卷十·如是我闻三(5) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

hé chéng zài xiàn dōng shí wǔ lǐ duò lè shòu xiàn gù chéng yě

河城在县东十五里，隋乐寿县故城也。

xī cūn mín jué de dé yī jìng guǎng zhàng yú yǐ chù suì qí bàn jiàn zhě rén chí yī piàn qù zhì shì zhōng měi xī tǔ guāng fán shù jiā jiē rán shì yì wáng dù shén jìng yīng yuè yíng kuī zhī lèi

西村民掘地得一镜，广丈余，已触碎其半，见者人持一片去，置室中，每夕吐光，凡数家皆然，是亦王度神镜，应月盈亏之类。

dàn cán pò zhī yú shàng néng rú cǐ gèng yì ěr

但残破之余，尚能如此更异耳。

huò yí jìng hé yǐ rú cǐ zhī dà yú wèi cǐ bì hé jiān wáng gōng diàn zhōng wù

或疑镜何以如此之大，余谓此必河间王宫殿中物。

lù jī yǔ dì yún shū yuē rén shòu diàn zhōng yǒu dà fāng jìng guǎng zhàng yú guò zhī zhé xiě rén yǐng shì jìn dài yóu yán cǐ zhì yě

陆机与弟云书曰：仁寿殿中，有大方镜广丈余，过之辄写人影，是晋代犹沿此制也。

qián lóng jǐ mǎo gēng chén jiān xiàn xiàn jué de táng zhāng jūn píng mù zhì dà zhōng qī nián míng jīng liú shēn zhuàn

乾隆己卯庚辰间，献县掘得唐张君平墓志，大中七年明经刘伸撰。

zì huà shàng kě guān wén shū bǐ lǐ yú zhí shì li lián yī qián bèi yuē gōng wèi gǔ rén shì shì shèng jīn rén cǐ fēi táng wén yé

字画尚可观，文殊鄙俚，余拓示李廉衣前辈，曰：公谓古人事事胜今人，此非唐文耶？

tiān xià lǜ yǐ míng xiāng yào ěr

天下率以名相耀耳。

rú hé qí shí shàn bǐ zhá zhě bì chēng jìn qí shí yì bì yǒu jí zhuō zhī zì

如核其实，善笔札者必称晋，其时亦必有极拙之字；

shàn yín yǒng zhě bì chēng táng qí shí yì bì yǒu jí è zhī shī

善吟咏者必称唐，其时亦必有极恶之诗。

fēi jìn zhī sī yì jiē xī xiàn táng zhī tú gū jiē lǐ dù yě

非晋之厮役皆羲献，唐之屠沽皆李杜也。

xī zǐ dōng jiā shí wèi yī xìng

西子东家，实为一姓；

dào zhí liǔ xià nǎi shì tóng bāo

盗跖柳下，乃是同胞。

qǐ néng měi zé jù měi xián zé jù xián yé

岂能美则俱美，贤则俱贤耶？

shǎng jiàn jiā dé yī sòng yàn suī huá bù shòu mò yì bǎo ruò qiú tú

赏鉴家得一宋砚，虽滑不受墨，亦宝若球图；

dé yī hàn yìn suī miù bù chéng wén yì zhēn yú zhū bì

得一汉印，虽谬不成文，亦珍逾珠璧。

wèn hé suǒ qǔ yuē qǔ qí gǔ ěr

问何所取，曰：取其古耳。

dōng pō shī yuē shì hào yǔ sú shū suān xián

东坡诗曰：嗜好与俗殊酸咸。

sī zhī wèi yú

斯之谓欤？

jiāo hé lǎo rú liú jūn zuó míng pú sù jǐn hòu yǐ zhǎng zhě chēng zài yú jiā shè zhàng èr shí yú nián

交河老儒刘君琢，名璞，素谨厚，以长者称，在余家设帐二十余年。

cóng xiōng mào yuán tǎn jū cóng dì dōng bái xī xuān jiē qí dì zǐ yě

从兄懋园坦居，从弟东白羲轩，皆其弟子也。

cháng zì hé jiān suì shì guī zhōng tú yù yǔ jiè sù mín jiā zhǔ rén yuē jiā wéi yǒu wū liǎng yíng shàng kě qī zhǐ rán sù yǒu mèi bù zhī hú yǔ guǐ yě jūn néng bù wèi zé qǐng jiě zhuāng

尝自河间岁试归，中途遇雨，借宿民家，主人曰：家惟有屋两楹，尚可栖止，然素有魅，不知狐与鬼也，君能不畏，则请解装。

bù dé yǐ sù yān

不得已宿焉。

miè zhú yǐ hòu chéng chén shàng hōng hōng zhèn xiǎng rú nù mǎ bēn téng jūn zuó qǐ zhe yì guān cháng yī yǎng zhù yuē yǎn jiǎn hán rú ǒu rán sù cǐ yù huò wǒ yé

灭烛以后，承尘上轰轰震响，如怒马奔腾，君琢起著衣冠，长揖仰祝曰：偃蹇寒儒，偶然宿此，欲祸我耶？

wǒ fēi jūn chóu

我非君仇。

yù xì wǒ yé

欲戏我耶？

yǔ jūn sù bù xiá nì

与君素不狎昵。

yù zhú wǒ yé

欲逐我耶？

jīn yè bì bù néng xíng

今夜必不能行。

míng cháo yì bì bù néng zhù hé bì duō cǐ rǎo rǎng yé

明朝亦必不能住，何必多此扰攘耶？

é wén chéng chén shàng shì lǎo ǎo yǔ yuē kè yán shū yǒu lǐ ěr bèi wù tài zào cì

俄闻承尘上似老媪语曰：客言殊有理，尔辈勿太造次。

wén zú yīn tuó tuó rán xiàng xī běi yú qù qǐng kè jì rán yǐ

闻足音橐橐然，向西北隅去，顷刻寂然矣。

jūn zuó cháng yǐ gào mén rén yuē yù yì wài zhī hèng nì píng xīn jìng qì huò yǒu jiě shí

君琢尝以告门人曰：遇意外之横逆，平心静气，或有解时。

dāng shí rú nù lì zhī wèi bì bù pāo zhuān zhì wǎ

当时如怒詈之，未必不抛砖掷瓦。

yòu liú jǐng nán cháng jiù yī yù qiān rù zhī xī dà wéi hú rǎo jǐng nán hē zhī yuē wǒ zì chū qián zū zhái rǔ hé de jiū zhàn què cháo

又刘景南尝僦一寓，迁入之夕，大为狐扰，景南诃之曰：我自出钱租宅，汝何得鸠占鹊巢。

hú lì shēng dá yuē shǐ jūn xiān jū cǐ wǒ xù lái zhēng zé qū zài wǒ wǒ jū cǐ zhái wǔ liù shí nián shuí bù zhī zhě jūn hé chǔ bù kě zū zhái ér bì lái gòng zhù shì shì qì xiāng líng yě wǒ ān kěn ràng jūn

狐厉声答曰：使君先居此，我续来争，则曲在我，我居此宅五六十年，谁不知者，君何处不可租宅，而必来共住，是恃气相凌也，我安肯让君。

jǐng nán cì rì suì yí qù

景南次日遂移去。

hé lì ān xiān shēng yuē jūn zuó suǒ yù zhī hú néng wéi lǐ qū jǐng nán suǒ yù zhī hú néng yǐ lǐ qū rén

何励庵先生曰：君琢所遇之狐能为理屈，景南所遇之狐能以理屈人。

xiān xiōng qíng hú yuē qū hú yì néng qū yú hú nán

先兄晴湖曰：屈狐易，能屈于狐难。

dào jiā yǒu tài yīn liàn xíng fǎ zàng shù bǎi nián qī mǎn zé fù shēng

道家有太陰炼形法，葬数百年，期满则复生。

道家有太阴炼形法，葬数百年，期满则复生。

cǐ dàn yǒu shì shuō wèi dǔ sī shì

此但有是说，未睹斯事。

gǔ yǐ shuǐ yín liǎn zhě shī bù xiǔ zé záo rán yǒu zhī

古以水银敛者，尸不朽，则凿然有之。

dǒng qǔ jiāng yuē fán zuì yīng lù shī zhě suī zàng duō nián shī bù xiǔ lǚ liú liáng fén gǔ shí kāi qí guān mào rú shēng rèn zhī shàng yǒu wēi xuè

董曲江曰：凡罪应戮尸者，虽葬多年，尸不朽，吕留良焚骨时，开其棺，貌如生，刃之尚有微血。

gài guǐ shén liú shī fú zhū yě

盖鬼神留尸伏诛也。

mǒu rén shì qǔ jiāng zhī qīn zú dāng shí jǔ qí zì jīn wàng zhī yǐ shí guān zhè jiāng fèng xí lì qí shì qīn mù jī zhī

某人是曲江之亲族，当时举其字，今忘之矣，时官浙江，奉檄莅其事，亲目击之。

rán cǐ lèi jiē bù wéi suì qí wèi suì zhě yuē jiāng shī

然此类皆不为祟，其为祟者曰僵尸。

jiāng shī yǒu èr qí yī xīn shī wèi liǎn zhě hū yuè qǐ bó rén

僵尸有二，其一新尸未敛者，忽跃起搏人；

qí yī jiǔ zàng bù fǔ zhě biàn xíng rú chī mèi yè huò chū yóu féng rén jí jué

其一久葬不腐者，变形如魑魅，夜或出游，逢人即攫。

huò yuē hàn bá jí cǐ mò néng xiáng yě

或曰旱魃即此，莫能详也。

fū rén sǐ zé xíng shén lí yǐ wèi shén bù fù xíng ān néng yǒu zhī jué yùn dòng

夫人死则形神离矣，谓神不附形，安能有知觉运动；

wèi shén nǎi fù xíng shì fù shēng yǐ hé yòu bù wéi rén ér wèi yāo

谓神乃附形，是复生矣，何又不为人而为妖。

qiě xīn sǐ shī jué zhě bìng qí fù mǔ zǐ nǚ huò bào chí bù shì shí zhǐ jué rù jī gǔ shǐ wú zhī hé yǐ néng yǒng yuè shǐ yǒu zhī hé yǐ yī xī cái jué

且新死尸厥者，并其父母子女，或抱持不释，十指抉入肌骨，使无知何以能踊跃，使有知何以一息才绝？

jí bù shí qí suǒ qīn shì zé dài yǒu xié wù píng zhī lì qì huò zhī ér fēi yóu hún zhī wèi biàn yú

即不识其所亲，是则殆有邪物凭之，戾气惑之，而非游魂之为变欤。

yuán zi cái qián bèi xīn qí xié zài nán chāng shì rén xíng shī yè jiàn qí you shì shǐ ér qí qǐng jì ér gǎn jī jì ér qī liàn jì ér biàn xíng bó shì

袁子才前辈新齐谐载南昌士人行尸夜见其友事，始而祈请，继而感激，继而凄恋，继而变形搏噬。

wèi rén zhī hún shàn ér pò è rén zhī hún líng ér pò yú

谓人之魂善而魄恶，人之魂灵而魄愚。

qí shǐ lái yě yī líng bù mǐn pò fù hún yǐ xíng

其始来也，一灵不泯，魄附魂以行；

qí jì qù yě xīn shì jì bì hún yī sàn bǎi pò zhì

其既去也，心事既毕，魂一散百魄滞。

hún zài zé wéi rén yě hún qù zé fēi qí rén yě

魂在则为人也，魂去则非其人也。

shì zhī yí shī zǒu yǐng jiē pò wèi zhī wéi yǒu dào zhī rén wèi néng zhì pò yǔ yì záo záo yǒu jīng lǐ

世之移尸走影皆魄为之，惟有道之人，为能制魄，语亦凿凿有精理。

rán guǎn kuī zhī jiàn zhōng yí qí bié yǒu gù yě

然管窥之见，终疑其别有故也。

rèn zǐ tián yán qí xiāng yǒu rén yè xíng yuè xià jiàn mù dào sōng bǎi jiān yǒu liǎng rén bìng zuò yī nán zǐ nián yuē shí liù qī sháo xiù kě ài yī fù rén bái fà chuí xiàng gōu lóu xié zhàng shì qī bā shí yǐ shàng rén

任子田言，其乡有人夜行，月下见墓道松柏间有两人并坐，一男子年约十六七，韶秀可爱，一妇人白发垂项，佝偻携杖，似七八十以上人。

yǐ jiān xiào yǔ yì ruò shén xiāng yuè qiè yà hé wù yín yù nǎi yǔ shào nián xiá tián

倚肩笑语，意若甚相悦，窃讶何物婬妪，乃与少年狎阗。

xíng shāo jìn rǎn rǎn ér miè

行稍近，冉冉而灭。

cì rì xún shì shuí jiā zhǒng shǐ zhī mǒu zǎo nián yāo zhé qí fù shuāng shǒu wǔ shí yú nián mò ér hé biǎn yú shì yě

次日询是谁家冢，始知某早年夭折，其妇孀守五十余年，殁而合窆于是也。

shī yuē shēng zé yì shì sǐ zé tóng xué

诗曰：生则异室，死则同穴。

qíng zhī zhì yě

情之至也。

lǐ yuē yīn rén zhī zàng yě lí zhī

礼曰：殷人之葬也离之；

zhōu rén zhī zàng yě hé zhī

周人之葬也合之。

shàn fu shèng rén tōng yōu míng zhī lǐ gù néng yǐ rén qíng zhī guǐ shén zhī qíng yě

善夫，圣人通幽明之礼，故能以人情知鬼神之情也。

bù jìn rén qíng yòu wū zhī lǐ yì zāi

不近人情，又乌知礼意哉。

zú zhí zhào xiān yán yǒu shū shēng dú shū sēng sì yù fàng yàn kǒu jiàn qí wēi yí zhěng sù zhǐ huī hào lìng ruò kě qū yì guǐ shén

族侄肇先言，有书生读书僧寺，遇放焰口，见其威仪整肃，指挥号令，若可驱役鬼神。

kuì rán yuē míng sī zhī jìng bǐ jiào nǎi yú yú rú

喟然曰：冥司之敬彼教，乃逾于儒。

dēng yǐng méng lóng jiān yī sōu zài páng yǔ yuē jīng lún yǔ zhòu wéi lài shèng xián bǐ xiān fó tè yǐ shén dào bǔ suǒ bù jí ěr

灯影朦胧间，一叟在旁语曰：经纶宇宙，惟赖圣贤，彼仙佛特以神道补所不及耳。

gù míng sī zhī zhòng shèng xián zài xiān fó shàng

故冥司之重圣贤，在仙佛上。

rán suǒ zhòng zhě zhēn shèng xián ruò wěi shèng xián zé yīn gàn tiān nù zuì yì zài wěi xian wěi fú shàng

然所重者真圣贤，若伪圣贤则陰干天怒，罪亦在伪仙伪佛上。

然所重者真圣贤，若伪圣贤则阴干天怒，罪亦在伪仙伪佛上。

gǔ fēng chún piáo cǐ lèi chà xī sì wǔ bǎi nián yǐ lái léi qiú rì zhòng yǐ bié zēng yī yù yǐ

古风淳朴，此类差稀，四五百年以来，累囚日众，已别增一狱矣。

gài shì dào zhī tú bù guò qiǎo chén zuì fú yòu rén shī shě zì yāo dǎng jù tú móu wéi bù guǐ wài qí wěi chēng wǒ xian wǒ fú zhě qiān wàn zhōng wú yī

盖释道之徒，不过巧陈罪福，诱人施舍，自妖党聚徒，谋为不轨外，其伪称我仙我佛者，千万中无一。

rú zé zì mìng shèng xián zhě bǐ bǐ jiē shì mín tīng kě huò shén lǐ nán wū shì yǐ shēng yōng gāo bǐ mò chén ā bí

儒则自命圣贤者，比比皆是，民听可惑，神理难诬，是以生拥皋比，殁沉阿鼻。

yǐ qí yí hài rén xīn wèi shèng xián suǒ è gù yě

以其贻害人心，为圣贤所恶故也。

shū shēng hài è wèn cǐ dì fǔ shì gōng hé yóu zhī

书生骇愕，问此地府事，公何由知？

yī tán zhǐ jiān yǐ wú suǒ dǔ yǐ

一弹指间，已无所睹矣。

jiǎ yǐ yǒu sù yuàn yǐ rì yè móu qīng jiǎ

甲乙有夙怨，乙日夜谋倾甲。

jiǎ zhī zhī nǎi yīn shǐ qí dǎng mǒu yǐ tā tú rù yǐ jiā fán wèi yǐ móu jiē suàn wú yí cè

甲知之，乃陰使其党某，以他途入乙家，凡为乙谋，皆算无遗策。

甲知之，乃阴使其党某，以他途入乙家，凡为乙谋，皆算无遗策。

fán yǐ yǒu suǒ wèi jiē yǐ jiǎ cái mì zhù qí fèi fèi shěng ér gōng bèi

凡乙有所为，皆以甲财密助其费，费省而功倍。

yuè yī liǎng suì dà jiàn xìn sù suǒ yǐ rèn zhě jiē tuì tīng

越一两岁，大见信，素所倚任者皆退听。

nǎi chéng jiàn shuō yǐ yuē jiǎ xī yīn diào wǒ fù huì fú gǎn yán rán xián zhī shí cì gǔ yǐ lì fú dí fú gǎn yīng

乃乘间说乙曰：甲昔陰调我妇，讳弗敢言，然衔之实刺骨，以力弗敌，弗敢婴。

乃乘间说乙曰：甲昔阴调我妇，讳弗敢言，然衔之实刺骨，以力弗敌，弗敢婴。

wén jūn yì yǒu chóu yú jiǎ gù xiào quǎn mǎ yú mén xià suǒ yǐ jìn xīn yú jūn gù yǐ bào zhī yù yì wéi shì móu yě

闻君亦有仇于甲，故效犬马于门下，所以尽心于君故，以报知遇，亦为是谋也。

jīn yǒu xì kě dǐ hé tú zhī

今有隙可抵，合图之。

yǐ dà xǐ guò wàng chū duō jīn shǐ móu jiǎ

乙大喜过望，出多金使谋甲。

mǒu nǎi yǐ yǐ jīn wèi jiǎ xíng lù wú suǒ bù qū dào

某乃以乙金，为甲行赂，无所不曲到。

jǐng jì chéng wěi zào jiǎ è jì nǎi zhèng zuǒ xìng míng yǐ bào yǐ shǐ jù dié

井既成，伪造甲恶迹，乃证佐姓名以报乙，使具牒。

bǐ tíng jū zé shì jiē zǐ xū wū yǒu zhèng zuǒ yì mò bù dǎo gē suì yī bài tú dì zuò wū lùn shù

比庭鞫，则事皆子虚乌有，证佐亦莫不倒戈，遂一败涂地，坐诬论戍。

fèn huì shén yǐ tián mǒu jiǔ píng shēng yīn shì jiē zài qí shǒu bù gǎn zài jǔ jìng qì jié sǐ

愤恚甚，以阗某久，平生陰事，皆在其手，不敢再举，竟气结死。

愤恚甚，以阗某久，平生阴事，皆在其手，不敢再举，竟气结死。

sǐ shí shì su yú dì xià rán yuè shù shí nián zú wú bào

死时誓诉于地下，然越数十年，卒无报。

lùn zhě wèi nán duān fā zì yǐ jiǎ shì bù liǎng lì nǎi tǐng ér zǒu xiǎn bù guò zì jiù zhī bīng qí zuì bù zài jiǎ

论者谓难端发自乙，甲势不两立，乃铤而走险，不过自救之兵，其罪不在甲。

mǒu běn wèi jiǎ fǎn jiàn gè zhōng qí suǒ shì yú yǐ bù wéi fù xīn yì bù néng shén jiā yǐ zuì gù guǐ shén fú lǐ yě

某本为甲反间，各忠其所事，于乙不为负心，亦不能甚加以罪，故鬼神弗理也。

cǐ shì zài kāng xī mò nián yuè jué shū zǎi zǐ gòng wèi yuè wáng yuē fu yǒu móu rén zhī xīn ér shǐ rén zhī zhī zhě wēi yě

此事在康熙末年，越绝书载子贡谓越王曰：夫有谋人之心，而使人知之者，危也。

qǐ bù xìn zāi

岂不信哉。

lǐ rén fàn hóng xǐ yǔ yī hú you tián hú shàn yǐn fàn yì shàn yǐn yuē wèi xiōng dì héng xiāng duì zuì mián

里人范鸿禧，与一狐友阗，狐善饮，范亦善饮，约为兄弟，恒相对醉眠。

hū jiǔ bù zhì yī rì yù yú shú tián zhōng wèn hé hū jiàn qì hú diào tóu yuē qīn xiōng dì shàng xiāng cán hé yǒu yú yì xiōng dì yé

忽久不至，一日遇于秫田中，问何忽见弃，狐掉头曰：亲兄弟尚相残，何有于义兄弟耶？

bù gù ér qù

不顾而去。

gài fàn fāng yǔ dì sòng yě

盖范方与弟讼也。

yáng tiě yá bái tóu yín yuē mǎi qiè qiān huáng jīn xǔ shēn bù xǔ xīn shǐ jūn zì yǒu fù yè yè bái tóu yín

杨铁崖白头吟曰：买妾千黄金，许身不许心，使君自有妇，夜夜白头吟。

yǔ cǐ hú suǒ jiàn zhèng tóng

与此狐所见正同。

xiàn xiàn bǔ yì fán zhǎng yǔ qí lǚ bǔ yī jù dào dào tiào miǎn zhí qí fù yú guān diàn bǔ yì kǎo dào zhī suǒ wèi zhī guān diàn shí shì sī jū yě

献县捕役樊长，与其侣捕一剧盗，盗跳免，絷其妇于官店--捕役拷盗之所，谓之官店，实是私居也。

qí lǚ yōng zhī tiáo xuè fù wèi chuí chǔ jìn bù gǎn dòng wéi fǔ shǒu yǐn qì yǐ huǎn jié yǐ

其侣拥之调谑，妇畏捶楚，噤不敢动，惟俯首饮泣，已缓结矣。

zhǎng tū jiàn zhī nù yuē shuí wú fù nǚ shuí néng bǎo fù nǚ bù zāo huàn nán

长突见之，怒曰：谁无妇女，谁能保妇女不遭患难。

luò rén shǒu rǔ gǎn rú shì wú cǐ kè jí míng guān

落人手，汝敢如是，吾此刻即鸣官。

qí lǚ jù ér zhǐ

其侣惧而止。

shí yōng zhèng sì nián qī yuè shí qī rì xū kè yě

时雍正四年七月十七日戌刻也。

cháng nǚ jià wèi nóng jiā fù shì yè wèi dào suǒ jié yǐ chǐ yī fǎn fù chuí yù shòu wū yì wèi yī dào ā ér zhǐ shí zài zi kè

长女嫁为农家妇，是夜为盗所劫，已褫衣反缚，垂欲受污，亦为一盗呵而止，实在子刻。

zhōng jiān jǐn jǐn gé yī hài kè ěr

中间仅仅隔一亥刻耳。

cì rì zhǎng wén bào yǎng miàn shì tiān shé jiǎo bù néng xià yě

次日，长闻报，仰面视天，舌挢不能下也。

qiú wén dá gōng cì dì zài xuān wǔ mén nèi shí hǔ hú tóng wén dá zhī qián wèi yòu yì zōng xué zōng xué zhī qián wèi wú é fù fǔ wú é fù zhī qián wèi qián míng dà xué shì zhōu yán rú dì

裘文达公赐第，在宣武门内石虎胡同，文达之前，为右翼宗学，宗学之前，为吴额驸府，吴额驸之前，为前明大学士周延儒第。

yuè nián jì jiǔ yòu yǎo tiǎo hóng shēn gù bù miǎn shí yǒu biàn guài rán bù wéi rén hài yě

越年既久，又窈窕闳深，故不免时有变怪，然不为人害也。

tīng shì xi xiǎo wū liǎng yíng yuē hǎo chūn xuān wéi wén dá yàn jiàn bīn kè de běi bì yī mén yòu héng tōng xiǎo wū liǎng yíng tóng pú yè sù qí zhōng shuì hòu duō wèi mèi yú chū bù zhī shì guǐ shì hú gù wú gǎn xià tà qí zhōng

厅事西小屋两楹，曰好春轩，为文达燕见宾客地，北壁一门，又横通小屋两楹，僮仆夜宿其中，睡后多为魅舁出，不知是鬼是狐，故无敢下榻其中。

qín shī qián shēng dú bù wèi yì jìng wú tā yì

琴师钱生独不畏，亦竟无他异。

qián miàn yǒu diàn fēng zhuàng jí lǎo chǒu jiǎng chūn nóng xì yuē shì zūn róng gèng shèng yú guǐ guǐ bù ér táo ěr

钱面有癜风，状极老丑，蒋春农戏曰：是尊容更胜于鬼，鬼怖而逃耳。

yī rì jiàn hù wài chū guī ér jǐ shàng dé yī yǔ yīng mào zhì zuò jué jiā xīn rú wèi shì hù xiāng chuán shì mò bù hài xiào

一日，键户外出，归而几上得一雨缨帽，制作绝佳，新如未试，互相传视，莫不骇笑。

yóu cǐ zhī shì hú fēi guǐ rán wú gǎn qǔ zhě

由此知是狐非鬼，然无敢取者。

qián shēng yuē lǎo bìng lóng zhōng duō féng yàn jiàn zì sī kōng yǐ wài wén dá gōng shí wéi gōng bù shàng shū lián niàn zhě céng bù shù rén wǒ guān chéng bì cǐ hú āi wǒ pín yě

钱生曰：老病龙钟，多逢厌贱，自司空以外，文达公时为工部尚书，怜念者曾不数人，我冠诚敝，此狐哀我贫也。

xīn rán qǔ zhe hú yì bù fù shè qù qí guǒ zèng qián shēng yé

欣然取著，狐亦不复摄去，其果赠钱生耶？

zèng qián shēng zhě yòu hé yì yé

赠钱生者又何意耶？

sī zhēn bù kě jiě yǐ

斯真不可解矣。

cháng yǔ dù shǎo sī kòu níng tái tóng sù nán shí cáo wén liǎng jiā jiào fu xiāng yǔ yuē zuó rì guài shì

尝与杜少司寇凝台，同宿南石槽，闻两家轿夫相语曰：昨日怪事。

wǒ biǎo xiōng zhū mǒu zài hǎi diàn wéi rén shǒu mù

我表兄朱某在海淀为人守墓，

yīn rù chéng wèi fǎn

因入城未返，

qí qī dú sù

其妻独宿，

wén yuán zhōng shù xià yǒu dòu shēng

闻园中树下有斗声，

pò chuāng zhǐ qiè kuī

破窗纸窃窥，

jiàn èr rén rǎng bì fèn jī

见二人攘臂奋击，

yī lǎo wēng jǔ zhàng gé zhī bù néng zhǐ

一老翁举杖隔之不能止，

é xiāng bó pū de

俄相搏仆地，

bìng xiàn xíng wèi hú

并现形为狐，

tiào liáng bǎi bō

跳踉摆拨，

chù lǎo wēng yì pū

触老翁亦仆，

lǎo wēng jué qǐ

老翁蹶起，

yī shǒu àn yī hú

一手按一狐，

hū yuē nì zǐ bù xiào

呼曰：逆子不孝，

zhū wǔ sǎo kě zhù wǒ

朱五嫂可助我。

zhū fú bù gǎn chū lǎo wēng dùn zú yuē dāng sù zhū tǔ shén

朱伏不敢出，老翁顿足曰：当诉诸土神。

hèn hèn ér sàn

恨恨而散。

cì yè wén mǎn yuán líng dang shēng shì yǒu suǒ sōu bǔ jué jǐ shàng wǎ píng shì wēi dòng guài ér shì zhī píng zhōng xiǎo yǔ yuē qǐ wù yán dāng bào ēn

次夜闻满园铃铛声，似有所搜捕，觉几上瓦瓶似微动，怪而视之，瓶中小语曰：乞勿言，当报恩。

zhū nù yuē fù mǔ ēn qiě bù kěn bào hé yǒu yú wǒ

朱怒曰：父母恩且不肯报，何有于我。

jǔ píng zhì mén wài bēi fū shàng hōng rán ér suì jí wén jiào jiào yǒu shēng yì qí jiù zhí yǐ

举瓶掷门外碑趺上，訇然而碎，即闻噭噭有声，意其就执矣。

yī jiào fū yuē dòu chù fù mǔ dào shì hé dà shì nǎi zhì wèi tǔ shén bǔ zhuō shū kě bù yě

一轿夫曰：斗触父母倒，是何大事，乃至为土神捕捉，殊可怖也。

níng tái gù yú xiào yuē fēi jiào fū bù néng zuò cǐ yán

凝台顾余笑曰：非轿夫不能作此言。

lǐ yǒu zhāng ǎo zì yún cháng wèi zǒu wú cháng jīn gào miǎn yǐ

里有张媪，自云尝为走无常，今告免矣。

xī dào yīn fǔ céng wèn míng lì shì fú yǒu yì fǒu lì yuē fú zhǐ shì quàn rén wéi shàn wéi shàn zì shòu fú fēi fú jiàng fú yě

昔到陰府，曾问冥吏，事佛有益否，吏曰：佛只是劝人为善，为善自受福，非佛降福也。

昔到阴府，曾问冥吏，事佛有益否，吏曰：佛只是劝人为善，为善自受福，非佛降福也。

ruò gōng yǎng qiú fú jiàng fú zé lián lì shàng bù shòu lù céng fú shòu lù hu

若供养求佛降福，则廉吏尚不受赂，曾佛受赂乎？

yòu wèn chàn huǐ yǒu yì fǒu lì yuē chàn huǐ xū yǒng měng jīng jìn lì bǔ qián qiān

又问忏悔有益否，吏曰：忏悔须勇猛精进，力补前愆。

jīn rén chàn huǐ zhǐ shì shǒu qiú miǎn zuì yòu ān yǒu yì yé

今人忏悔，只是首求免罪，又安有益耶？

cǐ yǔ fēi wū zhě suǒ kěn yán shì yǒu suǒ shòu zhī ěr

此语非巫者所肯言，似有所受之耳。