卷九·如是我闻三(4) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

wén ān wáng shì yí mǔ xiān tài fū rén dì wǔ mèi yě

文安王氏姨母，先太夫人第五妹也。

yán wèi jià shí zuò dù fān lóu zhōng yáo jiàn hé pàn tíng yī chuán yǒu huàn jiā zhōng nián fù fú chuāng ér kū guān zhě rú dǔ

言未嫁时，坐度帆楼中，遥见河畔停一船，有宦家中年妇，伏窗而哭，观者如堵。

rǔ ǎo qǐ hòu hù wǎng shì yán shì mǒu zhī fǔ fū rén zhòu qǐn chuán zhōng mèng qí wáng nǚ wéi rén zhí fù zǎi gē hū háo cǎn qiē jì ér wù shēng yóu zài ěr shì chū lín chuán qiǎn bì xún shì zé fāng tú yī tún zǐ xiè xuè yú àng wèi jìng yě

乳媪启后户往视，言是某知府夫人，昼寝船中，梦其亡女为人执缚宰割，呼号惨切，悸而寤，声犹在耳，似出邻船，遣婢寻视，则方屠一豚子，泻血于盎，未竟也。

mèng zhōng jiàn nǚ fù zú yǐ shéng fù shǒu yǐ hóng dài fù shì qí qián zú xìn rán yì bēi chuàng yù jué nǎi bèi jià shú ér yì zhī

梦中见女缚足以绳，缚手以红带，复视其前足，信然，益悲怆欲绝，乃倍价赎而瘗之。

qí tóng pú sī yán cǐ nǚ shí liù ér mò cún rì jí róu wǎn wéi shì shí jī měi fàn bì jù huò bù jù zé bù jǔ zhù měi suì héng gē jī qī bā bǎi gài shā yè yún

其僮仆私言，此女十六而殁，存日极柔婉，惟嗜食鸡，每饭必具，或不具则不举箸，每岁恒割鸡七八百，盖杀业云。

jiāo hé yǒu shū shēng rì mù dú bù tián yě jiān yáo jiàn shì yǒu nǚ zǐ bì rù shú tián yí dàng fù zhī fù yōu qī zhě bī wǎng shì zhī jì wú suǒ dǔ

交河有书生，日暮独步田野间，遥见似有女子避入秫田，疑荡妇之赴幽期者，逼往视之，寂无所睹。

yí qí cuàn fú shēn cóng bù fù zhuī jì

疑其窜伏深丛，不复追迹。

guī ér dà fā hán rè qiě zuò zhān yǔ yuē wǒ è guǐ yě

归而大发寒热，且作谵语曰：我饿鬼也。

yǐ jūn yǒu lù xiāng bù gǎn chù wǔ gù qián nì cǎo jiān bù yú hū xiāng gù pàn wǎng bù xiāng xún jì ěr yǒu qíng biàn dāng cóng jūn suǒ shí

以君有禄相，不敢触忤，故潜匿草间，不虞忽相顾盼，枉步相寻，既尔有情，便当从君索食。

qǐ huì báo diàn jí cóng cǐ cí

乞惠薄奠，即从此辞。

qí jiā wèi jù zhǐ qián yáo jiǔ huò rán ér yù

其家为具纸钱肴酒，霍然而愈。

sū jìn shì yǔ nián yuē cǐ jūn běn wú xié xīn yǐ ǒu ěr duō shì suì wèi cǐ guǐ suǒ chéng

苏进士语年曰：此君本无邪心，以偶尔多事，遂为此鬼所乘。

xiǎo rén zhī yú jūn zǐ héng sì xì ér zhōng zhī yě yán dòng kě bù shèn zāi

小人之于君子，恒伺隙而中之也，言动可不慎哉。

yán liáng zhuǎn shùn jí guǐ mèi yì rán

炎凉转瞬，即鬼魅亦然。

chéng yú mén biān xiū yuē wáng wén zhuāng gōng yù péi sì běi jiāo bì jiè sù ān dìng mén wài yī fén yuán yuán gù yǒu suì

程鱼门编修曰：王文庄公遇陪祀北郊，必借宿安定门外一坟园，园故有祟。

wén zhuāng fú dǔ yě

文庄弗睹也。

yī suì dēng xià yǒu suǒ dǔ yuè bàn zǎi ér wén zhuāng zú yǐ

一岁，灯下有所睹，越半载而文庄卒矣。

suǒ wèi shān guǐ néng zhī yī suì shì yé

所谓山鬼能知一岁事耶。

tài yuán shēn tiě chán yán xī zì sū zhōu běi shàng yǐ duò yá chù sǔn pō zhōu xìng jì zhī nán

太原申铁蟾言，昔自苏州北上，以舵牙触损，泊舟兴济之南。

huāng chéng yě àn

荒塍野岸，

jì wú yī rén

寂无一人，

ér yè wén cǎo jì yǒu ó shī shēng

而夜闻草际有哦诗声，

xīn zhī shì guǐ

心知是鬼，

yǔ qí you dì tīng zhī

与其友谛听之，

suǒ sòng fán shù shí piān

所诵凡数十篇，

yōu yè duàn xù

幽咽断续，

bù shèn kě biàn

不甚可辨，

tiě chán wéi tīng dé yī jù yuē hán xīng jiǒng jiǒng shēng máng jiǎo

铁蟾惟听得一句曰：寒星炯炯生芒角，

qí you tīng dé èr jù

其友听得二句，

yuē yè shēn wēng zhòng yǔ

曰：夜深翁仲语，

yuè hēi guǐ chē lái

月黑鬼车来。

zhāng wán zhì shè rén jiù jū yī zhái huò yán yǒu hú yí rù zhī cì rì shū shì bǐ yàn jiē kāi dòng yòu shī hóng jiǎn yī fāng fēn yún xún wèn jiān hū yī qián zhēng rán luò jǐ shàng ruò cháng hóng jiǎn zhī zhí yě

张完质舍人，僦居一宅，或言有狐，移入之次日，书室笔砚皆开动，又失红柬一方，纷纭询问间，忽一钱铮然落几上，若偿红柬之值也。

é xuān yán suǒ shī hóng jiǎn zhān zhái hòu kōng wū wán zhì wǎng shì zé kǎi shū nèi shì zhǐ bù sì zì yì pō duān zhèng wán zhì yuē cǐ hú jiǎo kuài kǒng qí jiāng lái è zuò jù

俄喧言所失红柬，粘宅后空屋，完质往视，则楷书内室止步四字，亦颇端正，完质曰：此狐狡狯，恐其将来恶作剧。

nǎi qiān qù wén cǐ zhái zài bǎo ān sì jiē yí jí wēng tán xī zhái yě

乃迁去，闻此宅在保安寺街，疑即翁覃溪宅也。

li yòu dān xiān shēng yán dōng guāng mǒu zhái yǒu hú yī rì hū zhì zhuān wǎ shāng pén àng

李又聃先生言，东光某宅有狐，一日，忽掷砖瓦伤盆盎。

mǒu shì lì zhī yè wén rén kòu chuāng yǔ yuē jūn shuì fǒu wǒ yǒu yī yán lín lǐ xiāng dǎng bǐ hù ér jū xiǎo ér nǚ huò xiāng chù fàn shì lǐ zhī cháng kě shù zé shù zhī bì bù kě shù gào qí fù xiōng zì dāng chǔ zhì jù jiā yǐ è shēng yú lǐ wú nǎi bù kě

某氏詈之，夜闻人叩窗语曰：君睡否，我有一言，邻里乡党，比户而居，小儿女或相触犯，事理之常，可恕则恕之，必不可恕，告其父兄，自当处置，遽加以恶声，于理毋乃不可？

qiě wǒ bèi chū rù wú xíng wǎng lái bù cè jiē jūn wén jiàn suǒ bù jí dī fáng suǒ bú dào ér jūn rǎng bì yǐ wéi nán yōng yǒu xìng hu

且我辈出入无形，往来不测，皆君闻见所不及，提防所不到，而君攘臂以为难，庸有幸乎？

yú shì yì bì bù dí jūn shú jì zhī

于势亦必不敌，君熟计之。

mǒu shì pī yī qǐ xiè zì shì suì xiāng ān

某氏披衣起谢，自是遂相安。

huì qīn chuàn zhōng yǒu yǐ tóng pú wēi xìn niàng wèi zhēng dòu jǐ chéng dà yù zhě

会亲串中有以僮仆微衅，酿为争斗，几成大狱者。

yòu dān xiān shēng tàn yuē shū lìng rén yì mǒu shì hú

又聃先生叹曰：殊令人忆某氏狐。

běi hé zǒng dū shǔ yǒu lóu wǔ yíng wèi biān fú suǒ jù duō nián yǐ dà xiǎo bù zhī fán jǐ zhōng yī bái zhě jù rú chē lún nǎi qí kuí yě

北河总督署有楼五楹，为蝙蝠所据多年矣，大小不知凡几，中一白者，巨如车轮，乃其魁也。

néng wéi biàn guài lì rèn zǒng dū jiē jiōng yuè fú jū

能为变怪，历任总督，皆扃钥弗居。

fú jiàn li gōng qīng shí yán zhèng yǐ zhēn rén hé zhì guǒ jiē xǐ qù bù jiǔ li gōng zú biān fú fù guī

福建李公清时，延正乙真人劾治，果皆徙去，不久李公卒，蝙蝠复归。

zì shì wú gǎn wèn zhī zhě

自是无敢问之者。

yú wèi tāng wén zhèng gōng qū wǔ tòng shén chú mín hài yě

余谓汤文正公驱五通神，除民害也；

biān fú zì chǔ yī lóu yú rén wú huàn li gōng cǐ jǔ chéng wèi kě yǐ ér bù yǐ

蝙蝠自处一楼，与人无患，李公此举，诚为可已而不已。

zhì yú cù juān guǎn shè zé shì zhí qí shí bù dé wèi biān fú wèi suì

至于猝捐馆舍，则适值其时，不得谓蝙蝠为祟。

xiū duǎn yǒu shù qǐ yāo mèi néng cāo qí quán hu

修短有数，岂妖魅能操其权乎？

yú qī bā suì shí jiàn nú zǐ zhào píng zì fù qí dǎn lǎo pú shī xiáng yáo shǒu yuē ěr wù shì dǎn wú yǐ yǐ shì dǎn bài yǐ

余七八岁时，见奴子赵平，自负其胆，老仆施祥摇手曰：尔勿恃胆，吾已以恃胆败矣。

wú shào nián qì zuì shèng

吾少年气最盛，

wén mǒu jiā xiōng zhái

闻某家凶宅，

wú rén gǎn jū

无人敢居，

jìng xié shì bèi wò qí nèi

径携眂被卧其内，

yè jiāng bàn

夜将半，

huò rán yǒu shēng

剨然有声，

chéng chén zhōng liè

承尘中裂，

hū duò xià yī rén bì

忽堕下一人臂，

tiào zhì bù yǐ

跳掷不已，

é yòu duò yī bì

俄又堕一臂，

yòu duò liǎng zú

又堕两足，

yòu duò qí shēn

又堕其身，

zuì hòu nǎi duò qí shǒu

最后乃堕其首，

bìng mǎn wū bèng yuè rú yuán náo

并满屋迸跃如猿猱，

wú cuò è bù zhī suǒ wéi

吾错愕不知所为。

é yǐ hé wéi yī rén dāo hén zhàng jī xīng xuè lín lí jǔ shǒu zhí lái nuò wú jǐng

俄已合为一人，刀痕杖迹，腥血淋漓，举手直来搦吾颈。

xìng xià yè nà liáng guà chuāng wèi hé jí zì chuāng yuè chū kuáng bēn ér miǎn zì shì xīn dǎn bìng suì zhì jīn yóu bù gǎn dú sù yě

幸夏夜纳凉，挂窗未阖，急自窗跃出，狂奔而免，自是心胆并碎，至今犹不敢独宿也。

rǔ shì dǎn bù yǐ wú nǎi bù miǎn rú wǒ hu

汝恃胆不已，无乃不免如我乎？

píng yì bù wèi rán yuē zhàng yuán dà wù hé bù xiān zhuō qí yī duàn shǐ bù néng còu hé chéng xíng

平意不谓然，曰：丈原大误，何不先捉其一段，使不能凑合成形？

hòu yè yǐn zuì guī guǒ wèi qún guǐ suǒ zhē yè rù fèn kēng zhōng jǐ yú miè dǐng

后夜饮醉归，果为群鬼所遮，掖入粪坑中，几于灭顶。

tóng nián zhōng shàng tíng yán guān níng dé rì yǒu mù yǒu bìng jí fāng fú yào huǎng hū jiàn èr guǐ yuē míng sī yǒu mǒu yù dài jūn wǎng zhì yào kě wù fú yě

同年钟上庭言，官宁德日，有幕友病亟，方服药，恍惚见二鬼曰：冥司有某狱，待君往质，药可勿服也。

mù yǒu yán cǐ yóu yǐ wǔ shí yú nián jīn hé shàng wèi le

幕友言此犹已五十余年，今何尚未了。

guǐ yuē míng sī fǎ zhì yán ér yòng fǎ zhì shèn dàn shè yí shì suī míng zhī qí shì zhèng rén bù jù zhōng bù wéi yù chéng gù héng dài zhì shù shí nián

鬼曰：冥司法至严，而用法至慎，但涉疑似，虽明知其事，证人不具，终不为狱成，故恒待至数十年。

wèn rú shì bù jī yán tuō lěi hu

问如是不稽延拖累乎？

yuē cǐ yì qiān wàn zhī yī bù héng yǒu yě

曰：此亦千万之一，不恒有也。

shì xī guǒ zú rán zé guǒ bào yǒu shí bù yàn huò yuán cǐ yú

是夕果卒，然则果报有时不验，或缘此欤？

yòu xiǎo shuō suǒ zài duō yǒu shēng hún fù jū zhě huò yi chí yi sù gè yīn qí qīng zhòng huǎn jí yú

又小说所载，多有生魂赴鞫者，或宜迟宜速，各因其轻重缓急欤？

yào zhī zǎo wǎn suī shū shén lǐ zhōng bù kuì kuì zé záo rán kě xìn yě

要之早晚虽殊，神理终不愦愦，则凿然可信也。

tián shì ǎo guǐ yán qí jiā shì hú shén fù nǚ duō fén xiāng wèn xiū jiù pō huò lì

田氏媪诡言其家事狐神，妇女多焚香问休咎，颇获利。

é ér qún hú dà jí xū suǒ jiǔ shí qìng suǒ huò bù zú gōng nǎi bèi jī pò wèng àng shāo sǔn yī wù āi qǐ bù néng qiǎn

俄而群狐大集，需索酒食，罄所获不足供，乃被击破瓮盎，烧损衣物，哀乞不能遣。

bù ér tā tóu bīn xíng shí wén wū shàng dà xiào yuē ěr hái gǎn jiǎ míng liǎn cái fǒu

怖而他投，濒行时，闻屋上大笑曰：尔还敢假名敛财否。

zì shì suì jì

自是遂寂。

yì suì bù xǐ

亦遂不徙。

rán bìng qí xiān yǒu zhī zī hào dà bàn yǐ

然并其先有之资，耗大半矣。

cǐ yú yòu shí wén xiān tài fū rén shuō

此余幼时闻先太夫人说。

yòu yǒu dào shì chēng fèng wáng líng guān zhì qián bo shì shí yǒu yàn qí dǎo yì shèng ǒu è shào shù bèi xié jì rù miào wèi suǒ zǔ

又有道士称奉王灵官，掷钱卜事时有验，祈祷亦盛，偶恶少数辈，挟妓入庙，为所阻。

nǎi yīn cóng líng rén jiǎ líng guān guǐ zú yì guān chéng qí yè jiào tū zì wū jǐ yuè xià jù zuò hē zé qí huò zhòng mìng guǐ zú fù zhī chí tiě lí jiāng kǎo wèn dào shì huáng bù fú zuì jù chén xū kuáng qǔ qián zhuàng nǎi hōng táng yī xiào

乃陰从伶人假灵官鬼卒衣冠，乘其夜醮，突自屋脊跃下，据坐诃责其惑众，命鬼卒缚之，持铁藜将拷问，道士惶怖伏罪，具陈虚诳取钱状，乃哄堂一笑。

乃阴从伶人假灵官鬼卒衣冠，乘其夜醮，突自屋脊跃下，据坐诃责其惑众，命鬼卒缚之，持铁藜将拷问，道士惶怖伏罪，具陈虚诳取钱状，乃哄堂一笑。

tuō yī guān gāo chàng ér chū cì rì mì dào shì zé yǐ cuàn yǐ

脱衣冠高唱而出，次日觅道士，则已窜矣。

cǐ yōng zhèng jiǎ yín qī yuè shì yú suí xiān yáo ān gōng sù shā hé qiáo wén nì lǚ zhǔ rén shuō

此雍正甲寅七月事，余随先姚安公宿沙河桥，闻逆旅主人说。

ān yì sòng bàn táng cháng guān yín xiàn

安邑宋半塘，尝官鄞县。

yán yín yǒu yī shēng pō gōng wén ér yǎn jiǎn bù dì bìng zhōng mèng zhì dà guān shǔ chá qí xíng zhuàng zhī wèi míng sī

言鄞有一生颇工文，而偃蹇不第，病中梦至大官署，察其形状，知为冥司。

yù yī lì nǎi qí gù rén yīn kòu qí cǐ bìng de sǐ fǒu

遇一吏乃其故人，因叩其此病得死否。

yuē jūn shòu wèi jǐn ér lù jǐn kǒng bù jiǔ lái cǐ

曰：君寿未尽而禄尽，恐不久来此。

shēng yán shēng píng yǐ guǎn gǔ hú kǒu wú guò fēn zhī bào tiǎn lù hé yǐ xiān jǐn lì tài xī yuē zhèng wèi shòu rén guǎn gǔ ér shū yú xùn kè míng sī wèi wú gōng qiè shí jí shǔ xū mí xiāo chú qí yīng de zhī lù bǔ suǒ tàn zhī gù shòu wèi jǐn ér lù jǐn yě

生言生平以馆谷糊口，无过分之暴殄，禄何以先尽，吏太息曰：正为受人馆谷，而疏于训课，冥司谓无功窃食，即属虚糜，销除其应得之禄，补所探支，故寿未尽而禄尽也。

gài zài sān zhī yì míng fēn běn zūn lì rén xiū fǔ wù rén zǐ dì qiǎn zé yì zuì zhòng

盖在三之义，名分本尊，利人修脯，误人子弟，谴责亦最重。

yǒu guān lù zhě jiǎn guān lù wú guān lù zhě zé jiǎn shí lù yī zī yī zhū jì jiào bù shuǎng shì tú jiàn cái shì tōng rú huò pín huò yāo dòng yán tiān dào zhī nán míng yān zhī zì wù shēng píng zuì duō zuò cǐ zāi

有官禄者减官禄，无官禄者则减食禄，一锱一铢，计较不爽，世徒见才士通儒或贫或夭，动言天道之难明，焉知自误生平罪，多坐此哉。

shēng chàng rán ér wù bìng guǒ bù qǐ

生怅然而寤，病果不起。

lín mò jǔ yǐ jiè suǒ qīn

临殁，举以戒所亲。

gù rén dé zhī qí shì yún

故人得知其事云。

dào shì páng dòu shū xióng xiàn rén cháng kè xiàn xiàn gāo hóng lú jiā xiān yáo ān gōng yòu shí jiàn qí shǒu cuō qí zǐ bù jǐ shàng zhōng jiān héng xié yíng dài bù shèn kě biàn wài wèi bā mén zé jǐng rán kě shǔ

道士庞斗枢，雄县人，尝客献县高鸿胪家，先姚安公幼时，见其手撮棋子布几上，中间横斜萦带，不甚可辨，外为八门，则井然可数。

tóu yī xiǎo shǔ cóng shēng mén rù zé qū zhé xún xì ér chū cóng sǐ mén rù zé pán xuán zhōng rì bù dé chū

投一小鼠，从生门入，则曲折寻隙而出，从死门入，则盘旋终日，不得出。

yǐ cǐ xìn yú fù zhèn tú dìng fēi xū yǔ

以此信鱼腹阵图，定非虚语。

rán dòu shū wèi cǐ tè xì jù ěr

然斗枢谓此特戏剧耳。

zhì guó zhī xīng wáng xì hu tiān mìng bīng zhī shèng bài zài hu rén móu yī qiè shù shù jiē wú suǒ yòng

至国之兴亡，系乎天命，兵之胜败，在乎人谋，一切术数，皆无所用。

cóng gǔ jí jīn yǒu yǐ rén dùn xīng qín chéng shì zhě jí rú fú zhòu yàn hé shì duō shì shù yì pō yǒu yàn shí

从古及今，有以壬遁星禽成事者，即如符咒厌劾，世多是术，亦颇有验时。

rán shù qiān nián lái zhàn zhēng gē jù zhī shì shì shí qǐ jìng wú chuán yì wèi wén mǒu dì mǒu wáng mǒu jiāng mǒu xiāng sǐ yú dí guó zhī yǎn mèi yě

然数千年来，战争割据之世，是时岂竟无传，亦未闻某帝某王某将某相，死于敌国之魇魅也。

qí tā kě lèi tuī yǐ

其他可类推矣。

yáo ān gōng yuē cǐ yǔ fēi shù shì suǒ néng yán cǐ lǐ yì fēi shù shì suǒ néng zhī

姚安公曰：此语非术士所能言，此理亦非术士所能知。

cóng jiù ān gōng jiè rán yán diàn hù liú zǐ míng jiā cū yù yǒu hú jū qí cāng wū zhōng

从舅安公介然言，佃户刘子明，家粗裕，有狐居其仓屋中。

shù shí nián yī wú suǒ rǎo

数十年一无所扰。

wéi suì shí jì yǐ jiǔ wǔ zhǎn jī zǐ shù méi ér yǐ

惟岁时祭以酒五盏，鸡子数枚而已。

huò yù huǒ dào zhé kòu mén chuāng zuò shēng shǐ zhǔ rén zhī zhī

或遇火盗，辄叩门窗作声，使主人知之。

xiāng ān yǐ jiǔ

相安已久。

yī rì hū wén chī chī xiào bù zhǐ wèn zhī bù dá xiào mí shén nù ér hē zhī hū yīng yuē wú zì xiào hòu jié méng zhī xiōng dì ér jí qí qīn xiōng dì zhě yě

一日，忽闻吃吃笑不止，问之不答，笑弥甚，怒而诃之，忽应曰：吾自笑厚结盟之兄弟，而疾其亲兄弟者也；

wú zì xiào hòu qí qī qián fū zhī zǐ ér jí qí qián qī zhī zǐ zhě yě hé yù yú jūn ér jiàn nù rú shì

吾自笑厚其妻前夫之子，而疾其前妻之子者也，何预于君，而见怒如是？

liú dà cán wú yǐ yīng

刘大惭，无以应。

é wén wū shàng lǎng sòng lún yǔ yuē fǎ yǔ zhī yán néng wú cóng hu

俄闻屋上朗诵论语曰：法语之言，能无从乎？

gǎi zhī wèi guì

改之为贵。

改正错误才是可贵的。

xùn yǔ zhī yán néng wú yuè hu

巽语之言，能无悦乎？

yì zhī wèi guì

绎之为贵。

仔细分析才可贵。

tài xī shù shēng ér jì

太息数声而寂。

liú zì shì shāo gǎi qí suǒ wèi hòu yú yǐ gào shào àn gǔ

刘自是稍改其所为，后余以告邵暗谷。

àn gǔ yuē cǐ zhì qīn mì yǒu suǒ nán yán ér hú néng yán zhī

暗谷曰：此至亲密友所难言，而狐能言之。

cǐ zhèng yán zhuāng lùn suǒ nán rù ér hú yǐ huī xié wù zhī dōng fāng màn qiàn hé jiā yān

此正言庄论所难入，而狐以诙谐悟之，东方曼倩何加焉。

zi tǎng dào liú shì cāng wū dāng xiàng mén sān yī zhī

子倘到刘氏仓屋，当向门三揖之。

mǎ nà sī yǒu qiǎn fàn zhī fù

玛纳斯有遣犯之妇，

rù shān cǎi qiáo

入山采樵，

tū wèi mǎ hā qìn suǒ zhí mǎ hā qìn zhě

突为玛哈沁所执--玛哈沁者，

é lǔ tè zhī liú mín

额鲁特之流民，

wú jūn zhǎng

无君长，

wú bù zú

无部族，

huò shù shí rén wéi duì

或数十人为队，

huò shù rén wéi duì

或数人为队，

chū mò shēn shān zhōng

出没深山中，

yù qín shí qín

遇禽食禽，

yù shòu shí shòu

遇兽食兽，

yù rén jí shí rén fù wèi suǒ de

遇人即食人--妇为所得，

yǐ chǐ yī fù shù shàng

已褫衣缚树上，

chì huǒ yú páng

炽火于旁，

fu gē zuǒ gǔ yī luán

甫割左股一脔，

hū wén huǒ qì yī zhèn

忽闻火器一震，

rén yǔ xuān tián

人语喧阗，

mǎ tí shēng yīn dòng lín gǔ

马蹄声殷动林谷，

yǐ wéi guān jūn yǎn zhì

以为官军掩至，

qì ér dùn

弃而遁。

gài yíng zú mù mǎ ǒu yǐ niǎo qiāng jī zhì zǐ wù zhōng mǎ wěi yī mǎ tiào zhì qún mǎ jiē jīng xiāng suí yì rù wàn shān zhōng gòng zào ér zhuī zhī yě

盖营卒牧马，偶以鸟槍击雉子，误中马尾，一马跳掷，群马皆惊，相随逸入万山中，共噪而追之也。

盖营卒牧马，偶以鸟枪击雉子，误中马尾，一马跳掷，群马皆惊，相随逸入万山中，共噪而追之也。

shǐ shǎo chí xū yú zé cǐ fù xuè ròu láng jí yǐ

使少迟须臾，则此妇血肉狼藉矣。

qǐ fēi ruò huò shǐ zhī zāi

岂非若或使之哉。

fù zì cǐ suì chí cháng zhāi cháng wèi rén yuē wú fēi huò fú qiú fù yě

妇自此遂持长斋，尝谓人曰：吾非眓佛求福也。

tiān xià zhī tòng kǔ wú guò yú luán gē zhě tiān xià zhī kǒng bù yì wú guò yú shù fù yǐ dài luán gē zhě

天下之痛苦无过于脔割者，天下之恐怖，亦无过于束缚以待脔割者。

wú měi jiàn tú zǎi zhé yì zì shòu chu dú shí sī bǐ zhòng shēng qí tòng kǔ kǒng bù yì bì rú wǒ

吾每见屠宰，辄忆自受楚毒时，思彼众生，其痛苦恐怖亦必如我。

gù bù néng xià yàn ěr

固不能下咽耳。

cǐ yán yì kě gào shì zhī tāo cān zhě yě

此言亦可告世之饕餐者也。

nú zǐ liú qí chù yī niú yī quǎn niú jiàn quǎn zhé chù quǎn jiàn niú zhé shì měi dòu zhì xuè liú bù zhǐ rán niú wéi chù cǐ quǎn jiàn tā quǎn zé fǒu

奴子刘琪，畜一牛一犬，牛见犬辄触，犬见牛辄噬，每斗至血流不止，然牛惟触此犬，见他犬则否；

quǎn yì wéi shì cǐ niú jiàn tā niú zé fǒu

犬亦惟噬此牛，见他牛则否。

hòu xì zhì liǎng chù niú huò wén quǎn shēng quǎn huò wén niú shēng jiē áng shǒu míng shì

后系至两处，牛或闻犬声，犬或闻牛声，皆昂首瞑视。

hòu xiān yáo ān gōng guān hù bù yú suí zhì jīng shī bù zhī èr wù jiū jìng rú hé yě

后先姚安公官户部，余随至京师，不知二物究竟如何也。

huò yuē qín shòu bù néng yán zhě jiē néng jì qián shēng

或曰：禽兽不能言者，皆能记前生。

cǐ niú cǐ quǎn dài fó jīng suǒ wèi sù yuān jīn shàng xiāng shí yú

此牛此犬，殆佛经所谓夙冤，今尚相识欤？

yú wèi sù yuān zhī shuō záo rán wú yí wèi néng jì qián shēng zé sì hū wèi bì

余谓夙冤之说，凿然无疑，谓能记前生，则似乎未必。

qīn chuàn zhōng yǒu gū sǎo xiāng è zhě sǎo yǔ zhū xiǎo gū jiē mù wéi cǐ xiǎo gū zé rú chóu

亲串中有姑嫂相恶者，嫂与诸小姑皆睦，惟此小姑则如仇；

xiǎo gū yǔ zhū sǎo jiē mù wéi cǐ sǎo zé rú chóu shì qǐ néng jì qián shēng hu

小姑与诸嫂皆睦，惟此嫂则如仇，是岂能记前生乎？

gài yuàn dú zhī niàn gēn yú xìng shí yī zhāo xiāng yù rú xiāng fǎn zhī yào suī kū gēn xiǔ cǎo běn zì wú zhī qí qì wèi zì néng jī dòu ěr

盖怨毒之念，根于性识，一朝相遇，如相反之药，虽枯根朽草，本自无知，其气味自能激斗耳。

yīn guǒ qiān chán wú shī bù bào sān shēng yī shùn kě kuài yì yú yá zì zāi

因果牵缠，无施不报，三生一瞬，可快意于睚眦哉。

cóng bó jūn zhāng gōng yán qián míng qīng xiàn zhāng gōng shí shì zǔ zàn qí gōng zhī wài jiù yě cháng yǔ yì rén yuē lián míng sòng xiàn lì chéng mǎ ér wǎng

从伯君章公言，前明清县张公，十世祖赞祁公之外舅也，尝与邑人约，连名讼县吏，乘马而往。

jīng zǔ mù qián yǒu xuàn fēng pū mǎ shǒu jīng ér duò

经祖墓前，有旋风扑马首，惊而堕。

cóng zhě yú yǐ guī hán rè dǒu zuò hū mí hū xǐng huǎng hū zhōng shì dǔ guǐ wù jiāng yán wū ráng jiě hū qǐ zuò zuò qí wáng fù yǔ yuē ěr hū qí dǎo pū ěr mǎ zhě wǒ yě

从者舁以归，寒热陡作，忽迷忽醒，恍惚中似睹鬼物，将延巫禳解，忽起坐作其亡父语曰：尔忽祈祷，扑尔马者我也。

fán sòng wú yì shǐ lǐ qǔ hé kě zhèng shǐ lǐ zhí gōng lùn jù zài rén rén wèi è wàn shì jí shèng yǐ

凡讼无益，使理曲何可证，使理直公论具在，人人为扼腕，是即胜矣。

hé bì sòng

何必讼；

qiě sòng yì sòng lì wéi huàn yóu dà sòng bù shèng huàn zài mù qián xìng ér shèng guān yǒu lái qù cǐ bèi zhǎng zǐ sūn bì xiāng bào fù huàn zài hòu rì

且讼役讼吏，为患尤大，讼不胜，患在目前，幸而胜，官有来去，此辈长子孙，必相报复，患在后日。

wú shì yǐ zǔ ěr xíng yě

吾是以阻尔行也。

yán qì réng jiù zhěn hàn chū rú yǔ bǐ shuì xǐng zé huò rán yǐ

言讫，仍就枕，汗出如雨，比睡醒则霍然矣。

jì ér lián míng zhě jiē bài shǐ xìn fēi zhān yǔ yě

既而连名者皆败，始信非谵语也。

cǐ gōng wén yú bó zǔ chén yuán gōng zhě chén yuán gōng yī shēng wèi yú rén shè sòng gài shǒu cǐ jiè yún

此公闻于伯祖湛元公者，湛元公一生未与人涉讼，盖守此戒云。