wū lǔ mù qí shēn shān zhōng mù mǎ zhě héng jiàn xiǎo rén gāo chǐ xǔ nán nǚ lǎo yòu yī yī jiē bèi yù hóng liǔ tǔ huā shí zhé zhé liǔ pán wèi xiǎo quān zhe dǐng shàng
乌鲁木齐深山中牧马者，恒见小人高尺许，男女老幼一一皆备，遇红柳吐花时，辄折柳盘为小圈，著顶上。
zuò duì yuè wǔ yīn yōu yōu rú dù qǔ
作队跃舞，音呦呦如度曲。
huò zhì xíng zhàng qiè shí wéi rén suǒ yǎn zé guì ér qì
或至行帐窃食，为人所掩，则跪而泣。
xì zhī zé bù shí ér sǐ
系之，则不食而死；
zòng zhī chū bù gǎn jù xíng xíng shù chǐ zhé huí gù
纵之，初不敢遽行，行数尺辄回顾。
huò zhuī huà zhī réng guì qì
或追叱之，仍跪泣。
qù rén shāo yuǎn dù bù néng zhuī shǐ mò jiàn yuè shān qù
去人稍远，度不能追，始蓦涧越山去。
rán qí cháo xué qī zhǐ chù zhōng bù kě de
然其巢穴栖止处终不可得。
cǐ wù fēi mù mèi yì fēi shān shòu gài jiāo yáo zhī shǔ
此物非木魅亦非山兽，盖僬侥之属。
bù zhī qí míng yǐ xíng sì xiǎo ér ér xǐ dài hóng liǔ yīn hū yuē hóng liǔ wá
不知其名，以形似小儿，而喜戴红柳，因呼曰红柳娃。
qiū xiàn chéng tiān jǐn yīn xún shì mù chǎng céng de qí yī xī yǐ guī
邱县丞天锦，因巡视牧厂，曾得其一，腊以归。
xì shì qí xū méi máo fà yú rén wú èr zhī shān hǎi jīng suǒ wèi jìng rén záo rán yǒu zhī
细视其须眉毛发，与人无二，知山海经所谓靖人，凿然有之。
yǒu jí xiǎo bì yǒu jí dà liè zǐ suǒ wèi lóng bó zhī guó yì záo rán yǒu zhī
有极小必有极大，列子所谓龙伯之国，亦凿然有之。
sài wài yǒu xuě lián shēng chóng shān jī xuě zhōng zhuàng rú jīn zhī yáng jú míng yǐ lián ěr
塞外有雪莲，生崇山积雪中，状如今之洋菊，名以莲耳。
qí shēng bì shuāng xióng zhě chà dà cí zhě xiǎo
其生必双，雄者差大，雌者小。
rán bù bìng shēng yì bù tóng gēn xiāng qù bì yī liǎng zhàng jiàn qí yī zài mì qí yī wú bù de zhě
然不并生，亦不同根，相去必一两丈，见其一，再觅其一，无不得者。
gài rú tù sī fú líng yī qì suǒ huà qì xiāng zhǔ yě
盖如菟丝茯苓，一气所化，气相属也。
fán wàng jiàn cǐ huā mò wǎng tàn zhī zé huò
凡望见此花，默往探之则获。
rú zhǐ yǐ xiāng gào zé suō rù xuě zhōng yǎo wú hén jì
如指以相告，则缩入雪中，杳无痕迹。
jí lǐn xuě qiú zhī yì bù huò
即癛雪求之亦不获。
cǎo mù yǒu zhī lǐ bù kě jiě
草木有知，理不可解。
tǔ rén yuē shān shén xī zhī qí huò rán yú
土人曰：山神惜之，其或然欤？
cǐ huā shēng jí hán zhī de ér xìng jí rè
此花生极寒之地，而性极热。
gài èr qì yǒu piān shèng wú piān jué
盖二气有偏胜，无偏绝。
jī yīn wài níng zé chún yáng nèi jié
积阴外凝，则纯阳内结。
kǎn guà yǐ yī yáng xiàn èr yīn zhī zhōng bō fù èr guà yǐ yī yáng jū wǔ yīn zhī shàng xià shì qí xiàng yě
坎卦以一阳陷二阴之中，剥复二卦，以一阳居五阴之上下，是其象也。
rán jìn jiǔ wèi bǔ jì duō xuè rè wàng xíng huò yòng hé mèi yào qí huò yóu liè
然浸酒为补剂，多血热妄行，或用合媚药，其祸尤烈。
gài tiān de zhī yīn yáng jūn diào wàn wù nǎi shēng
盖天地之阴阳均调，万物乃生；
rén shēn zhī yīn yáng jūn diào bǎi mài nǎi hé
人身之阴阳均调，百脉乃和。
gù sù wèn yuē gāng zé hài chéng nǎi zhì
故素问曰：亢则害，承乃制。
zì dān xī lì yáng cháng yǒu yú yīn cháng bù zú zhī shuō yī jiā shī qí běn zhǐ wǎng wǎng yǐ kǔ hán fá shēng qì
自丹溪立阳常有馀，阴常不足之说，医家失其本旨，往往以苦寒伐生气。
zhāng jiè bīn bèi jiǎo wǎng guò zhí suì piān yú bǔ yáng
张介宾辈矫枉过直，遂偏于补阳。
ér cān shī guì fù liú bì yì zhì yú shā rén
而参蓍桂附，流弊亦至于杀人。
shì wèi zhī yì dào fú yáng ér qián zhī shàng jiǔ yì jiè yǐ kàng lóng yǒu huǐ yě
是未知易道扶阳，而干之上九，亦戒以亢龙有悔也。
shì yù rì shèng léi ruò zhě duō wēn bǔ zhī jì yì jiàn xiǎo xiào jiān xìn zhě suì zhòng
嗜欲日盛，羸弱者多，温补之剂易见小效，坚信者遂众。
gù yú wèi piān fá yáng zhě hán fēi xíng míng zhī xué
故余谓偏伐阳者，韩非刑名之学；
piān bǔ yáng zhě shāng yāng fù qiáng zhī shù
偏补阳者，商鞅富强之术。
chū yòng jiē yǒu gōng jī zhòng bù fǎn
初用皆有功，积重不返。
qí sǔn shāng gēn běn zé yī yě
其损伤根，本则一也。
xuě lián zhī gōng bù bǔ huàn yì cǐ lǐ yǐ
雪莲之功不补患，亦此理矣。
táng tài zōng sān zàng shèng jiào xù chēng fēng zāi guǐ nán zhī yù shì jí jīn pì zhǎn tǔ lǔ fān dì
唐太宗三藏圣教序，称风灾鬼难之域，似即今辟展土鲁番地。
qí tā shā qì zhōng dú xíng zhī rén wǎng wǎng wén hū xìng míng yī yīng zé suí qù bù fù fǎn
其他沙碛中独行之人，往往闻呼姓名，一应则随去不复返。
yòu yǒu fēng xué zài nán shān qí dà rú jǐng fēng bù shí cóng zhōng chū měi chū zé shù shí lǐ wài xiān wén bō tāo shēng chí yī èr kè fēng nǎi zhì
又有风穴在南山，其大如井，风不时从中出，每出则数十里外，先闻波涛声，迟一二刻风乃至。
suǒ héng jìng zhī lù kuò bù guò sān sì lǐ kě jí xíng ér bì bì bù jí zé zhòng chē yǐ jù shéng lián zhuì wèi yī shàng gǔ dòng diān bǒ rú dà jiāng làng yǒng zhī zhōu
所横径之路阔不过三四里，可急行而避，避不及，则众车以巨绳连缀为一，尚鼓动颠簸如大江浪涌之舟。
huò yī chē dú yù zé rén mǎ zī zhòng jiē qīng ruò piàn yè piāo rán mò zhī suǒ wǎng yǐ
或一车独遇，则人马辎重，皆轻若片叶，飘然莫知所往矣。
fēng jiē zì nán ér běi yuè shù rì zì běi ér nán rú hū xī zhī wǎng fǎn yě
风皆自南而北，越数日自北而南，如呼吸之往返也。
yú zài wū lǔ mù qí jiē pì zhǎn yí wén yún jūn xiào léi tíng yú mǒu rì rén mǎ jiē fēng chuī guò lǐng běi yǒu wú zōng jì
余在乌鲁木齐，接辟展移文，云军校雷庭，于某日人马皆风吹过岭北，有无踪迹。
yòu chāng jí tōng pàn bào mǒu rì wǔ kè yǒu yī rén zì tiān ér xià nǎi tè nà gé ěr qiǎn fàn xú jí wèi fēng chuī zhì
又昌吉通判报，某日午刻有一人自天而下，乃特纳格尔遣犯徐吉，为风吹至。
é tè nà gé ěr xiàn chéng bào xú jí shì rì táo jì qí shí kè zì sì zhì zhèng wǔ yǐ fēi téng èr bǎi yú lǐ
俄特纳格尔县丞报，徐吉是日逃，计其时刻，自巳至正午，已飞腾二百余里。
cǐ zài bǐ bù wéi guài zài tā chǔ zé yì wén yǐ
此在彼不为怪，在他处则异闻矣。
xú jí yún bèi chuī shí rú zuì rú mèng shēn xuán zhuǎn rú chē lún mù bù néng kāi ěr rú wàn gǔ luàn míng kǒu bí rú yǒu wù yōng bì qì bù dé chū nǔ lì liáng jiǔ shǐ néng yī hū xī ěr
徐吉云，被吹时如醉如梦，身旋转如车轮，目不能开，耳如万鼓乱鸣，口鼻如有物拥蔽，气不得出，努力良久，始能一呼吸耳。
àn zhuāng zi chēng dà kuài ǎi qì qí míng wéi fēng
按庄子称：大块噫气，其名为风。
qì wú suǒ bù zhī bù yīng yǒu xué
气无所不之，不应有穴。
gài qì suǒ ǒu jù yīn chéng sī yì
盖气所偶聚，因成斯异。
yóu huǒ qì ǒu jù yú bā shǔ suì wèi huǒ jǐng
犹火气偶聚于巴蜀，遂为火井；
shuǐ mài ǒu jù yú tián suì wèi hé yuán yún
水脉偶聚于阗，遂为河源云。
hé lì ān xiān shēng yán xiāng chuán míng jì yǒu shū shēng dú xíng cóng mǎng jiān wén shū shēng láng láng
何励庵先生言，相传明季有书生，独行丛莽间，闻书声琅琅。
guài kuàng yě nà de yǒu shì xún zhī zé yī lǎo wēng zuò xū mù jiān páng yǒu hú shí yú gè pěng shū dūn zuò
怪旷野那得有是，寻之，则一老翁坐墟墓间，旁有狐十馀，各捧书蹲坐。
lǎo wēng jiàn ér qǐ yíng zhū hú jiē pěng shū rén lì
老翁见而起迎，诸狐皆捧书人立。
shū shēng niàn jì jiě dú shū bì bù wéi huò
书生念既解读书，必不为祸。
yīn yǔ yī ràng xí dì zuò
因与揖让，席地坐。
wèn dú shū hé wéi lǎo wēng yuē wú bèi jiē xiū xiān zhě yě
问读书何为，老翁曰：吾辈皆修仙者也。
fán hú zhī qiú xiān yǒu èr tú qí yī cǎi jīng qì bài xīng dǒu jiàn zhì tōng líng biàn huà rán hòu jī xiū zhèng guǒ shì wèi yóu yāo ér qiú xiān
凡狐之求仙有二途，其一采精气，拜星斗，渐至通灵变化，然后积修正果，是为由妖而求仙。
rán huò rù xié pì zé gàn tiān lǜ qí tú jié ér wēi
然或入邪僻，则干天律，其途捷而危；
qí yī xiān liàn xíng wéi rén jì dé wéi rén rán hòu jiǎng xí nèi dān shì wèi yóu rén ér qiú xiān
其一先炼形为人，既得为人，然后讲习内丹，是为由人而求仙。
suī tǔ nà dǎo yǐn fēi dàn xī zhī gōng ér jiǔ jiǔ jiān chí zì rán yuán mǎn
虽吐纳导引，非旦夕之功，而久久坚持，自然圆满。
qí tú yū ér ān
其途纡而安。
gù xíng bù zì biàn suí xīn ér biàn
顾形不自变，随心而变。
gù xiān dú shèng xián zhī shū míng sān gāng wǔ cháng zhī lǐ xīn huà zé xíng yì huà yǐ
故先读圣贤之书，明三纲五常之理，心化则形亦化矣。
shū shēng jiè shì qí shū jiē wǔ jīng lún yǔ xiào jīng mèng zǐ zhī lèi
书生借视其书，皆五经论语孝经孟子之类。
dàn yǒu jīng wén ér wú zhù
但有经文而无注。
wèn jīng bù jiě shì hé yóu jiǎng guàn
问经不解释，何由讲贯？
lǎo wēng yuē wú bèi dú shū dàn qiú míng lǐ
老翁曰：吾辈读书，但求明理。
shèng xián yán yǔ běn bù jiān shēn kǒu xiāng shòu shòu shū tōng xùn gǔ jí kě zhī qí yì zhǐ hé yǐ zhù wèi
圣贤言语本不艰深，口相授受，疏通训诂，即可知其义旨，何以注为？
shū shēng guài qí chí lùn guāi pì wǎng wǎng mò duì
书生怪其持论乖僻，惘惘莫对。
gū wèn qí shòu yuē wǒ dōu bù jì
姑问其寿，曰：我都不记。
dàn jì wǒ shòu jīng zhī rì shì shàng wèi yǒu yìn bǎn shū
但记我受经之日，世尚未有印板书。
yòu wèn yuè lì shǔ cháo shì shì yǒu wú tóng yì
又问阅历数朝，世事有无同异？
yuē dà dū bù shèn xiāng yuǎn wéi táng yǐ qián dàn yǒu rú zhě
曰：大都不甚相远，惟唐以前，但有儒者。
běi sòng hòu měi wén mǒu jiá shì shèng xián wèi xiǎo yì ěr
北宋后，每闻某甲是圣贤，为小异耳。
shū shēng mò cè yī yī ér bié
书生莫测，一揖而别。
hòu yú tú jiān yù cǐ wēng yù yǔ yǔ diào tóu jìng qù
后于途间遇此翁，欲与语，掉头径去。
àn cǐ dài xiān shēng zhī yù yán
案此殆先生之寓言。
xiān shēng cháng yuē yǐ jiǎng jīng qiú kē dì zhī lí fū yǎn qí cí yù měi ér jīng yù huāng
先生尝曰：以讲经求科第，支离敷衍，其词愈美而经愈荒；
yǐ jiǎng jīng lì mén hù fēn yún biàn bó qí shuō yù xiáng ér jīng yì yù huāng
以讲经立门户，纷纭辩驳，其说愈详而经亦愈荒。
yǔ yì ruò hé fú jié
语意若合符节。
yòu cháng yuē fán qiǎo miào zhī shù zhōng jiān bì yǒu bù wěn chù
又尝曰：凡巧妙之术，中间必有不稳处。
rú bù bù tā shi jí xiǎo yǒu cuō shī zhōng bù zhì shé gōng shāng zú
如步步踏实，即小有蹉失，终不至折肱伤足。
yǔ suǒ yún xiū xiān èr tú yì tóng yī yì yě
与所云修仙二途，亦同一意也。
yǒu fú jī zhě zì jiāng nán lái qí xian zì chēng wò hǔ shān rén bù yán xiū jiù wéi yú rén chàng hè shī cí yì néng zuò huà
有扶乩者，自江南来，其仙自称卧虎山人，不言休咎，惟与人唱和诗词，亦能作画。
huà bù guò lán zhú shù bǐ jù tǐ ér yǐ
画不过兰竹数笔，具体而已。
qí shī qīng qiǎn ér bù sú cháng miàn jiàn xià tán yī jué yún ài shā yān hóng yìng shuǐ kāi xiǎo tíng bái hè yī pái huái huā shén guài wǒ yī jīn lǜ cái jiè méi tái wěn shuì lái
其诗清浅而不俗，尝面见下坛一绝云：爱杀嫣红映水开，小停白鹤一徘徊，花神怪我衣襟绿，才藉莓苔稳睡来。
yòu yǒng zhōu xiàn chē zì
又咏舟限车字，
yǒng chē xiàn zhōu zì
咏车限舟字，
yuē qiǎn shuǐ chán chán èr chǐ yú
曰：浅水潺潺二尺余，
qīng zhōu lái wǎng xìng hé rú
轻舟来往兴何如，
huí tóu àn shàng chūn ní huá
回头岸上春泥滑，
chóu shā pí niú báo bèn chē
愁杀疲牛薄笨车，
xiǎo chē chē lì lù jià wū niú
小车[车历]辘驾乌牛，
zài jiǔ liáo wèi mò shàng yóu
载酒聊为陌上游，
mò xiàn wáng sūn jīn lè mǎ
莫羡王孙金勒马，
shuāng lún xú zhuǎn wěn rú zhōu
双轮徐转稳如舟。
qí yú dà dū lèi cǐ
其余大都类此。
wèn qí xìng zì zé yuē shì wài zhī rén hé bì liú míng
问其姓字，则曰：世外之人何必留名。
bì yù xiāng pò yǒu dù zhuàn yìng mìng ér yǐ
必欲相迫，有杜撰应命而已。
jiǎ yǔ yǐ gòng xué qí fú zhào zhī yì zhì
甲与乙共学其符，召之亦至。
rán zì duō bù kě biàn fú jī zhě shǒu bù xí yě
然字多不可辨，扶乩者手不习也。
yī rì yǐ fén fú xian jìng bù jiàng
一日，乙焚符，仙竟不降。
yuè shù rì zài zhào réng bù jiàng
越数日再召，仍不降。
hòu nǎi jiàng yú jiǎ jiā jiǎ kòu yǐ zhào bù jiàng zhī gù xian pàn yuē rén shēng yǐ xiào dì wèi běn èr zhě yǒu cán zé bù kě yǐ wéi rén cǐ jūn jìn yǔ xiōng xī chǎn yǐn nì qiān jīn yòu guǐ yán fù yǒu sù bū dāng xiōng dì gòng cháng shí yǎn xiōng suǒ cháng wèi jǐ yǒu
后乃降于甲家，甲叩乙召不降之故，仙判曰：人生以孝弟为本，二者有惭，则不可以为人，此君近与兄析产，隐匿千金，又诡言父有宿逋，当兄弟共偿，实掩兄所偿为己有。
wú suī fāng wài xián shēn bù yù rén shì rán yì bù yǔ cǐ děng rén zuò yuán
吾虽方外闲身，不预人事，然义不与此等人作缘。
fán zhuǎn dào yì hòu wú xiāng dú
烦转道意，后毋相渎。
yòu pàn shì jiǎ yuē jūn jìn de xīn guǒ piān shí ér nǚ ér dú wàng gū biě shǐ chuò qì jìng xī suī shì wú xīn yào yóu yú yì yǒu qí shì hòu ruò zài ěr wú yì bù lái yǐ
又判示甲曰：君近得新果，偏食儿女，而独忘孤瘪，使啜泣竟夕，虽是无心，要由于意有歧视，后若再尔，吾亦不来矣。
xiān yáo ān gōng yuē wú jiàn qí shī cí wèi shì líng guǐ
先姚安公曰：吾见其诗词，谓是灵鬼；
guān cǐ yì lùn shì jìng shì xian
观此议论，似竟是仙。
guǎng xī tí dū tián gōng gēng yě chū qǔ mèng fū rén zǎo zú
广西提督田公耕野初，娶孟夫人，早卒。
gōng guān liáng zhōu zhèn shí yuè yè dú zuò yá zhāi huǎng hū mèng fū rén zì shù shāo piān rán xià xiāng láo kǔ rú píng shēng
公官凉州镇时，月夜独坐衙斋，恍惚梦夫人自树梢翩然下，相劳苦如平生。
yuē wú běn tiān nǚ sù mìng dāng wèi jūn fù yuán mǎn nǎi guī
曰：吾本天女，宿命当为君妇，缘满乃归。
jīn guò cǐ xiāng yù yì yú yuán zhī wèi jǐn zhě yě
今过此相遇，亦余缘之未尽者也。
gōng wèn wǒ dāng zhōng hé guān yuē guān bù zhǐ cǐ xíng qù yǐ
公问我当终何官，曰：官不止此，行去矣。
wèn wǒ shòu jǐ hé yuē cǐ nán yán gōng zú shí bù zài xiāng lǐ bù zài guān shǔ bù zài dào tú guǎn yì yì bù mò yú zhàn zhèn
问我寿几何，曰：此难言，公卒时不在乡里，不在官署，不在道途馆驿，亦不殁于战阵。
shí zhì zì zhī ěr
时至自知耳。
wèn mò hòu shàng xiāng jiàn hu
问殁后尚相见乎？
yuē cǐ zài jūn yǐ jūn nǔ lì shēng tiān jí kě jiàn fǒu zé bù néng yě
曰：此在君矣，君努力生天，即可见，否则不能也。
gōng hòu zhēng pàn miáo shī hái zú yú róng mù zhī xià
公后征叛苗，师还，卒于戎幕之下。
nú zǐ wèi zǎo xìng tiāo dàng hǎo kuī sì fù nǚ
奴子魏藻性佻荡，好窥伺妇女。
yī rì cūn wài yù shào nǚ shì xiāng shí ér bù zhī qí xìng míng jū zhǐ
一日村外遇少女，似相识而不知其姓名居址。
tiāo yǔ yǔ nǚ bù dá ér mù chéng jìng xi qù
挑与语，女不答而目成，径西去。
zǎo fāng zhù shì nǚ huí gù ruò zhāo jí suí yǐ wǎng
藻方注视，女回顾若招，即随以往。
jiàn bī jìn nǚ miàn jì xiǎo yǔ yuē lái wǎng rén zhòng kǒng jiàn yí
渐逼近，女面癠小语曰：来往人众，恐见疑。
jūn kě xiāng gé xiǎo bàn lǐ sì dào jiā wú dài jūn qiáng wài dōng wū zhōng zǎo shù xià xì yī niú páng yǒu liù zhou zhě shì yě
君可相隔小半里，俟到家，吾待君墙外东屋中--枣树下系一牛，旁有碌碡者是也。
jì ér jiàn xíng jiàn yuǎn bó mù jiāng dǐ lǐ jiā wā qù jiā èr shí lǐ yǐ
既而渐行渐远，薄暮将抵李家洼，去家二十里矣。
sù yǔ chū qíng ní jiāng méi jìng zú zhǐ yì zhǒng tòng yáo jiàn nǚ yǐ rù dōng wū fāng qiè xǐ qū ér fù
宿雨初晴，泥将没胫，足趾亦肿痛，遥见女已入东屋，方窃喜，趋而赴。
nǚ fāng bèi lì hū zhuǎn miàn nǎi zuò luó chà xíng jù yá gōu zhǎo miàn rú diàn mù chī chī rú dēng hài ér fǎn zǒu
女方背立，忽转面乃作罗刹形，锯牙钩爪，面如靛，目痴痴如灯，骇而返走。
luó chà jí zhuī zhī kuáng bēn èr shí yú lǐ
罗刹急追之，狂奔二十余里。
zhì xiàng guó zhuāng yǐ jiè hài chū shi qí fù wēng mén jí kòu bù yǐ mén fu qǐ tū rán chōng rù chù yī shào nǚ pū de yì suí zhī pū
至相国庄，已届亥初，识其妇翁门，急叩不已，门甫启，突然冲入，触一少女仆地，亦随之仆。
zhū fù nù zào gè chí dǎo yī chǔ luàn chuí qí gǔ
诸妇怒噪，各持捣衣杵，乱捶其股。
qì jié bù néng yán wéi hū wǒ wǒ é yī ǎo chí dēng chū fāng zhī shì xù gòng xiāng jīng xiào
气结不能言，惟呼我我，俄一媪持灯出，方知是婿，共相惊笑。
cì rì yǐ niú chē zǎi guī wò chuáng jǐ liǎng yuè
次日以牛车载归，卧床几两月。
dāng zǎo lái qù shí rén dàn jiàn qí zì wǎng zì hái wèi jiàn yǒu luó chà yì wèi jiàn yǒu shào nǚ qǐ fēi yǐ yá zhào yá hú guǐ chèn ér wǔ zhī zāi
当藻来去时，人但见其自往自还，未见有罗刹，亦未见有少女，岂非以邪召邪，狐鬼趁而侮之哉？
xiān xiōng qíng hú yuē zǎo zì shì bù gǎn fù yě yóu lù yù fù nǚ bì fǔ shǒu shì suī wèi zhī shén míng shì chéng kě yě
先兄晴湖曰：藻自是不敢复冶游，路遇妇女必俯首，是虽谓之神明示惩可也。
qù yú jiā shí yú lǐ yǒu gǔ zhě xìng wèi wù wǔ chú xī piān yì cháng hū tán chàng jiā cí suì gè yǔ yǐ shí wù zì fù yǐ guī
去余家十余里，有瞽者姓卫，戊午除夕，偏诣常呼弹唱家辞岁，各与以食物，自负以归。
bàn tú shī zú duò kū jǐng zhōng
半途失足，堕枯井中。
jì zài kuàng yě pì jìng yòu jiā jiā shǒu suì lù wú xíng rén hū háo yì gàn wú yīng zhě
既在旷野僻径，又家家守岁，路无行人，呼号嗌干，无应者。
xìng jǐng dǐ qì wēn yòu yǒu bǐng ěr kě shí kě shén zé jǔ shuǐ guǒ jìng shù rì bù sǐ
幸井底气温，又有饼饵可食，渴甚则咀水果，竟数日不死。
huì tú zhě wáng yǐ shèng qū shǐ guī jù jǐng yǒu bàn lǐ xǔ hū shéng duàn shǐ yì kuáng bēn yě tián zhōng yì shī zú duò jǐng chí gōu chū shǐ
会屠者王以胜驱豕归，距井有半里许，忽绳断，豕逸狂奔野田中，亦失足堕井，持钩出豕。
nǎi jiàn gǔ zhě yǐ qì xī jǐn shǔ yǐ
乃见瞽者，已气息仅属矣。
jǐng bù dàng tú zhě suǒ xíng lù dài ruò huò shǐ zhī yě
井不当屠者所行路，殆若或使之也。
xiān xiōng qíng hú wèn yǐ jǐng zhōng qíng zhuàng gǔ zhě yuē shì shí wàn niàn jiē kōng xīn yǐ rú sǐ
先兄晴湖问以井中情状，瞽者曰：是时万念皆空，心已如死。
wéi niàn lǎo mǔ wò bìng dài gǔ zi yǐ yǎng
惟念老母卧病，待瞽子以养。
jīn bìng gǔ zi yì bù dé jì cǐ shí kǒng yǐ è piǎo jué suān chè gān pí bù kě rěn ěr
今并瞽子亦不得计，此时恐已饿莩，觉酸彻肝脾，不可忍耳。
xiān xiōng yuē fēi cǐ yī niàn wáng yǐ shèng suǒ qū shǐ bì bù duàn shéng
先兄曰：非此一念，王以胜所驱豕必不断绳。
qí dà xiàn xiàn jù dào yě cháng yǔ zhòng xíng jié yī dào jiàn qí fù shàn bī wū zhī
齐大，献县剧盗也，尝与众行劫，一盗见其妇善，逼污之。
rèn xié bù cóng fǎn jiē qí shǒu fù yú dèng yǐ chǐ xià yī hū liǎng dào zuǒ yòu xié qí zú yǐ
刃胁不从，反接其手缚于凳，已褫下衣，呼两盗左右挟其足矣。
qí dà fāng kàn zhuāng dào yǔ wèi wū shàng le wàng yǐ fáng jiù zhě wèi kàn zhuāng
齐大方看庄--盗语谓屋上了望以防救者为看庄。
wén fù hū háo zì wū jǐ yuè xià tǐng rèn tū rù yuē shuí gǎn rú shì wú bù yǔ jù shēng
闻妇呼号，自屋脊跃下，挺刃突入曰：谁敢如是，吾不与俱生！
xiōng xiōng yù dòu mù guāng rú è hǔ jiān bù róng fà zhī qǐng jìng lài yǐ miǎn
汹汹欲斗，目光如饿虎，间不容发之顷，竟赖以免。
hòu qún dào bìng jiù bǔ pián zhū wéi qí dà zhōng bù néng yì huò
后群盗并就捕骈诛，惟齐大终不能弋获。
qún dào yún guān lái bǔ shí qí dà shí fú mǎ cáo xià
群盗云官来捕时，齐大实伏马槽下。
bīng yì jiē yún wǎng lái sōu shù guò wéi jiàn cáo xià xiǔ zhú yī shù yuē qiān yú gān jī chén wū huì shì qì zhì duō nián zhě
兵役皆云，往来搜数过，惟见槽下朽竹一束，约千余竿，积尘污秽，似弃置多年者。
zhāng míng jīng qíng lán yán yī sì cáng jīng gé shàng yǒu hú jū zhū sēng duō qī zhǐ gé xià
张明经晴岚言，一寺藏经阁上有狐居，诸僧多栖止阁下。
yī rì tiān kù shǔ yǒu dǎ bāo sēng yàn qí áo zá jìng yí zuò jù wǎng gé shàng
一日天酷暑，有打包僧厌其嚣杂，径移坐具往阁上。
zhū sēng hū wén liáng shàng hú yǔ yuē dà zhòng qiě gè guī fáng wǒ juàn shǔ bù shǎo jiāng yí zhù gé xià
诸僧忽闻梁上狐语曰：大众且各归房，我眷属不少，将移住阁下。
sēng wèn jiǔ jū gé shàng hé hū yòu yù jù cǐ
僧问：久居阁上，何忽又欲据此？
yuē hé shàng zài bǐ
曰：和尚在彼。
wèn rǔ bì hé shàng yé
问汝避和尚耶？
yuē hé shàng fó zǐ ān gǎn bù bì
曰：和尚佛子，安敢不避？
yòu wèn wǒ bèi fēi hé shàng yé
又问我辈非和尚耶？
hú bù dá
狐不答。
gù wèn zhī yuē rǔ bèi zì yǐ wéi hé shàng wǒ fù hé yán
固问之曰：汝辈自以为和尚，我复何言？
cóng xiōng mào yuán wén zhī yuē cǐ hú hēi bái tài míng
从兄懋园闻之曰：此狐黑白太明。
rán yì kě shǐ sān jiào zhōng rén gè fā shēn xǐng
然亦可使三教中人，各发深省。
jiǎ jiàn yǐ fù ér yàn zhī yǔ yǔ bǐng
甲见乙妇而艳之，语与丙。
bǐng yuē qí fu cū hàn kě tú yě rú bù lìn huī jīn wú néng wéi jūn le cǐ shì
丙曰：其夫粗悍可图也，如不吝挥金，吾能为君了此事。
nǎi zé yì zǐ yě dàng zhě ěr yǐ jīn ér shǔ zhī yuē ěr bái zhòu qián nì yǐ jiā ér gù shǐ yǐ wén dài jiù zhí zé zì chéng yù dào
乃择邑子冶荡者，饵以金而属之曰：尔白昼潜匿乙家，而故使乙闻，待就执，则自承欲盗。
bái zhòu fēi dào shí ěr róng mào yī fú wú dào zhuàng bì yí jiān wù chéng yě
白昼非盗时，尔容貌衣服无盗状，必疑奸，勿承也。
guān zài jū ér hòu chéng
官再鞫而后承。
zuì bù guò jiā zhàng dāng shè cè shǐ bù jìng qí yù wú suǒ kǔ yě
罪不过枷杖，当设策使不竟其狱，无所苦也。
yì zǐ rú suǒ jiào yù guǒ bù jìng rán yǐ jìng chū qí fù
邑子如所教，狱果不竟，然乙竟出其妇。
bǐng lǜ qí huǐ jiào fù jiā sòng yǐ yòu yīn lù zhèng zuǒ shǐ bù shèng nǎi huì ér jià qí nǚ
丙虑其悔，教妇家讼乙，又阴赂证佐使不胜，乃恚而嫁其女。
yǐ yì jué jué tīng qí jià jiǎ
乙亦决绝，听其嫁甲。
jiǎ zhòng jià mǎi wèi qiè bǐng yòu jiào yì zǐ fǎn shì jiǎ fā qí yīn móu ér jiào jiǎ lù xī
甲重价买为妾，丙又教邑子反噬甲，发其阴谋，而教甲赂息。
jì qián hòu gān mò qiān jīn yǐ
计前后干没千金矣。
shì wén jiā miào shè huì lì xiū gòng jù sài shén
适闻家庙社会，力修供具赛神。
jiāng yǐ qí fú
将以祈福。
xiān yī xī miào zhù mèng shén yuē mǒu jīn zì hé lái nǎi shèng yí yǐ xiǎng wǒ
先一夕，庙祝梦神曰：某金自何来，乃盛仪以享我？
míng rì lái shèn wù lìng rù miào
明日来，慎勿令入庙。
fēi lǐ zhī sì guǐ shén qiě bù shòu kuàng fēi yì zhī sì hu
非礼之祀，鬼神且不受，况非义之祀乎？
bǐng zhì miào zhù yǐ shén yǔ jù zhī
丙至，庙祝以神语拒之。
nù wù xìn fu zhì jiē yú zhě diān juě gòng jù xī huǐ nǎi sǒng rán fǎn
怒勿信，甫至阶，舁者颠蹶，供具悉毁，乃悚然返。
hòu suì yú jiǎ sǐ
后岁余，甲死。
yì zǐ yǐ tóng móu zhī gù shí wǎng lái bǐng jiā yīn yòu qí nǚ táo qù bǐng yì qì jié sǐ
邑子以同谋之故，时往来丙家，因诱其女逃去，丙亦气结死。
fù xié zī gǎi shì
妇携赀改适。
nǚ zhì dé zhōu rén jí de jiān zhuàng dié sòng huí jí zhàng ér guān mài
女至德州，人诘得奸状，牒送回籍，杖而官卖。
shí bǐng jiān yǐ lù yǐ hàn shén nǎi zhōu chǎn shú de nǚ shǐ jiàn zhěn sān xī ér zhuǎn shòu yú rén
时丙奸已露，乙憾甚，乃鬻产赎得女，使荐枕三夕，而转售于人。
huò yuē bǐng sǐ shí yǐ shàng wèi qǔ bǐng fù yīn jià yān
或曰丙死时，乙尚未娶，丙妇因嫁焉。
cǐ gù wèi kuài xīn zhī tán wú shì shì yě
此故为快心之谈，无是事也。
yì zǐ hòu wèi gài nǚ liú luò wèi chāng gù shí yǒu zhī
邑子后为丐，女流落为娼，固实有之。