卷七·如是我闻一(2) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

xiān shū yí nán gōng yǒu zhì kù zài xi chéng kè zuò chén zhōng zhǔ mǎi cài shū chái bèi jiē wèi qí jìn duō yú rùn yi xiǎng zhòng

先叔仪南公，有质库在西城，客作陈忠，主买菜蔬，侪辈皆谓其近多余润，宜飨众。

zhōng huì wú yǒu

忠讳无有。

cì rì qiè yào bù qǐ ér suǒ xù qián shù qiān wéi cún jiǔ bǎi

次日，箧钥不启，而所蓄钱数千，惟存九百。

lóu shàng gù yǒu hú héng gé chuāng yú rén yǔ yí suǒ wéi shì wǎng kòu zhī guǒ lǎng rán yīng yuē jiǔ bǎi qián shì rǔ gù zhí fēn suǒ yīng de wú bù gǎn qǔ qí yú jiē rì rì suǒ qián méi yuán fēi ěr wù

楼上故有狐，恒隔窗与人语，疑所为，试往扣之，果朗然应曰：九百钱是汝雇值分所应得，吾不敢取，其余皆日日所乾没，原非尔物。

楼上故有狐，恒隔窗与人语，疑所为，试往扣之，果朗然应曰：九百钱是汝雇值分所应得，吾不敢取，其余皆日日所干没，原非尔物。

jīn rì duān yáng yǐ wèi rǔ mǎi zōng ruò gān mǎi jiǔ ruò gān mǎi ròu ruò gān mǎi jī yú jí guā cài guǒ shí gè ruò gān bìng fàn jiǔ xióng huáng yì wèi mǎi de jiē zài lóu xià kōng wū zhōng rǔ yi zǎo pēng pào

今日端陽，已为汝买棕若干，买酒若干，买肉若干，买鸡鱼及瓜菜果实各若干，并泛酒雄黄，亦为买得，皆在楼下空屋中，汝宜早烹炮。

今日端阳，已为汝买棕若干，买酒若干，买肉若干，买鸡鱼及瓜菜果实各若干，并泛酒雄黄，亦为买得，皆在楼下空屋中，汝宜早烹炮。

chí zé tiān shǔ kǒng fǔ bài

迟则天暑，恐腐败。

qǐ hù shì zhī lěi lěi jù zài wú kě xiāo nà jìng yǔ zhòng gòng cān

启户视之，累累具在，无可消纳，竟与众共餐。

cǐ hú kě wèi è zuò jù rán yì pō kuài yì rén yě

此狐可谓恶作剧，然亦颇快意人也。

hài yǒu èr shǒu liù shēn shì chāi zì zhī quán yú yǐ

亥有二首六身，是拆字之权舆矣。

hàn dài tú chèn duō lí hé diǎn huà zhì sòng xiè shí bèi shǐ yǐ shì shù zhuān mén

汉代图谶，多离合点画，至宋谢石辈始以是术专门。

rán yì wǎng wǎng yǒu jī yàn

然亦往往有奇验。

qián lóng jiǎ xū yú diàn shì hòu shàng wèi chuán lú zài dǒng wén kè gōng jiā ǒu yù yī zhè shì néng cè zì

乾隆甲戌，余殿试后，尚未传胪，在董文恪公家，偶遇一浙士能测字。

yú shū yī mò zì zhè shì yuē lóng tóu jìng bù shǔ jūn yǐ

余书一墨字，浙士曰：龙头竟不属君矣。

lǐ zì chāi zhī wèi èr jiǎ

里字拆之，为二甲；

xià zuò sì diǎn qí èr jiǎ dì sì hu

下作四点，其二甲第四乎？

rán bì rù hàn lín sì diǎn zhù zì jiǎo shì jí zì tóu shì shù jí shì yǐ

然必入翰林，四点庶字脚、士吉字头，是庶吉士矣。

hòu guǒ rán

后果然。

yòu wù zǐ qiū yú yǐ lòu yán huò qiǎn yù pō jí

又戊子秋，余以漏言获遣，狱颇急。

rì yǐ yī jūn guān bàn shǒu yī dǒng xìng jūn guān yún néng chāi zì yú shū dǒng zì shǐ chāi dǒng yuē gōng yuǎn shù yǐ shì qiān lǐ wàn lǐ yě

日以一军官伴守，一董姓军官云能拆字，余书董字使拆，董曰：公远戍矣，是千里万里也。

yú yòu shū míng zì dǒng yuē xià wèi kǒu zì shàng wèi wài zì piān páng shì kǒu wài yǐ

余又书名字，董曰：下为口字，上为外字偏旁，是口外矣；

rì zài xi wèi xī qí xī yù hu

日在西为夕，其西域乎？

wèn jiāng lái de guī fǒu yuē zì xíng lèi jūn yì lèi zhào bì cì huán yě

问将来得归否，曰：字形类君，亦类召，必赐环也。

wèn zài hé nián yuē kǒu wèi sì zì zhī wài wéi ér zhōng quē liǎng bǐ qí bù zú sì nián hu

问在何年，曰：口为四字之外围，而中缺两笔，其不足四年乎？

jīn nián wù zǐ zhì sì nián wèi xīn mǎo xī zì mǎo zhī piān páng yì xiāng hé yě

今年戊子，至四年为辛卯，夕字卯之偏旁，亦相合也。

guǒ cóng jūn wū lǔ mù qí yǐ xīn mǎo liù yuè hái jīng gài jīng shén suǒ dòng guǐ shén tōng zhī

果从军乌鲁木齐，以辛卯六月还京，盖精神所动，鬼神通之；

qì jī suǒ méng xíng xiàng zhào zhī

气机所萌，形象兆之。

yǔ dié shī zhuó guī shì tóng yī lǐ shì shén yì ér fēi shén yì yě

与揲蓍灼龟，事同一理，似神异而非神异也。

yī zhě hú gōng shān bù zhī hé xǔ rén huò yuē běn xìng jīn shí wú sān guì zhī jiān dié sān guì bài nǎi biàn yì xìng míng shì wú zuǒ zhèng mò zhī xiáng yě

医者胡宫山，不知何许人，或曰：本姓金，实吴三桂之间谍，三桂败，乃变易姓名，事无左证，莫之详也。

yú liù qī suì shí jí jiàn zhī nián bā shí yú yǐ qīng jié rú yuán náo jī jì jué lún

余六七岁时及见之，年八十余矣，轻捷如猿猱，击技绝伦。

cháng zhōu xíng yè yù dào shǒu wú cùn rèn wéi dào chí yī yān tǒng huī huò rú fēng qī bā rén bìng cì zhòng bí kǒng pū

尝舟行，夜遇盗，手无寸刃，惟倒持一烟筒，挥霍如风，七八人并刺中鼻孔，仆。

rán zuì wèi guǐ yī shēng bù gǎn dú shuì

然最畏鬼，一生不敢独睡。

shuō shào nián cháng yù yī jiāng shī huī quán jī zhī rú zhōng mù shí jǐ wèi suǒ bó xìng yuè shàng gāo shù zhī dǐng shī rào shù yǒng jù zhì xiǎo nǎi bào mù bù dòng

说少年尝遇一僵尸，挥拳击之，如中木石，几为所搏，幸跃上高树之顶，尸绕树踊距，至晓乃抱木不动。

yǒu líng tuó qún guò shǐ gǎn xià shì

有铃驮群过，始敢下视。

bái máo biàn tǐ mù chì rú dān shā zhǐ rú qǔ gōu chǐ lù chún wài rú lì rèn bù jǐ shī hún

白毛遍体，目赤如丹砂，指如曲钩，齿露唇外如利刃，怖几失魂。

yòu cháng sù shān diàn yè jué bèi zhōng rú rú dòng yí wéi shé shǔ é zhī wú chēng zhǔ jiàn zhǎng jiàn jù tū chū bìng zhěn nǎi yī luǒ fù rén shuāng bì bào zhù rú jù huán shù fù jiē wěn xū qì xuè xīng guàn bí bù jué yūn jué

又尝宿山店，夜觉被中蠕蠕动，疑为蛇鼠，俄枝梧撑拄，渐长渐巨，突出并枕，乃一裸妇人，双臂抱住，如巨絙束缚，接吻嘘气，血腥贯鼻，不觉晕绝。

又尝宿山店，夜觉被中蠕蠕动，疑为蛇鼠，俄枝梧撑拄，渐长渐巨，突出并枕，乃一裸妇人，双臂抱住，如巨𫄠束缚，接吻嘘气，血腥贯鼻，不觉晕绝。

cì rì de guàn jiù nǎi sū

次日得灌救乃苏。

zì shì dǎn liè

自是胆裂。

huáng hūn yǐ hòu yù fēng shēng yuè yǐng jí zhuì zhuì què bù yún

黄昏以后，遇风声月影，即惴惴却步云。

nán pí lìng jū gōng hóng zài zhōu xiàn mù èr shí nián liàn xí àn dú pìn bì wú xū suì

南皮令居公鋐，在州县幕二十年，练习案牍，聘币无虚岁。

南皮令居公𬭎，在州县幕二十年，练习案牍，聘币无虚岁。

yōng zī jì hòu nǎi yuán lì de guān yǐ wéi jià qīng chē jiù shú lù yě

拥资既厚，乃援例得官，以为驾轻车就熟路也。

bǐ lì rèn nǎi kuì kuì rú mù jī liǎng zào zhēng biàn zhé miàn chì yǔ sè bù néng chū yī zì

比莅任，乃愦愦如木鸡，两造争辩，辄面赤语涩，不能出一字。

jiàn shàng guān jìn tuì yìng duì wú bù diān dǎo

见上官进退应对，无不颠倒。

yuè suì yú suì yǐ cái lì bù jí hé

越岁余，遂以才力不及劾。

jiě zǔ zhī rì mèng péng shǒu gòu miàn rén cháng yī yuē jūn yǐ bà guān wú cóng cǐ bié yǐ

解组之日，梦蓬首垢面人长揖曰：君已罢官，吾从此别矣。

huò rán jīng xǐng jué xīn jìng dùn kāi

霍然惊醒，觉心境顿开。

pín wú guī jì fù lǐ jiù yè zé jīng míng guǒ jué yòu pàn duàn rú liú yǐ

贫无归计，复理旧业，则精明果决，又判断如流矣。

suǒ jiàn zhě qí sù yuān yé

所见者其夙冤耶？

yì yì chāng lí suǒ sòng zhī qióng guǐ yé

抑亦昌黎所送之穷鬼耶。

qiú wén dá gōng yán guān zhān shì shí yù zhí rì wǔ gǔ fù yuán míng yuán zhōng tú jiàn lù páng gāo liǔ xià dēng huǒ wéi rào shì yǒu tā gù zhì zé yī hù jūn yì yú shù zhòng jiě ér jiù zhī liáng jiǔ de sū

裘文达公言官詹事时，遇值日，五鼓，赴圆明园，中途见路旁高柳下，灯火围绕，似有他故，至则一护军缢于树，众解而救之，良久得苏。

zì yán guò cǐ zàn qì jiàn lù páng xiǎo shì zhōng yǒu dēng huǒ yī shào fù zuò yuán chuāng zhòng zhāo wǒ yú chuāng rù fǔ yī fǔ shǒu xiàng yǐ bèi guà yǐ

自言过此暂憩，见路旁小室中有灯火，一少妇坐圆窗中招我，逾窗入，甫一俯首，项已被挂矣。

gài yì guǐ biàn xíng qiú dài yě

盖缢鬼变形求代也。

cǐ shì suǒ zài duō yǒu cǐ guǐ nǎi néng huàn wū yǔ shè shéng suǒ wèi kě yì ěr

此事所在多有，此鬼乃能幻屋宇，设绳索，为可异耳。

yòu xiān nóng tán xī běi wén chāng gé zhī nán wén chāng gé sú yuē gāo miào huì yǒu jī shuǐ yì wǎng wǎng yǒu ruò guǐ yòu rén

又先农坛西北，文昌阁之南--文昌阁俗曰高庙，汇有积水，亦往往有溺鬼诱人。

yú shí sān sì suì shí jiàn yī rén wú gù rù shuǐ yǐ méi bàn shēn zhòng zào ér wǎn zhī shǐ qiáng huí

余十三四岁时，见一人无故入水，已没半身，众譟而挽之，始强回。

余十三四岁时，见一人无故入水，已没半身，众噪而挽之，始强回。

chī zuò liáng jiǔ jiàn yǒu xǐng yì wèn hé suǒ kǔ ér zì chén

痴坐良久，渐有醒意，问何所苦而自沉？

yuē shí wú suǒ kǔ dàn kě shén jiàn yī chá sì qū wǎng qiú yǐn yóu jì qí mén xuán biǎn é fěn bǎn qīng zì yuē duì yíng guǎn yě

曰：实无所苦，但渴甚，见一茶肆，趋往求饮，犹记其门悬匾额，粉板青字，曰对瀛馆也。

mìng míng pō yǒu wén yì shuí tí zhī shuí shū zhī hu

命名颇有文义，谁题之，谁书之乎？

cǐ guǐ gèng qí yǐ

此鬼更奇矣。

shān dōng liú jūn shàn mó yú dīng mǎo tóng nián yě

山东刘君善谟，余丁卯同年也。

yǐ qí xiá qiǎo jiē xì hū yuē liú guǐ gǔ

以其黠巧，皆戏呼曰刘鬼谷。

liú gù huī xié yì shí yǐ zì chēng

刘故诙谐，亦时以自称。

yú shì guǐ gǔ míng dà zhe ér qí zì ruò bié hào rén zhuǎn bù zhī

于是鬼谷名大著，而其字若别号，人转不知。

qián lóng xīn wèi jiù xiào wèi yíng yī xiǎo zhái tián bái yán ǒu guò xián huà sì gù kǎi rán yuē cǐ fèng yǎn zhāng sān jiù jū yě mén tíng rú gù mái xiāng huáng tǔ yǐ èr shí yú nián yǐ

乾隆辛未，僦校尉营一小宅，田白岩偶过闲话，四顾慨然曰：此凤眼张三旧居也，门庭如故，埋香黄土已二十余年矣。

liú hài rán yuē zì bǔ cǐ jū wú shù mèng yàn fù lái wǎng táng wǔ jiān qí ruò rén hu

刘骇然曰：自卜此居，吾数梦艳妇来往堂庑间，其若人乎？

bái yán wèn qí zhuàng liáng shì

白岩问其状，良是。

liú chén sī jiǔ zhī fǔ jǐ yuē hé wù yín guǐ gǎn mèi liú guǐ gǔ guǒ xiàn xíng bì tòng chì zhī

刘沉思久之，抚几曰：何物婬鬼，敢魅刘鬼谷，果现形，必痛抶之。

bái yán yuē cǐ fù zài shí zhēn guǐ gǔ zi bǎi hé bǎi biàn wèi suǒ diān dǎo zhě duō yǐ

白岩曰：此妇在时，真鬼谷子，捭阖百变，为所颠倒者多矣。

jiǎ guǐ gǔ zi hé zú yún

假鬼谷子何足云？

jīng shī dà yǐ hé bì dìng yǔ guǐ tóng zhù

京师大矣，何必定与鬼同住？

lì quàn zhī bié xǐ

力劝之别徙。

yú yì cháng fǎng liú yú cǐ yì xié duì gē jiè zhōu zhái yuē liù qī jiā

余亦尝访刘于此，忆斜对戈芥舟宅，约六七家。

jīn bù dé zhǐ qí chù yǐ

今不得指其处矣。

shǐ tài cháng sōng tāo yán chū guān hù bù zhǔ shì shí jū ān nán yíng yǔ yī shuāng fù lín yī xī dào rù shuāng fù jiā xué bì yǐ chuān yǐ

史太常松涛言，初官户部主事时，居安南营，与一孀妇邻，一夕盗入孀妇家，穴壁已穿矣。

hū dà hū yuē yǒu guǐ láng bèi yuè qiáng qù qì bù zhī qí suǒ jiàn wèi hé

忽大呼曰：有鬼，狼狈越墙去，迄不知其所见为何。

qǐ shén yì āi qí qióng dú yīn xiāng zhī yú

岂神亦哀其茕独，陰相之欤？

岂神亦哀其茕独，阴相之欤？

yòu gē dōng zhǎng qián bèi yī rì fàn ba zuò jiē xià kàn jú hū wén dà hū yuē yǒu zéi qí shēng yīn wū rú niú míng àng zhōng jǔ jiā hài yì é lián hū bù yǐ

又戈东长前辈一日饭罢，坐阶下看菊，忽闻大呼曰：有贼，其声喑呜，如牛鸣盎中，举家骇异，俄连呼不已。

dì tīng nǎi zài wǔ xià lú kēng nèi jí yāo luó zhě lái qǐ shì zé ān rán yī è fū áng shǒu cháng guì

谛听，乃在庑下炉坑内，急邀逻者来启视，则闇然一饿夫，昂首长跪。

谛听，乃在庑下炉坑内，急邀逻者来启视，则暗然一饿夫，昂首长跪。

zì yán qián liǎng xī chéng lèi lán rù fú nì cǐ kēng jì yè shēn chū qiè bù yú èr gēng wēi yǔ fū rén mìng yí yān jī liǎng wèng zhì kēng bǎn shàng suì bù néng chū

自言前两夕乘累阑入，伏匿此坑，冀夜深出窃，不虞二更微雨，夫人命移腌齑两瓮，置坑板上，遂不能出。

shàng jì yǔ jì yí xià nǎi liǎng rì bù yí jī bù kě rěn zì sī chū ér bèi zhí zuì bù guò zhàng bù chū zé zhōng wèi è guǐ

尚冀雨霁移下，乃两日不移，饥不可忍，自思出而被执，罪不过杖，不出则终为饿鬼。

gù fǎn zuò shēng zì hū ěr

故反作声自呼耳。

qí shì jí qí ér shí wéi qíng lǐ suǒ bì zhì

其事极奇，而实为情理所必至。

lù zhī yì zú zī yī càn yě

录之亦足资一粲也。

hé jiān fǔ lì liú qǐ xīn cū zhī wén yì yī rì wèn rén yuē xiāo niǎo pò jìng shì hé wù

河间府吏刘启新，粗知文义，一日问人曰：枭鸟破獍是何物？

huò duì yuē xiāo niǎo sì mǔ pò jìng shí fù jūn bù xiào zhī wù yě

或对曰：枭鸟食母，破獍食父，均不孝之物也。

liú fǔ zhǎng yuē shì yǐ

刘拊掌曰：是矣。

wú huàn hán jí hūn měng zhōng hún zhì míng sī jiàn èr guān lián jǐ zuò yī lì chí dú qǐng yuē mǒu chù hú wèi qí sūn niè shā qín shòu wú zhī nán zé yǐ rén lǐ jīn wéi yì dǐ bù kē bù xiào zhī zuì

吾患寒疾，昏懵中魂至冥司，见二官连几坐，一吏持牍请曰：某处狐为其孙啮杀，禽兽无知，难责以人理，今惟议抵，不科不孝之罪。

zuǒ yī guān yuē hú yǔ tā shòu yǒu bié yǐ liàn xíng chéng rén zhě yi duàn yǐ rén lǜ

左一官曰：狐与他兽有别，已炼形成人者，宜断以人律；

wèi liàn xíng chéng rén zhě zì yi réng duàn yǐ shòu lì

未炼形成人者，自宜仍断以兽例。

yòu yī guān yuē bù rán qín shòu tā shì yú rén shū zhì qīn shǔ tiān xìng zé yú rén yī lǐ

右一官曰：不然，禽兽他事与人殊，至亲属天性，则与人一理。

xiān wáng zhū xiāo niǎo pò jìng bù yǐ qín shòu ér dài yě

先王诛枭鸟破獍，不以禽兽而贷也。

yi kē bù xiào fù dì yù

宜科不孝，付地狱。

zuǒ yī guān shǒu kěn yuē gōng yán shì

左一官首肯曰：公言是。

é lì bào dú xià yǐ zhǎng guāi wú jì ér sū

俄吏抱牍下，以掌掴吾，悸而苏。

suǒ yán lì lì jiē jì wéi bù jiě xiāo niǎo pò jìng yǔ qiè yí wéi bù xiào zhī niǎo shòu jīn guǒ rán yě

所言历历皆记，惟不解枭鸟破獍语，窃疑为不孝之鸟兽，今果然也。

àn cǐ shì xīn qí gù yīn fǔ yì fán shāng zhuó

案此事新奇，故陰府亦烦商酌。

案此事新奇，故阴府亦烦商酌。

zhī yù qíng wàn biàn nán zhí yī duān

知狱情万变，难执一端。

jù yú suǒ jiàn shì chū lǜ lì wài zhě yī rén wài chū é chuán yǐ sǐ qí fù mǔ yīn zhōu fù wéi rén qiè

据余所见，事出律例外者，一人外出，讹传已死，其父母因鬻妇为人妾。

fu guī pò yú fù mǔ fú néng sòng yě

夫归，迫于父母，弗能讼也。

qián zhì qǔ zhě jiā sì xì yī jiàn jìng xié yǐ táo yuè suì jī huò yǐ wéi fēi jiān zé yǐ bié jià

潜至娶者家，伺隙一见，竟携以逃，越岁缉获，以为非奸，则已别嫁；

yǐ wéi jiān zé běn qí gù fū

以为奸，则本其故夫。

guān wú lǜ kě yǐn

官无律可引。

yòu jié dào zhī zhōng bié yǒu yī lèi yuē gǎn dàn bù wéi dào ér wèi dào zhī dào

又劫盗之中，别有一类，曰赶蛋，不为盗而为盗之盗。

měi cì dào chū wài huò xí qí cháo huò yào zhū lù duó suǒ jié zhī cái

每伺盗出外，或袭其巢，或要诸路，夺所劫之财。

yī rì hù xiāng gé dòu bìng zhí zhì guān yǐ wéi fēi dào zé shí qiáng lüè

一日互相格斗，并执至官，以为非盗，则实强掠；

yǐ wéi dào zé suǒ lüè nǎi dào zāng guān yì wú lǜ kě yǐn yě

以为盗，则所掠乃盗赃，官亦无律可引也。

yòu yǒu jiān ér huái yùn zhě jué fá hòu guān yī lǜ pàn shēng zǐ hái jiān fū

又有奸而怀孕者，决罚后，官依律判生子还奸夫。

hòu shēng zǐ běn fū hèn ér shā zhī

后生子，本夫恨而杀之。

jiān fū kòng gù shā qí zi

奸夫控故杀其子。

suī yǒu lǜ kě yǐn ér zhōng jué jiān fū suǒ su yǒu lǐ wú qíng

虽有律可引，而终觉奸夫所诉，有理无情；

běn fū suǒ wéi yǒu qíng wú lǐ wú yǐ chí qí píng yě

本夫所为，有情无理，无以持其平也。

bù zhī bǐ dì xià míng guān yù cǐ děng shì yòu zuò hé pàn duàn yé

不知彼地下冥官遇此等事，又作何判断耶。

fēng yi mén wài fēng shì yuán gǔ sōng qián bèi duō yǒu tí yǒng

丰宜门外风氏园古松，前辈多有题咏。

qián xiāng shù xiān shēng shàng jiàn zhī jīn yǐ xīn yǐ

钱香树先生尚见之，今已薪矣。

hé huá fēng yún xiāng chuán sōng wèi kū shí měi fēng jìng yuè míng huò wén sī zhú

何华峰云：相传松未枯时，每风静月明，或闻丝竹。

yī jù gōng ǒu yóu qí de xié bīn yǒu yè wǎng guān zhī èr gǔ hòu yǒu pí pá shēng shì chū shù fù shì zài shù shāo jiǔ zhī xiǎo shēng huǎn chàng yuē rén dào dōng yè hán wǒ dào dōng yè hǎo xiù bèi nuǎn rú chūn bù chóu tiān bù xiǎo

一巨公偶游其地，偕宾友夜往观之，二鼓后有琵琶声，似出树腹，似在树梢，久之，小声缓唱曰：人道冬夜寒，我道冬夜好，绣被暖如春，不愁天不晓。

jù gōng huà yuē hé wù lǎo mèi gǎn duì wǒ zuò cǐ yín cí

巨公叱曰：何物老魅，敢对我作此婬词。

jiá rán ér zhǐ é dēng dēng fù zuò yòu chàng yuē láng shì táo lǐ huā qiè shì sōng bǎi shù táo lǐ huā yì cán sōng bǎi cháng rú gù

戛然而止，俄登登复作，又唱曰：郎似桃李花，妾似松柏树，桃李花易残，松柏常如故。

jù gōng diǎn shǒu yuē cǐ nǎi chà jìn fēng yǎ

巨公点首曰：此乃差近风雅。

yú yīn yáo yè zhī jì wēi wén shù wài qiāo yǔ yuē cǐ lǎo shū yì yǔ

余音摇曳之际，微闻树外悄语曰：此老殊易与。

dàn zuò cǐ děng yǔ yán biàn shēng huān xǐ bō là yī xiǎng rú yǒu xián duàn

但作此等语，言便生欢喜，拨剌一响，如有弦断。

zài tīng zhī jì rán yǐ

再听之寂然矣。

diàn hù biàn jìn bǎo xi gēng lǒng pàn zhěn kuài zàn mián

佃户卞晋宝，息耕陇畔，枕块暂眠。

méng lóng zhōng wén rén yǔ yuē zuó guān zhōng yǒu hé shì

朦胧中闻人语曰：昨官中有何事？

yī rén dá yuē zuó kān mǒu rén jì qī yǔ tiě zhàng bǎi suī shì bìng róng shàng méi mù rú huà jī ròu rú níng zhī měi shòu yī zhàng āi hū wǎn zhuǎn rú fēng yǐn dòng xiāo shǐ rén xīn suì

一人答曰：昨勘某人继妻，予铁杖百，虽是病容，尚眉目如画，肌肉如凝脂，每受一杖，哀呼宛转，如风引洞箫，使人心碎。

wú shǒu chàn bù dé xià jǐ fǎn shòu biān

吾手颤不得下，几反受鞭。

wèn zhě tài xī yuē wéi qí rú shì zhī yāo mèi gù gǔ huò qí fu tú dú qián qī ér nǚ zào zhǒng zhǒng è yè yě

问者太息曰：惟其如是之妖媚，故蛊惑其夫，荼毒前妻儿女，造种种恶业也。

jìn bǎo sī niàn shì hé guān fǔ nǎi yòng tiě zhàng yù qǐ wèn zhī

晋宝私念是何官府，乃用铁杖，欲起问之。

qiàn shēn shì mù nǎi huāng yān màn cǎo sì gù qù rán

欠伸拭目，乃荒烟蔓草，四顾阒然。

gù chéng gǔ hàn héng yán zhāng èr yǒu zhāng sān chén xiōng dì yě

故城贾汉恒言，张二酉，张三辰兄弟也。

èr yǒu xiān zú sān chén fǔ zhí rú jǐ chū lǐ tián chǎn móu hūn qǔ jiē dān jié xīn lì

二酉先卒，三辰抚侄如己出，理田产，谋婚娶，皆殚竭心力。

zhí bìng zhài jīng yíng yī yào dài fèi qǐn shí

侄病瘵，经营医药，殆废寝食。

zhí mò hòu héng hū hū rú yǒu shī

侄殁后，恒忽忽如有失。

rén jiē chēng qí yǒu ài

人皆称其友爱。

yuè shù suì bìng jí hūn mào zhōng zì yǔ yuē duō duō guài shì

越数岁病革，昏瞀中自语曰：咄咄怪事。

qǐng dào míng sī èr xiōng su wǒ shā qí zi zhǎn qí sì qǐ bù yuān zāi

顷到冥司，二兄诉我杀其子，斩其祀，岂不冤哉。

zì shì kǒu zhōng shí nán nán bù shèn kě biàn

自是口中时喃喃，不甚可辨。

yī rì shāo sū yuē wú zhī guò yǐ xiōng duì yán luó shù wǒ yuē cǐ zi fēi bù kě huì zhě rǔ wèi shū fù qù fù yī jiān ěr nǎi zhī yǎng ér bù zhī jiào zòng suǒ yù wèi

一日稍苏曰：吾之过矣，兄对阎罗数我曰：此子非不可诲者，汝为叔父，去父一间耳，乃知养而不知教，纵所欲为。

kǒng fú qí yì shǐ zì qíng huā liǔ de è jí yǐ zhōng fēi ěr shā zhī ér shuí hu

恐拂其意，使恣情花柳，得恶疾以终，非尔杀之而谁乎？

wú máng rán wú yǐ yīng yě

吾茫然无以应也。

wú huǐ wǎn yǐ fǎn shǒu zì chuí ér mò

吾悔晚矣，反手自椎而殁。

sān chén suǒ wéi yì mò sú zhī suǒ nán zuò yǐ shā zhí chūn qiū zé bèi xián zhě ěr

三辰所为，亦末俗之所难，坐以杀侄，春秋责备贤者耳。

rán yào bù dé wèi èr yǒu kē yě

然要不得谓二酉苛也。

píng dìng wáng zhí xìn yú jǐ mǎo suǒ qǔ shì yě

平定王执信，余己卯所取士也。

qǐ yú zhì qí jì mǔ mù chēng mǔ shēng yī dì yuē zhí pú shù chū yī dì yuē zhí bì píng shí yǐn shí yī wù sān zi wú suǒ yì

乞余志其继母墓，称母生一弟，曰执蒲，庶出一弟曰执璧，平时饮食衣物，三子无所异。

yù yǒu guò zé mà chuí chǔ yì sān zi wú suǒ yì yě

遇有过，责骂捶楚，亦三子无所异也。

xián zāi shù yǔ jǐn zhī yǐ

贤哉，数语尽之矣。

qián zūn wáng dú shū mǐn qiú jì zǎi zhào qīng cháng mò zǐ sūn zhōu qí yí shū wǔ kāng shān zhōng bái zhòu guǐ kū

钱遵王读书敏求纪载：赵清常殁，子孙鬻其遗书，武康山中，白昼鬼哭。

jù bì yǒu sàn hé suǒ jiàn zhī bù dá yé

聚必有散，何所见之不达耶？

míng shòu níng hóu gù dì zài xìng jì chì mài lüè jìn wéi tīng shì jǐn cún

明寿宁侯故第在兴济，斥卖略尽，惟厅事仅存。

hòu zhōu qí mù yú xiān zǔ

后鬻其木于先祖。

chāi xiè zhī rì jiàng zhě yì wén zhù zhōng yǒu qì shēng qiān gǔ chī hún dài tóng yī zhé

拆卸之日，匠者亦闻柱中有泣声，千古痴魂，殆同一辙。

yú cháng yǔ dǒng qǔ jiāng yán dà dì shān hé fó shì shàng yǐ wéi pào yǐng qū qū zhě fù hé zú yún

余尝与董曲江言，大地山河，佛氏尚以为泡影，区区者复何足云！

wǒ bǎi nián hòu tǎng tú qì shū wán sàn luò rén jiān shǐ shǎng jiàn jiā zhǐ diǎn mā sā yuē cǐ jì xiǎo lán gù wù shì yì jiā huà hé suǒ hèn zāi

我百年后，傥图器书玩散落人间，使赏鉴家指点摩挲，曰：此纪晓岚故物，是亦佳话，何所恨哉！

qǔ jiāng yuē jūn zuò shì yán míng xīn shàng zài

曲江曰：君作是言，名心尚在。

yú zé wèi xiāo xián qiǎn rì bù néng bù jiè cǐ zì yú

余则谓消闲遣日，不能不借此自娱。

zhì wǒ yǐ fú cún qí tā hé yǒu rèn qí bǎo chóng shǔ wěi ní shā ěr

至我已弗存，其他何有，任其饱虫鼠，委泥沙耳。

gù wǒ shū wú yìn jì yàn wú míng shí zhèng rú hǎo huā lǎng yuè shèng shuǐ míng shān ǒu yǔ wǒ féng biàn wèi wǒ yǒu

故我书无印记，砚无铭识，正如好花朗月，胜水名山，偶与我逢，便为我有；

dài yún yān guò yǎn bù fù wèn wèi shuí jiā wù yǐ

迨云烟过眼，不复问为谁家物矣！

hé bì juān hào tí míng wèi hòu rén jì zāi

何必镌号题名，为后人计哉！

suǒ jiàn yóu sǎ tuō yě

所见尤洒脱也。

zhí guān jiān pú fù zuì zhǐ duó fèng

职官奸仆妇，罪止夺俸。

yǐ jiā tíng nì jìn yōu ài nán míng lǜ fǎ shēn wēi fáng wū miè fǎn shì zhī jiàn yě

以家庭匿近，幽暧难明，律法深微，防诬蔑反噬之渐也。

rán héng gàn qiáng bī yīn qiǎn shí yán

然横干强逼，陰谴实严。

然横干强逼，阴谴实严。

dài suì táng xiān shēng yán kāng xī mò yǒu shì jiā zǐ xié wū pú fù pū qì jié chéng yē gé shí fù yǐ yùn pū lín mò yǐ shǒu mó qí fù yuē nán yé nǚ yé

戴遂堂先生言：康熙末有世家子挟污仆妇，仆气结成噎膈，时妇已孕，仆临殁以手摩其腹曰：男耶女耶？

néng wéi wǒ fù chóu yé

能为我复仇耶？

hòu shēng yī nǚ shāo zhǎng jí huì yàn

后生一女，稍长，极慧艳。

shì jiā zǐ yòu nà wèi qiè shēng yī zi

世家子又纳为妾，生一子。

wén yuán xiāo kě é yāo tiān nián nǚ wéi bó bù xiū jìng gōng tíng shè sòng dà sǔn jiā shēng

文园消渴，俄夭天年，女帷薄不修，竟公庭涉讼，大损家声。

shí xǔ nián zhōng fù gǎo mèi fú guān nǚ qīng shān duì bù xiān shēng jiē mù jiàn zhī rú xiāng jù shù rì ěr

十许年中，妇缟袂扶棺，女青衫对簿，先生皆目见之，如相距数日耳。

qǐ fēi yuàn dú suǒ zhōng shēng cǐ yóu wù yǐ bào zāi

岂非怨毒所钟，生此尤物以报哉？

suì táng xiān shēng yòu yán yǒu diào qí pú fù zhě fù bù dá zhǔ rén nù yuē gǎn zài jù chuí rǔ sǐ

遂堂先生又言：有调其仆妇者，妇不答，主人怒曰：敢再拒，捶汝死。

qì gào qí fu

泣告其夫。

fāng chén zuì yòu nù yuē gǎn shī zhì qiě zì rèn rǔ xiōng

方沉醉，又怒曰：敢失志，且剚刃汝胸。

fù fèn yuē cóng bù cóng jiē sǐ wú nìng xiān sǐ yǐ

妇愤曰：从不从皆死，无宁先死矣。

jìng zì yì

竟自缢。

guān lái kān yàn shī wú shāng yǔ wú zhèng yòu sǐ yú fu cè wú suǒ guī jiù fú néng jiū yě

官来勘验，尸无伤，语无证，又死于夫侧，无所归咎，弗能究也。

rán zì shì suǒ yì zhī shì suī tiān qì qíng míng yì yīn yīn rú bó wù yè zhé yǒu shēng rú liè bó dēng qián yuè xià měi jiàn hēi qì yáo yàng rú rén yǐng jī zhī zé wú

然自是所缢之室，虽天气晴明，亦陰陰如薄雾，夜辄有声如裂帛，灯前月下，每见黑气摇漾如人影，迹之则无。

然自是所缢之室，虽天气晴明，亦阴阴如薄雾，夜辄有声如裂帛，灯前月下，每见黑气摇漾如人影，迹之则无。

rú shì shí yú nián zhǔ rén mò nǎi yǐ

如是十余年，主人殁乃已。

wèi mò yǐ qián zhòu yè shǐ rén huán bìng tà yí qí yǒu suǒ jiàn yǐ

未殁以前，昼夜使人环病榻，疑其有所见矣。