卷十二·槐西杂志二(3) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

shù líng yòu yán duǒ zhuāng zhāng zi yí xìng shì yǐn

树棂又言，垛庄张子仪，性嗜饮。

nián wǔ shí yú yǐ hán jí zú jiāng liǎn yǐ hū sū yuē wǒ bìng yù yǐ qǐng zhì míng sī jiàn zhù jiǔ jù wèng sān jiē tí zhāng zi yí fēng zì

年五十余，以寒疾卒，将敛矣，忽苏曰：我病愈矣，顷至冥司，见贮酒巨瓮三，皆题张子仪封字。

qí yī yǐ qǐ fēng shàng cún bàn wèng shì bì jiē wǒ zhī shí liào xū yǐn jǐn fāng sǐ ěr

其一已启封，尚存半瓮，是必皆我之食料，须饮尽方死耳。

jì ér guǒ yù

既而果愈。

fù zòng yǐn èr shí yú nián yī rì wèi suǒ qīn yuē wǒ qí jiāng sǐ hu

复纵饮二十余年，一日谓所亲曰：我其将死乎？

zuó yòu mèng zhì míng sī jiàn sān wèng jiǔ jù jǐn yǐ

昨又梦至冥司，见三瓮酒俱尽矣。

yuè shù rì guǒ wú jí ér zú

越数日，果无疾而卒。

rán zé bǔ lù jì chuán zài lǐ wèi gōng shí yáng zhī shuō xìn yǒu zhī hu

然则补录纪传载李卫公食羊之说，信有之乎？

bǎo dǐ wáng xiào lián jǐn táng yán bǎo dǐ jiù chéng pǐ huài shuǐ niè yǔ chuān duō chéng dòng xué yāo wù suì kū zhái qí zhōng hòu xiū chéng shí huǐ qí jiù yuán shī suǒ píng yī suì sàn chǔ kōng zhái gǔ sì sì chū suì rén nán nǚ duō wèi suǒ mèi

宝坻王孝廉锦堂言，宝坻旧城圮坏，水啮雨穿，多成洞穴，妖物遂窟宅其中，后修城时，毁其旧垣，失所凭依，遂散处空宅古寺，四出祟人，男女多为所媚。

hū lái yī dào shì jiào rén qǔ hēi dòu sì shí jiǔ lì chí zhòu liàn qī rì yǐ jī yāo wù yìng shǒu sǐ

忽来一道士，教人取黑豆四十九粒，持咒炼七日以击妖物，应手死。

jǐn táng jiā duō kōng wū suì wèi suǒ jù yī pú fù yì wèi suǒ mèi yǐ dào rén suǒ liàn dòu jī zhī hū fēng shēng dà zuò shì yǒu duō rén xuān hū yuē tài fū rén bèi chuàng sǐ yǐ

锦堂家多空屋，遂为所据，一仆妇亦为所媚，以道人所炼豆击之，忽风声大作，似有多人喧呼曰：太夫人被创，死矣。

qū shì jiàn yī jù shé dòu suǒ shāng chù rú chòng pào qiān wán suǒ zhōng

趋视见一巨蛇，豆所伤处，如铳炮铅丸所中。

yīn wèn dào shì fán mèi nǚ zhě bì nán yāo cǐ shé hé hū tài fū rén

因问道士，凡媚女者必男妖，此蛇何呼太夫人？

dào shì yuē cǐ cí shé yě

道士曰：此雌蛇也。

shé zhī mèi rén qí shǒu wěi jiē kě yǐ zào jīng qì bù bì dìng xiāng jiāo jiē yě

蛇之媚人，其首尾皆可以皁精气，不必定相交接也。

蛇之媚人，其首尾皆可以皂精气，不必定相交接也。

xuán yǒu rén dàn wén fēng shēng jí shì mèng yǎn jué yǒu xī qí jīng zhě jīng jí yǒng yì zé dào shì zhī yán xìn yǐ

旋有人但闻风声，即似梦魇，觉有吸其精者，精即涌溢，则道士之言信矣。

yòu yī rén tū jiàn yāo wù dòu zài zhǐ guǒ zhōng cù bù jí jiě bìng zhǐ zhì zhī yāo wù yì fù chuàng dùn

又一人突见妖物，豆在纸裹中，猝不及解，并纸掷之，妖物亦负创遁。

yòu yī rén wèi nǚ yāo suǒ mèi huò shòu yǐ dòu dān qí sè měi bù kěn jī jìng yǐ yǔn shēn

又一人为女妖所媚，或授以豆，耽其色美，不肯击，竟以陨身。

fu yāo wù zhī wèi suì shì suǒ héng yǒu zhì yī shí qún jù ér sì dú zé fēi cháng zhī è tiān dào suǒ bù róng yǐ

夫妖物之为祟，事所恒有，至一时群聚而肆毒，则非常之恶，天道所不容矣。

cǐ dào shì bù xiān bù hòu shì yǐ shì shí lái huò yì shén suǒ jiǎ shǒu yú

此道士不先不后，适以是时来，或亦神所假手欤。

mǒu shì láng fū rén zú gài guān yǐ hòu fāng chén jì sì hū yī bái gē fēi rù wéi xún shì wú dǔ

某侍郎夫人卒，盖棺以后，方陈祭祀，忽一白鸽飞入帏，寻视无睹。

zhǒu rǎo jiān yān yàn zì guān zhōng yǒng chū lián méng lèi dòng qǐng kè bìng fén

睭扰间，烟焰自棺中涌出，连甍累栋，顷刻并焚。

wén qí shēng shí yù xià yán fán mǎi nǚ nú chéng quàn rù mén hòu bì yǐn shǐ cháng guì xiān gào jiè shù bǎi yǔ wèi zhī jiào dǎo jiào dǎo hòu jí chǐ yī fǎn jiē tà bǎi biān wèi zhī shì xíng

闻其生时御下严，凡买女奴，成券入门后，必引使长跪，先告戒数百语，谓之教导教导，后即褫衣反接，挞百鞭，谓之试刑。

huò zhuǎn cè huò hū háo tà mí shén tà zhì bù yán bù dòng gé gé rán rú jī mù shí shǐ wèi zhī zhī wèi

或转侧，或呼号，挞弥甚，挞至不言不动，格格然如击木石，始谓之知畏。

rán hòu qū shǐ

然后驱使。

ān zhōu chén zōng bó fū rén xiān tài fū rén yí yě céng zhì qí jiā cháng yuē qí tóng pú bì ǎo háng liè jìn tuì suī dà jiàng liàn bīng wú rú shì zhī zhěng qí yě

安州陈宗伯夫人，先太夫人姨也，曾至其家，常曰：其僮仆婢媪，行列进退，虽大将练兵无如是之整齐也。

yòu yú cháng zhì yī qīn chuàn jiā zhàng rén xíng yě

又余常至一亲串家，丈人行也。

rù qí nèi shì jiàn mén zuǒ yòu xuán èr biān suì jiē yǒu xuè jì bǐng jiē guāng zé kě jiàn

入其内室，见门左右悬二鞭，穗皆有血迹，柄皆光泽可鉴。

wén qí měi jiāng jiù qǐn zhū bì yī yī fù yú dèng rán hòu fù zhī yǐ qīn fáng qí sī dùn huò zì qiāng yě

闻其每将就寝，诸婢一一缚于凳，然后覆之以衾，防其私遁或自戕也。

hòu sǐ shí liǎng gǔ jū kuì lù gǔ yī ruò zhàng hén

后死时，两股疽溃露骨，一若杖痕。

xíng cáo àn dú duō bèi ōu hòu yǐ shāng fēng sǐ zhě zài bǎo gū xiàn nèi yú lǜ bù néng bù nǐ dǐ

刑曹案牍，多被殴后以伤风死者，在保辜限内，于律不能不拟抵。

lǚ tài cháng hán huī cháng kān mì fāng yǐ jīng jiè huáng là yú biào sān wèi yú biào chǎo huáng sè gè wǔ qián ài yè sān piàn rù wú huī jiǔ yī wǎn zhòng tāng zhǔ yī zhù xiāng rè yǐn zhī hàn chū lì yù

吕太常含晖尝刊秘方，以荆芥黄蜡鱼鳔三味，鱼鳔炒黄色，各五钱，艾叶三片，入无灰酒一碗，重汤煮一炷香，热饮之，汗出立愈。

wéi bǎi rì yǐ nèi bù dé shí jī ròu

惟百日以内，不得食鸡肉。

hòu qí zi mù táng dēng gēng wǔ xián shū rén yǐ wéi kān fāng zhī bào yě

后其子慕堂，登庚午贤书，人以为刊方之报也。

yǒu yáng zá zǔ zài tóu zǐ zhòu yuē yī dì mí dì mí jiē luō dì sòng zhì shí wàn biàn zé liù zǐ jiē suí hū ér zhuǎn

酉陽杂俎载骰子咒曰：伊帝弥帝弥揭罗帝，诵至十万遍，则六子皆随呼而转。

酉阳杂俎载骰子咒曰：伊帝弥帝弥揭罗帝，诵至十万遍，则六子皆随呼而转。

shì zhī huò yàn huò bù yàn yú wèi cǐ yóu sòng lǘ zì zhì bìng ěr

试之，或验或不验，余谓此犹诵驴字治病耳。

dà dǐ jīng shén suǒ jù qì jī yīng zhī qì jī suǒ gǎn guǐ shén tōng zhī suǒ wèi zhì chéng zé jīn shí wèi kāi yě

大抵精神所聚，气机应之，气机所感，鬼神通之，所谓至诚则金石为开也。

dǔ xìn zhī zé chéng chéng zé bì dòng gū shì zhī zé bù chéng bù chéng zé bù dòng

笃信之则诚，诚则必动，姑试之则不诚，不诚则不动。

fán chí liàn zhī shù mò bù rú shì fēi dú cǐ zhòu wéi rán yǐ

凡持炼之术，莫不如是，非独此咒为然矣。

jiù pū lán guì yán chū zhì jīng shī suí rén zhù fú qīng huì guǎn mén yǐ wài jiē cóng zhǒng yě yī yè yuè hēi wén xiōng xiōng xuān náo shēng kū qì shēng yòu yǒu shù rén quàn yù shēng niàn cǐ dì wú rén shì bì guǐ dòu

旧仆兰桂言，初至京师，随人住福清会馆，门以外皆丛冢也，一夜月黑，闻汹汹喧呶声，哭泣声，又有数人劝谕声，念此地无人，是必鬼斗。

zì mén xì qiè kuī wú suǒ dǔ

自门隙窃窥，无所睹。

bǐng xī dì tīng yí shù kè nǎi yī rén qiān qí fù jiù wù qǔ tā jiā jiù qù fù gù yǒu fu zàng yì xiāng jìn wèi fù wèi cǐ rén suǒ jié dāng yǐ cǐ rén fù xiāng dǐ fù bù cóng ér gòu zhēng yě

屏息谛听，移数刻，乃一人迁其妇柩，误取他家柩去，妇故有夫，葬亦相近，谓妇为此人所劫，当以此人妇相抵，妇不从而诟争也。

huì luó zhě míng jīn guò nǎi jì wú shēng

会逻者鸣金过，乃寂无声。

bù zhī qí zuò hé jiū jìng yòu bù zhī cǐ wù qǔ zhī fù tā nián hé biǎn yòu zuò hé jiū jìng yě

不知其作何究竟，又不知此误取之妇，他年合窆又作何究竟也。

rán zé wèi guǐ fù zhǔ ér bù fù mù qí bù rán hu

然则谓鬼附主而不附墓，其不然乎？

yú dūn yǒu diàn hù sūn mǒu shàn niǎo chòng suǒ jī wú bù zhōng

虞惇有佃户孙某，善鸟铳，所击无不中。

cháng jiàn yī huáng lí mìng qǔ zhī

尝见一黄鹂，命取之。

sūn qǐ yuē qǔ shēng zhě yé

孙启曰：取生者耶？

sǐ zhě yé

死者耶？

wèn tiě wán chōng jī ān néng yù jué qí shēng sǐ yuē qǔ sǐ zhě zhí zhōng zhī ěr qǔ shēng zhě zé jīng shǐ fēi ér jī qí yì

问铁丸冲击，安能预决其生死，曰：取死者直中之耳，取生者则惊使飞而击其翼。

mìng qǔ shēng zhě jǔ shǒu chòng fā huáng lí guǒ duò shì zhī yī yì zhé yǐ qí jīng qiǎo rú cǐ

命取生者，举手铳发，黄鹂果堕，视之一翼折矣，其精巧如此。

shì yī rén néng sòng fàng shēng zhòu yǔ yuē yuē wǒ sòng zhòu sān biàn ěr bǎi jī bù zhōng yě

适一人能诵放生咒，与约曰：我诵咒三遍，尔百击不中也。

shì zhī guǒ rán

试之果然。

hòu lǚ shì zhī wú bù yàn

后屡试之，无不验。

rán qí cí bǐ lǐ dài kě xiào

然其词鄙俚，殆可笑。

jué bù shí hé yǐ néng jìn zhì

噱不识何以能禁制。

yòu fán suǒ wén jìn zhì zhū zhòu qí bǐ lǐ dà dǐ jiē shì cǐ

又凡所闻禁制诸咒，其鄙俚大抵皆似此。

ér shí jiē yǒu yàn jūn bù cè qí suǒ yǐ rán yě

而实皆有验，均不测其所以然也。

cài gé shān xiān shēng yuē wú xiào sì kù shū zuò é zì duó fèng zhě shù yǐ

蔡葛山先生曰：吾校四库书，坐讹字夺俸者数矣。

wéi yī shì shēn de jiào shū lì

惟一事深得校书力。

wú yī yòu sūn ǒu tūn tiě dīng yī yǐ pò xiāo děng yào gōng zhī bù xià rì jiàn yú ruò

吾一幼孙，偶吞铁钉，医以朴硝等药，攻之不下，日渐睮弱。

hòu xiào sū chén liáng fāng jiàn yǒu xiǎo ér tūn tiě wù fāng yún bō xīn tàn pí yán wèi mò diào zhōu sān wǎn yǔ xiǎo ér shí qí tiě zì xià yī fāng shì zhī guǒ tàn xiè guǒ tiě dīng ér chū

后校苏沈良方，见有小儿吞铁物方，云剥新炭皮，研为末，调粥三碗，与小儿食，其铁自下，依方试之，果炭屑裹铁钉而出。

nǎi zhī zá shū yì yǒu yòng yě

乃知杂书亦有用也。

cǐ shū shì wú chuán běn wéi yǒng lè dà diǎn shōu qí quán bù

此书世无传本，惟永乐大典收其全部。

yú lǐng shū jú shí shǔ wáng shǐ tíng pái zuǎn chéng zhì

余领书局时，属王史亭排纂成帙。

sū chén zhě sū dōng pō chén cún zhōng yě

苏沈者，苏东坡,沈存中也。

èr gōng jiē hǎo jiǎng yī yào sòng rén jí qí suǒ lùn wèi cǐ shū yún

二公皆好讲医药，宋人集其所论，为此书云。

yè shǒu fu dé zhōu lǎo yī yě wǎng lái yú jiā yú yòu shí yóu jí jiàn zhī yì qí yǔ xiān yáo ān gōng yán cháng cóng píng yuán yì hǎi fēng yè xíng shī dào pú cóng jiē mí

叶守甫，德州老医也，往来余家，余幼时犹及见之，忆其与先姚安公言，常从平原诣海丰，夜行失道，仆从皆迷。

fēng yǔ jiāng zhì sì wú cūn xū wàng yǒu fèi sì wǎng tóu zàn bì

风雨将至，四无村墟，望有废寺，往投暂避。

sì mén xū yǎn ér mén fēi yǐn yǐn yǒu bái fěn dà shū zì qiāo huǒ shì zhī zé cǐ sì duō guǐ xíng rén wù zhù èr yǔ yě

寺门虚掩，而门扉隐隐有白粉大书字，敲火视之，则此寺多鬼，行人勿住二语也。

jìn tuì wú lù nǎi tuī mén zài bài yuē guò kè yù yǔ qiú shén bì yìn yǔ zhǐ jí xíng bù gǎn jiǔ jī

进退无路，乃推门再拜曰：过客遇雨，求神庇荫，雨止即行，不敢久稽。

wén chéng chén bǎn shàng yǔ yuē gǎn jūn yǒu lǐ dàn jīn rì dà zuì bù néng jiàn kè nài hé

闻承尘板上语曰：感君有礼，但今日大醉，不能见客，奈何。

jūn kě jiù dōng bì zuò xi bì hé kū kǒng zāo qí shì kě wù yǐn yán liù kǒng yǒu shé xián

君可就东壁坐，西壁蝎窟，恐遭其螫，渴勿饮檐溜，恐有蛇涎。

diàn hòu suān lí yǐ shú kě zhāi shí yě

殿后酸梨已熟，可摘食也。

máo fà zhí lì jìn bù gǎn yǔ

毛发植立，噤不敢语。

yǔ shāo zhǐ jí huáng jù bài xiè chū rú tuō hǔ kǒu yān

雨稍止，即惶遽拜谢出，如脱虎口焉。

yáo ān gōng yuē tí mén bǎng shì bì shāng rén duō yǐ ér jūn dé wú yàng qiě de qí wěi qū gào yǔ gài yǐ lǐ zì chǔ wú bù kě yǐ lǐ fú zhě

姚安公曰：题门榜示，必伤人多矣，而君得无恙，且得其委曲告语，盖以礼自处，无不可以礼服者。

yǐ chéng xiāng gǎn wú bù kě yǐ chéng dòng zhě

以诚相感，无不可以诚动者。

suī yì lèi wú jiàn yě

虽异类无间也。

jūn fēi wéi lǎo yú yī yì yì lǎo yú shè shì yǐ

君非惟老于医，抑亦老于涉世矣。

zhū dǎo jiāng yán xīn tài yī shū shēng fù shěng xiāng shì qù jǐ nán shàng bàn rì chéng yǔ shù you chéng liáng zǎo xíng hēi àn zhōng yǒu èr lǘ zhuī zhú xíng hù xiāng xiān hòu bù yǐ wéi yì yě

朱导江言，新泰一书生，赴省乡试，去济南尚半日程，与数友乘凉早行，黑暗中有二驴追逐行，互相先后，不以为意也。

shāo biàn sè hòu zhī wèi èr fù rén jì ér shěn shì nǎi yī yù nián yuē wǔ liù shí féi ér hēi yī shào fù nián yuē èr shí shén yǒu zī shǒu

稍辨色后，知为二妇人，既而审视，乃一妪，年约五六十，肥而黑，一少妇年约二十，甚有姿首。

shū shēng pín mù zhī shào fù hū huí gù shī shēng yuē shì jǐ xiōng yé

书生频目之，少妇忽回顾失声曰：是几兄耶？

shēng cuò è bù zhī suǒ duì

生错愕不知所对。

shào fù yuē wǒ jí mǒu shì biǎo mèi yě wǒ jiā fǎ zhōng biǎo xiōng mèi bù xiāng jiàn gù xiōng bù shí mèi mèi zé cháng yú lián xì kuī xiōng gù xiāng shí yě

少妇曰：我即某氏表妹也，我家法中表，兄妹不相见，故兄不识妹，妹则尝于帘隙窥兄，故相识也。

shū shēng yì yuán yǒu biǎo mèi jià jǐ nán yīn xiāng kuǎn yǔ wèn zǎo xíng hé shì

书生忆原有表妹嫁济南，因相款语，问早行何适。

yuē zuó yǔ mèi xù wǎng wèn jiù mǔ jí běn nǐ jí rì fǎn jiù mǔ yǒu sòng shì měi mèi xù rù jīng bù néng jí guī

曰：昨与妹婿往问舅母疾，本拟即日返，舅母有讼事，浼妹婿入京，不能即归。

mèi zǎo guī wèi zhì zhuāng yě

妹早归为治装也。

liú mù sòng pàn qíng tài yān rán qiě wēi lù shí yú suì shí yī jiàn xiāng yuè yì

流目送盼，情态嫣然，且微露十余岁时，一见相悦意。

shū shēng xīn wēi dòng zhì lù qí yāo zhì jiā jù yī fàn xīn rán cóng zhī

书生心微动，至路歧，邀至家具一饭，欣然从之。

yuē tóng xíng zhě wǎn zài mǒu suǒ hou zhì

约同行者晚在某所候至。

zhōng dòng bù lái cì rì yì wú hào wǎng zuó bié chù xún qí lù xún zhī de qí lǘ yú yě tián zhōng ān shàng wèi jiě biàn wù sè cūn luò jiān jué wú zhī cǐ èr fù zhě

钟动不来，次日亦无耗，往昨别处循歧路寻之，得其驴于野田中，鞍尚未解，遍物色村落间，绝无知此二妇者。

zài xún fǎng de qí biǎo mèi jiā zé biǎo mèi mò yǐ bàn nián yú qí wèi guǐ suǒ huò guài suǒ dàn yì huò wèi dào suǒ yòu jūn bù kě zhī

再询访得其表妹家，则表妹殁已半年余，其为鬼所惑，怪所啖，抑或为盗所诱，均不可知。

ér cǐ rén suì zhǎng yǐ yǐ

而此人遂长已矣。

cǐ yì zú wèi shào nián tiāo bó zhě jiè yě

此亦足为少年佻薄者戒也。

shí fāng kě cūn zài zuò yán yóu qín lǒng shí wén yī shì yǔ cǐ xiāng lèi hòu yǒu hé biǎn yú qī mù zhě qǐ kuàng zé yǒu nán zi shī zài yān bù zhī dì xià shuāng hún zuò hé xiāng jiàn

时方可村在座，言游秦陇时，闻一事与此相类，后有合窆于妻墓者，启圹则有男子尸在焉，不知地下双魂，作何相见。

jiāo shì yì lín yuē liǎng fu gòng qī mò shì wèi cí ruò wéi cǐ zhàn yǐ

焦氏易林曰：两夫共妻，莫适为雌，若为此占矣。

dài dōng yuán yì zài zuò yuē hòu hàn shū shàng yǒu sān fu gòng qī shì jūn hé jiàn bù guǎng yé

戴东原亦在座，曰：后汉书尚有三夫共妻事，君何见不广耶？

yú xì yuē èr jūn wù xuān shān yīn gōng zhǔ miàn shǒu sān shí rén dú wàng zhī yú

余戏曰：二君勿喧，山陰公主面首三十人，独忘之欤？

余戏曰：二君勿喧，山阴公主面首三十人，独忘之欤？

rán bǐ jiē bù wèi qí fu zhě cǐ guǐ sī cáng shào nián bù lǜ jí hòu lái zhī hé biǎn wèi miǎn zòng yù wàng huàn ěr

然彼皆不畏其夫者，此鬼私藏少年，不虑及后来之合窆，未免纵欲忘患耳。

dōng yuán kuì rán yuē zòng yù wàng huàn dú cǐ guǐ yě zāi

东原喟然曰：纵欲忘患，独此鬼也哉。

zá shuō chēng luán tóng shǐ huáng dì qián zhān shì xīn měi rú cǐ shuō

杂说称娈童始黄帝--钱詹事辛楣如此说。

xīn měi néng jǔ qí shū míng jīn wàng zhī yǐ dài chū yī tuō

辛楣能举其书名，今忘之矣--殆出依托。

bǐ wán tóng shǐ jiàn shāng shū rán chū méi zé wěi gǔ wén yì bù zú jù

比顽童始见商书，然出梅赜伪古文，亦不足据。

yì zhōu shū chēng měi nán pò lǎo dài zhǐ shì hu

逸周书称美男破老，殆指是乎？

zhōu lǐ yǒu bù nán zhī sòng zhù wèi tiān yān bù néng yù nǚ zhě

周礼有不男之讼，注谓天阉不能御女者。

rán zì gǔ jí jīn wèi yǒu yǐ bù néng yù nǚ chéng sòng zhě

然自古及今，未有以不能御女成讼者；

jīng wén jiǎn zhì yí qí yì zhǐ cǐ shì yě

经文简质，疑其亦指此事也。

fán nǚ zǐ yín yì fā hu qíng yù zhī zì rán luán tóng zé běn wú shì xīn jiē yòu ér shòu dài huò shì jié lì ěr yán

凡女子婬佚，发乎情欲之自然，娈童则本无是心，皆幼而受绐，或势劫利饵言。

xiāng chuán mǒu jù shì xǐ xiá jiǎo tóng ér huàn qí huò kuì jù nǎi duō mǎi duān lì xiǎo ér wèi guò shí suì zhě

相传某巨室喜狎狡童，而患其或愧拒，乃多买端丽小儿未过十岁者；

yǔ zhū tóng fǔ xì shí shǐ zhí zhú shì cè zhǒng zhǒng yín zhuàng jiǔ ér jiàn guàn shì ruò dāng rán guò sān shù nián shāo zhǎng kě yù jiē shùn liú zhī zhōu yǐ

与诸童盙戏时，使执烛侍侧，种种婬状，久而见惯，视若当然，过三数年，稍长可御，皆顺流之舟矣。

yǒu suǒ gōng yǎng sēng guī zhī yuē cǐ shì shì suǒ héng yǒu bù néng jìn tán yuè bù wéi rán yīn qí zì yuàn pì zhū xié jì qí guò shàng qīng

有所供养僧规之曰：此事世所恒有，不能禁檀越不为，然因其自愿，譬诸挟妓，其过尚轻；

ruò chǔ xīn jī lǜ záo chì zǐ zhī tiān zhēn zé kǒng gàn shén nù mǒu bù néng cóng

若处心积虑，凿赤子之天真，则恐干神怒，某不能从。

hòu zú lí huò fu shù qǔ zhě zào wù suǒ jì kuàng cǐ shì ér yǐ shù qǔ zāi

后卒罹祸，夫术取者造物所忌，况此事而以术取哉。

dōng guāng wáng mǎng hé jí hú sū hé yě hàn zé hé shuǐ zé zhǎng měi bìng shè yān

东光王莽河，即胡苏河也，旱则涸，水则涨，每病涉焉。

wài jiù mǎ gōng zhōu lù yán yōng zhèng mò

外舅马公周箓言雍正末，

yǒu gài fù yī shǒu bào r

有丐妇一手抱儿，

yī shǒu fú bìng gū

一手扶病姑，

shè cǐ shuǐ

涉此水，

zhì zhōng liú

至中流，

gū jué ér pū

姑蹶而仆，

fù qì ér yú shuǐ

妇弃儿于水，

nǔ lì fù gū chū

努力负姑出，

gū dà gòu yuē wǒ qī shí lǎo yù

姑大诟曰：我七十老妪，

sǐ hé hài

死何害，

zhāng shì shù shì

张氏数世，

dài cǐ r yán xiāng huǒ

待此儿延香火，

ěr hú qì ér yǐ zhěng wǒ

尔胡弃儿以拯我，

zhǎn zǔ zōng zhī sì zhě ěr yě

斩祖宗之祀者尔也。

fù qì bù gǎn yǔ cháng guì ér yǐ

妇泣不敢语，长跪而已。

yuè liǎng rì gū jìng yǐ kū sūn bù shí sǐ fù wū yè bù chéng shēng chī zuò shù rì yì lì gǎo

越两日，姑竟以哭孙不食死，妇呜咽不成声，痴坐数日亦立槁。

bù zhī qí hé xǔ rén dàn yú qí gū lì fù shí zhī wèi xìng zhāng ěr

不知其何许人，但于其姑詈妇时，知为姓张耳。

yǒu zhe lùn zhě wèi r yǔ gū jiào zé gū zhòng gū yǔ zǔ zōng jiào zé zǔ zōng zhòng shǐ fù huò yǒu fu huò shàng yǒu xiōng dì zé qì ér shì

有著论者，谓儿与姑较，则姑重，姑与祖宗较，则祖宗重，使妇或有夫，或尚有兄弟，则弃儿是。

jì liǎng shì qióng lí zhǐ yī xiàn zhī gū zǐ zé gū suǒ zé zhě shì

既两世穷嫠，止一线之孤子，则姑所责者是。

fù suī sǐ yǒu yú huǐ yān

妇虽死有余悔焉。

yáo ān gōng yuē jiǎng xué jiā zé rén wú yǐ shí

姚安公曰：讲学家责人无已时。

fu jí liú xiōng yǒng shǎo zòng jí shì cǐ qǐ néng shēn sī cháng jì shí zāi

夫急流汹涌，少纵即逝，此岂能深思长计时哉。

shì bù liǎng quán qì ér jiù gū cǐ tiān lǐ zhī zhèng ér rén xīn zhī suǒ ān yě

势不两全，弃儿救姑，此天理之正，而人心之所安也。

shǐ gū sǐ ér r cún zhōng shēn níng bù gěng gěng yé

使姑死而儿存，终身宁不耿耿耶？

bù yòu yǒu zé yǐ ài r qì gū zhě yé

不又有责以爱儿弃姑者耶？

qiě r fāng tí bào yù bù yù wèi kě zhī shǐ gū sǐ ér r yòu bù yù huǐ gèng hé rú yé

且儿方提抱，育不育未可知，使姑死而儿又不育，悔更何如耶？

cǐ fù suǒ wéi chāo chū héng qíng yǐ wàn wàn bù xìng ér qí gū zì yǔn yǐ sǐ xùn zhī qí yì kě āi yǐ

此妇所为，超出恒情已万万，不幸而其姑自殒，以死殉之，其亦可哀矣。

yóu zhān zhān yān ér dòng qí huì yǐ wéi jīng yì zhī xué wú nǎi bái gǔ xián yuān huáng quán jī hèn hu

犹沾沾焉而动其喙，以为精义之学，毋乃白骨衔冤，黄泉赍恨乎？

sūn fù zuò chūn qiū zūn wáng fā wēi èr bǎi sì shí nián nèi yǒu biǎn wú bāo

孙复作春秋尊王发微，二百四十年内，有贬无褒。

hú zhì táng zuò dú shǐ guǎn jiàn sān dài yǐ xià wú wán rén

胡致堂作读史管见，三代以下无完人。

biàn zé biàn yǐ fēi wú zhī suǒ yù wén yě

辨则辨矣，非吾之所欲闻也。