卷十·如是我闻三(4) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

qiú wén dá gōng yán cháng wén zhū shí dōng cūn yuē yǒu xiāo qí xiào pō dú shū xǐ tán wén yì yī yè yù zhí xuān wǔ mén chéng shàng chéng liáng sàn bù zhì lì qiáo zhī dōng jiàn èr rén yǐ dié xiāng duì yǔ

裘文达公言，尝闻诸石东村曰：有骁骑校，颇读书，喜谈文义，一夜寓直宣武门城上乘凉，散步至丽樵之东，见二人倚堞相对语。

xīn zhī wèi hú guǐ

心知为狐鬼，

bǐng xī cì zhī

屏息伺之，

qí yī jǔ shǒu běi zhǐ yuē cǐ gù míng shǒu shàn shū yuàn

其一举手北指曰：此故明首善书院，

jīn wèi xī yáng tiān zhǔ táng yǐ

今为西洋天主堂矣，

qí tuī bù xīng xiàng

其推步星象，

zhì zuò qì wù

制作器物，

shí qiǎo bù kě jiē

实巧不可阶，

qí jiào zé biàn huàn fó jīng

其教则变换佛经，

ér fù huì yǐ rú lǐ

而附会以儒理，

wú nǎng wǎng qiè tīng

吾曩往窃听，

měi tán zhì wú guī sù chù

每谈至无归宿处，

zhé yǐ tiān zhǔ jiě jié

辄以天主解结，

gù qì bù néng xíng

故迄不能行，

rán guān qí zuò shì

然观其作事，

xīn jì yì shū xiá

心计亦殊黠。

qí yī yuē jūn wèi qí xiá wǒ zé guài qí tài chī bǐ fèng qí guó wáng zhī mìng háng hǎi ér lái bù guò yù huà zhōng guó wèi bǐ jiào kuí duó shì shì níng yǒu shì lǐ ér zì lì mǎ dòu yǐ hòu yuán yuán xù zhì bù cháng qí suǒ yuàn zhōng bù zhǐ

其一曰：君谓其黠，我则怪其太痴，彼奉其国王之命，航海而来，不过欲化中国为彼教，揆度事势，宁有是理，而自利玛窦以后，源源续至，不偿其所愿，终不止。

bù yì diān hu

不亦傎乎？

qí yī yòu yuē qǐ dàn cǐ bèi chī jí bǐ jiàn shǒu shàn shū yuàn zhě yì fù dà chī

其一又曰：岂但此辈痴，即彼建首善书院者，亦复大痴。

jiān dāng bǐng guó fāng yīn cì jūn zǐ zhī xì sì qí dǐ pái ér qún jù qīng tán fǎn yǔ yǐ gōu dǎng zhī tí mù yī wǎng dǎ jìn yì fù hé yóu

奸珰柄国，方陰伺君子之隙，肆其诋排，而群聚清谈，反予以钩党之题目，一网打尽，亦复何尤。

奸珰柄国，方阴伺君子之隙，肆其诋排，而群聚清谈，反予以钩党之题目，一网打尽，亦复何尤。

qiě sān qiān dì zǐ wéi kǒng zǐ zé kě mèng zǐ chuāi bù jí kǒng zǐ suǒ yǔ jiǎng yì zhě gōng sūn chǒu wàn zhāng děng shù rén ér yǐ

且三千弟子，惟孔子则可，孟子揣不及孔子，所与讲肄者，公孙丑万章等数人而已。

luò mǐn zhū rú wú kǒng zǐ zhī dào dé ér yì zhāo jù shēng tú yíng qiān lěi wàn xiāo luán bìng jí mén hù jiāo zhēng suì niàng wèi péng dǎng ér guó suí yǐ wáng

洛闽诸儒，无孔子之道德，而亦招聚生徒，盈千累万，枭鸾并集，门户交争，遂酿为朋党，而国随以亡；

dōng lín zhū rú bù jiàn fù zhé yòu wù xū míng ér shòu shí huò

东林诸儒不鉴覆辙，又鹜虚名而受实祸。

jīn píng diào yí zōng néng wú zé bèi yú xián zhě zāi

今凭吊遗踪，能无责备于贤者哉！

fāng xiāng duì tàn xī hū huí gù jiàn rén yì rán ér miè

方相对叹息，忽回顾见人，翳然而灭。

dōng cūn yuē tiān xià qū zhī rú wù ér shì wài zhī hú guǐ nǎi qiè qiè bù mǎn yě

东村曰：天下趋之如鹜，而世外之狐鬼，乃窃窃不满也。

rén wù yé

人误耶？

hú guǐ wù yé

狐鬼误耶？

wáng xī yuán xiān shēng shǒu hé jiān shí rén yán xiàn xiàn bā lǐ zhuāng hé yè xíng zhě duō yù guǐ wéi xiàn yì féng dà bāng guò zé guǐ bù gǎn chū

王西园先生，守河间时，人言献县八里庄河，夜行者多遇鬼，惟县役冯大邦，过则鬼不敢出。

yǒu yù guǐ zhě huò zhà chēng féng xìng míng guǐ yì què bì

有遇鬼者，或诈称冯姓名，鬼亦却避。

xiān shēng wén zhī yuē yī xiàn yì néng shǐ guǐ wèi cǐ bì yǒu gù yǐ mì fǎng jiāng chéng zhī

先生闻之曰：一县役能使鬼畏，此必有故矣，密访将惩之。

huò wèi jiě yuē běn wú shì shì bǎi xìng zào yán ěr

或为解曰：本无是事，百姓造言耳。

xiān shēng yuē xiàn yì fēi yī ér dú wèi féng dà bāng zào yán cǐ yì bì yǒu gù yǐ

先生曰：县役非一，而独为冯大邦造言，此亦必有故矣。

réng xí jū zhī dà bāng jù ér wáng qù

仍檄拘之，大邦惧而亡去。

cǐ gēng wǔ xīn wèi jiān shì

此庚午辛未间事。

qù jùn hòu shù zài dà bāng shàng wèi guī jīn bù zhī rú hé yě

去郡后数载，大邦尚未归，今不知如何也。

lǐ yǒu cuī mǒu zhě yǔ háo qiáng sòng lǐ zhí ér fú néng shēn yě bù shèng qí fèn dài yù zì qiāng

里有崔某者，与豪强讼，理直而弗能伸也，不胜其愤，殆欲自戕。

yè mèng qí fù yǔ yuē rén kě qī shén zé nán qī rén yǒu dǎng shén zé wú dǎng

夜梦其父语曰：人可欺，神则难欺，人有党，神则无党。

rén jiān zhī qū mí shén zé dì xià zhī shēn mí chàng

人间之屈弥甚，则地下之伸弥畅。

jīn rì zhī zòng héng rú zhì zhě jiē shí nián wài yè jìng tái qián hú sù duì bù zhě yě

今日之纵横如志者，皆十年外业镜台前觳觫对簿者也。

wú wèi míng fǔ sī chá gèng jiàn pàn sī zhù jí yǐ

吾为冥府司茶，更见判司注籍矣。

rǔ hé huì yān

汝何恚焉。

cuī zì shì yuàn yóu dōu mǐn gèng bù fù yī yán

崔自是怨尤都泯，更不复一言。

yǒu shàn sòng zhě yī rì wéi rén shū sòng dié jiāng luó zhī duō rén duān xù jiǎo rào cù bù dé fēn míng

有善讼者，一日，为人书讼牒，将罗织多人，端绪缴绕，猝不得分明。

yù jìng zuò gòu sī nǎi jiè wú tōng kè bìng qī yì bì jū bié shì

欲静坐构思，乃戒毋通客，并妻亦避居别室。

qī xiān yǔ lín zǐ mù chéng jiā wú xì suǒ kuī cì suì yú wú yóu yī jìn yě zhì shì nǎi dé jiàn yān

妻先与邻子目成，家无隙所窥，伺岁余无由一近也，至是乃得间焉。

hòu měi gòu sī qī zé cáo zá yǐ luàn zhī bì huà qí bì chū xí wéi lì

后每构思，妻则嘈杂以乱之，必叱其避出，袭为例。

lín zi chéng jiàn ér lái yì xí wéi lì zhōng qí shēn bù bài

邻子乘间而来，亦袭为例，终其身不败。

mò hòu suì yú qī yǐ sī yùn wèi yuàn jiā suǒ jié guān jū wài yù zhī yóu nǎi jù tǔ shí

殁后岁余，妻以私孕，为怨家所讦，官鞫外遇之由，乃具吐实。

guān fǔ jǐ kuì rán yuē cǐ shēng dāo bǐ qiǎo yǐ wū zhī zào wù gèng qiǎo hu

官拊几喟然曰：此生刀笔巧矣，乌知造物更巧乎？

bì bù néng duàn zhī yù bù bì zài qíng lǐ wài yě

必不能断之狱，不必在情理外也。

yù zài qíng lǐ zhōng nǎi yù bù néng míng

愈在情理中，乃愈不能明。

mén rén wú shēng guān xián wèi ān dìng lìng shí yú zì xī yù cóng jūn hái sù qí shǔ zhōng wén yǒu yòu nán yòu nǚ jiē shí liù qī suì bìng hū yuān yú yú qián

门人吴生冠贤，为安定令时，余自西域从军还，宿其署中，闻有幼男幼女，皆十六七岁，并呼冤于舆前。

yòu nán yuē cǐ wǒ tóng yǎng zhī fù fù mǔ wáng yù qì wǒ bié jià

幼男曰：此我童养之妇，父母亡，欲弃我别嫁。

yòu nǚ yuē wǒ gù qí bāo mèi fù mǔ wáng yù zhàn wǒ wèi qī

幼女曰：我故其胞妹，父母亡，欲占我为妻。

wèn qí xìng yóu néng jì wèn qí xiāng lǐ zé fù mǔ jiē liú gài zhāo zhāo zhuǎn xǐ yǐ bù jì wéi hé chǔ rén yě

问其姓犹能记，问其乡里，则父母皆流丐，朝朝转徙，已不记为何处人也。

wèn tóng gài zhě zé yuē shì dào cǐ fu shù rì jí fù mǔ bìng wáng wèi zhī qí shǐ mò dàn wén qí yǐ xiōng mèi chēng rán xiǎo jiā tóng yǎng xí yǔ fu yì lì chēng xiōng mèi wú yǐ bié yě

问同丐者，则曰：是到此甫数日，即父母并亡，未知其始末，但闻其以兄妹称，然小家童养媳与夫亦例称兄妹，无以别也。

yǒu lǎo lì qǐng yuē shì shì rú zhuō fēng bǔ yǐng yǎo wú shí zhèng yòu bù kě xíng qiú duàn lí duàn hé jiē nán bǎo bù wù rán duàn lí ér wù bù guò wù pò hūn yīn qí shī xiǎo

有老吏请曰：是事如捉风捕影，杳无实证，又不可刑求，断离断合，皆难保不误，然断离而误，不过误破婚姻，其失小；

duàn hé ér wù zé wù luàn rén lún qí shī dà yǐ

断合而误，则误乱人伦，其失大矣。

hé duàn lí hu

盍断离乎？

tuī yán zài sì wú kě chǔ fèn jìng cóng lǎo lì zhī yán

推研再四，无可处分，竟从老吏之言。

yīn yì yáo ān gōng guān xíng bù shí zhī zào hǎi bǎo fāng jí méi guān yǐ sān bù jūn shǒu qí zhái

因忆姚安公官刑部时，织造海保，方籍没官，以三步军守其宅。

zhái fán shù bǎi jiān yè shēn fēng xuě sān rén jiān jiōng wài hù tóng jiù nuǎn yú suì mì qǐn shì zhōng

宅凡数百间，夜深风雪，三人坚扃外户，同就暖于邃密寝室中。

gōu dēng gòng yǐn chén zuì yǐ hòu ǒu tī dēng miè sān rén àn zhōng xiāng chù jī yīn ér hù ōu ōu zhì bàn yè gè kùn póu wò zhì shǔ zé yī rén sǐ yān

篝灯共饮，沉醉以后，偶剔灯灭，三人暗中相触击，因而互殴，殴至半夜，各困掊卧，至曙则一人死焉。

qí èr rén yī yuē dài fú yī yuē qī shí wǔ shāng yì shēn zhòng xìng bù sǐ ěr

其二人，一曰戴符，一曰七十五，伤亦深重，幸不死耳。

jū xùn shí bìng yún gòng ōu zhì sǐ

鞫讯时并云共殴致死，

lùn dǐ wú yuàn

论抵无怨，

zhì shì yè hūn hēi zhī zhōng

至是夜昏黑之中，

jué qí niǔ zhě jí xiāng niǔ

觉其扭者即相扭，

jué yǒu ōu zhě jí hái ōu

觉有殴者即还殴，

bù zhī shuí niǔ wǒ

不知谁扭我，

shuí ōu wǒ

谁殴我，

yì bù zhī wǒ suǒ niǔ wèi shuí

亦不知我所扭为谁，

suǒ ōu wèi shuí

所殴为谁，

qí shāng zhī zhòng qīng

其伤之重轻，

yǔ mǒu shāng wèi mǒu ōu

与某伤为某殴，

fēi wéi èr rén bù néng zhī

非惟二人不能知，

jí qǐ sǐ zhě wèn zhī

即起死者问之，

yì duàn bù néng zhī yě

亦断不能知也。

jì yī mìng bù bì èr dǐ rèn guān suí yì zhǐ yī rén wú bù kě zhě

既一命不必二抵，任官随意指一人，无不可者。

rú bì yán xùn wèi mǒu rén jí sān mù yán qiú yì bù guò wàng gōng ěr

如必研讯为某人，即三木严求，亦不过妄供耳。

jìng wú rú zhī hé xiāng chí yuè yú huì dài fú bìng sǐ jiè yǐ jié àn

竟无如之何，相持月余，会戴符病死，藉以结案。

竟无如之何，相持月余，会戴符病死，借以结案。

yáo ān gōng cháng yuē cǐ shì zuò zuì qǐ xìn zhě yì kě yǐ chéng yù rán kǎo qí qíng cí qǐ xìn zhě shí bù zhī suī duàn liàn ér qiú gèng bù rú suí yì zhǐ yě

姚安公尝曰：此事坐罪起衅者，亦可以成狱，然考其情词，起衅者实不知，虽锻炼而求，更不如随意指也。

qì jīn fǎn fù zhuī sī jiū bù dé yī tuī jū fǎ xíng guān qǐ yì wèi zāi

迄今反覆追思，究不得一推鞫法，刑官岂易为哉。

迄今反复追思，究不得一推鞫法，刑官岂易为哉。

wén ān wáng yuè fāng yán qí xiāng yǒu nǚ wū néng shì guǐ cháng zhì yī huàn jiā sī yǔ qí pú fù yuē mǒu niáng zǐ chuáng qián yī nǚ guǐ zhe cǎn lǜ shān xuè zì xiōng yì jǐng chuí duàn ér bù shū fǎn zhé qí shǒu dào xuán yú bèi hòu zhuàng shén kě bù dài jiāng bìng hu

文安王岳芳言，其乡有女巫能视鬼，尝至一宦家，私语其仆妇曰：某娘子床前一女鬼，著惨绿衫，血渍胸臆，颈垂断而不殊，反折其首，倒悬于背后，状甚可怖，殆将病乎。

é ér hán rè dà zuò pú fù yǐ nǚ wū yán gào jù chǔ qián jiǔ shí sòng zhī qǐng kè ér quán

俄而寒热大作，仆妇以女巫言告，具楮钱酒食送之，顷刻而痊。

yú cháng wèi fēng hán shǔ yē jiē kě zuò jí hé bì dìng yǒu guǐ wèi suì

余尝谓风寒暑暍，皆可作疾，何必定有鬼为祟。

yī nǚ wū yuē fēng hán shǔ yē zhī jí qí qǐ yě yǐ jiàn ér jué qí yù yě yǐ jiàn ér miè guǐ bìng zé dǒu rán ér jù dǒu rán ér zhǐ yǐ cǐ wéi bié

一女巫曰：风寒暑暍之疾，其起也以渐而觉，其愈也以渐而灭，鬼病则陡然而剧，陡然而止，以此为别。

lì lì bù shī yě

历历不失也。

cǐ yán shì yì yǒu lǐ

此言似亦有理。

chén shí lǘ yán

陈石闾言，

yǒu jiù jiā zǐ xié shù kè guān jù jiǔ rú lóu

有旧家子偕数客观剧九如楼，

yǐn fāng hān

饮方酣，

jiàn yī kè zhōng è pū de

见一客中恶仆地，

fāng fú yè guàn jiù

方扶掖灌救，

tū qǐ zuò

突起坐，

zhāng mù zhí shì

张目直视，

xiān fǔ yīng tòng kū

先拊膺痛哭，

zé qí zi zhī yě yóu

责其子之冶游，

cì niè chǐ wò quán

次啮齿握拳，

shù zhū kè zhī yòu yǐn

数诸客之诱引，

cí sè jù lì

词色俱厉，

shì ruò yù xiāng bó shì

势若欲相搏噬。

qí zi shi shì fù shēng yǔ pú fú zhàn lì dài wú rén sè

其子识是父声语，蒲伏战栗，殆无人色。

zhū kè jiē sè suō qián dùn yǒu liàng qiàng shī zú pò é zhě sì zuò mò bù tài xī

诸客皆瑟缩潜遁，有踉跄失足破额者，四坐莫不太息。

cǐ yōng zhèng jiǎ yín shì shí lǘ céng mù jī zhī dàn bù kěn dào qí xìng míng ěr

此雍正甲寅事，石闾曾目击之，但不肯道其姓名耳。

xiān shī ā wén qín gōng yuē rén jiā bù tōng bīn kè zé zǐ dì bù qīn shì dà fū suǒ jiàn wéi yù bì tóng nú yǒu hé hǎo yàng

先师阿文勤公曰：人家不通宾客，则子弟不亲士大夫，所见惟妪婢僮奴，有何好样。

rén jiā bīn kè tài guǎng bì yǒu yín péng fěi you cān zá qí jiān xiá nì rú rǎn yí zǐ dì wú qióng zhī hài

人家宾客太广，必有婬朋匪友，参杂其间，狎昵濡染，贻子弟无穷之害。

shù shí nián lái lì lì yàn suǒ jiàn wén zhī gōng yán zhēn yào shí yě

数十年来，历历验所见闻，知公言真药石也。

wǔ jūn sāi wáng shēng yán yǒu tián fǔ yè shǒu zǎo lín jiàn lín wài shì yǒu rén yǐng yí wéi dào mì sì zhī é yī rén zì dōng lái wèn rǔ lì cǐ yǒu hé shì

五军塞王生言，有田父夜守枣林，见林外似有人影，疑为盗，密伺之，俄一人自东来问，汝立此有何事。

qí rén yuē wú jiù mù shí mǒu zài páng qiè yǒu xìng cí xián zhī èr shí yú nián yǐ

其人曰：吾就木时，某在旁窃有幸词，衔之二十余年矣。

jīn qú yì bèi shè wú zài cǐ dài qí léi xiè guò yě

今渠亦被摄，吾在此待其缧絏过也。

yuàn dú zhī yú rén shén yǐ zāi

怨毒之于人，甚矣哉。

jiǎ yǔ yǐ yǒu xì jiǎ fù fú zhī yě

甲与乙有隙，甲妇弗知也。

jiǎ sǐ fù yì jià yǐ hòu bì qǔ yān

甲死，妇议嫁，乙厚币娶焉。

sān cháo hòu gòng wǎng yè xiōng sǎo guī ér yū dào zhì jiǎ mù duì zhū gēng zhě yè zhě pāi fù jiān hū yuē mǒu jiá shi rǔ fù fǒu yé

三朝后，共往谒兄嫂，归而迂道至甲墓，对诸耕者馌者拍妇肩呼曰：某甲识汝妇否耶？

fù huì yù chù shù zhòng fāng qiān wǎn hū xuán biāo sà rán chén shā mī mù zé fū fù yǐ bìng shì shī hún yǐ

妇恚，欲触树，众方牵挽，忽旋飚飒然，尘沙眯目，则夫妇已并似失魂矣。

fú huí hòu shū mí shū xǐng jìng zhōng shēn bù chài

扶回后，倏迷倏醒，竟终身不瘥。

wài zǔ jiā lǎo pū zhāng cái qí zhì qī yě qīn mù dǔ zhī

外祖家老仆张才，其至戚也，亲目睹之。

fu yǐ zhí bào yuàn shèng rén fú jìn

夫以直报怨，圣人弗禁。

rán yǐ shén zé shèng rén suǒ bù wéi

然已甚，则圣人所不为。

sù wèn yuē gāng zé hài jiā

素问曰：亢则害家。

yǔ yuē mǎn zé fù

语曰：满则覆。

yǐ gāng jí mǎn jí yǐ qí jí yě gù yi

乙亢极满极矣，其及也固宜。

sēng suǒ sòng yàn kǒu jīng cí pō lǐ rán wén qí zhào hún shī shí zhū fàn zhòu zé shí fú suǒ chuán

僧所诵焰口经，词颇俚，然闻其召魂施食诸梵咒，则实佛所传。

yú zài wū lǔ mù qí

余在乌鲁木齐，

ǒu yǔ tóng rén lùn shì shì

偶与同人论是事，

huò rán huò fǒu

或然或否，

yìn fáng guān nú bái liù

印房官奴白六，

gù jù dào qiǎn shù zhě yě

故剧盗遣戍者也，

cu ran yuē shì bù wū yě

卒然曰：是不诬也，

nǎng yù yī dà jiā fàng yàn kǒu

曩遇一大家放焰口，

yù cì qí cōng rǎo qǔ shì

欲伺其匆扰取事，

nǎi wú xì kě chéng

乃无隙可乘，

fú wò gāo lóu yán jiǎo shàng

伏卧高楼檐角上，

fǔ jiàn yáo líng sòng zhòu shí

俯见摇铃诵咒时，

yǒu hēi yǐng wú shù

有黑影无数，

gāo kě èr sān chǐ

高可二三尺，

huò yú yuán rù

或逾垣入，

huò yóu dòu rù

或由窦入，

wǎng lái yáo yàng

往来摇漾，

fán wú rén chù jiē mǎn

凡无人处皆满。

dài sā mǐ shí shū jù shū sàn shū qián shū hòu rú huán rào rǎng duó bìng yǎng jiē fǔ shí zhī tài bìng fǎng fú yī xī qí sè rú qīng yān qí zhuàng lüè shì rén xíng dàn bù biàn wǔ guān sì tǐ ěr

迨撒米时，倏聚倏散，倏前倏后，如环绕攘夺，并仰接俯拾之态，并仿佛依稀，其色如轻烟，其状略似人形，但不辨五官四体耳。

rán zé guǐ yóu qiú shí bù xìn yǒu zhī hu

然则鬼犹求食，不信有之乎？

hòu hàn dūn huáng tài shǒu péi cén pò hū yǎn wáng bēi zài bā lǐ kūn hǎi zǐ shàng guān dì cí zhōng

后汉敦煌太守裴岑破呼衍王碑，在巴里坤海子上关帝祠中。

tún jūn gēng kěn de zhī tǔ zhōng yě

屯军耕垦，得之土中也。

qí shì bú jiàn hòu hàn shū rán wén jù gǔ ào zì huà hún piáo duàn fēi hòu rén suǒ yī tuō yǐ pì zài xī yù wú rén mó shí kè fēng léng yóu wán zhěng

其事不见后汉书，然文句古奥，字画浑朴，断非后人所依托，以僻在西域，无人摹石刻，锋棱犹完整。

qián lóng gēng yín yóu jī liú cún rén cǐ shì qí zì qí míng ǒu wàng zhī yǐ

乾隆庚寅游击刘存仁--此是其字，其名偶忘之矣。

wǔ jìn rén yě mó kè yī mù běn sǎ huǒ yào yú shàng shāo wèi bān bó jué shì gǔ bēi

武进人也，摹刻一木本，洒火药于上，烧为斑驳，绝似古碑。

èr běn bìng chuán yú shì shǎng jiàn jiā lǜ yǐ jiù shí běn wèi xīn xīn mù běn wèi jiù yǔ zhī biàn ào rán fú xìn yě

二本并传于世，赏鉴家率以旧石本为新，新木本为旧，与之辩，傲然弗信也。

yǐ tóng shí zhī wù yǒu mù dǔ zhī rén ér zhēn wěi diān dǎo shàng rú cǐ kuàng yǐ qiān bǎi nián wài zāi

以同时之物，有目睹之人，而真伪颠倒尚如此，况以千百年外哉！

yì zhī xiàng shù shī zhī xiǎo xù chūn qiū zhī sān chuán huò qīn jiàn shèng rén huò qù gǔ wèi yuǎn jīng shī shòu shòu duān xù fēn míng

易之象数，诗之小序，春秋之三传，或亲见圣人，或去古未远，经师授受，端绪分明。

sòng rú yuē hàn qián rén jiē bù zhī wú yǐ lǐ zhī zhī yě qí lèi cǐ yě

宋儒曰：汉前人皆不知，吾以理知之也，其类此也。

kāng xī shí sì nián xī yáng gòng shī guǎn gé qián bèi duō yǒu fù yǒng

康熙十四年，西洋贡狮，馆阁前辈多有赋咏。

xiāng chuán bù jiǔ jí yì qù qí xíng rú fēng sì kè jué suǒ wǔ kè jí chū jiā yù guān cǐ qí dōng yǔ yě

相传不久即逸去，其行如风，巳刻绝锁，午刻即出嘉峪关，此齐东语也。

shèng zǔ nán xún yóu wèi hé huí luán shàng yǐ chuán zài cǐ shī

圣祖南巡，由卫河回銮，尚以船载此狮。

xiān wài zǔ mǔ cáo tài fū rén céng yú dù fān lóu chuāng xì kuī zhī qí shēn rú huáng quǎn wěi rú hǔ ér shāo zhǎng miàn yuán rú rén bù shì tā shòu zhī xiá xuē xì chuán tóu jiāng jūn zhù shàng fù yī shǐ sì zhī zài àn yóu háo jiào jìn chuán jí jìn bù chū shēng

先外祖母曹太夫人，曾于度帆楼窗隙窥之，其身如黄犬，尾如虎而稍长，面圆如人，不似他兽之狭削，系船头将军柱上，缚一豕饲之，在岸犹号叫，近船即噤不出声。

jí zhì shī qián shī fǔ shǒu yī xiù yǐ bù ér sǐ

及置狮前，狮俯首一嗅，已怖而死。

lín jiě lǎn shí hū yī zhèn hǒu shēng rú wú shù tóng zhēng dǒu rán hé jī wài zǔ jiā jiù mǎ shí yú gé yuán wén zhī jiē zhàn lì fú lì xià chuán qù yí shí shàng bù gǎn dòng xìn qí wèi bǎi shòu wáng yǐ

临解缆时，忽一震吼，声如无数铜钲陡然合击，外祖家厩马十余，隔垣闻之，皆战栗伏枥下，船去移时，尚不敢动，信其为百兽王矣。

shī chū zhì shí lì bù shì láng ā gōng lǐ bài huà wéi dāng dài gù lù céng zhǎn bǐ duì xiě yī tú bǐ yì jīng miào jiù cáng bó xī zhāi qián bèi jiā ā gōng shǒu zèng qí zǔ zhě yě

狮初至时，吏部侍郎阿公礼稗画，为当代顾陆，曾盞笔对写一图，笔意精妙，旧藏博晰斋前辈家，阿公手赠其祖者也。

狮初至时，吏部侍郎阿公礼稗画，为当代顾陆，曾盏笔对写一图，笔意精妙，旧藏博晰斋前辈家，阿公手赠其祖者也。

hòu shòu yú yú cháng qǐ yī shǎng jiàn jiā tí qiān ā gōng yuán wèi shǔ míng yǐ yuán dài céng yǒu xiàn shī shì suì tí yuē yuán rén shī zi zhēn xíng tú

后售于余，尝乞一赏鉴家题签，阿公原未署名，以元代曾有献狮事，遂题曰元人狮子真形图。

xī zhāi yuē shǎo zǎi dān qīng yuán bù zài yuán rén xià cǐ shǎng jiàn wèi wèi miù yě

晰斋曰：少宰丹青，原不在元人下，此赏鉴未为谬也。

qián lóng gēng chén gē jiè zhōu qián bèi fú jī qí xian zì chēng táng rén zhāng zǐ luán jiāng fǎng liú zhǎng qīng yú yíng zhōu dǎo xié yóu tiān mǔ

乾隆庚辰，戈芥舟前辈扶乩，其仙自称唐人张紫鸾，将访刘长卿于瀛洲岛，偕游天姥。

huò kòu yǐ shì shū yī shī yuē shēn cóng yì yù lái shí jiàn yíng zhōu dǎo rì luò wǎn fēng liáng yī yàn rù yún yǎo

或叩以事，书一诗曰：身从异域来，时见瀛洲岛，日落晚风凉，一雁入云杳。

yǐn shì hóng míng wù wài bù yù rén shì zhī shì fēi yě

隐示鸿冥物外，不预人世之是非也。

jiè zhōu yǔ lùn shī jí xīn rán chóu dá yǐ suǒ yóu míng shèng pò shí yá tiān mǔ fēng lú shān lián jù sān piān ér qù

芥舟与论诗，即欣然酬答，以所游名胜破石崖，天姥峰，庐山联句三篇而去。

jiè zhōu shí xiū xiàn xiàn zhì yīn fù lù zhì mò

芥舟时修献县志，因附录志末。

qí pò shí yá yī piān qián wèi wǔ yán lǜ shī bā yùn duì ǒu shēng yùn jù xié

其破石崖一篇，前为五言律诗，八韵对偶，声韵俱谐。

dì jiǔ yùn yǐ xià hū zuò bào cān jūn xíng lù nán li tài bái shǔ dào nán tǐ táng sān bǎi nián shī rén wú cǐ tǐ cái shū bù rù gé

第九韵以下，忽作鲍参军行路难，李太白蜀道难体，唐三百年诗人无此体裁，殊不入格。

qí yǐ dōng dōng gēng qīng sì yùn tōng yā fǎng chāng lí cǐ rì zú kě xī shī yǐ chuān bí shēng qī yùn wèi yī bù lì yòu shì shāo dú gǔ shū zhě

其以东冬庚青四韵通押，仿昌黎此日足可惜诗，以穿鼻声七韵为一部例，又似稍读古书者。

gài lüè shè wén hàn zhī guǐ wěi tuō táng rén yě

盖略涉文翰之鬼，伪托唐人也。