卷十三·槐西杂志三(3) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

zú shū mù ān yán cháng jiàn xuàn fēng zhōng yǒu yī nǚ zǐ zhāng xiù ér xíng xùn rú fēi niǎo zhuǎn shùn yǐ zài shù lǐ wài

族叔楘庵言，尝见旋风中有一女子，张袖而行，迅如飞鸟，转瞬已在数里外。

yòu cháng yú dà huái shù xià jiàn yī shòu tiào zhì fēi quǎn fēi yáng máo zuò hè sè jí zhī yǐ yǐn jūn bù zhī hé wù

又尝于大槐树下，见一兽跳掷，非犬非羊，毛作褐色，即之已隐，均不知何物。

yú yuē shū píng shēng zhuān yì yán jīng bù shèn liú xīn yú zi shǐ cǐ èr wù gǔ shū jiē zài zhī

余曰：叔平生专意研经，不甚留心于子史，此二物古书皆载之。

nǚ zǐ nǎi fēi tiān yè chā bó yì chuán zǎi táng xuē cóng yú wèi zhōu fó sì jiàn lǎo sēng yán jū yán hǎi shàng jiàn tiān shén zhuī bǔ zhě shì yě

女子乃飞天夜叉，博异传载，唐薛淙于卫州佛寺见老僧，言居延海上，见天神追捕者是也。

hè sè shòu nǎi shù jīng shǐ jì qín běn jì èr shí qī nián fá nán shān dà zǐ fēng dà tè

褐色兽乃树精，史记秦本纪，二十七年伐南山大梓，丰大特。

zhù yuē jīn wǔ dū gù dào yǒu nù tè cí tú dà niú shàng shēng shù běn yǒu niú cóng shuǐ zhōng chū fù jiàn yú fēng shuǐ zhī zhōng

注曰：今武都故道有怒特祠，图大牛上生树本，有牛从水中出，复见于丰水之中。

liè yì chuán qín wén gōng shí zǐ shù huà wèi niú yǐ qí jī zhī qí bù shèng huò duò dì jì jiě bèi fā niú wèi zhī rù shuǐ gù qín yīn shì zhì máo tóu qí

列异传：秦文公时，梓树化为牛，以骑击之，骑不胜，或堕地，髻解被发，牛畏之入水，故秦因是置旄头骑。

yǔ xìn kū shù fù yuē bái lù zhēn sōng qīng niú wén zǐ

庾信枯树赋曰：白鹿贞松，青牛文梓。

liǔ zōng yuán jì dào wén yuē fēng yǒu dà tè huà wèi jù zǐ qín rén píng shén nǎi jiàn máo tóu

柳宗元祭纛文曰：丰有大特，化为巨梓，秦人凭神，乃建旄头。

jí yòng cǐ shì yě

即用此事也。

wáng dé pǔ yán yǒu xiàn lì yè xi sōng lín wén yǒu qì shēng lì gù yǒu dǎn xún wǎng shì zhī zé nán nǚ èr rén bìng zuò shí jǐ shàng yóng yóng mò yǔ shì fū fù xiāng bié zhě

王德圃言，有县吏夜息松林，闻有泣声，吏故有胆，寻往视之，则男女二人，并坐石几上喁喁瞙语，似夫妇相别者。

yí wéi yín bēn jié wèn qí yóu

疑为婬奔，诘问其由。

nán zǐ qǐ yīng yuē ěr wù jìn wǒ guǐ yě

男子起应曰：尔勿近，我鬼也。

cǐ nǚ wú ài bì bù xìng zǎo shì suī zàng tā suǒ ér hún cháng yī cǐ jīn bèi pèi rù zhuǎn lún cóng cǐ yī bié máng máng wàn gǔ gù xiāng bēi ěr

此女吾爱婢，不幸早逝，虽葬他所，而魂常依此，今被配入转轮，从此一别，茫茫万古，故相悲耳。

wèn shēng wèi fū fù gè yǒu pèi ǒu qǐ sǐ hòu yòu diān dǎo yí huàn yé

问生为夫妇，各有配偶，岂死后又颠倒移换耶？

yuē wéi jié fù shǒu zhēn zhě qí fu zài quán xià zàn liú dài sǐ hòu tóng shēng rén shì zài xù qián yuán yǐ bǔ qí yī shēng zhī shùn kǔ

曰：惟节妇守贞者，其夫在泉下暂留，待死后同生人世，再续前缘，以补其一生之瞚苦。

yú zé qián yīn hòu guǒ gè yǐ zuì fú shòu shēng huò jí dài huò bù jí dài bù néng qí yǐ

余则前因后果，各以罪福受生，或及待，或不及待，不能齐矣。

ěr yi zì qù wú èr rén yī kè qiān jīn bù néng yǔ ěr tán míng shì yě

尔宜自去，吾二人一刻千金，不能与尔谈冥事也。

zhāng kǒu xū qì mù yè luàn fēi lì sǒng rán fǎn zǒu hòu zài guò qí de zhī wèi mǒu shì mù yě

张口嘘气，木叶乱飞，吏悚然反走，后再过其地，知为某氏墓也。

dé pǔ wèi níng zhāi xiān shēng zuò qiū dēng cóng huà lòu zài cǐ shì qǐ dé pǔ ǒu wèi yán jí yì xiān shēng ǒu shī jì yé

德圃为凝斋先生作秋灯丛话，漏载此事，岂德圃偶未言及，抑先生偶失记耶。

xiān wài zǔ mǔ cáo tài gōng rén

先外祖母曹太恭人，

cháng gào xiān tài fū rén yuē cāng zhōu yǒu huàn jiā fù

尝告先太夫人曰：沧州有宦家妇，

bú jiàn dá yú fu

不见答于夫，

yù yù jiāng chéng xīn jí

郁郁将成心疾，

xìng qíng guāi là

性情乖剌，

qín sè yù bù tiáo

琴瑟愈不调，

huì yǒu gāo xíng ní zhì

会有高行尼至，

yì wèn yīn guǒ

诣问因果，

ní yuē wú fēi míng lì

尼曰：吾非冥吏，

bù néng jī pèi ǒu zhī jí yě

不能稽配偶之籍也，

yì fēi fú pú sà

亦非佛菩萨，

bù néng zhào jiàn sān shēng yě

不能照见三生也。

rán yīn yuán zhī lǐ zé wú zhī zhī yǐ

然因缘之理，则吾知之矣。

fu yīn yuán wú wú gù ér hé zhě yě

夫因缘无无故而合者也。

dà dǐ yǐ ēn hé zhě bì xiāng huān yǐ yuàn jié zhě bì xiāng wǔ yòu yǒu fēi ēn fēi yuàn yì ēn yì yuàn zhě bì fù qiàn shǐ xiāng qǔ xiāng cháng yě rú shì ér yǐ

大抵以恩合者必相欢，以怨结者必相忤，又有非恩非怨亦恩亦怨者，必负欠使相取相偿也，如是而已。

ěr zhī fū fù qí yǐ yuàn jié zhě hu

尔之夫妇，其以怨结者乎？

tiān suǒ dìng yě fēi rén yě suī rán tiān dìng shèng rén rén dìng yì shèng tiān

天所定也，非人也，虽然，天定胜人，人定亦胜天。

gù shì jiā lì fǎ xǔ rén chàn huǐ dàn xiāo ěr shèng xīn jí ěr ào qì nì lái shùn shòu yǐ qíng gǎn ér bù yǐ lǐ zhēng xiū ěr nèi zhí shì wēng gū yǐ xiào chù dì sì yǐ hé dài yìng qiè yǐ ēn jìn qí zài wǒ ér bù wèn qí zài rén shù jī kě yǐ wǎn huí hu

故释迦立法，许人忏悔，但消尔胜心，戢尔傲气，逆来顺受，以情感而不以理争，修尔内职，事翁姑以孝，处娣姒以和，待媵妾以恩，尽其在我，而不问其在人，庶几可以挽回乎？

tú wèn wǎng yīn wú yì yě

徒问往因，无益也。

fù yòng qí yán guǒ xiāng mù rú chū

妇用其言，果相睦如初。

xiān tài fū rén cháng yǐ gào zhū fù yuē cǐ ní suǒ shuō zhēn guī gé zhōng jiě yuān shén zhòu yě

先太夫人尝以告诸妇曰：此尼所说，真闺阁中解冤神咒也。

xìn xīn xíng chí wú bù yǒu yàn rú huò bù yàn shàng shì xíng chí wèi zhì ěr

信心行持，无不有验，如或不验，尚是行持未至耳。

cài tài shǒu bì chāng yún pàn míng lùn zhě yí zhī rán zhū zhú jūn zhī xiān dé táng rén chēng rén gù fù yuē xiān dé jiàn běi mèng suǒ yán

蔡太守必昌云判冥，论者疑之，然朱竹君之先德--唐人称人故父曰先德，见北梦琐言。

cài jūn xiān gào yǐ wáng qī cài jūn zhī mǔ yì zì yù zhī qí wáng qī jiē rì chén bù shuǎng shì yòu hé shuō yú

蔡君先告以亡期，蔡君之母，亦自预知其亡期，皆日辰不爽，是又何说欤？

zhū shí jūn fǔ jūn yán qí tā shì shén xī shí jūn fēi wàng yǔ rén yě

朱石君抚军，言其他事甚悉，石君非妄语人也。

gù láng zhōng dé mào yì yún pàn míng hòu zì yán yǐ xiè lòu yīn fǔ shì zhé wèi shè gōng wú kě yàn yě

顾郎中德懋，亦云判冥，后自言以泄漏陰府事，谪为社公，无可验也。

顾郎中德懋，亦云判冥，后自言以泄漏阴府事，谪为社公，无可验也。

yú cháng wén qí lùn míng lǜ yǐ zài luán yáng xiāo xià lù zhōng

余尝闻其论冥律，已载滦陽消夏录中。

余尝闻其论冥律，已载滦阳消夏录中。

qí lùn guǐ zhī cún wáng yì pō yǒu lǐ

其论鬼之存亡，亦颇有理。

dà yì wèi rén zhī yú qì wèi guǐ qì jiǔ zé jiàn xiāo qí bù xiāo zhě yǒu sān zhōng xiào jié yì zhèng qì bù xiāo

大意谓人之余气为鬼，气久则渐消，其不消者有三：忠孝节义，正气不消；

měng jiàng jìng zú gāng qì bù xiāo

猛将劲卒，刚气不消；

hóng cái shuò xué líng qì bù xiāo

鸿材硕学，灵气不消。

bù jù xiāo zhě yì sān yuān hún hèn pò rú tòng huáng quán qí yuàn jié zé qì yì jù yě

不遽消者亦三：冤魂恨魄，茹痛黄泉，其怨结则气亦聚也；

dà fù dà guì qǔ duō yòng hóng qí jīng zhuàng zé qì yì shèng yě

大富大贵，取多用宏，其精壮则气亦盛也；

ér nǚ chán mián mái yōu jī hèn qí qíng zhuān zé qì yì níng yě

儿女缠绵，埋忧赍恨，其情专则气亦凝也。

zhì yú xiōng cán hěn lì qì yì bù jù xiāo rán duò ní lí zhě shí zhī jiǔ yòu bù zài cǐ shù zhōng yǐ

至于凶残狠戾，气亦不遽消，然堕泥犁者十之九，又不在此数中矣。

yán zhī záo záo huò yì yǒu suǒ zhēng yé

言之凿凿，或亦有所徵耶。

言之凿凿，或亦有所征耶。

yōng zhèng wù shēn xià cuī zhuāng yǒu dà xuàn fēng zì běi ér nán shì rú cháo yǒng yú jiā lóu dié bàn jiē qù běi fāng xiāng jū zhě lǜ yǒu míng lóu yǐ fáng dào shàng wèi chéng dié

雍正戊申夏，崔庄有大旋风自北而南，势如潮涌，余家楼堞半揭去--北方乡居者率有明楼以防盗，上为城堞。

cóng bó càn chén gōng jiā yǒu huā èr àng shuǐ yī wèng bìng juàn zhì wū shàng wèi zhì rú gù háo bù lóu cè

从伯灿宸公家有花二盎，水一瓮，并卷置屋上，位置如故，毫不瞜侧。

从伯灿宸公家有花二盎，水一瓮，并卷置屋上，位置如故，毫不䁖侧。

ér jiē qián yī fēng lú tóng diào tàn huǒ fāng chì nǎi ān rán bù dòng mò míng qí gù

而阶前一风炉铜铫，炭火方炽，乃安然不动，莫明其故。

cì rì xún yǐ běi zhū cūn jiē yún wèi jiàn guò cūn shù lǐ jí jiàn gāo rù yún qí fēng huáng sè xiù zhī yǒu xīng qì huò de jìn dōng yíng bù guò bǎi lǐ hǎi shén lái wǎng shuǐ guài fēi téng ǒu rán jiǎo kuài yú

次日询迤北诸村，皆云未见，过村数里，即渐高入云，其风黄色，嗅之有腥气，或地近东瀛，不过百里，海神来往，水怪飞腾，偶然狡狯欤。

cóng zhí yú dūn jiǎ chén rùn sān yuè guān mǎn chéng jiào yù shí qí tóng guān dài jūn yāo yóu bào yáng shān dài xié péng liú èr shēng cóng shān qián wǎng yú dūn xié dì rǔ qiáo zi shù jǐng jí jīn liú èr shēng yóu shān hòu guān niú jiǎo dòng xiān rén shì zhū shèng

从侄虞惇，甲辰闰三月，官满城教谕时，其同官戴君邀游抱陽山，戴携彭刘二生，从山前往，虞惇偕弟汝侨、子树璟及金刘二生，由山后观牛角洞、仙人室诸胜。

从侄虞惇，甲辰闰三月，官满城教谕时，其同官戴君邀游抱阳山，戴携彭刘二生，从山前往，虞惇偕弟汝侨、子树璟及金刘二生，由山后观牛角洞、仙人室诸胜。

fāng shēng shān lù yáo jiàn yī rén yán shàng lì yì dài jūn qiǎn lái yíng yě

方升山麓，遥见一人岩上立，意戴君遣来迎也。

xiāng jù shàng lǐ xǔ jí wǎng fù zhī yù jìn qí rén jiàn xiǎo zhì zé bái shí yī piàn yǐ yán zhí lì gāo chǐ wǔ liù cùn guǎng sì wǔ cùn ěr jué bù lèi rén xíng ér wàng zhī rú rén

相距尚里许，急往赴之，愈近其人渐小，至则白石一片，倚岩植立，高尺五六寸，广四五寸耳，绝不类人形，而望之如人。

qí yǐ

奇矣！

fán wù yuǎn shì bì xiǎo ōu luó bā rén suǒ wèi shì chà yě

凡物远视必小，欧罗巴人所谓视差也。

cǐ shí yuǎn shì dà ér jìn shì xiǎo yì yòu qí yǐ

此石远视大，而近视小，抑又奇矣。

dài xià shān lǐ xǔ zài huí shì zhī réng rú chū jiàn zhuàng zhòng wèi cǐ shí yǒu líng nǐ shàng shān xié qǔ guī

迨下山里许，再回视之，仍如初见状，众谓此石有灵，拟上山携取归。

péng shēng jí shù jǐng xiān wǎng mì bù dé rǔ qiáo yòu yǔ èr liú shēng tóng wǎng dào lù yī rán wù wù rú jiù shí jìng bù kě fù dǔ yǐ

彭生及树璟先往觅不得，汝侨又与二刘生同往，道路依然，物物如旧，石竟不可复睹矣。

gài mán gǔ shēn yá shén líng suǒ zhái ǒu rán shì xiàn wǎng wǎng yǒu zhī

盖瞞谷深崖，神灵所宅，偶然示现，往往有之。

盖瞒谷深崖，神灵所宅，偶然示现，往往有之。

shì shān suǒ wèi xiān rén shì zhě zài qiào bì zhī shàng rén bù néng dēng tǔ rén měi yáo jiàn dòng kǒu rén lái wǎng qí bì liàn jīng yǔ huà zhī tú yǐ

是山所谓仙人室者，在峭壁之上，人不能登，土人每遥见洞口人来往，其必炼精羽化之徒矣。

shēn zhàng cāng diān yán

申丈苍巅言，

liú zhì miào yǒu liǎng shēng yīng kē shì

刘智庙有两生应科试，

yè xíng shī dào

夜行失道，

jiàn pò wū

见破屋，

quán tóu sù xi

权投宿息，

yuàn luò bàn yí

院落半圯，

yì wú mén chuāng

亦无门窗，

nǐ jiù qí xi xiāng zuò

拟就其西厢坐，

wén shù hòu yǔ yuē tóng shì shì lèi

闻树后语曰：同是士类，

bù gǎn xiāng jù

不敢相拒，

xi xiāng shì yòu nǚ jū

西厢是幼女居，

qǐ wù rù

乞勿入，

dōng xiāng shì lǎo fū xùn tú de

东厢是老夫训徒地，

kě jiù zuò yě

可就坐也。

xīn zhī fēi guǐ jí hú rán pí jí bù néng zài jìn gū xiàng shù gǒng yī xiāng duì qiě zuò hū yì dāng xiàng zhī wèn lù zài qǐ zhì cí zé bù yīng yǐ

心知非鬼即狐，然疲极不能再进，姑向树拱揖，相对且坐，忽忆当向之问路，再起致词，则不应矣。

àn zhōng mō suǒ jué yǒu wù chù shǒu mén zhī nǎi shēn pàn gè yǒu bàn guā xiè zhī yì bù yīng

暗中摸索，觉有物触手，扪之，乃身畔各有半瓜，谢之亦不应。

zhì míng jiāng xíng yòu wén shù hòu yǔ yuē dōng qù èr lǐ jí dà lù yǐ

质明将行，又闻树后语曰：东去二里，即大路矣。

yī yǔ fèng zèng zhōu yì hù tǐ jiū bù kě fèi yě

一语奉赠，周易互体，究不可废也。

bù jiě suǒ yún kòu zhī yòu bù yīng bǐ jiù shì cè guǒ wèn hù tǐ chǎng zhōng jiē yòng chéng zhū shuō wéi èr shēng yī qí yǔ duì bìng liè qián máo yān

不解所云，叩之又不应，比就试策，果问互体，场中皆用程朱说，惟二生依其语对，并列前茅焉。

qián lóng jiǎ zǐ yú zài hé jiān yīng kē shì yǒu tóng xué yǐ pà guī shǒu yún duò lǘ shāng é yě

乾隆甲子，余在河间应科试，有同学以帕瞡首，云堕驴伤额也。

jì ér yǒu tóng xíng zhě zhī zhī yuē shì yú zhōng tú yù shào fù jìng zhuāng dú lì guān liǔ xià hū àn pèi wèn tú shào fù yuē nán běi yì lù ér chē mǎ wǎng lái qǐ yǒu mí tú zhī huàn ěr

既而有同行者知之，曰：是于中途遇少妇，靓妆独立官柳下，忽按辔问途，少妇曰：南北驿路，而车马往来，岂有迷途之患尔。

zhí qī wǒ gū lì ěr

直欺我孤立耳。

hū yǒu fēi wǎ jī zhī liú xiě pò miàn shào fù jìng rù shú tián qù bù zhī shì rén shì hú shì guǐ yě

忽有飞瓦击之，流血破面，少妇径入秫田去，不知是人是狐是鬼也。

dàn wèi jiàn jǔ shǒu ér wǎ hū héng jī yí qí fēi rén guǐ yòu bù yīng bái rì chū yí qí hú yǐ

但未见举手而瓦忽横击，疑其非人，鬼又不应白日出，疑其狐矣。

gāo méi cūn yuē cǐ bù bì shēn wèn wú lùn shì rén shì hú shì guǐ zǒng zhī dāng jī ěr

高梅村曰：此不必深问，无论是人是狐是鬼，总之当击耳。

yòu dīng mǎo qiū wén yǒu jīng guān zi mù guò héng jiē dōng wèi chāng nǚ yòu rù shì tū qí fu bàn yè guī xié shǐ jìn jiě yī lǚ luǒ wú cùn lǚ fù zhì mén wài cóng zhǒng jiān jīng guān zi wú jì nǎi hào hū chēng yù guǐ yǒu rén gào qí jiā yíng guī

又丁卯秋，闻有京官子暮过横街东，为娼女诱入室，突其夫半夜归，胁使尽解衣履，裸无寸缕，负置门外丛冢间，京官子无计，乃号呼称遇鬼，有人告其家，迎归。

yáo ān gōng shí guān hù bù wén zhī xiào yuē jīn nǎi zhī guǐ néng zuò zéi

姚安公时官户部，闻之笑曰：今乃知鬼能作贼。

cǐ jūn zú wèi tiāo bó zhě jiè yě

此均足为佻薄者戒也。

wū lǔ mù qí qiān zǒng chái yǒu lún yán xī zhēng huò jí zhàn shí lǜ zú sōu shān chū yú zhū tǔ sī shēn gǔ zhōng yù mǎ hā qìn shè zhòng qí yī fù shǐ bēn qù

乌鲁木齐千总柴有伦言，昔征霍集占时，率卒搜山，出于珠土斯深谷中，遇玛哈沁，射中其一，负矢奔去。

yú qī bā rén yì sì cuàn duó de qí mǎ jí xíng zhàng shù shàng fù yī huí fù zuǒ bì zuǒ gǔ yǐ jī shí jiàn gǔ jiào jiào zuò chóng niǎo míng jiàn yǒu lún lǚ yǐn qí jǐng yòu zuò kòu mó zhuàng yǒu lún zhī qí qiú sù sǐ bá dāo guàn qí xīn chēng mù cháng hào ér jué

余七八人亦四窜，夺得其马及行帐，树上缚一回妇，左臂左股已脔食见骨，噭噭作虫鸟鸣，见有伦，屡引其颈，又作叩劘状，有伦知其求速死，拔刀贯其心，瞠目长号而绝。

hòu yǒu lún fù jīng qí de shuǐ bào zhǎng bù gǎn shè gū qì xī yǐ dài jiǎn tuì yǒu xuàn fēng lái wǎng mǎ qián hū xíng hū zhǐ ruò xiāng yǐn zhě yǒu lún wù wèi huí fù zhī guǐ chéng qí cóng zhī jìng de qiǎn chǔ yǐ dù

后有伦复经其地，水暴涨不敢涉，姑憩息以待减退，有旋风来往马前，忽行忽止，若相引者，有伦悟为回妇之鬼，乘骑从之，竟得浅处以渡。

jì lián fū yán tài xīng yǒu jiǎ shēng zhě shí xì yú xiáng ér pì hǎo fú lù jìn zhòu shì xún shī fǎng yǒu liàn wǔ léi fǎ jìng chéng hòu bìng dǔ huǎng hū jiàn guǐ lái shè jǔ shǒu zuò jué guǐ bù néng jìn

季廉夫言，泰兴有贾生者，食饩于庠，而僻好符录禁咒事，寻师访友，炼五雷法竟成，后病笃，恍惚见鬼来摄，举手作诀，鬼不能近。

jì ér jiā rén wén wū shàng jīn tiě shēng qí guǐ zhēng níng xiōng yǒng ér rù xián sǒng huáng bì chū yáo wén ruò xiāng gé dòu zhě chè yè nǎi zhǐ

既而家人闻屋上金铁声，奇鬼狰狞汹涌而入，咸悚惶避出，遥闻若相格斗者，彻夜乃止。

bǐ xiǎo shì zhī yǐ fú yú chuáng xià sǐ shǒu póu de chéng yī shēn kǎn mò zhī hé gù yě

比晓视之，已伏于床下死，手掊地成一深坎，莫知何故也。

fu sǐ shēng shù yě shù yǐ jǐn yǐ yóu yǐ xiǎo shù yú rén zhēng hé qí bù zhī mìng hu

夫死生数也，数已尽矣，犹以小术与人争，何其不知命乎？

lián fū yòu yán zhōng tài shǒu guāng yù guān jiāng níng shí yǒu mù yǒu èr rén biǎo xiōng dì yě yī sī hào jí yī sī pī fā héng zài yī shì tóng tà qǐn

廉夫又言，钟太守光豫，官江宁时，有幕友二人，表兄弟也，一司号籍，一司批发，恒在一室同榻寝。

yī xī yī rén xiān shuì yī rén yóu bǐng zhú hū jiàn àn páng yī hóng yī nǚ zǐ zuò hài jí hū qí yī xǐng shì mù jīng shì zé fēi nǚ zǐ nǎi qí xíng guǐ yě

一夕，一人先睡，一人犹秉烛，忽见案旁一红衣女子坐，骇极呼其一醒，拭目惊视，则非女子，乃奇形鬼也。

zhí qián xiāng bó èr rén bìng hūn pū cì rì zhòng guài mén bù qǐ pò fēi rù shì qí xiān jiàn zhě yǐ sǐ hòu jiàn zhě qì xī jǐn shǔ guàn zhì de huó nǎi jù shù yè lái zhuàng

直前相搏，二人并昏仆，次日，众怪门不启，破扉入，视其先见者已死，后见者气息仅属，灌治得活，乃具述夜来状。

guǐ wú gù rǎo rén shì huò yǒu zhī zhì xiàn xíng suǒ mìng zé wèi yǒu wú gù ér lái zhě

鬼无故扰人，事或有之，至现形索命，则未有无故而来者。

mù fǔ bīn zuǒ fēi guān ér cāo guān zhī quán bǐ mò zhī jiān dòng guān shēng sǐ wéi shàn yì wèi è yì yì shì bì yuān qiǎn xiāng xún nǎi yǒu sī biàn

幕府宾佐非官，而操官之权，笔墨之间，动关生死，为善易，为恶亦易，是必冤谴相寻，乃有斯变。

dì bù zhī suǒ yuán hé shì ěr

第不知所缘何事耳。

wū lǔ mù qí jūn lì rú dà yè yán gǔ làng huí mín yǒu jù fó diàn yǐn bó zhě sì sēng gū ruò wù néng jù yě yī yè yǐn fāng hān yī rén shū mǔ zhǐ hū yuē yī tū yǒu dà quán rú wǔ dǒu kǎo lǎo zì mén tàn rù wǔ zhǐ qí zhāng lì shēng hū yuē liù

乌鲁木齐军吏茹大业言，古浪回民有踞佛殿饮博者，寺僧孤弱，勿能拒也，一夜饮方酣，一人舒拇指呼曰一，突有大拳，如五斗栲栳，自门探入，五指齐张，厉声呼曰：六。

jǔ zhǎng yī pāi zhú miè jǐ suì shí yú rén bìng jīng pú

举掌一拍，烛灭几碎，十余人并惊仆。

zhì xiǎo nǎi gè jiàn sū zì shì bù gǎn fù zhì yǐ

至晓，乃各渐苏，自是不敢复至矣。

fú yú zhòng shēng wú jì jiào xīn qí hù fǎ shàn shén zhī shì xiàn hu

佛于众生无计较心，其护法善神之示现乎？

sū zhōu zhū shēng huàn jǔ rén wǔ shùn tiān xiāng shì dì èr rén yú fēn xiào suǒ qǔ yě

苏州朱生焕，举壬午顺天乡试第二人，余分校所取也。

yī rì yú jí yuè wēi cǎo táng jiǔ jiān gè shuō yì wén shēng yán nǎng chéng zhōu jiàn yī duò gōng é shàng héng zhān yī gāo yào zòng yuē cùn xǔ héng bèi zhī yún yǒu chuāng xū bì fēng shù rì

一日，余集阅微草堂，酒间各说异闻，生言曩乘舟，见一舵工额上恒粘一膏药，纵约寸许，横倍之，云有疮，须避风数日。

yī gāo gōng sī yǔ kè yuē shì dà qí shì yún yǒu chuāng zhě wěi yě

一篙工私语客曰：是大奇事，云有疮者伪也。

bǐ cháng wèi huì shǒu

彼尝为会首，

sài shuǐ shén

赛水神，

lì yīng pěng xiāng

例应捧香，

ér qián yī xī fàn bù jié

而前一夕犯不洁，

fāng guì zhì zhù

方跪致祝，

yǒu fēng zhǎn lú huī pū qí miàn

有风飐炉灰扑其面，

gǔ lì shén sǒng

骨栗神悚，

jǐ bù chéng lǐ

几不成礼，

tuì ér fú shì

退而拂拭，

zé é shàng xiàn yī mò huà mì xì tú

则额上现一墨画秘戏图，

shén tài shēng dòng

神态生动，

wǎn xiāo qí fū fù

宛肖其夫妇，

xǐ zhuó bù qù

洗濯不去，

zhuǎn gèng fēn míng

转更分明，

gù yǐ gāo yào yǎn zhī yě

故以膏药掩之也。

zhòng bù shēn xìn rán jì yǒu cǐ yán chū rù wǎng lái bù néng bù zhù shì qí é

众不深信，然既有此言，出入往来，不能不注视其额。

duò gōng jué zhī yuē xiǎo ér yòu ráo shé yé

舵工觉之，曰：小儿又饶舌耶。

cháng kuì ér yǐ

长喟而已。

rán zé qí shì dài bù xū

然则其事殆不虚。

xī wèi biàn jiē shì zhī ěr

惜未便揭视之耳。

yòu yú rǔ mǔ li ǎo yán nǎng dēng tài shān jiàn chāng nǚ yǔ suǒ huān jiē wǎng jìn xiāng yù yú nì lǚ sì xì ǒu yī jiē chún jìng jiāo nián bù jiě bò zhī zé tòng chè xīn suǐ zhòng wèi chàn huǐ nǎi kāi

又余乳母李媪言，曩登泰山，见娼女与所欢，皆往进香，遇于逆旅，伺隙偶一接唇，竟胶粘不解，擘之则痛彻心髓，众为忏悔乃开。

huò yuē miào zhù huì chāng nǚ zuò cǐ zhuàng yǐ sǒng rén xìn xīn yě

或曰庙祝贿娼女作此状，以耸人信心也。

shì yì wèi kě zhī yǐ

是亦未可知矣。

xiàn xiàn xíng fáng lì wáng jǐn chū zuò lì shí shòu huì yù chū yī shā rén zuì fāng rú bǐ qǐ cǎo zhǐ hū fēi zhe chéng chén shàng xuán wǔ bù xià zì shì bù gǎn wǎng fǎ qǔ qián héng jǔ yǐ jiè qí cáo ǒu bù zì huì yě

献县刑房吏王瑾，初作吏时，受贿，欲出一杀人罪，方濡笔起草，纸忽飞著承尘上，旋舞不下，自是不敢枉法取钱，恒举以戒其曹，偶不自讳也。

hòu yī shēng wēn bǎo yǐ lǎo shòu zhōng

后一生温饱，以老寿终。

yòu yī lì héng de huì wǔ wén

又一吏恒得贿舞文，

yì yī shēng wú huò

亦一生无祸，

rán sān nǚ jiē wèi chāng

然三女皆为娼，

qí cì nǚ shì fā dāng zhàng

其次女事发当杖，

wǔ bó sù jiè qí tú yuē cǐ mǒu shī fū nǚ tǔ sú hū lì yuē shī fū

伍伯夙戒其徒曰：此某师傅女--土俗呼吏曰师傅，

yi cóng qīng

宜从轻，

nǚ shòu zhàng qì

女受杖讫，

yǔ bǎo mǔ yuē wēi wǒ fù céng wèi lì

语鸨母曰：微我父曾为吏，

wǒ jīn rì qí dài yǐ

我今日其殆矣。

jiē hū

嗟乎！

唉！

wū zhī qí fù bù wéi lì jīn rì yuán bù shòu zhàng zāi

乌知其父不为吏，今日原不受杖哉。

jiāo hé yǒu zǐ mèi èr jì jiē wèi hú suǒ mèi léi bìng yù sǐ qí jiā yán dào shì hé zhì hú bù shòu bǔ dào shì nù qù shè tán dié léi bù hú huà xíng wéi shū shēng jiàn dào shì yuē liàn shī wù kǔ xiāng chóu yě

交河有姊妹二妓，皆为狐所媚，羸病欲死，其家延道士劾治，狐不受捕，道士怒，趣设坛牒雷部，狐化形为书生，见道士曰：炼师勿苦相仇也。

fu cǎi bǔ shā rén

夫采补杀人，

chéng gàn tiān lǜ

诚干天律，

rán yì sī cǐ èr nǚ zhě hé rén zāi

然亦思此二女者何人哉，

shì qí yě róng

饰其冶容，

gǔ huò nián shào

蛊惑年少，

wú lùn qí pò rén zhī jiā

无论其破人之家，

bù zhī fán jǐ

不知凡几，

fèi rén zhī yè

废人之业，

bù zhī fán jǐ

不知凡几，

jiān rén zhī fū fù

间人之夫妇，

bù zhī fán jǐ

不知凡几，

zuì jiē dāng sǐ

罪皆当死，

jí bǐ shè rén zhī jīng

即彼摄人之精，

wú shè qí jīng

吾摄其精，

bǐ zhì rén zhī jí

彼致人之疾，

wú zhì qí jí

吾致其疾，

bǐ qiāng rén zhī mìng

彼戕人之命，

wú qiāng qí mìng

吾戕其命，

jiē suǒ qǐng jūn rù wèng

皆所请君入瓮，

tiān dào yí rán

天道宜然，

liàn shī hé bì qǔ bì zhī

炼师何必曲庇之。

qiě liàn shī zhī hé zhì wèi rén mìng zhì zhòng ěr fū rén zhī wéi rén yǐ yǒu rén xīn yě cǐ bèi jī xiè wàn duān hán ài bǎi biàn suǒ wèi rén miàn shòu xīn zhě yě

且炼师之劾治，谓人命至重耳，夫人之为人，以有人心也，此辈机械万端，寒暧百变，所谓人面兽心者也。

jì yǐ shòu xīn jí yǐ shòu lùn yǐ shòu shā shòu shì lǐ zhī cháng shēn shān kuàng yě xiāng shí zhě bù chì héng hé kě yī yī shàng dú léi bù yé

既已兽心，即以兽论，以兽杀兽，事理之常，深山旷野，相食者不啻恒河，可一一上渎雷部耶？

dào shì nǎi shě qù

道士乃舍去。

lùn zhě wèi dào shì bù néng zhì hú zào cǐ yán yě

论者谓道士不能制狐，造此言也。

rán qí yán zé shēn qiè zhù míng yǐ

然其言则深切著明矣。

chéng yú mén yán zhū mǒu nì huái shàng yī jì jīn jǐn bèi chì chū yī rì yǒu xī shāng guò fǎng jì pú yú shē lì huī jīn rú tǔ jì jīng jīng kǒng qí qù jǐn xiè tā kè qū yì xiào mèi rì zèng jīn bó zhū cuì bù kě lǚ shù

程鱼门言，朱某昵淮上一妓，金尽被斥出，一日有西商过访妓，仆舆奢丽，挥金如土，妓兢兢恐其去，尽谢他客，曲意效媚，日赠金帛珠翠，不可缕数。

jū liǎng yuè yú yún zàn chū fù yáng zhōu suì bù fǎn fǎng wèn yì wú zhī zhě

居两月余，云暂出赴扬州，遂不返，访问亦无知者。

zī huò jì ráo nǐ qù běi lǐ wèi liáng jiā jiǎn diǎn qiè sì suǒ zèng yǐ yī wù bù cún zhū mǒu suǒ zèng yì bù cún

赀货既饶，拟去北里为良家，检点箧笥所赠，已一物不存，朱某所赠，亦不存。

wéi liú èr bǎi yú jīn qià zú liǎng yuè yú jiǔ shí fèi

惟留二百余金，恰足两月余酒食费。

yī jiā mí lí chǎng huǎng rú mèng zhà huí

一家迷离惝恍，如梦乍回。

huò yuē wén zhū mǒu yǒu hú you qí dài dài wéi bào fù yún

或曰：闻朱某有狐友，其殆代为报复云。