dū nǎi yáng mài zhī hǎi qí mài qǐ yú shèn xià bāo zhōng zhì yú shǎo fù nǎi xià xíng yú yāo héng gǔ wéi zhī zhōng yāng xì ruò kǒng zhī duān nán zǐ xún jīng xià zhì cuàn
督乃阳脉之海，其脉起于肾下胞中，至于少腹，乃下行于腰、横骨围之中央，系溺孔之端，男子循茎下至篡；
nǚ zǐ luò yīn qì hé cuàn jiān
女子络阴器，合篡间。
jù rào cuàn hòu píng yì xué
俱绕篡后屏翳穴。
qián yīn hòu yīn zhī jiān yě bié rào tún zhì shǎo yīn yǔ tài yáng zhōng luò zhě hé shǎo yīn shàng gǔ nèi lián yóu huì yáng zài yīn wěi kāo gǔ liǎng páng fán èr xué guàn jí huì yú zhǎng qiáng xué
（前阴后阴之间也）别绕臀至少阴，与太阳中络者，合少阴上股内廉，由会阳（在阴尾尻骨两旁，凡二穴）贯脊，会于长强穴。
zài gǔ duān yǔ shǎo yīn huì bìng jí lǐ shàng xíng
在骨端与少阴会，并脊里上行。
lì yāo èr shí yī chuí xià yáng guān shí liù chuí xià mìng mén shí sì chuí xià xuán shū shí sān chuí xià jí zhōng shí yī chuí xià zhōng shū shí chuí xià jīn suō jiǔ chuí xià zhì yáng qī chuí xià líng tái liù chuí xià shén dào wǔ chuí xià shēn zhù sān chuí xià táo dào dà chuí xià dà chuí
历腰、（二十一椎下）阳关、（十六椎下）命门、（十四椎下）悬枢、（十三椎下）脊中、（十一椎下）中枢、（十椎下）筋缩、（九椎下）至阳、（七椎下）灵台、（六椎下）神道、（五椎下）身柱、（三椎下）陶道、（大椎下）大椎，
yī chuí xià yǔ shǒu zú sān yáng huì hé
（一椎下）与手足三阳会合。
shàng mén xiàng hòu rù fà jì wǔ fēn huì yáng wéi rù xì shé běn
上门，（项后入发际五分）会阳维，入系舌本。
shàng zhì fēng fǔ xiàng hòu rù fà jì yī cùn dà jīn nèi wǎn wǎn zhōng huì zú tài yáng yáng wéi tóng rù nǎo zhōng
上至风府，（项后入发际一寸，大筋内，宛宛中）会足太阳、阳维同入脑中。
xún nǎo hù zài zhěn gǔ shàng qiáng jiān bǎi huì hòu sān cùn hòu dǐng bǎi huì hòu yī cùn bàn shàng diān
循脑户、（在枕骨上）强间、（百会后三寸）后顶、（百会后一寸半）上巅，
lì bǎi huì dǐng zhōng yāng xuán máo zhōng qián dǐng bǎi huì qián
历百会、（顶中央旋毛中）前顶、（百会前，
yī cùn bàn xìn huì bǎi huì qián sān cùn
一寸半）囟会、（百会前三寸，
jí xìn mén shàng xīng
即囟门）上星，
xìn huì qián yī cùn zhì shén tíng
（囟会前一寸）至神庭，
xìn huì qián èr cùn
（囟会前二寸。
zhí bí shàng rù fà jì wǔ fēn wèi zú tài yáng dū mài zhī huì
直鼻上，入发际五分）为足太阳、督脉之会。
xún é zhōng zhì bí zhù jīng sù bí zhǔn tóu yě shuǐ gōu jí rén zhōng huì shǒu zú yáng míng zhì duì duān zài chún shàng duān rù kěn jiāo shàng chǐ fèng zhōng yǔ rèn mài zú yáng míng jiāo huì ér zhōng
循额中至鼻柱，经素、（鼻准头也）水沟、（即人中）会手足阳明，至兑端，（在唇上端）入龈交，（上齿缝中）与任脉、足阳明交会而终。
fán sān shí yī xué
凡三十一穴。
dū mài bié luò zì zhǎng qiáng zǒu rèn mài zhě yóu shǎo fù zhí shàng guàn qí zhōng yāng shàng guàn xīn rù hóu shàng yí huán chún shàng xì liǎng mù zhī xià zhōng yāng huì tài yáng yú mù nèi jing míng xué
督脉别络，自长强走任脉者，由少腹直上，贯脐中央，上贯心，入喉，上颐，环唇，上系两目之下中央，会太阳于目内睛明穴。
jiàn yīn qiāo xià shàng é yǔ zú jué yīn tóng huì yú diān
（见阴跷下）上额，与足厥阴同会于巅。
rù luò yú nǎo yòu bié zì nǎo xià xiàng xún jiān jiǎ yǔ shǒu zú tài yáng shǎo yáng huì yú dà zhù dì yī chuí xià liǎng páng qù jí zhōng yī cùn wǔ fēn xiàn zhōng nèi xié jí dǐ yāo zhōng rù xún lǚ luò shèn
入络于脑，又别自脑下项，循肩胛，与手足太阳、少阳会于大杼第一椎下两旁，去脊中一寸五分陷中，内挟脊抵腰中，入循膂络肾。
nàn jīng yuē dū mài rèn mài sì chǐ wǔ cùn hé gòng jiǔ chǐ
难经曰∶督脉、任脉四尺五寸，合共九尺。
líng shū jīng yuē jǐng zhōng yāng zhī mài dū mài yě míng yuē fēng fǔ
灵枢经曰∶颈中央之脉，督脉也，名曰风府。
zhāng jié gǔ yuē dū zhě dōu yě wèi yáng mài zhī dōu gāng
张洁古曰∶督者，都也，为阳脉之都纲。
rèn zhě rèn yě wèi yīn mài zhī rèn yǎng
任者，妊也，为阴脉之妊养。
wáng hǎi zàng yuē yīn qiāo yáng qiāo tóng qǐ gēn zhōng nǎi qì bìng ér xiāng lián rèn mài dū mài tóng qǐ zhōng jí zhī xià nǎi shuǐ gōu ér xiāng jiē
王海脏曰∶阴跷、阳跷同起跟中，乃气并而相连，任脉、督脉同起中极之下，乃水沟而相接。
huá bó rén yuē rèn dū èr mài
滑伯仁曰∶任、督二脉，
yī yuán ér èr qí
一源而二岐，
yī xíng yú shēn zhī qián
一行于身之前，
yī xíng yú shēn zhī hòu
一行于身之后，
rén shēn zhī yǒu rèn dū
人身之有任、督，
yóu tiān dì zhī yǒu zi wǔ
犹天地之有子、午，
kě yǐ fēn kě yǐ hé
可以分可以合，
fēn zhī yǐ jiàn yīn yáng zhī bù lí
分之以见阴阳之不离，
hé zhī yǐ jiàn hún lún zhī wú jiān
合之以见浑沦之无间，
yī ér èr èr ér yī zhě yě
一而二二而一者也。
li bīn hú yuē rèn dū èr mài rén shēn zhī zǐ wǔ yě
李濒湖曰∶任、督二脉，人身之子、午也。
nǎi dān jiā yáng huǒ yīn fú shēng jiàng zhī dào kǎn shuǐ lí huǒ jiāo gòu zhī xiāng
乃丹家阳火阴符升降之道，坎水离火交媾之乡。
gù wèi bó yáng cān tóng qì yún shàng bì zé chēng yǒu xià bì zé chēng wú wú zhě yǐ fèng shàng shàng yǒu shén dé jū cǐ liǎng kǒng xué fǎ jīn qì yì xiāng xū
故魏伯阳参同契云∶上闭则称有，下闭则称无，无者以奉上，上有神德居，此两孔穴法，金气亦相须。
cuī xī fàn tiān yuán rù yào jìng yún shàng què qiáo xià què qiáo tiān yìng xīng de yīng cháo
崔希范天元入药镜云∶上鹊桥，下鹊桥，天应星，地应潮；
guī gēn qiào fù mìng guān guàn wěi lǘ tōng ní wán
归根窍，复命关，贯尾闾，通泥丸。
dà dào sān zhāng zhí zhǐ yún xiū dān zhī shì shēn zhōng yī qiào míng yuē xuán pìn
大道三章直指云∶修丹之士，身中一窍，名曰玄牝。
zhèng zài gàn zhī xià kūn zhī shàng zhèn zhī xi duì zhī dōng kǎn lí jiāo gòu zhī de zài rén shēn tiān dì zhī zhèng zhōng bā mài jiǔ qiào shí èr jīng shí wǔ luò lián còu xū jiān yī xué kōng xuán shǔ zhū yī shū wèi zhī rèn dū èr mài
正在干之下、坤之上、震之西、兑之东、坎离交媾之地，在人身天地之正中，八脉、九窍、十二经、十五络联辏，虚间一穴，空悬黍珠，医书谓之任、督二脉。
cǐ yuán qì zhī suǒ yóu shēng zhēn xī zhī suǒ yóu qǐ xiū dān zhī shì bù míng cǐ qiào zé zhēn xī bù shēng shén huà wú jī yě
此元气之所由生，真息之所由起，修丹之士，不明此窍，则真息不生，神化无基也。
shù yǎn zhù cān tóng qì yún rén shēn xuè qì wǎng lái xún huán zhòu yè bù tíng yī shū yǒu rèn dū èr mài rén néng tōng cǐ èr mài zé bǎi mài jiē tōng
俞琰注参同契云∶人身血气，往来循环，昼夜不停，医书有任、督二脉，人能通此二脉，则百脉皆通。
huáng tíng jīng yán jiē zài xīn nèi yùn tiān jīng zhòu yè cún zhī zì cháng shēng
黄庭经言∶皆在心内运天经，昼夜存之自长生。
tiān jīng nǎi wú shēn zhī huáng dào hū xī wǎng lái yú cǐ yě
天经乃吾身之黄道，呼吸往来于此也。
lù yùn wěi lǘ néng tōng dū mài
鹿运尾闾，能通督脉；
guī nà bí xī néng tōng rèn mài gù èr wù jiē cháng shòu
龟纳鼻息，能通任脉，故二物皆长寿。
cǐ shǔ shuō jiē dān jiā hé chē miào zhǐ yě
此数说，皆丹家河车妙旨也。
ér yào wù huǒ hòu zì yǒu bié zhuàn
而药物火候，自有别传。
wáng hǎi zàng yuē zhāng píng shū yán qiān nǎi běi fāng zhèng qì yì diǎn chū shēng zhī zhēn yáng wèi dān mǔ qí chóng wèi guī jí kǎn zhī èr yīn yě dì zhóu yě
王海脏曰∶张平叔言铅乃北方正气，一点初生之真阳，为丹母，其虫为龟，即坎之二阴也，地轴也。
yī yáng wèi shé tiān gēn yě
一阳为蛇，天根也。
yáng shēng yú zi zàng zhī mìng mén yuán qì zhī suǒ xì chū rù yú cǐ qí yòng zài qí xià wèi tiān dì zhī gēn xuán pìn zhī mén tōng jué yīn fēn sān qí wèi sān chē yī niàn zhī fēi jiàng ér wèi lòu yī niàn zhī shì shǒu ér chéng qiān
阳生于子脏之命门，元气之所系，出入于此，其用在脐下，为天地之根，玄牝之门，通厥阴，分三岐为三车，一念之非降而为漏，一念之是守而成铅。
shēng ér jiē lí bǔ ér chéng gàn yīn guī yáng huà shì yǐ huán yuán
升而接离，补而成干，阴归阳化，是以还元。
zhì xū zhì jìng dào fǎ zì rán fēi shēng ér xian
至虚至静，道法自然，飞升而仙。