卷十一·槐西杂志一(3) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

sān cóng xiōng xiǎo dōng yán yōng zhèng dīng wèi huì shì guī jiàn yī gài fù kǒu shēng yú xiàng shàng yǐn chuò rú cháng rén qí rén yāo yě yē

三从兄晓东言，雍正丁未会试归，见一丐妇，口生于项上，饮啜如常人，其人妖也耶？

yú yuē cǐ ǒu gǎn yì qì ěr fēi yāo yě

余曰：此偶感异气耳，非妖也。

pián mǔ zhī zhǐ yì yì yú zhòng kě yuē yāo hū zāi

骈拇枝指，亦异于众，可曰妖乎哉。

yú suǒ jiàn yǒu shǐ liǎng shēn yī shǒu zhě yǒu niú bèi shēng yī zú zhě yòu yú wén jiā miào shè huì jiàn yī rén yòu shǒu zhǎng dà rú jī zhǐ dà rú chuí ér zuǒ shǒu zé rú cháng rì yǐ yòu shǒu cāo bǐ zhōu zì huà

余所见有豕两身一首者，有牛背生一足者，又于闻家庙社会，见一人右手掌大如箕，指大如椎，而左手则如常，日以右手操笔鬻字画。

shǐ tán chèn wěi zhě jiàn zhī bì yuē cǐ shǐ huò cǐ niú huò cǐ rén kē yě shì jiāng zhào mǒu huàn

使谈谶纬者见之，必曰此豕祸，此牛祸，此人疴也，是将兆某患。

huò yuē shì wèi mǒu shì zhī yīng

或曰是为某事之应。

rán yú suǒ jiàn zhū yì qì háo wú zhēng yàn yě gù yú yú hàn rú zhī xué zuì bù xìn chūn qiū yīn yáng hóng fàn wǔ xíng chuán yú sòng rú zhī xué zuì bù xìn hé tú luò shū huáng jí jīng shì

然余所见诸异，讫毫无征验也，故余于汉儒之学最不信春秋陰陽、洪范五行，传于宋儒之学最不信河图洛书、皇级经世。

然余所见诸异，讫毫无征验也，故余于汉儒之学最不信春秋阴阳、洪范五行，传于宋儒之学最不信河图洛书、皇级经世。

fáng shī sūn duān rén xiān shēng wén zhāng yān yǎ ér xìng shì jiǔ zuì hòu suǒ zuò yǔ xǐng shí wú yì guǎn gé zhū gōng yǐ wéi dǒu jiǔ bǎi piān zhī yà yě

房师孙端人先生，文章淹雅而性嗜酒，醉后所作，与醒时无异，馆阁诸公，以为斗酒百篇之亚也。

dū xué yún nán shí yuè yè dú yǐn zhú cóng xià huǎng hū jiàn yī rén zhù shì hú zhǎn zhuàng ruò duǒ yí xīn zhī guǐ wù yì bù kǒng bù dàn yǐ shǒu àn zhǎn yuē jīn rì jiǔ wú duō bù néng xiāng ràng

督学云南时，月夜独饮竹丛下，恍惚见一人注视壶盏，状若朵颐，心知鬼物，亦不恐怖，但以手按盏曰：今日酒无多，不能相让。

qí rén sè suō ér yǐn

其人瑟缩而隐。

xǐng ér huǐ zhī yuē néng lái liè jiǔ dìng fēi sú guǐ kěn xiàng wǒ liè jiǔ shì wǒ yì bù báo nài hé gū qí xiāng fǎng yì

醒而悔之曰：能来猎酒，定非俗鬼，肯向我猎酒，视我亦不薄，奈何辜其相访意。

shì jiā niàng sān jù wǎn yè yǐ xiǎo jǐ chén zhú jiān cì rì shì zhī jiǔ rú gù

市佳酿三巨碗，夜以小几陈竹间，次日视之，酒如故。

tàn yuē cǐ gōng fēi dàn fēng yǎ jiān yì juàn jiè shāo yǔ xiāng xì biàn juān dī bù cháng

叹曰：此公非但风雅，兼亦狷介，稍与相戏，便涓滴不尝。

mù kè huò yuē guǐ shén dàn xīn qí qì qǐ zhēn néng yǐn

幕客或曰：鬼神但歆其气，岂真能饮？

xiān shēng kǎi rán yuē rán zé yǐn jiǔ yi jí wèi wèi guǐ shí wù jiāng lái tú xīn qí qì

先生慨然曰：然则饮酒宜及未为鬼时，勿将来徒歆其气。

xiān shēng zhí yú shān zài fú jiàn xué mù wèi yú shù zhī jué wèi jìn zhū xián qù rén bù yuǎn yě

先生侄渔珊，在福建学幕为余述之，觉魏晋诸贤，去人不远也。

qián táng shù jūn qí ǒu wàng qí zì shì shì yòu shēn yě

钱塘俞君祺，偶忘其字，似是佑申也。

qián lóng guǐ wèi zài yú xué shǔ ǒu jiàn qí yě bó bú mèi shī yuē lú dí huāng hán yě shuǐ píng sì wéi jī jī yè chóng shēng cháng mián rén yì mián nán wěn dú yǐ kū sōng kàn yuè míng

乾隆癸未，在余学署，偶见其野泊不寐诗曰：芦荻荒寒野水平，四围唧唧夜虫声，长眠人亦眠难稳，独倚枯松看月明。

yú yuē dù fǔ shī yuē bā tóng hún bù qǐn yè bàn yǒu xíng zhōu zhāng jì shī yuē gū sū chéng wài hán shān sì yè bàn zhōng shēng dào kè chuán jūn cóng duì miàn luò bǐ yǐ bàn yè de wén xiě chū wèi shuì fēi yǒng bā tóng zhōu hán shān sì zhōng yě

余曰：杜甫诗曰巴童浑不寝，夜半有行舟，张继诗曰姑苏城外寒山寺，夜半钟声到客船，均从对面落笔，以半夜得闻，写出未睡，非咏巴童舟、寒山寺钟也。

jūn yòng cǐ fǎ kě wèi shàn yú duó tāi rán dù zhāng suǒ yán shì yǎn qián jǐng wù jūn hū rán shuō guǐ bù tài hú wū hu

君用此法，可谓善于夺胎，然杜、张所言是眼前景物，君忽然说鬼，不太鹘兀乎？

shù jūn yuē shì xī shí yáo jiàn yuè xià yī rén yǐ shù lì shì shì wén shì nǐ jiù tán yǐ pò cén jì xiāng qù shí yú bù jìng rǎn rǎn méi gù yǒu cǐ yǔ

俞君曰：是夕实遥见月下一人倚树立，似是文士，拟就谈以破岑寂，相去十余步，竟冉冉没，故有此语。

zhōng xīn hú xì yuē yún zhōng jī quǎn liú ān guò yuè lǐ shēng gē yáng dì guī táng rén wèi zhī jiàn guǐ shī yóu xián jiǎ jiè

钟忻湖戏曰：云中鸡犬刘安过，月里笙歌炀帝归，唐人谓之见鬼诗，犹嫌假借。

rú gōng cǐ zuò nǎi zhēn bù kuì cǐ míng

如公此作，乃真不愧此名。

huò zhàng yì shū yán wén zhū hǎi dà sī nóng yuē yǒu shì jiā zǐ dú shū fén yuán yuán wài jū mín shù shí jiā jiē jù shì zhī shǒu mù zhě yě

霍丈易书言，闻诸海大司农曰：有世家子读书坟园，园外居民数十家，皆巨室之守墓者也。

yī rì yú qiáng quē jiàn lì nǚ lù bàn miàn fāng yù zhù shì yǐ bì qù

一日于墙缺见丽女露半面，方欲注视，已避去。

yuè shù rì jiàn yú qiáng wài cǎi yě huā shí shí níng dì wàng qiáng nèi huò jìng dēng qiáng quē lù qí bàn shēn yǐ wéi dōng jiā zhī kuī sòng yù yě

越数日，见于墙外采野花，时时凝睇望墙内，或竟登墙缺，露其半身，以为东家之窥宋玉也。

pō yíng mèng xiǎng ér sī niàn jū cǐ dì zhě jiē cū cái bù yīng yǒu cǐ yàn zhì

颇萦梦想，而私念居此地者皆粗材，不应有此艳质。

yòu suǒ jiàn jiē jīng bù bù yīng cǐ nǚ dú jìng zhuāng xīn yí wèi hú guǐ gù suī liú mù sòng pàn ér wèi tōng yī cí

又所见皆荆布，不应此女独靓妆，心疑为狐鬼，故虽流目送盼，而未通一词。

yī xī dú lì shù xià wén qiáng wài èr nǚ sī yǔ yī nǚ yuē rǔ yì zhōng rén fāng bù yuè hé bù jiù zhī

一夕，独立树下，闻墙外二女私语，一女曰：汝意中人方步月，何不就之。

yī nǚ yuē bǐ fāng yí wǒ wèi hú guǐ hé bì tú shǐ jīng bù

一女曰：彼方疑我为狐鬼，何必徒使惊怖。

yī nǚ yòu yuē qīng tiān bái rì ān yǒu hú guǐ chī ér bù jiě shì zhì cǐ

一女又曰：青天白日安有狐鬼，痴儿不解事至此。

shì jiā zǐ wén zhī qiè xǐ qiān yī yù chū hū měng shěng yuē zì chēng fēi hú guǐ qí wèi hú guǐ yě què yǐ

世家子闻之窃喜，褰衣欲出，忽猛省曰：自称非狐鬼，其为狐鬼也确矣。

tiān xià xiǎo rén wèi yǒu zì chēng xiǎo rén zhě qǐ wéi bù zì chēng qiě wú bù tòng dǐ xiǎo rén yǐ zì míng fēi xiǎo rén zhě cǐ mèi yòng cǐ shù yě

天下小人未有自称小人者，岂惟不自称，且无不痛诋小人以自明非小人者，此魅用此术也。

diào bì jìng fǎn

掉臂竟返。

cì rì mì fǎng zhī guǒ wú cǐ èr nǚ cǐ èr nǚ yì bù zài lái

次日密访之，果无此二女，此二女亦不再来。

wú lín táng yán nǎng yóu qín lǒng wén yǒu liè zhě zài shǎo huà shān lù jiàn èr rén lèi rán wò shù xià hū zhī yóu néng qiáng qǐ

吴林塘言，曩游秦陇，闻有猎者在少华山麓，见二人累然卧树下，呼之犹能强起。

wèn hé kùn zhì yú cǐ qí yī yuē wú děng jiē wèi hú mèi zhě yě chū wǒ yè xíng shī dào tóu sù yī shān jiā yǒu yī shào nǚ jué yán lì sì xì diào wǒ wǒ yì bù zì chí jí xiāng xiè xiá wèi qí fù mǔ suǒ kuī shén jiàn lì rǔ wǒ bài guì shǐ miǎn chuí tà

问何困踬于此，其一曰：吾等皆为狐魅者也，初，我夜行失道，投宿一山家，有一少女绝妍丽，伺隙调我，我意不自持，即相媟狎，为其父母所窥，甚见詈辱，我拜跪，始免捶挞。

jì ér wén qí fù mǔ xù xù yǔ ruò yǒu suǒ yì zhě

既而闻其父母絮絮语，若有所议者。

cì rì jìng nà wǒ wèi xù wéi yuē shān shàng yǒu zhǔ rén nǚ xū gēng fān zhí yì wǔ rì yī shàng zhí wǔ rì nǎi fǎn wǒ yì ān zhī

次日，竟纳我为婿，惟约山上有主人女，须更番执役，五日一上直，五日乃返，我亦安之。

bàn zǎi hòu bìng zhài yè sou bù néng qǐn sàn bù lín xià wén yǒu xiào yǔ shēng ǒu wǎng xún shì jiàn wū shù yíng yǒu rén yōng wǒ fù zuò shí kàn yuè bù shèng huì fèn lì jí yù yǔ jiǎo qí rén yì nù yuē shǔ bèi nǎi gǎn kàn wǒ fù yì fèn qǐ xiāng bó

半载后病瘵，夜嗽不能寝，散步林下，闻有笑语声，偶往寻视，见屋数楹有人，拥我妇坐石看月，不胜恚忿，力疾欲与角，其人亦怒曰：鼠辈乃敢瞰我妇，亦奋起相搏。

xìng qí yì bìng bèi xiāng qiān bìng pū fù ān zuò shí shàng xī xiào yuē ěr bèi wù dòu wú míng gào ěr wú shí wǎng lái yú liǎng jiā jiē tuō yún shàng zhí shǐ ěr bèi xiū xī wǔ rì xù jīng yǐ gōng cǎi bǔ ěr

幸其亦病惫，相牵并仆，妇安坐石上，嬉笑曰：尔辈勿斗，吾明告尔，吾实往来于两家，皆托云上直，使尔辈休息五日，蓄精以供采补耳。

jīn wú shì yǐ lù ěr bèi jīng yì jié wú suǒ yòng ěr bèi wú qù yǐ

今吾事已露，尔辈精亦竭，无所用尔辈，吾去矣。

yǎn hū bú jiàn liǎng rén mí bù néng chū gù è bó yú cǐ xìng yù jūn děng de zhěng yě

奄忽不见，两人迷不能出，故饿踣于此，幸遇君等得拯也。

qí yī rén yǔ yì tóng

其一人语亦同。

liè zhě shí yǐ qián zǐ shāo néng jǔ bù shǐ yǐn shì qí chù èr rén gòng chà yuē xiàng zhě qiáng yuán gù tǔ liáng zhù gù mù mén gù kě kāi hé chuāng gù kě qǐ bì jiē què yǒu xíng zhì fēi huàn yǐng yě jīn hé jiē tǔ kū yé

猎者食以乾秭，稍能举步，使引视其处，二人共诧曰：向者墙垣故土，梁柱故木，门故可开合，窗故可启闭，皆确有形质，非幻影也，今何皆土窟耶？

猎者食以干秭，稍能举步，使引视其处，二人共诧曰：向者墙垣故土，梁柱故木，门故可开合，窗故可启闭，皆确有形质，非幻影也，今何皆土窟耶？

yuàn zhōng dì píng rú dǐ jìng rú shì jīn hé tǔ kū yǐ wài qí qū bù róng zú yé

院中地平如砥，净如拭，今何土窟以外，崎岖不容足耶？

kū guǎng bù shù chǐ hú zì róng kě yǐ hé yǐ róng wǒ èr rén qǐ wǒ èr rén zhī xíng yì wèi suǒ huàn huà yé

窟广不数尺，狐自容可矣，何以容我二人，岂我二人之形亦为所幻化耶？

yī rén jiàn duì miàn yá shàng yǒu pò cí yuē cǐ wǒ chí yǐ dēng lóu shī shǒu suǒ suì jīn qiào bì wú lù dāng shí hé yǐ shàng xià yé

一人见对面崖上有破磁，曰此我持以登楼，失手所碎，今峭壁无路，当时何以上下耶？

sì gù pái huái jiē wǎng wǎng rú mèng èr rén hèn hú nǚ shén qǐng liè zhě rù shān bǔ zhī

四顾徘徊，皆惘惘如梦，二人恨狐女甚，请猎者入山捕之。

liè zhě yuē xiè hòu xiāng yù biàn chéng jiā ǒu shì wú cǐ biàn yí shì shì tài pián yí bì yǒu bù biàn yi zhě cún

猎者曰：邂逅相遇，便成佳偶，世无此便宜事，事太便宜，必有不便宜者存。

yú tūn gōu tān ěr gù yě xīng xīng cì xuè shì jiǔ gù yě ěr èr rén yi zì hèn yì hé hèn yú hú

鱼吞钩贪饵故也，猩猩刺血，嗜酒故也，尔二人宜自恨，亦何恨于狐。

èr rén nǎi mǐn mò ér zhǐ

二人乃悯默而止。

lín táng yòu yán yǒu shào nián wèi hú suǒ mèi rì jiàn léi kùn hú yóu shí shí lái

林塘又言，有少年为狐所媚，日渐羸困，狐犹时时来。

hòu fù gòng qǐn yǐ pí dùn bù néng yù nǚ hú nǎi pī yī yù cí qù shào nián qì tì wǎn liú hú shū bù gù nù zé qí guǎ qíng hú yì nù yuē yǔ jūn běn wú fū fù yì tè wèi cǎi bǔ lái ěr

后复共寝，已疲顿不能御女，狐乃披衣欲辞去，少年泣涕挽留，狐殊不顾，怒责其寡情，狐亦怒曰：与君本无夫妇义，特为采补来耳。

jūn gāo suǐ yǐ jié wú hé suǒ qǔ ér bù qù

君膏髓已竭，吾何所取而不去？

cǐ rú yǐ shì jiāo zhě shì bài zé lí yǐ cái jiāo zhě cái jǐn zé sàn

此如以势交者，势败则离，以财交者，财尽则散。

dāng qí wěi qū xiāng mèi běn wèi shì yǔ cái fēi yǒu qíng yú qí rén yě

当其委曲相媚，本为势与财，非有情于其人也。

jūn yú mǒu jiā mǒu jiā jiē xiàng rì fù mén qiáng jīn hé jiǔ jué yīn wèn yé nǎi dú zé wǒ

君于某家某家，皆向日附门墙，今何久绝音问耶，乃独责我？

qí yīn shén lì shì jí zhě wén zhī jiē tài xī

其音甚厉，侍疾者闻之皆太息。

shào nián nǎi fǎn miàn xiàng nèi jì wú yī yán

少年乃反面向内，寂无一言。

wāng xù chū yán jiàn fú jī zhě qí xian zì chēng zhāng zǐ yáng kòu yǐ wù zhēn piān fú néng dá yě dàn pàn yuē jīn dān dà dào bù gǎn qīng chuán ér yǐ

汪旭初言，见扶乩者，其仙自称张紫陽，叩以悟真篇，弗能答也，但判曰金丹大道，不敢轻传而已。

汪旭初言，见扶乩者，其仙自称张紫阳，叩以悟真篇，弗能答也，但判曰金丹大道，不敢轻传而已。

huì yǒu pú fù qiè zī táo pū kòu wèn shàng kě zhuī bǔ fǒu xian pàn yuē ěr guò qù shēng zhōng yǐ cái yòu rén mǎi qí qī yòu yòu zhī yǐn bó réng qǔ qí cái cǐ rén jīn shì xiāng yù yòu rǔ fù táo zhě mǎi qī bào

会有仆妇窃资逃，仆叩问尚可追捕否，仙判曰：尔过去生中，以财诱人，买其妻，又诱之饮博，仍取其财，此人今世相遇，诱汝妇逃者，买妻报；

bìng qiè zī zhě qǔ cái bào yě

并窃资者，取财报也。

míng shù xiān dìng zhuī bǔ yì bù dé bù rú yǐ yě

冥数先定，追捕亦不得，不如已也。

xù chū yuē zhēn xiān zì bù wàng yǔ rán cǐ lùn yī chū fán jiān dào jiē wěi zhū sù yīn kě wù zhuī bǔ bù tuī bō zhù lán ěr

旭初曰：真仙自不妄语，然此论一出，凡奸盗皆诿诸夙因，可勿追捕，不推波助澜尔。

jī bù néng dá yǒu yí zhī zhě yuē cǐ fú jī rén duō cóng jiǎo kuài è shào yóu ān zhī bù yǒu rén nì pū qī ér jiào zhī zuò cǐ yǔ

乩不能答，有疑之者曰：此扶乩人多从狡狯恶少游，安知不有人匿仆妻，而教之作此语？

yīn shǐ rén zhēn zhī bó mù guǒ fù yī qǔ xiàng dēng wū jǐ mì sì zé jù ér hū lú pú fù fāng yàn shì xíng jiǔ yǐ

陰使人侦之，薄暮果赴一曲巷，登屋脊密伺，则聚而呼卢，仆妇方艳饰行酒矣。

阴使人侦之，薄暮果赴一曲巷，登屋脊密伺，则聚而呼卢，仆妇方艳饰行酒矣。

qián hū luó zú wéi suǒ jū nǎi mǐ shǒu jiù fù

潜呼逻卒围所居，乃弭首就缚。

lǜ jìn shī wū wèi jiān mín cuàn fú qí zhōng yě

律禁师巫，为奸民窜伏其中也。

lán dào héng cháng jiǎ cǐ shù yǐ bài yán sōng

蓝道行尝假此术以败严嵩。

lùn zhě bù shèn yǐ wéi fēi è sōng gù yě

论者不甚以为非，恶嵩故也。

rán yáng chén zhū gōng dié xuè suì shǒu ér bù néng zhēng zhě yī fāng shì cóng róng tán xiào nǎi zhì qí sǐ mìng zé qí lì yì dà yǐ

然杨沈诸公，喋血碎首而不能争者，一方士从容谈笑，乃制其死命，则其力亦大矣。

xìng suǒ pái zhě wèi sōng shǐ yīn ér pái jí qīng liú suī hán fàn fù ōu yáng néng yǔ zhī wú hu

幸所排者为嵩，使因而排及清流，虽韩范富欧陽，能与枝梧乎？

幸所排者为嵩，使因而排及清流，虽韩范富欧阳，能与枝梧乎？

gù jī xiān zhī shù shì dà fū ǒu rán yóu xì chàng hé shī cí děng zhū guān jù zé kě

故乩仙之术，士大夫偶然游戏，倡和诗词，等诸观剧，则可。

ruò jiè bǔ jí xiōng jūn zǐ dāng bù qí zú yě

若借卜吉凶，君子当怖其卒也。

cóng shū méi ān gōng yuē huái zhèn rén jiā yǒu kòng wū wǔ jiān bié wèi yuàn luò yòng yǐ zhù zá wù ér tóng duō wǎng xī yóu tiào zhì jiàn tà pō wéi xuān rǎo jiàn hù jìn zhī zé qiè yú duǎn qiáng rù

从叔梅庵公曰：淮镇人家有空屋五间，别为院落，用以贮杂物，儿童多往嬉游，跳掷践踏，颇为喧扰，键户禁之，则窃逾短墙入。

nǎi dà shū yī tiē zhān hù shàng yuē cǐ fáng hú xiān suǒ zhù wú de huì wū gū yǐ bù ér tóng yún ěr

乃大书一贴粘户上，曰此房狐仙所住，毋得秽污，姑以怖儿童云尔。

shù rì hòu yè wén chuāng wài yǔ gǎn jūn jiàn zhāo jīn yǐ yí rù dāng wèi jūn jiān shǒu cǐ yuàn yě

数日后，夜闻窗外语：感君见招，今已移入，当为君坚守此院也。

zì hòu rén yǒu rù zhě zhé wèi zhuān wǎ suǒ jī bìng tóng nú yùn zá wù zhě yì bù gǎn wǎng jiǔ ér bù zhì jìng quán jiù pǐ tuí

自后人有入者，辄为砖瓦所击，并僮奴运杂物者，亦不敢往，久而不治，竟全就圮颓。

hú xiān nǎi qù

狐仙乃去。

cǐ zhī wèi yāo yóu rén xīng

此之谓妖由人兴。

yú yǒu zhuāng zài cāng zhōu nán yuē shàng hé yá jīn zhōu zhī yǐ

余有庄在沧州南，曰上河涯，今鬻之矣。

jiù yǒu shuǐ míng lóu wǔ yíng xià kàn wèi hé fān qiáng lái wǎng lán shǔn xià yǔ wài zǔ xuě fēng zhāng gōng jiā dù fān lóu jiē yóu tiào jiā chǔ

旧有水明楼五楹，下瞰卫河，帆墙来往栏楯下，与外祖雪峰张公家度帆楼，皆游眺佳处。

xiān zǔ mǔ tài fū rén xià yuè měi jū shì nà liáng zhū sūn gēng fān suí shì yān

先祖母太夫人夏月每居是纳凉，诸孙更番随侍焉。

yī rì yú tuī chuāng nán wàng jiàn nán fù shù shí rén dēng yī dù chuán lǎn yǐ jiě yī rén hū fèn quán jī yī sōu luò jìn àn qiǎn shuǐ zhōng yī lǚ jiē rú fāng zuò qǐ fèn lì chuán yǐ gǔ zhào qù

一日，余推窗南望，见男妇数十人登一渡船，缆已解，一人忽奋拳，击一叟落近岸浅水中，衣履皆濡，方坐起愤詈，船已鼓棹去。

shí wèi hé bào zhǎng hóng bō zhí xiè xiōng yǒng yǒu shēng yī liáng sōu zhāng shuāng fān shùn liú lái jí rú jī jiàn chù dù chuán suì rú fèi shù shí rén bìng méi wéi cǐ sōu cún

时卫河暴涨，洪波直泻，汹涌有声，一粮艘张双帆顺流来，急如激箭，触渡船碎如柹，数十人并没，惟此叟存。

nǎi zhuǎn nù wèi xǐ hé zhǎng sòng fó hào

乃转怒为喜，合掌诵佛号。

wèn qí hé shì yuē zuó wén yǒu zú dì dé èr shí jīn zhōu tóng yǎng xí wéi rén qiè yǐ jīn rì chéng quàn jí zhì tián de jīn rú qí shù jī zhī wǎng shú ěr

问其何适，曰：昨闻有族弟得二十金，鬻童养媳为人妾，以今日成券，急质田得金如其数，赍之往赎耳。

zhòng tóng shēng yuē cǐ yī jī shén suǒ shǐ yě

众同声曰：此一击，神所使也。

cù huàn dù chuán sòng zhī guò

促换渡船送之过。

shí yú fāng shí suì dàn wén wèi zhào jiā zhuāng rén xī wèi wèn qí míng xìng cǐ yōng zhèng guǐ chǒu shì

时余方十岁，但闻为赵家庄人，惜未问其名姓，此雍正癸丑事。

yòu xiān tài fū rén yán cāng zhōu rén yǒu bī jià qí dì fù ér zhōu liǎng zhí nǚ yú qīng lóu zhě lǐ rén jiē bù píng yī rì yāo jīn fàn lǜ dòu fàn jù zhōu yì tiān jīn wǎn pō hé gàn zuò chuán xián zhuó zú hū xi àn yī yán zhōu xiān suǒ zhōng duàn héng sǎo ér guò

又先太夫人言，沧州人有逼嫁其弟妇，而鬻两侄女于青楼者，里人皆不平，一日，腰金贩绿豆，泛巨舟诣天津，晚泊河干，坐船舷濯足，忽西岸一盐舟，纤索中断，横扫而过。

liǎng xián xiāng qiè zì xī yǐ xià jīn gǔ mí suì rú gē jié hào hū shù rì nǎi sǐ

两舷相切，自膝以下筋骨糜碎如割截，号呼数日乃死。

xiān wài zǔ yī pū wén zhī jí bēn gào yuē mǒu jiá de rú shì cǎn huò zhēn dà guài shì

先外祖一仆闻之，急奔告曰：某甲得如是惨祸，真大怪事。

xiān wài zǔ xú yuē cǐ shì bù guài ruò jìng bù rú cǐ fǎn shì guài shì

先外祖徐曰：此事不怪，若竟不如此，反是怪事。

cǐ yōng zhèng jiǎ chén yǐ sì jiān shì

此雍正甲辰乙巳间事。

jiāo hé wáng hóng xù yán gāo chuān liú mǒu zhù wū qī yíng zì jū zhōng sān yíng dōng xiāng sān yíng yǐ qī mò wú zàng de tíng jiù qí zhōng

交河王洪绪言，高川刘某住屋七楹，自居中三楹，东厢三楹以妻殁无葬地，停柩其中。

xi xiāng èr yíng yòu zǐ yǔ qí mèi jū zhī

西厢二楹，幼子与其妹居之。

yī xī wén ér tí shén jí ér bù wén mèi yǔ yí qí zài zào shì wèi guī cóng chuāng xià shì yǐ xi dēng fǒu yuè míng zhī xià jiàn hēi yān yī dào wān yán cóng dōng xiāng hù xià chū yíng rào xi xiāng chuāng xià jiǔ zhī bù qù

一夕，闻儿啼甚急，而不闻妹语，疑其在灶室未归，从窗罅视已息灯否，月明之下，见黑烟一道，蜿蜒从东厢户下出，萦绕西厢窗下，久之不去。

dài mèi xǐng fǔ r hēi yān nǎi rǎn rǎn liǎn rù dōng xiāng qù xīn zhī qī zhī hún yě

迨妹醒拊儿，黑烟乃冉冉敛入东厢去，心知妻之魂也。

zì hòu měi yuè yè wén ér tí qián qǐ kuī shì suǒ jiàn jiē rán

自后每月夜闻儿啼，潜起窥视，所见皆然。

yǐ yǔ qí mèi mèi wèi zhī gǎn qì

以语其妹，妹为之感泣。

bēi zāi fù mǔ zhī xīn sǐ shàng bù wàng qí zi hu

悲哉，父母之心，死尚不忘其子乎？

rén zǐ zhuī niàn qí fù mǔ néng rú shì fǒu hu

人子追念其父母，能如是否乎？

xiān shī guì lín lǚ gōng àn zhāi yán

先师桂林吕公闇斋言，

先师桂林吕公暗斋言，

qí xiāng yǒu guān yì lìng zhě

其乡有官邑令者，

lì rèn zhī rì

莅任之日，

mèng qí fáng shī mǒu gōng

梦其房师某公，

róng sè qiáo cuì

容色憔悴，

ruò zhòng yǒu yōu zhě

若重有忧者，

yì lìng cù rán yíng bài yuē lǚ chèn wèi guī

邑令蹙然迎拜曰：旅榇未归，

shì zhū dì zi zhī guò yě

是诸弟子之过也，

rán niàn zhī wèi gǎn wàng

然念之未敢忘，

jīn xìng tuō yīn dé yī guān

今幸托荫得一官，

jiāng jié jū yíng zhūn xī yǐ

将拮据营窀穸矣。

gài mǒu gōng zú yú shù suǒ shàng fú cuò sēng yuàn yě

盖某公卒于戍所，尚浮厝僧院也。

mǒu gōng yuē shén shàn rán guī wǒ zhī gǔ bù rú guī wǒ zhī hún zi zhī wǒ gǔ zài diān nán bù zhī wǒ hún jī yú cǐ yě

某公曰：甚善，然归我之骨，不如归我之魂，子知我骨在滇南，不知我魂羁于此也。

wǒ chū wèi cǐ yì lìng

我初为此邑令，

yǒu shì kěn wū lái zhě

有试垦汙莱者，

有试垦污莱者，

wú wù bào shēng kē

吾误报升科，

su zhě fēn fēn

诉者纷纷，

wú xīn zhī qí cí zhí

吾心知其词直，

ér kǒng gàn lì yì

而恐干吏议，

bǎi jì huí hù

百计回护，

shǐ bù dé shēn

使不得申，

suì zhì jīn wèi mín lèi

遂至今为民累，

tǔ shén su yǔ dōng yuè

土神诉与东岳，

yuè shén wèi shì yóu shū chuǎn

岳神谓事由疏舛，

suī wú zì lì zhī xīn

虽无自利之心，

rán kǒng yǐ jiǎn jǔ fáng qiān zhuó

然恐以检举妨迁擢，

zé qí zuì yǔ zì lì děng

则其罪与自利等，

dié shè wú hún

牒摄吾魂，

jī liú yú cǐ

羁留于此，

dài cǐ fú liáng jiǎn miǎn

待此浮粮减免，

rán hòu de guī

然后得归。

kùn kǔ jī hán suǒ bù rěn dào huí sī yī shí jué lù suǒ de jǐ hé ér yè hǎi máng máng jìng yǎo wú yá àn chéng bù shèng qì xuè chuí xīn

困苦饥寒，所不忍道，回思一时爵禄，所得几何，而业海茫茫，竟杳无崖岸，诚不胜泣血椎心。

jīn xìng zǐ lái guān cǐ tǎng niàn píng shēng zhī yù wèi yù qǐng juān chú zé wǒ de zhòng rù zhuǎn lún tuō lí guǐ qù suī shēng qián yí tuì wěi zhū lóu yǐ yì fēi suǒ hàn yǐ

今幸子来官此，傥念平生知遇，为吁请蠲除，则我得重入转轮，脱离鬼趣，虽生前遗蜕，委诸蝼蚁，亦非所憾矣。

yì lìng jiǎn shì jiù dú guǒ yǒu cǐ shì hòu wèi wǎn zhuǎn qǐng huō yòu huǎng hū mèng qí lái bié yún

邑令检视旧牍，果有此事，后为宛转请豁，又恍惚梦其来别云。

jiāo hé jí fāng yán yuē shuō guǐ zhě duō dàn rán yì yǒu lǐ shì kě xìn zhě yōng zhèng yǐ mǎo qī yuè pō zhōu jìng hǎi zhī nán wēi yuè méng lóng sàn bù àn shàng jiàn èr rén zuò liǔ xià duì tán shì wǎng jiù zhī yì xīn rán yán zuò

交河及方言曰：说鬼者多诞，然亦有理似可信者，雍正乙卯七月，泊舟静海之南，微月朦胧，散步岸上，见二人坐柳下对谈，试往就之，亦欣然延坐。

dì tīng suǒ shuō nǎi jiē yōu míng shì yí qí wèi guǐ sè suō yù dùn èr rén zhǐ zhī yuē jūn wù yà wǒ děng fēi guǐ yī zǒu wú cháng yī shì guǐ zhě yě

谛听所说，乃皆幽冥事，疑其为鬼，瑟缩欲遁，二人止之曰：君勿讶，我等非鬼，一走无常，一视鬼者也。

wèn hé yǐ néng shì guǐ yuē shēng ér rú shì mò zhī suǒ yǐ rán

问何以能视鬼，曰：生而如是，莫知所以然。

yòu wèn hé yǐ zǒu wú cháng yuē mèng qǐn zhōng hū bèi jū yì yì mò zhī suǒ yǐ rán yě

又问何以走无常，曰梦寝中忽被拘役，亦莫知所以然也。

gòng huà zhì èr gǔ dà dǐ lǚ chén bào yìng

共话至二鼓，大抵缕陈报应。

yīn wèn míng sī yǐ rú lǐ duàn yù yé

因问冥司以儒理断狱耶？

yǐ fó lǐ duàn yù yé

以佛理断狱耶？

shì guǐ zhě yuē wú néng jiàn guǐ

视鬼者曰：吾能见鬼。

ér bù néng yǔ guǐ yǔ bù zhī cǐ shì

而不能与鬼语，不知此事。

zǒu wú cháng yuē jūn wú xū wèn cǐ zhǐ wèn jǐ xīn wèn xīn wú kuì jí yīn lǜ suǒ wèi shàn wèn xīn yǒu kuì jí yīn lǜ suǒ wèi è gōng shì gōng fēi yōu míng yī lǐ hé fēn rú yǔ fú hu

走无常曰：君无须问此，只问己心，问心无愧，即陰律所谓善，问心有愧，即陰律所谓恶，公是公非，幽明一理，何分儒与佛乎？

走无常曰：君无须问此，只问己心，问心无愧，即阴律所谓善，问心有愧，即阴律所谓恶，公是公非，幽明一理，何分儒与佛乎？

qí shuō píng yì jìng bù lèi wū xí yǔ yě

其说平易，竟不类巫觋语也。