dài
”天子龙颜大喜，命首相商容、亚相比干于显庆殿治宴相待。
sì chén kòu tóu xiè ēn lí dan chi qián zhì xiǎn qìng diàn xiāng xù yán yàn
四臣叩头谢恩，离丹墀前至显庆殿，相序筵宴。
bù tí
不题。
tiān zǐ tuì cháo zhì biàn diàn xuān fèi zhòng yóu hún èr rén wèn yuē qián qīng zòu zhèn yù lìng tiān xià sì zhèn dà zhū hóu jìn měi nǚ zhèn yù bān zhǐ yòu bèi shāng róng jiàn zhǐ
天子退朝至便殿，宣费仲、尤浑二人，问曰：“前卿奏朕，欲令天下四镇大诸侯进美女，朕欲颁旨，又被商容谏止；
jīn sì zhèn zhū hóu zài cǐ míng zǎo zhào rù dāng miàn bān xíng sì sì rén huí guó yǐ biàn jiǎn xuǎn jìn xiàn qiě miǎn shǐ chén wǎng fǎn
今四镇诸侯在此，明早召入，当面颁行，俟四人回国，以便拣选进献，且免使臣往返。
èr qīng yì xià ruò hé
二卿意下若何？
fèi zhòng fǔ fú zòu yuē shǒu xiàng jiàn zhǐ cǎi xuǎn měi nǚ bì xià dāng rì róng nà jí xíng tíng zhǐ cǐ měi dé yě
”费仲俯伏奏曰：“首相谏止采选美女，陛下当日容纳，即行停旨，此美德也。
chén xià gòng zhī zhòng shù gòng zhī tiān xià jǐng yǎng
臣下共知，众庶共知，天下景仰。
jīn yī dàn fù xíng shì bì xià bù zú yǐ qǔ xìn yú chén mín qiè wèi bù kě
今一旦复行，是陛下不足以取信于臣民，切为不可。
chén jìn fǎng de jì zhōu hóu sū hù yǒu yī nǚ yàn sè tiān zī yōu xián shū xìng ruò xuǎn jìn gōng wéi suí shì zuǒ yòu kān rèn yì shǐ
臣近访得冀州侯苏护有一女，艳色天姿，幽闲淑性，若选进宫帏，随侍左右，堪任役使。
kuàng xuǎn yī rén zhī nǚ yòu bù jīng rǎo tiān xià bǎi xìng zì bù dòng rén ěr mù
况选一人之女，又不惊扰天下百姓，自不动人耳目。
zhòu wáng tīng yán bù jué dà yuè qīng yán jí shàn
”纣王听言，不觉大悦：“卿言极善！
jí mìng suí shì guān chuán zhǐ xuān sū hù
”即命随侍官传旨：“宣苏护。
shǐ mìng lái zhì guǎn yì chuán zhǐ xuān jì zhōu hóu sū hù shāng yì guó zhèng
”使命来至馆驿传旨：“宣冀州侯苏护商议国政。
sū hù jí suí shǐ mìng zhì lóng dé diàn cháo jiàn lǐ bì fǔ fú tīng mìng
”苏护即随使命至龙德殿朝见，礼毕，俯伏听命。
wáng yuē zhèn wén qīng yǒu yī nǚ dé xìng yōu xián jǔ zhǐ zhōng dù
王曰：“朕闻卿有一女，德性幽闲，举止中度。
zhèn yù xuǎn shì hòu gōng
朕欲选侍后宫。
qīng wèi guó qi shí qí tiān lù shòu qí xiǎn wèi yǒng zhèn jì zhōu zuò xiǎng ān kāng míng yáng sì hǎi tiān xià mò bù xīn xiàn
卿为国戚，食其天禄，受其显位，永镇冀州，坐享安康，名扬四海，天下莫不欣羡。
qīng yì xià rú hé
卿意下如何？
sū hù tīng yán zhèng sè ér zòu yuē bì xià gōng zhōng shàng yǒu hòu fēi xià zhì pín yù bù chì shù qiān
”苏护听言，正色而奏曰：“陛下宫中，上有后妃，下至嫔御，不啻数千。
yāo yě wǔ mèi hé bù zú yǐ yuè wáng zhī ěr mù
妖冶妩媚，何不足以悦王之耳目？
nǎi tīng zuǒ yòu chǎn yú zhī yán xiàn bì xià yú bú yì
乃听左右谄谀之言，陷陛下于不义。
kuàng chén nǚ pú liǔ lòu zhì sù bù ān lǐ dù dé sè jù wú zú qǔ
况臣女蒲柳陋质，素不谙礼度，德色俱无足取。
qǐ bì xià liú xīn bāng běn lián zhǎn cǐ jìn chán yán zhī xiǎo rén shǐ tiān xià hòu shì zhī bì xià zhèng xīn xiū shēn nà yán tīng jiàn fēi hào sè zhī jūn qǐ bù měi zāi
乞陛下留心邦本，连斩此进谗言之小人，使天下后世知陛下正心修身，纳言听谏，非好色之君，岂不美哉！
zhòu wáng dà xiào yuē qīng yán shén bù ān dà tǐ
”纣王大笑曰：“卿言甚不谙大体。
zì gǔ jí jīn shuí bù yuàn nǚ zuò mén méi
自古及今，谁不愿女作门楣。
kuàng nǚ wèi hòu fēi guì dí tiān zǐ
况女为后妃，贵敌天子；
qīng wèi huáng qīn guó qī hè yì xiǎn róng shú guò yú cǐ
卿为皇亲国戚，赫奕显荣，孰过于此！
qīng wú mí huò dāng zì cái shěn
卿毋迷惑，当自裁审。
sū hù wén yán bù jué lì shēng yán yuē chén wén rén jūn xiū dé qín zhèng zé wàn mín yuè fú sì hǎi yǐng cóng tiān lù yǒng zhōng
”苏护闻言，不觉厉声言曰：“臣闻人君修德勤政，则万民悦服，四海景从，天禄永终。
xī rì yǒu xià shī zhèng yín huāng jiǔ sè
昔日有夏失政，淫荒酒色；
wéi wǒ zǔ zōng bù ěr shēng sè bù zhí huò cái dé mào mào guān gōng mào mào shǎng kè kuān kè rén fāng néng gē zhèng yǒu xià zhāng xìn zhào mín bāng nǎi qí chāng yǒng bǎo tiān mìng
惟我祖宗不迩声色，不殖货财，德懋懋官，功懋懋赏，克宽克仁，方能割正有夏，彰信兆民，邦乃其昌，永保天命。
jīn bì xià bù qǔ fǎ zǔ zōng ér xiào bǐ xià wáng shì qǔ bài zhī dào yě
今陛下不取法祖宗，而效彼夏王，是取败之道也。
kuàng rén jūn ài sè bì diān fù shè jì
况人君爱色，必颠覆社稷；
qīng dài fū ài sè bì jué miè zōng miào
卿大夫爱色，必绝灭宗庙；
shì shù rén ài sè bì qiāng zéi qí shēn
士庶人爱色，必戕贼其身。
qiě jūn wéi chén zhī biāo lǜ jūn bù xiàng dào chén xià jiāng huà zhī ér péng bǐ zuò jiān tiān xià shì shàng rěn yán zāi
且君为臣之标率，君不向道，臣下将化之，而朋比作奸，天下事尚忍言哉！
chén kǒng shāng jiā liù bǎi yú nián jī yè bì zì bì xià wěn luàn zhī yǐ
臣恐商家六百余年基业，必自陛下紊乱之矣。
zhòu wáng tīng sū hù zhī yán bó rán dà nù yuē jūn mìng zhào bù sì jià
”纣王听苏护之言，勃然大怒曰：“君命召，不俟驾；
jūn cì sǐ bù gǎn wéi
君赐死，不敢违；
kuàng xuǎn rǔ yī nǚ wèi hòu fēi hu
况选汝一女为后妃乎！
gǎn yǐ gàng yán wǔ zhǐ miàn shé zhèn gōng yǐ wáng guó zhī jūn pǐ zhèn dà bù jìng shú guò yú cǐ
敢以戆言忤旨，面折朕躬，以亡国之君匹朕，大不敬孰过于此！
zhe suí shì guān ná chū wǔ mén sòng fǎ sī kān wèn zhèng fǎ
着随侍官，拿出午门，送法司勘问正法！
zuǒ yòu suí jiāng sū hù ná xià
”左右随将苏护拿下。
zhuǎn chū fèi zhòng yóu hún èr rén shàng diàn fǔ fú zòu yuē sū hù wǔ zhǐ běn gāi kān wèn
转出费仲、尤浑二人，上殿俯伏奏曰：“苏护忤旨，本该勘问；
dàn bì xià yīn xuǎn shì qí nǚ yǐ zhì dé zuì
但陛下因选侍其女，以致得罪；
shǐ tiān xià wén zhī dào bì xià qīng xián zhòng sè zǔ sè yán lù
使天下闻之，道陛下轻贤重色，阻塞言路。
bù ruò shè zhī guī guó bǐ gǎn huáng shàng bù shā zhī ēn zì rán jiāng cǐ nǚ jìn gòng gōng wéi yǐ shì huáng shàng
不若赦之归国，彼感皇上不杀之恩，自然将此女进贡宫闱，以侍皇上。
zhù bǎi xìng zhī bì xià kuān rén dà dù nà jiàn róng liú ér bǎo hù yǒu gōng zhī chén
庶百姓知陛下宽仁大度，纳谏容流，而保护有功之臣。
shì yī jǔ liǎng dé zhī yì
是一举两得之意。
yuàn bì xià zhǔn chén shī xíng
愿陛下准臣施行。
zhòu wáng wén yán tiān yán shǎo jì yī qīng suǒ zòu
”纣王闻言，天颜少霁：“依卿所奏。
jí jiàng shè lìng bǐ hái guó bù dé jiǔ jī zhāo gē
即降赦，令彼还国，不得久羁朝歌。
huà shuō shèng zhǐ yī xià xùn rú fēng huǒ jí cuī bī sū hù chū chéng bù róng tíng zhǐ
话说圣旨一下，迅如峰火，即催逼苏护出城，不容停止。
nà sū hù cí cháo huí zhì yì tíng zhòng jiā jiāng jiē jiàn wèi wèn shèng shàng zhào jiāng jūn jìn cháo yǒu hé shāng yì
那苏护辞朝回至驿亭，众家将接见慰问：“圣上召将军进朝，有何商议？
sū hù dà nù mà yuē wú dào hūn jūn bù sī liang zǔ zōng dé yè chǒng xìn chán chén chǎn mèi zhī yán yù xuǎn wú nǚ jìn gōng wèi fēi
”苏护大怒，骂曰：“无道昏君，不思量祖宗德业，宠信谗臣谄媚之言，欲选吾女进宫为妃。
cǐ bì shì fèi zhòng yóu hún yǐ jiǔ sè mí huò jūn xīn yù zhuān cháo zhèng
此必是费仲、尤浑以酒色迷惑君心，欲专朝政。
wǒ tīng zhǐ bù jué zhí yán jiàn zhèng
我听旨不觉直言谏诤；
hūn jūn dào wǒ wǔ zhǐ ná sòng fǎ sī
昏君道我忤旨，拿送法司。
èr zéi zǐ yòu zòu hūn jūn shè wǒ guī guó liàng wǒ gǎn hūn jūn bù shā zhī ēn bì jiāng wú nǚ sòng jìn cháo gē yǐ suì èr zéi jiān jì
二贼子又奏昏君，赦我归国，谅我感昏君不杀之恩，必将吾女送进朝歌，以遂二贼奸计。
wǒ xiǎng wén tài shī yuǎn zhēng èr zéi nòng quán yǎn jiàn hūn jūn bì huāng yín jiǔ sè wěn luàn cháo zhèng tiān xià huāng huāng lí mín dào xuán kě lián chéng tāng shè jì huà wéi wū yǒu
我想闻太师远征，二贼弄权，眼见昏君必荒淫酒色，紊乱朝政，天下荒荒，黎民倒悬，可怜成汤社稷化为乌有。
wǒ zì sī ruò bù jiāng cǐ nǚ jìn gòng hūn jūn bì xìng wèn zuì zhī shī
我自思：若不将此女进贡，昏君必兴问罪之师；
ruò yào sòng cǐ nǚ jìn gōng yǐ hòu hūn jūn shī dé shǐ tiān xià rén chǐ xiào wǒ bù zhì
若要送此女进宫，以后昏君失德，使天下人耻笑我不智。
zhū jiāng bì yǒu liáng cè jiào wǒ
诸将必有良策教我。
zhòng jiāng wén yán qí yuē wú wén jūn bù zhèng zé chén tóu wài guó jīn zhǔ shàng qīng xián zhòng sè yǎn jiàn hūn luàn bù ruò fǎn chū cháo gē zì shǒu yī guó shàng kě yǐ bǎo zōng shè xià kě bǎo yī jiā
”众将闻言，齐曰：“吾闻‘君不正则臣投外国’，今主上轻贤重色，眼见昏乱，不若反出朝歌，自守一国，上可以保宗社，下可保一家。
cǐ shí sū hù zhèng zài shèng nù zhī xià yī wén cǐ yán xià jué xìng qǐ jìng bù sī wéi biàn yuē dà zhàng fū bù kě zuò bù míng bái shì
”此时苏护正在盛怒之下，一闻此言，下觉性起，竟不思维，便曰：“大丈夫不可做不明白事。
jiào zuǒ yòu qǔ wén fáng sì bǎo lái tí shī zài wǔ mén qiáng shàng yǐ biǎo wǒ yǒng bù cháo shāng zhī yì
”叫左右：“取文房四宝来，题诗在午门墙上，以表我永不朝商之意。
shī yuē
”诗曰：
jūn huài chén gāng yǒu bài wǔ cháng
“君坏臣纲，有败五常。
jì zhōu sū hù yǒng bù cháo shāng
冀州苏护，永不朝商！
sū hù tí le shī lǐng jiā jiāng jìng chū cháo gē bēn běn guó ér qù
苏护题了诗，领家将径出朝歌，奔本国而去。
qiě yán zhòu wáng jiàn sū hù dāng miàn zhé zhèng yī fān bù néng suì yuàn suī zhǔn fèi yóu èr rén suǒ zòu bù zhī bǐ kě néng jiāng nǚ jìn gòng shēn gōng yǐ suì zhèn yú fēi zhī lè
且言纣王见苏护当面折诤一番，不能遂愿：“虽准费、尤二人所奏，不知彼可能将女进贡深宫，以遂朕于飞之乐？
zhèng chóu chú bú yuè zhī jiàn kàn wǔ mén nèi chén fǔ fú zòu yuē chén zài wǔ mén jiàn qiáng shàng sū hù tí yǒu fǎn shī shí liù zì bù gǎn yǐn nì fú qǐ shèng cái
”正踌躇不悦，只见看午门内臣俯伏奏曰：“臣在午门，见墙上苏护题有反诗十六字，不敢隐匿，伏乞圣裁。
suí shì jiē shī pù zài yù àn shàng
”随侍接诗铺在御案上。
zhòu wáng yī jiàn dà mà zéi zǐ rú cǐ wú lǐ
纣王一见，大骂：“贼子如此无礼！
zhèn tǐ shàng tiān hào shēng zhī dé bù shā shǔ zéi shè lìng guī guó bǐ fǎn xiě shī wǔ mén dà rǔ cháo tíng zuì zài bù shè
朕体上天好生之德，不杀鼠贼，赦令归国，彼反写诗午门，大辱朝廷，罪在不赦！
jí mìng xuān yīn pò bài zhāo tián lǔ xióng děng tǒng lǐng liù shī zhèn xū qīn zhēng bì miè qí guó
”即命：“宣殷破败、晁田、鲁雄等，统领六师，朕须亲征，必灭其国！
dāng jià guān suí xuān lǔ xióng děng jiàn jià
”当驾官随宣鲁雄等见驾。
bù yī shí lǔ xióng děng cháo jiàn lǐ bì
不一时，鲁雄等朝见，礼毕。
wáng yuē sū hù fǎn shāng tí shī wǔ mén shén rǔ cháo gāng qíng shū kě hèn fǎ jì nán róng
王曰：“苏护反商，题诗午门，甚辱朝纲，情殊可恨，法纪难容。
qīng děng tǒng rén mǎ niàn wàn wèi xiān fēng
卿等统人马廿万为先锋；
zhèn qīn lǜ liù shī yǐ shēng qí zuì
朕亲率六师，以声其罪。
lǔ xióng tīng ba dī shǒu àn xiǎng sū hù nǎi zhōng liáng zhī shì sù huái zhōng yì hé shì chù wǔ tiān zǐ zì yù qīn zhēng jì zhōu xiū yǐ
”鲁雄听罢，低首暗想：“苏护乃忠良之士，素怀忠义，何事触忤天子，自欲亲征，冀州休矣！
lǔ xióng wèi sū hù fǔ fú zòu yuē sū hù dé zuì yú bì xià hé láo yù jià qīn zhēng
”鲁雄为苏护俯伏奏曰：“苏护得罪于陛下，何劳御驾亲征。
kuàng qiě sì dà zhèn zhū hóu jù zài dū chéng shàng wèi guī guó bì xià kě diǎn yī èr lù zhēng fá yǐ qín sū hù míng zhèng qí zuì zì bù shī tà fá zhī wēi
况且四大镇诸侯俱在都城，尚未归国，陛下可点一二路征伐，以擒苏护，明正其罪，自不失挞伐之威。
hé bì shèng jià yuǎn shì qí de
何必圣驾远事其地。
zhòu wáng wèn yuē sì hóu zhī nèi shuí kě zhēng fá
”纣王问曰：“四侯之内，谁可征伐？
fèi zhòng zài bàng chū bān zòu yuē jì zhōu nǎi běi fāng chóng hóu hǔ shǔ xià kě mìng hóu hǔ zhēng fá
”费仲在傍，出班奏曰：“冀州乃北方崇侯虎属下，可命侯虎征伐。
zhòu wáng jí zhǔn shī xíng
”纣王即准施行。
lǔ xióng zài cè zì sī chóng hóu hǔ nǎi tān bǐ bào héng zhī fu tí bīng yuǎn zhēng suǒ jīng dì fāng bì zāo cán hài lí shù hé yǐ de ān
鲁雄在侧自思：“崇侯虎乃贪鄙暴横之夫，提兵远征，所经地方，必遭残害，黎庶何以得安。
xiàn yǒu xī bó jī chāng rén dé sì bù xìn yì sù zhe
现有西伯姬昌，仁德四布，信义素着。
hé bù bǎo jǔ cǐ rén shù jī liǎng quán
何不保举此人，庶几两全。
zhòu wáng fāng mìng chuán zhǐ lǔ xióng zòu yuē hóu hǔ suī zhèn běi dì ēn xìn shàng wèi fú yú rén kǒng cǐ xíng wèi néng shēn cháo tíng wēi dé
”纣王方命传旨，鲁雄奏曰：“侯虎虽镇北地，恩信尚未孚于人，恐此行未能伸朝廷威德；
bù rú xī bó jī chāng rén yì sù wén bì xià ruò jiǎ yǐ jié yuè zì bù láo shǐ shí kě qín sū hù yǐ zhèng qí zuì
不如西伯姬昌，仁义素闻，陛下若假以节钺，自不劳矢石，可擒苏护，以正其罪。
zhòu wáng sī xiǎng liáng jiǔ jù zhǔn zòu
”纣王思想良久，俱准奏。
tè zhǐ lìng èr hóu bǐng jié yuè de zhuān zhēng fá
特旨令二侯秉节钺，得专征伐。
shǐ mìng chí zhǐ dào xiǎn qìng diàn xuān dú
使命持旨到显庆殿宣读。
bù tí
不题。
zhī jiàn sì zhèn zhū hóu yǔ èr xiāng yǐn yàn wèi sàn hū bào zhǐ yì xià bù zhī hé shì
只见四镇诸侯与二相饮宴未散，忽报“旨意下”，不知何事。
tiān shǐ yuē xī bó hóu běi bó hóu jiē zhǐ
天使曰：“西伯侯、北伯侯接旨。
èr hóu chū xí jiē zhǐ guì tīng xuān dú
”二侯出席接旨，跪听宣读：
zhào yuē zhèn wén guān lǚ zhī fēn wéi yán shì shǐ zhī dào wú liǎng gù jūn mìng zhào bù sì jià
“诏曰：朕闻冠履之分维严，事使之道无两，故君命召，不俟驾；
jūn cì sǐ bù gǎn fǎn mìng
君赐死，不敢返命；
nǎi suǒ yǐ lóng zūn bēi chóng rèn shǐ yě
乃所以隆尊卑，崇任使也。
cí bù dào sū hù kuáng bèi wú lǐ lì diàn wǔ jūn jì gāng yǐ shī bèi shè guī guó bù sī zì xīn zhé gǎn xiě shī wǔ mén ān xīn pàn zhǔ zuì zài bù shè
兹不道苏护，狂悖无礼，立殿忤君，纪纲已失，被赦归国，不思自新，辄敢写诗午门，安心叛主，罪在不赦。
cì ěr jī chāng děng jié yuè biàn yì xíng shì wǎng chéng qí wǔ wú de kuān zòng zuì yǒu yōu guī
赐尔姬昌等节钺，便宜行事，往惩其忤，毋得宽纵，罪有攸归。
gù cí zhào shì rǔ wǎng
故兹诏示汝往。
qīn zāi
钦哉。
xiè ēn
谢恩。
tiān shǐ dú bì èr hóu xiè ēn píng shēn
天使读毕，二侯谢恩平身。
jī chāng duì èr chéng xiàng sān hòu bó yán yuē sū hù cháo shāng wèi jìn diàn tíng wèi cān shèng shàng
姬昌对二丞相、三侯伯言曰：“苏护朝商，未进殿庭，未参圣上；
jīn zhào zhǐ yǒu lì diàn wǔ jūn bù zhī cǐ yǔ hé lái
今诏旨有‘立殿忤君’，不知此语何来？
qiě cǐ rén sù huái zhōng yì lèi yǒu jūn gōng wǔ mén tí shī bì yǒu zhà wěi
且此人素怀忠义，累有军功，午门题诗，必有诈伪。
tiān zǐ tīng xìn hé rén zhī yán yù fá yǒu gōng zhī chén
天子听信何人之言，欲伐有功之臣。
kǒng tiān xià zhū hóu bù fú
恐天下诸侯不服。
wàng èr wèi chéng xiàng míng rì zǎo cháo jiàn jià qǐng chá qí xiáng
望二位丞相明日早朝见驾，请察其详。
sū hù suǒ de hé zuì
苏护所得何罪？
guǒ yán ér zhèng fá zhī kě yě
果言而正，伐之可也；
tǎng yán ér bù zhèng hé dāng zhǐ zhī
倘言而不正，合当止之。
bǐ gàn yán yuē jūn hòu yán zhī shì yě
”比干言曰：“君侯言之是也。
chóng hóu hǔ zài bàng yán yuē wáng yán rú sī qí chū rú lún
”崇侯虎在傍言曰：“‘王言如丝，其出如纶。
jīn zhào zhǐ yǐ chū shuí gǎn kàng wéi
’今诏旨已出，谁敢抗违。
kuàng sū hù tí shī wǔ mén bì rán yǒu jù
况苏护题诗午门，必然有据；
tiān zǐ qǐ wú gù ér fā cǐ nán duān
天子岂无故而发此难端。
jīn zhū hóu bā bǎi jù bù zūn wáng mìng dà sì chāng jué shì wáng mìng bù néng xíng yú zhū hóu nǎi qǔ luàn zhī dào yě
今诸侯八百，俱不遵王命，大肆猖獗，是王命不能行于诸侯，乃取乱之道也。
jī chāng yuē gōng yán suī shàn shì zhí qí yī duān ěr
”姬昌曰：“公言虽善，是执其一端耳。
bù zhī sū hù nǎi zhōng liáng jūn zǐ sù bǐng dān chéng zhōng xīn wèi guó jiào mín yǒu fāng zhì bīng yǒu fǎ shù nián yǐ lái bìng wú guò shī
不知苏护乃忠良君子，素秉丹诚，忠心为国，教民有方，治兵有法，数年以来，并无过失。
jīn tiān zi bù zhī wèi shuí rén mí huò xīng shī wèn zuì yú shàn lèi
今天子不知为谁人迷惑，兴师问罪于善类。
cǐ yī jié kǒng fēi guó jiā zhī xiáng ruì
此一节恐非国家之祥瑞。
zhǐ yuàn dāng jīn bù shì gān gē bù xíng shā fá gòng lè yáo nián
只愿当今不事干戈，不行杀伐，共乐尧年。
kuàng bīng nǎi xiōng xiàng suǒ jīng dì fāng bì yǒu jīng rǎo zhī yú qiě láo mín shāng cái qióng bīng dú wǔ shī chū wú míng jiē fēi shèng shì suǒ yí yǒu zhě yě
况兵乃凶象，所经地方，必有惊扰之虞，且劳民伤财，穷兵黩武，师出无名，皆非盛世所宜有者也。
chóng hóu hǔ yuē gōng yán gù shì yǒu lǐ dú bù sī jūn mìng suǒ chà gài bù yóu jǐ
”崇侯虎曰：“公言固是有理，独不思君命所差，概不由己？
qiě huáng huáng tiān yǔ shuí gǎn yǒu wéi yǐ zì qǔ qī jūn zhī zuì
且煌煌天语，谁敢有违，以自取欺君之罪。
chāng yuē jì rú cǐ gōng kě lǐng bīng qián xíng wǒ bīng suí hòu biàn zhì
”昌曰：“既如此，公可领兵前行，我兵随后便至。
dāng shí gè sàn
”当时各散。
xī bó biàn duì èr chéng xiàng yán hóu hǔ xiān qù jī chāng zàn huí xī qí lǐng bīng xù jìn
西伯便对二丞相言：“侯虎先去，姬昌暂回西岐，领兵续进。
suì gè cí sàn
”遂各辞散。
bù tí
不题。
cì rì chóng hóu hǔ xià jiào chǎng zhěng diǎn rén mǎ cí cháo qǐ xíng
次日，崇侯虎下教场，整点人马，辞朝起行。
qiě yán sū hù lí le zhāo gē tóng zhòng shì zú bù yī rì huí dào jì zhōu
且言苏护离了朝歌，同众士卒，不一日回到冀州。
hù zhī zhǎng zǐ sū quán zhōng shuài lǐng zhū jiāng chū guō yíng jiē
护之长子苏全忠率领诸将出郭迎接。
qí shí fù zǐ xiāng huì jìn chéng shuài fǔ xià mǎ
其时父子相会进城，帅府下马。
zhòng jiāng dào diàn qián jiàn bì
众将到殿前见毕。
hù yuē dāng jīn tiān zǐ shī zhèng tiān xià zhū hóu cháo jìn bù zhī nà yí gè jiān chén àn zòu wú nǚ zī sè hūn jūn xuān wú jìn diàn yù jiāng wú nǚ xuǎn lì gōng fēi
护曰：“当今天子失政，天下诸侯朝觐，不知那一个奸臣，暗奏吾女姿色，昏君宣吾进殿，欲将吾女选立宫妃。
bǐ shí bèi wǒ dāng miàn jiàn zhèng bù yì hūn jūn dà nù jiāng wǒ ná wèn wǔ zhǐ zhī zuì dāng yǒu fèi zhòng yóu hún èr rén bǎo zòu jiāng wǒ shè huí yù wǒ sòng nǚ jìn xiàn
彼时被我当面谏诤，不意昏君大怒，将我拿问忤旨之罪，当有费仲、尤浑二人保奏，将我赦回，欲我送女进献。
bǐ shí xīn shén bù kuài ǒu tí shī tiē yú wǔ mén ér fǎn shāng
彼时心甚不快，偶题诗帖于午门而反商。
cǐ huí hūn jūn bì diǎn zhū hóu qián lái wèn zuì
此回昏君必点诸侯前来问罪。
zhòng jiàng guān tīng lìng qiě jiāng rén mǎ xùn liàn chéng yuán duō yòng gǔn mù pào shí yǐ fáng gōng dǎ zhī yú
众将官听令：且将人马训练，城垣多用滚木炮石，以防攻打之虞。
zhū jiāng tīng lìng rì yè fáng wéi bù gǎn shāo xiè yǐ dài sī shā
”诸将听令，日夜防维，不敢稍懈，以待厮杀。
huà shuō chóng hóu hǔ lǐng wǔ wàn rén mǎ jí rì chū bīng lí le zhāo gē wàng jì zhōu jìn fā
话说崇侯虎领五万人马，即日出兵，离了朝歌，望冀州进发。
dàn jiàn
但见：
hōng tiān pào xiǎng zhèn de luó míng
轰天炮响，振地锣鸣。
hōng tiān pào xiǎng wāng yáng dà hǎi qǐ chūn léi
轰天炮响，汪洋大海起春雷；
zhèn de luó míng wàn rèn shān qián diū pī lì
振地锣鸣，万仞山前丢霹雳。
fān zhuàng zhāo zhǎn sān chūn yáng liǔ jiāo jiā
旛幢招展，三春杨柳交加；
hào dài piāo yáng qī xī cǎi yún bì rì
号带飘扬，七夕彩云蔽日。
dāo qiāng shǎn zhuó sān dōng ruì xuě zhòng pù
刀枪闪灼，三冬瑞雪重铺；
jiàn jǐ sēn yán jiǔ yuè qiū shuāng gài dì
剑戟森严，九月秋霜盖地。
téng téng shā qì suǒ tiān tāi yǐn yǐn hóng yún zhē bì àn
腾腾杀气锁天台，隐隐红云遮碧岸。
shí lǐ wāng yáng bō làng gǔn yī zuò bīng shān chū tǔ lái
十里汪洋波浪滚，一座兵山出土来。
dà bīng zhèng xíng suǒ guò zhōu fǔ xiàn dào fēi zhǐ yī rì
大兵正行，所过州府县道，非止一日。
qián shào mǎ lái bào rén mǎ yǐ zhì jì zhōu qǐng qiān suì jūn lìng dìng duó
前哨马来报：“人马已至冀州，请千岁军令定夺。
hóu hǔ chuán lìng ān yíng
”侯虎传令安营。
zěn jiàn de
怎见得：
dōng bǎi lú yè diǎn gāng qiāng nán bǎi yuè yàng xuān huā fǔ xi bǎi mǎ zhá yàn líng dāo běi bǎi huáng huā yìng bǐng nǔ zhōng yāng wù jǐ àn gōu chén shā qì lí yíng sì shí wǔ
东摆芦叶点钢枪，南摆月样宣花斧，西摆马闸雁翎刀，北摆黄花硬柄弩，中央戊己按勾陈，杀气离营四十五。
yuán mén xià àn jiǔ gōng xīng dà zhài àn cáng bā guà pǔ
辕门下按九宫星，大寨暗藏八卦谱。
hóu hǔ ān xià yíng zhài zǎo yǒu bào mǎ bào jìn jì zhōu
侯虎安下营寨，早有报马报进冀州。
sū hù wèn yuē shì nà lù zhū hóu wèi jiāng
苏护问曰：“是那路诸侯为将？
tàn shì huí yuē nǎi běi bó hóu chóng hóu hǔ
”探事回曰：“乃北伯侯崇侯虎。
sū hù dà nù yuē ruò shì bié zhèn zhū hóu hái yǒu tā yì
”苏护大怒曰：“若是别镇诸侯，还有他议；
cǐ rén sù xíng bù dào duàn bù néng yǐ lǐ jiě shì
此人素行不道，断不能以礼解释。
bù ruò chéng cǐ dà pò qí bīng yǐ zhèn jūn wēi qiě wèi wàn xìng chú hài
不若乘此大破其兵，以振军威，且为万姓除害。
chuán lìng diǎn bīng chū chéng sī zhàn
”传令：“点兵出城厮战！
zhòng jiāng tīng lìng gè zhěng jūn qì chū chéng yī shēng pào xiǎng shā qì zhèn tiān
”众将听令，各整军器出城，一声炮响，杀气振天。
chéng mén kāi chù jiāng jūn mǎ yī zì bǎi kāi
城门开处，将军马一字摆开。
sū hù dà jiào yuē chuán jiāng jìn qù qǐng zhǔ jiàng yuán mén dá huà
苏护大叫曰：“传将进去，请主将辕门答话！
tàn shì mǎ fēi bào jìn yíng
”探事马飞报进营。
hóu hǔ chuán lìng zhěng diǎn rén mǎ
侯虎传令整点人马。
zhī jiàn mén qí kāi chù hóu hǔ zuò xiāo yáo mǎ tǒng lǐng zhòng jiāng chū yíng zhǎn liǎng gān lóng fèng xiù qí
只见门旗开处，侯虎坐逍遥马，统领众将出营，展两杆龙凤绣旗。
hòu yǒu zhǎng zǐ chóng yīng biāo yā zhù zhèn jiǎo
后有长子崇应彪压住阵脚。
sū hù jiàn hóu hǔ fēi fèng kuī jīn suǒ jiǎ dà hóng páo yù shù dài zǐ huá liú zhǎn jiāng dà dāo dān yú ān qiāo zhī shàng
苏护见侯虎飞凤盔，金锁甲，大红袍，玉束带，紫骅骝，斩将大刀，担于鞍鞒之上。
sū hù yī jiàn mǎ shàng qiàn shēn yuē xián hòu bié lái wú yàng
苏护一见，马上欠身曰：“贤侯别来无恙。
bù cái jiǎ zhòu zài shēn bù néng quán lǐ
不才甲胄在身，不能全礼。
jīn tiān zi wú dào qīng xián zhòng sè bù sī liang liú xīn bāng běn
今天子无道，轻贤重色，不思量留心邦本；
tīng chán nìng zhī yán qiáng nà chén zǐ zhī nǚ wèi fēi huāng yín jiǔ sè bù jiǔ tiān xià biàn luàn
听谗佞之言，强纳臣子之女为妃，荒淫酒色，不久天下变乱。
bù cái zì gè shǒu biān jiāng xián hòu hé gù xìng cǐ wú míng zhī shī
不才自各守边疆，贤侯何故兴此无名之师？
chóng hóu tīng yán dà nù yuē nǐ wǔ nì tiān zǐ zhào zhǐ tí fǎn shī yú wǔ mén shì wèi zéi chén zuì bù róng zhū
”崇侯听言大怒曰：“你忤逆天子诏旨，题反诗于午门，是为贼臣，罪不容诛。
jīn fèng zhào wèn zuì zé dāng zhǒu xī yuán mén shàng gǎn qiǎo yán zhī wú chí bīng guàn jiǎ yǐ chěng qí qiáng bào zāi
今奉诏问罪，则当肘膝辕门，尚敢巧言支吾，持兵贯甲，以骋其强暴哉！
chóng hóu huí gù zuǒ yòu shuí yǔ wǒ qín cǐ nì zéi
”崇侯回顾左右：“谁与我擒此逆贼？
yán wèi liǎo zuǒ shào xià yǒu yī jiāng tóu dài fèng chì kuī
”言未了，左哨下有一将，头带凤翅盔；
huáng jīn jiǎ dà hóng páo shī luán dài qīng cōng mǎ
黄金甲，大红袍，狮鸾带，青骢马；
lì shēng ér yán yuē dài mò jiāng qín cǐ pàn zéi
厉声而言曰：“待末将擒此叛贼！
lián rén dài mǎ gǔn zhì jūn qián
”连人带马滚至军前。
zhè bì xiāng yǒu sū hù zhī zǐ sū quán zhōng jiàn nà zhèn shàng yī jiāng dāng xiān là xié lǐ zòng mǎ yáo jǐ yuē màn lái
这壁厢有苏护之子苏全忠，见那阵上一将当先，剌斜里纵马摇戟曰：“慢来！
quán zhōng rèn de shì piān jiàng méi wǔ
”全忠认得是偏将梅武。
méi wǔ yuē sū quán zhōng nǐ fù zǐ fǎn pàn dé zuì tiān zǐ shàng bù dǎo gē fú zuì ér qiáng yù kàng tiān bīng shì zì qǔ miè zú zhī huò yǐ
梅武曰：“苏全忠，你父子反叛，得罪天子，尚不倒戈服罪，而强欲抗天兵，是自取灭族之祸矣。
quán zhōng pāi mǎ yáo jǐ pī xiōng lái cì
”全忠拍马摇戟，劈胸来刺。
méi wǔ shǒu zhōng fǔ pī miàn xiāng yíng
梅武手中斧劈面相迎。
dàn jiàn
但见：
èr jiāng zhèn qián jiāo zhàn luó míng gǔ xiǎng rén jīng
二将阵前交战，锣鸣鼓响人惊。
gāi yīn shì shàng dòng dāo bīng zhì shǐ yīng xióng xiāng chí chěng
该因世上动刀兵，致使英雄相驰骋。
zhè gè nà fēn shàng xià nà gè liǎng yǎn nán zhēng
这个那分上下，那个两眼难睁。
nǐ ná wǒ lìng yīn gé shàng biāo míng
你拿我，凌湮阁上标名；
wǒ zhuō nǐ dān fèng lóu qián huà yǐng
我捉你，丹凤楼前画影。
fǔ lái jǐ jià rào shēn yì diǎn fèng yáo tóu
斧来戟架，绕身一点凤摇头；
jǐ qù fǔ yíng bù lí sāi biān guò dǐng é
戟去斧迎，不离腮边过顶额。
liǎng mǎ xiāng jiāo èr shí huí hé zǎo bèi sū quán zhōng yī jǐ là méi wǔ yú mǎ xià
两马相交，二十回合，早被苏全忠一戟剌梅武于马下。
sū hù jiàn zi dé shèng chuán lìng léi gǔ
苏护见子得胜，传令擂鼓。
jì zhōu zhèn shàng dà jiàng zhào bǐng chén jì zhēn zòng mǎ lūn dāo shā jiāng lái
冀州阵上大将赵丙、陈季贞纵马抡刀杀将来。
yī shēng hǎn qǐ zhǐ shā de chóu yún dàng dàng xù rì huī huī shī héng biàn yě xuè jiàn chéng qú
一声喊起，只杀的愁云荡荡，旭日辉辉，尸横遍野，血溅成渠。
hóu hǔ huī xià jīn kuí huáng yuán jì chóng yīng biāo qiě zhàn qiě zǒu bài zhì shí lǐ zhī wài
侯虎麾下金葵、黄元济、崇应彪且战且走，败至十里之外。
sū hù chuán lìng míng jīn shōu bīng tóng chéng dào shuài fǔ shēng diàn zuò xia shǎng láo yǒu gōng zhū jiāng jīn rì suī dà pò yī zhèn bǐ bì zhěng bīng fù chóu bù rán dìng qǐng bīng yì jiāng jì zhōu bì wēi rú zhī nai hé
苏护传令鸣金收兵，同城到帅府，升殿坐下，赏劳有功诸将：“今日虽大破一阵，彼必整兵复雠，不然定请兵益将，冀州必危，如之奈何？
yán wèi bì fù jiāng zhào bǐng shàng qián yán yuē jūn hòu jīn rì suī shèng ér zhēng zhàn shì wú yǐ shí
”言未毕，副将赵丙上前言曰：“君侯今日虽胜，而征战似无已时。
qián zhě tí fǎn shī jīn rì shā jūn zhǎn jiāng jù dí wáng mìng cǐ jiē bù shè zhī zuì
前者题反诗，今日杀军斩将，拒敌王命，此皆不赦之罪。
kuàng tiān xià zhū hóu fēi zhǐ hóu hǔ yī rén tǎng cháo tíng shèng nù zhī xià yòu diǎn jǐ lù bīng lái jì zhōu bù guò dàn wán zhī dì chéng suǒ wèi yǐ shí tóu shuǐ lì jiàn qīng wēi
况天下诸侯，非止侯虎一人，倘朝廷盛怒之下，又点几路兵来，冀州不过弹丸之地，诚所谓‘以石投水，’立见倾危。
ruò yī mò jiāng yú jiàn yī bū zuò èr bù xiū hóu hǔ xīn bài bù guò shí lǐ yuǎn jìn
若依末将愚见，‘一不做，二不休’，侯虎新败，不过十里远近；
chéng qí bù bèi rén xián méi mǎ zhāi pèi àn jié yíng zhài shā bǐ piàn jiǎ bù cún fāng zhī wǒ děng lì hài
乘其不备，人衔枚，马摘辔，暗劫营寨，杀彼片甲不存，方知我等利害。
rán hòu zài xún nà yí lù xián liáng zhū hóu yī fù yú bǐ zhù kě jìn tuì yì kě yǐ bǎo quán zōng shè
然后再寻那一路贤良诸侯，依附于彼，庶可进退，亦可以保全宗社。
bù zhī jūn hòu zūn yì hé rú
不知君侯尊意何如？
hù wén cǐ yán dà yuè yuē gōng yán shén shàn zhèng hé wú yì
”护闻此言大悦，曰：“公言甚善，正合吾意。
jí chuán lìng mìng zi quán zhōng lǐng sān qiān rén mǎ chū xī mén shí lǐ wǔ gāng zhèn mái fú
”即传令：命子全忠领三千人马出西门十里，五冈镇埋伏。
quán zhōng lǐng mìng ér qù
全忠领命而去。
chén jì zhēn tǒng zuǒ yíng zhào bǐng tǒng yòu yíng hù zì tǒng zhōng yíng
陈季贞统左营，赵丙统右营，护自统中营。
shí zhí huáng hūn zhī jì juǎn fān xi gǔ rén jiē xián méi mǎ jiē zhāi pèi tīng pào wèi hào zhū jiāng tīng lìng
时值黄昏之际，卷旛息鼓，人皆衔枚，马皆摘辔，听炮为号，诸将听令。
bù biǎo
不表。
qiě yán chóng hóu hǔ shì cái wàng zuò tí bīng yuǎn fá shú zhī jīn rì sǔn jūn zhé jiàng xīn shén xiū cán
且言崇侯虎恃才妄作，提兵远伐，孰知今日损军折将，心甚羞惭。
zhǐ de jiāng bài cán jūn bīng shōu jù zhā xià xíng yíng nà mèn zhōng jūn yù yù bù lè duì zhòng jiāng yuē wú zì xíng jūn zhēng fá duō nián wèi cháng yǒu bài
只得将败残军兵收聚，扎下行营，纳闷中军，郁郁不乐，对众将曰：“吾自行军，征伐多年，未尝有败；
jīn rì zhé le méi wǔ sǔn le sān jūn rú zhī nai hé
今日折了梅武，损了三军，如之奈何？
páng yǒu dà jiàng huáng yuán jì jiàn yuē jūn hòu qǐ bù zhī shèng bài nǎi bīng jiā cháng shì xiǎng xī bó hóu dà bīng bù jiǔ jí zhì pò jì zhōu rú fǎn zhǎng ěr
”旁有大将黄元济谏曰：“君侯岂不知‘胜败乃兵家常事’，想西伯侯大兵不久即至，破冀州如反掌耳。
jūn hòu qiě shěng chóu fán yí dāng bǎo zhòng
君侯且省愁烦，宜当保重。
hóu hǔ jūn zhōng zhì jiǔ zhòng jiāng huān yǐn
”侯虎军中置酒，众将欢饮。
bù tí
不题。
yǒu shī wèi zhèng shī yuē
有诗为证，诗曰：
hóu hǔ tí bīng shì yuǎn zhēng jì zhōu chéng wài zhù xíng jīng
侯虎提兵事远征，冀州城外驻行旌；
sān qiān tiě qí cuī cán hòu shǐ xìn dāng nián làng dé míng
三千铁骑摧残后，始信当年浪得名。
qiě yán sū hù bǎ rén mǎ àn àn diào chū chéng lái zhǐ dài jié yíng
且言苏护把人马暗暗调出城来，只待劫营。
shí zhì chū gēng yǐ xíng shí lǐ
时至初更，已行十里。
tàn mǎ bào yǔ sū hù hù jí chuán lìng jiāng hào pào diǎn qǐ
探马报与苏护，护即传令，将号炮点起。
yī shēng xiǎng liàng rú tiān bēng dì tā sān qiān tiě qí yī qí fā hǎn chōng shā jìn yíng
一声响亮，如天崩地塌，三千铁骑，一齐发喊，冲杀进营。
rú hé dǐ dàng hǎo shēng lì hài zěn jiàn de
如何抵当，好生利害，怎见得：
huáng hūn bīng dào hēi yè jūn lín
黄昏兵到，黑夜军临。
huáng hūn bīng dào chōng kāi duì wǔ zěn zhī chí
黄昏兵到，冲开队伍怎支持？
hēi yè jūn lín zhuàng dǎo zhài mén yān kě lì
黑夜军临，撞倒寨门焉可立？
rén wén zhàn gǔ zhī shēng wéi zhī chuàng huáng bēn zǒu
人闻战鼓之声，惟知怆惶奔走；
mǎ tīng hōng tiān zhī pào nán fēn nán běi dōng xī
马听轰天之炮，难分南北东西。
dāo qiāng luàn cì nà míng shàng xià jiāo fēng
刀枪乱刺，那明上下交锋；
jiàng shì xiāng yíng qǐ zhī zì jiā bié gè
将士相迎，岂知自家别个。
nóng shuì jūn dōng chōng xi zǒu
浓睡军东冲西走；
wèi xǐng jiāng zěn zhe tóu kuī
未醒将怎着头盔。
xiān xíng guān bù jí ān mǎ zhōng jūn shuài chì zú wú xié
先行官不及鞍马，中军帅赤足无鞋。
wéi zǐ shǒu dōng sān xī sì
围子手东三西四；
guǎi zǐ mǎ nán běi bēn táo
拐子马南北奔逃。
jié yíng jiāng xiāo rú měng hǔ
劫营将骁如猛虎；
chōng zhài jūn yī sì jiāo lóng
冲寨军一似蛟龙。
zhe dāo de lián jiān yè bèi
着刀的连肩拽背；
zhe qiāng de liǎng bì liú hóng
着枪的两臂流红；
féng jiàn de kǎn kāi jiǎ zhòu
逢剑的砍开甲胄；
yù fǔ de pī pò tiān líng
遇斧的劈破天灵。
rén zhuàng rén zì xiāng jiàn tà
人撞人，自相践踏；
mǎ zhuàng mǎ biàn dì shī héng
马撞马，遍地尸横。
zhe shāng jūn āi āi jiào kǔ
着伤军哀哀叫苦；
zhōng jiàn jiāng yè yè bēi shēng
中箭将咽咽悲声。
qì jīn gǔ fān zhuàng mǎn de
弃金鼓旛幢满地；
shāo liáng cǎo sì yě tòng hóng
烧粮草四野通红。
zhǐ zhī dào fèng mìng zhēng tǎo shuí chéng wàng piàn jiǎ wú cún
只知道奉命征讨，谁承望片甲无存。
chóu yún zhí shàng jiǔ zhòng tiān yī pài bài bīng suí dì yōng
愁云直上九重天，一派败兵随地拥。
zhī jiàn sān lù xióng bīng rén rén gǎn yǒng gè gè zhēng xiān yī piàn hǎn shā zhī shēng chōng kāi qī céng wéi zǐ zhuàng dǎo bā miàn hǔ láng
只见三路雄兵，人人敢勇，个个争先，一片喊杀之声，冲开七层围子，撞倒八面虎狼。
dān yán sū hù yī qí mǎ yī tiáo qiāng zhí shā rù zhèn lái zhuō ná chóng hóu hǔ
单言苏护，一骑马，一条枪，直杀入阵来，捉拿崇侯虎。
zuǒ yòu yíng mén hǎn shēng zhèn de
左右营门，喊声振地。
chóng hóu hǔ zhèng zài mèng zhōng wén jiàn shā shēng pī páo ér qǐ shàng mǎ tí dāo chōng chū zhàng lái
崇侯虎正在梦中闻见杀声，披袍而起，上马提刀，冲出帐来。
zhī jiàn dēng guāng yǐng lǐ kàn sū hù jīn kuī jīn jiǎ dà hóng páo yù shù dài qīng cōng mǎ huǒ lóng qiāng dà jiào yuē hóu hǔ xiū zǒu
只见灯光影里，看苏护金盔金甲，大红袍，玉束带，青骢马，火龙枪，大叫曰：“侯虎休走！
sù xià mǎ shòu fù
速下马受缚！
niǎn shǒu zhòng qiāng pī xīn cì lái
”捻手中枪劈心刺来。
chóng hóu hǔ luò huāng jiāng shǒu zhōng dāo duì miàn lái yíng liǎng mǎ jiāo fēng
崇侯虎落慌，将手中刀对面来迎，两马交锋。
zhèng zhàn shí zhī jiàn zhè chóng hóu hǔ zhǎng zǐ yīng biāo dài lǐng jīn kuí huáng yuán jì shā jiāng lái zhù zhàn
正战时，只见这崇侯虎长子应彪带领金葵、黄元济杀将来助战。
chóng yíng zuǒ liáng dào mén zhào bǐng shā lái yòu liáng dào mén chén jì zhēn shā lái
崇营左粮道门赵丙杀来，右粮道门陈季贞杀来。
liǎng jiā hùn zhàn yín yè jiāo bīng
两家混战，夤夜交兵。
zěn jiàn de
怎见得：
zhēng yún lóng dì hù shā qì suǒ tiān guān
征云笼地户，杀气锁天关。
tiān hūn dì àn pái bīng yuè xià xīng qián bù zhèn
天昏地暗排兵，月下星前布阵。
sì xià lǐ qí jǔ huǒ bǎ bā fāng chù luàn zhǎng dēng qiú
四下里齐举火把，八方处乱掌灯球。
nà yíng lǐ shù yuán zhàn jiàng sī shā
那营里数员战将厮杀；
zhè yíng zhōng qiān pǐ zhàn mǎ rú lóng
这营中千匹战马如龙。
dēng yǐng zhàn mǎ huǒ yìng zhēng fū
灯影战马，火映征夫。
dēng yǐng zhàn mǎ qiān tiáo liè yàn zhào pí xiū
灯影战马，千条烈焰照貔貅；
huǒ yìng zhēng fū wàn dào hóng xiá lóng xiè zhì
火映征夫，万道红霞笼懈豸。
kāi gōng shè jiàn xīng qián yuè xià tǔ hán guāng
开弓射箭，星前月下吐寒光；
zhuǎn bèi lūn dāo dēng lǐ huǒ zhōng shēng càn làn
转背抡刀，灯里火中生灿烂。
míng jīn xiǎo xiào yān yān èr mù jìng nán zhēng
鸣金小校，恹恹二目竟难睁；
léi gǔ ér láng jiàn jiàn shuāng shǒu bù néng jǔ
擂鼓儿郎，渐渐双手不能举。
dāo lái qiāng jià mǎ tí xià rén tóu luàn gǔn
刀来枪架，马蹄下人头乱滚；
jiàn qù jǐ yíng tóu kuī shàng xuè shuǐ lín lí
剑去戟迎，头盔上血水淋漓。
chuí biān bìng jǔ dēng qián xiǎo xiào jǐn qīng shēng
锤鞭并举，灯前小校尽倾生；
fǔ jiān shāng rén mù xià ér láng dōu sàng mìng
斧锏伤人，目下儿郎都丧命。
hǎn tiān zhèn de zì xiāng cán kū qì cāng tiān lián jiào kǔ
喊天振地自相残，哭泣苍天连叫苦。
zhǐ shā de mǎn yíng pào xiǎng chōng xiāo hàn xīng yuè wú guāng dòu fǔ mí
只杀得满营炮响冲霄汉，星月无光斗府迷。
huà shuō liǎng jiā dà zhàn sū hù yǒu xīn jié yíng chóng hóu hǔ bù céng fáng bèi jì zhōu rén mǎ yǐ yī dāng shí
话说两家大战，苏护有心劫营，崇侯虎不曾防备，冀州人马以一当十。
jīn kuí zhèng zhàn zǎo bèi zhào bǐng yī dāo kǎn yú mǎ xià
金葵正战，早被赵丙一刀砍于马下。
hóu hǔ jiàn shì bù néng zhī qiě zhàn qiě zǒu
侯虎见势不能支，且战且走。
yǒu zhǎng zǐ yīng biāo bǎo fù shā yī tiáo lù táo zǒu hǎo sì sàng jiā zhī quǎn lòu wǎng zhī yú
有长子应彪保父，杀一条路逃走，好似丧家之犬，漏网之鱼。
jì zhōu rén mǎ xiōng rú měng hǔ è shì chái láng zhǐ shā de shī héng biàn yě xuè mǎn gōu qú
冀州人马，凶如猛虎，恶似豺狼，只杀的尸横遍野，血满沟渠。
jí máng bēn zǒu yè bàn gēng shēn bù rèn lù tú ér xíng zhǐ yào bǎo quán xìng mìng
急忙奔走，夜半更深，不认路途而行，只要保全性命。
sū hù gǎn shā hóu hǔ bài cán rén mǎ yuē èr shí yú lǐ chuán lìng míng jīn shōu jūn
苏护赶杀侯虎败残人马约二十余里，传令鸣金收军。
sū hù de quán shèng huí jì zhōu
苏护得全胜回冀州。
dān yán chóng hóu hǔ fù zǐ lǐng bài bīng yǐ lǐ wàng qián zhèng zǒu zhī jiàn huáng yuán jì sūn zi yǔ cuī hòu jūn gǎn lái dǎ mǎ ér xíng
单言崇侯虎父子，领败兵迤逦望前正走，只见黄元济、孙子羽催后军赶来，打马而行。
hóu hǔ zài mǎ shàng jiào zhòng jiāng yán yuē wú zì tí bīng yǐ lái wèi cháng dà bài
侯虎在马上叫众将言曰：“吾自提兵以来，未尝大败；
jīn bèi nì zéi àn jié wú yíng hēi yè jiāo bīng wèi zēng zhǔn bèi yǐ zhì sǔn shé jūn jiāng
今被逆贼暗劫吾营，黑夜交兵，未曾准备，以致损折军将。
cǐ hèn rú hé bù bào
此恨如何不报！
wú xiǎng xī bó hóu jī chāng zì zài ān rán wéi bì zhǐ yì àn bīng bù dòng zuò guān chéng bài zhēn shì kě hèn
吾想西伯侯姬昌自在安然，违避旨意，按兵不动，坐观成败，真是可恨！
zhǎng zǐ yīng biāo dá yuē jūn bīng xīn bài ruì qì yǐ shī bù rú àn bīng bù dòng qiǎn yī jūn cuī xī bó hóu qǐ bīng qián lái jiē yìng zài zuò qū chǔ
”长子应彪答曰：“军兵新败，锐气已失，不如按兵不动，遣一军催西伯侯起兵前来接应，再作区处。
hóu hǔ yuē wǒ r suǒ jiàn shén míng
”侯虎曰：“我儿所见甚明。
dào tiān míng shōu zhù rén mǎ zài zuò bié yì
到天明收住人马，再作别议。
yán mò bì yī shēng pào xiǎng hǎn shā lián tiān zhǐ tīng de jiào chóng hóu hǔ kuài kuài xià mǎ shòu sǐ
”言末毕，一声炮响，喊杀连天，只听得叫：“崇侯虎快快下马受死！
hóu hǔ fù zǐ zhòng jiāng
”侯虎父子、众将，
jí xiàng qián kàn shí
急向前看时，
jiàn yī yuán xiǎo jiàng
见一员小将，
shù fà jīn guān
束发金冠，
jīn mò é
金抹额，
shuāng yáo liǎng gēn zhì wěi
双摇两根雉尾，
dà hóng páo
大红袍，
jīn suǒ jiǎ
金锁甲，
yín hé mǎ
银合马，
huà gān jǐ
画杆戟，
miàn rú mǎn yuè
面如满月，
chún ruò tu zhū
唇若涂朱，
lì shēng dà mà chóng hóu hǔ
厉声大骂：“崇侯虎，
wú fèng fù qīn zhī mìng
吾奉父亲之命，
zài cǐ hou ěr duō shí
在此候尔多时。
kě sù dǎo gē shòu sǐ
可速倒戈受死！
hái bù xià mǎ gèng dài hé shí
还不下马，更待何时！
hóu hǔ dà mà yuē hǎo zéi zǐ
”侯虎大骂曰：“好贼子！
nǐ fù zǐ móu fǎn wǔ nì cháo tíng shā le cháo tíng mìng guān shāng le tiān zǐ jūn mǎ zuì yè rú shān
你父子谋反，忤逆朝廷，杀了朝廷命官，伤了天子军马，罪业如山。
cùn zhé rǔ shī tǎng bù zú yǐ shú qí gū
寸磔汝尸，倘不足以赎其辜。
ǒu ěr yín yè zhōng zéi jiān jì zhé gǎn zài cǐ yào wǔ yáng wēi dà yán bù cán
偶尔夤夜中贼奸计，辄敢在此耀武扬威，大言不惭。
bù rì tiān bīng yí dào rǔ fù zǐ sǐ wú zàng shēn zhī dì
不日天兵一到，汝父子死无葬身之地。
shuí yǔ wǒ ná cǐ fǎn zéi
谁与我拿此反贼？
huáng yuán jì zòng mǎ wǔ dāo zhí qǔ sū quán zhōng
”黄元济纵马舞刀，直取苏全忠。
quán zhōng yòng shǒu zhōng jǐ duì miàn xiāng hái liǎng mǎ xiāng jiāo yī chǎng dà zhàn
全忠用手中戟，对面相还，两马相交，一场大战：
guā dì hán fēng shēng shì sà gǔn gǔn zhēng chén fēi zǐ xuě bì bì bō bō mǎ tí míng dīng dīng dāng dāng páo jiǎ jié
刮地寒风声似飒，滚滚征尘飞紫雪，駜駜拨拨马蹄鸣，叮叮当当袍甲结。
qí xīn dāo kǎn jǐn zhēng páo jǔ yì qiāng cì lián huán jiǎ
齐心刀砍锦征袍，举意枪刺连环甲。
zhǐ shā de yáo qí xiǎo xiào shǒu lián diān léi gǔ ér láng zhuì luàn zā
只杀的摇旗小校手连颠，擂鼓儿郎槌乱匝。
èr jiāng hān zhàn zhèng bù fēn shèng fù
二将酣战，正不分胜负。
sūn zi yǔ zòng mǎ wǔ chā shuāng zhàn quán zhōng
孙子羽纵马舞叉，双战全忠。
quán zhōng dà hē yī shēng cì zǐ yǔ yú mǎ xià
全忠大喝一声，刺子羽于马下。
quán zhōng fù fèn yǒng lái zhàn hóu hǔ
全忠复奋勇来战侯虎。
hóu hǔ fù zǐ shuāng yíng shàng lái zhàn zhù quán zhōng
侯虎父子双迎上来，战住全忠。
quán zhōng dǒu sǒu shén wēi hǎo sì nòng fēng měng hǔ jiǎo hǎi jiāo lóng zhàn zhù sān jiāng
全忠抖擞神威，好似弄风猛虎，搅海蛟龙，战住三将。
zhèng zhàn jiān quán zhōng mài gè pò zhàn yī jǐ bǎ chóng hóu hǔ hù tuǐ jīn jiǎ tiāo xià le bàn biān
正战间，全忠卖个破绽，一戟把崇侯虎护腿金甲挑下了半边。
hóu hǔ dà jīng jiāng mǎ yī jiā tiào chū wéi lái wǎng wài biàn zǒu
侯虎大惊，将马一夹，跳出围来，往外便走。
chóng yīng biāo jiàn fù qīn bài zǒu yì jí xīn máng huāng le shǒu jiǎo bù dī fáng bèi quán zhōng dāng xīn yī jǐ cì lái
崇应彪见父亲败走，意急心忙，慌了手脚，不提防被全忠当心一戟刺来。
yīng biāo jí shǎn shí zǎo zhōng zuǒ bì xuè lín páo jiǎ jī hū luò mǎ
应彪急闪时，早中左臂，血淋袍甲，几乎落马。
zhòng jiāng jí shàng qián jià zhù jiù de xìng mìng wàng qián táo zǒu
众将急上前架住，救得性命，望前逃走。
quán zhōng yù yào zhuī gǎn yòu kǒng hēi yè zhī jiān bù dàng wěn biàn zhǐ de shōu le rén mǎ jìn chéng
全忠欲要追赶，又恐黑夜之间不当稳便，只得收了人马进城。
cǐ shí tiān sè jiàn míng liǎng biān lái bào sū hù
此时天色渐明，两边来报苏护。
hù lìng zhǎng zi dào qián diàn wèn yuē kě zēng ná le nà zéi
护令长子到前殿问曰：“可曾拿了那贼？
quán zhōng dá yuē fèng fù qīn jiàng lìng zài wǔ gǎng zhèn mái fú zhì bàn yè bài bīng fāng zhì hái ér fèn yǒng cì sǐ sūn zi yǔ
”全忠答曰：“奉父亲将令，在五岗镇埋伏，至半夜败兵方至，孩儿奋勇刺死孙子羽；
tiāo chóng hóu hǔ hù tuǐ jiǎ
挑崇侯虎护腿甲；
shāng chóng yīng biāo zuǒ bì jī hū luò mǎ bèi zhòng jiāng jiù táo
伤崇应彪左臂，几乎落马，被众将救逃。
nài hēi yè bù gǎn zào cì zhuī gǎn gù cǐ huí bīng
奈黑夜不敢造次追赶，故此回兵。
sū hù yuē hǎo le zhè lǎo zéi
”苏护曰：“好了这老贼！
wǒ r qiě zì ān xī
我儿且自安息。
bù tí
”不题。
bù zhī chóng hóu hǔ wǎng hé lù jiè bīng qiě tīng xià huí fēn jiě
不知崇侯虎往何路借兵，且听下回分解。