卷十四·槐西杂志四(1) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

lín jiào yù qīng biāo yán nǎng guǎn chóng ān chuán yǒu shì rén jū wǔ yí shān lù wén cǎi chá zhě yán mǒu yán yuè yè yǒu gē chuī shēng yáo wàng jiē tiān nǚ yě shì rén gù tiāo dá jiè sù shān jiā yuè chū zhé wǎng shù xī wú suǒ yù

林教谕清标言，曩馆崇安，传有士人居武夷山麓，闻采茶者言，某岩月夜有歌吹声，遥望皆天女也，士人故佻达，借宿山家，月出辄往，数夕无所遇。

shān jiā yì yán yǒu shì shì dàn héng zài yuè wàng suì huò yī liǎng wén bù cháng chū yě

山家亦言有是事，但恒在月望，岁或一两闻，不常出也。

shì rén tuō yán xí jìng liú dài xún yú

士人托言习静，留待旬余。

yī xī

一夕，

yǐn yǐn shì yǒu shēng

隐隐似有声，

nǎi qián zōng jí wǎng

乃潜踪急往，

fú nì cóng báo jiān

伏匿丛薄间，

guǒ jiàn shù nǚ jiē shū jué

果见数女皆殊绝，

yī nǚ fāng niān dí yù chuī

一女方拈笛欲吹，

piē jiàn rén

瞥见人，

yǐng

影，

yǐ dí zhǐ zhī

以笛指之，

jù jiāng rú shù fù

遽僵如束缚，

rán ěr mù yóu néng shì tīng

然耳目犹能视听，

é qīng xiǎng tòu yún

俄清响透云，

màn shēng dòng pò

曼声动魄，

bù jué zì zàn yuē suī zāo jìn zhì

不觉自赞曰：虽遭禁制，

rán miào yīn mèi tài yǐ jù shǎng yǐ

然妙音媚态已具赏矣。

yǔ wèi jìng tū yī pà fēi méng qí shǒu suì rú mèng yǎn wú wén wú jiàn shì shuì shì xǐng mí wǎng yuē shù kè jiàn shì sū xī

语未竟，突一帕飞蒙其首，遂如梦魇，无闻无见，似睡似醒，迷惘约数刻，渐似苏息。

zhū nǚ huà qún bì yè chū qiáo hē yuē chī ér wú zhuàng nǎi kuī sì tiān shàng huā yé

诸女叱群婢曳出，谯呵曰：痴儿无状，乃窥伺天上花耶？

qù zhé xiū huáng yù xíng chuí chu

趣折修篁，欲行箠楚。

shì rén kǔ zì shēn lǐ yán xìng dān yīn lǜ jì qiè tīng màn tíng fǎ qǔ rú li ài zhī bàng gōng qiáng shí bù gǎn bié yǒu tā cháng xī cǎi luán jiǎ zhàng

士人苦自申理，言性耽音律，冀窃听幔亭法曲，如李瞹之傍宫墙，实不敢别有他肠，希彩鸾甲帐。

yī nǚ wēi shěn yuē mǐn rǔ zhì chéng

一女微哂曰：悯汝至诚，

yǒu xiǎo bì yì jiě héng chuī

有小婢亦解横吹，

gū yǐ cì rǔ

姑以赐汝，

shì rén fú pú kòu xiè

士人匐匍叩谢，

jǔ tóu yǐ yǎo

举头已杳，

huí gù qí bì

回顾其婢，

guǎng sǎng jù mù

广颡巨目，

duǎn fā huì sēng

短发瞺鬙，

yāo fù péng xiǎng

腰腹彭享，

qì xiū xiū rú chuǎn

气咻咻如喘，

jīng hài ào nǎo

惊骇懊恼，

bì yù què zǒu

避欲却走，

bì gù yǐn yǔ xiá

婢固引与狎，

zhuō nuò bù shì

捉搦不释，

fèn jī pū de

愤击仆地，

huà yī shǐ háo jiào qù

化一豕嗥叫去，

yán xià lè shēng zì cǐ suì jué

岩下乐声自此遂绝。

guān yú shì bì dài shì yāo fēi xian yǐ huò yuē xian jiè shǐ huà bì xì zhī yě

观于是婢，殆是妖非仙矣，或曰：仙借豕化婢戏之也。

tǎng huò rán yú

倘或然欤。

liú xiè fu yán yǒu yī xué zǐ nián shí liù qī cōng jùn sháo xiù shì shì jìn shàng yī liú shén wàng chéng lì

刘燮甫言，有一学子，年十六七，聪俊韶秀，似是近上一流，甚望成立。

yī rì hū fā kuáng zhān yǔ rú jiàn guǐ shén sì xǐng shí wèn zhī zì yún jǐng chéng shè huì guān xì bù jué yè shēn guī tú guò yī jiā qiú yǐn wéi yī shào fù qǔ shuǐ yǐn wǒ liú wǒ xiǎo zuò yán qí fu yìng guān wài chū xū míng rì fāng guī

一日，忽发狂谵语，如见鬼神，俟醒时问之，自云：景城社会观戏，不觉夜深，归途过一家求饮，唯一少妇，取水饮我，留我小坐，言其夫应官外出，须明日方归。

liú mù sòng pàn shì yù xiāng jiù ài qí wǎn mèi suì xiāng yàn hǎo lín xíng tì qì zhǔ wù zài lái

流目送盼，似欲相就，爱其婉媚，遂相燕好，临行涕泣，嘱勿再来。

yǐ èr chuàn zèng wǒ cì rì shì zhī tóng qīng bān bān wēi yǒu yín sè shì duō nián tǔ zhōng zhě

以二钏赠我，次日视之，铜青斑斑，微有银色，似多年土中者。

xīn zhī shì guǐ ér yì niàn bù wàng zuó zài zhì qí de pái huái xún shì tū yǒu hēi miàn zhǎng rán rén shǒu pī wǒ jiá qiàng liàng bēn guī bǐ yì suí zhì cóng cǐ shí shí jiàn zhī xiàng wǒ gòu lì

心知是鬼，而忆念不忘，昨再至其地，徘徊寻视，突有黑面长髯人，手批我颊，跄踉奔归，彼亦随至，从此时时见之，向我诟厉。

wǒ jí hū shuì hū xǐng bù zhī qí tā yě

我即忽睡忽醒，不知其他也。

fù mǔ wèi yì mù shè diàn bìng mái qí chuàn é qí zi chēn mù hū yuē wǒ fù shī chuàn yí yǒu bié gù ér wèi dé zhǔ míng jǐn dào xuán biān wǔ bǎi zhuǎn yù yuǎn chù jīn jiàn rǔ qiè lái nǎi zhī wèi rǔ suǒ yòu cǐ hé děng shì kě yǐ jiǔ shí jīn qián xiè yé

父母为诣墓设奠，并埋其钏，俄其子瞋目呼曰：我妇失钏，疑有别故，而未得主名，仅倒悬鞭五百，转鬻远处，今见汝窃来，乃知为汝所诱，此何等事，可以酒食金钱谢耶？

diān xián yuè yú jìng yǐ bù qǐ

颠痫月余，竟以不起。

rán zé zuān xué yú qiáng jí dì xià yì shàng yǒu huò huàn yǐ

然则钻穴逾墙，即地下亦尚有祸患矣。

li yún jǔ yán dōng guāng yǒu xūn hú zhě měi zài suì xié gǔ lái wǎng xū mù jiān

李云举言，东光有薰狐者，每载燧挟罟，来往墟墓间。

yī yè fú sì zhī jì jiàn yī fāng jīn lán shān rén zì mù dǐng chū líng líng kǔ hóu fǎn shuō wén yuē guǐ shēng yě yīn xū cháng xiào qún hú sì jí wéi rào cóng báo zhēng níng háo jiào qí hū bǔ cǐ è rén zhǔ yǐ zuò pú

一夜伏伺之际，见一方巾阑衫人，自墓顶出，酃酃（苦侯反，说文曰：鬼声也，音需）长啸，群狐四集，围绕丛薄，狰狞嗥叫，齐呼捕此恶人，煮以作脯。

xūn hú zhě wú lù kě táo nǎi pān yuán shàng gāo shù fāng jīn zhě zhǐ huī qún hú lìng jù shù dào

薰狐者无路可逃，乃攀援上高树，方巾者指挥群狐，令锯树倒。

jí wén jù shēng hōng hōng rán xūn hú zhě jiǒng jí fǔ ér hào yuē rú méng jiàn shì bù gǎn zài lǚ cǐ dì

即闻锯声訇訇然，薰狐者窘急，俯而号曰：如蒙见释，不敢再履此地。

qún hú bù yīng jù shēng gèng lì rú shì hào zài sān fāng jīn zhě yuē guǒ ěr kě shè shì

群狐不应，锯声更厉，如是号再三，方巾者曰：果尔可设誓。

shì qì guǐ hú jù bú jiàn

誓讫，鬼狐具不见。

cǐ guǐ cǐ hú jūn kě wèi shàn liǎo shì yǐ

此鬼此狐，均可谓善了事矣。

gài qīn rǎo wú yǐ shì bù dé bù tǐng ér zǒu xiǎn bèi chéng jiè yī yǐ qún hú zhī lì yuán bù nán yú shā yī rén rán shā yī rén yì shā yī rén ér jī zhòng rén zhī nù bù fén cháo lí xué bù zhǐ yě

盖侵扰无已，势不得不铤而走险，背城借一，以群狐之力，原不难于杀一人，然杀一人易，杀一人而激众人之怒，不焚巢犁穴不止也。

jǐn shǐ zhī wèi ér zòng zhī gū qǔ hé yān zé hòu huàn xi yǐ

仅使知畏而纵之，姑取和焉，则后患息矣。

yǒu lì zhě bù jìn qí lì nǎi kě yǐ yǎng qí wēi

有力者不尽其力，乃可以养其威；

qū rén zhě shǐ rén yì cóng nǎi kě yǐ jiù fú

屈人者使人易从，乃可以就服。

shào líng zhī yì bù zé yǐ jiàn wáng ér zé yǐ bāo máo shǐ yì cóng yě

召陵之役，不责以僭王，而责以苞茅，使易从也。

qū wán lái méng jí xuán shī bù jìn qí lì yǐ yǎng wēi yě

屈完来盟即旋师，不尽其力，以养威也。

jiǎng xué jiā shuō chūn qiū zhě dòng yì qí huán zhī xiǎo jiù fāng chéng hàn shuǐ zhī gù bù shí kě yī zhàn shèng hu

讲学家说春秋者，动议齐桓之小就，方城汉水之固，不识可一战胜乎？

yī zhàn ér bù shèng tiān xià shì shàng kě wèi hu

一战而不胜，天下事尚可为乎？

huái xi fú lí zhī shì wú zhēng zhū shǐ cè yǐ

淮西符离之事，吾征诸史册矣。

zú dì jì xiān cháng sù guǎng níng mén nèi yǒu rén jiā yè dà fēng yǔ yǒu léi huǒ zì wū shān chuān guò jìn fáng jí zhī qiáng wèi zhī wū shān yǐ xíng sì shān yě

族弟继先，尝宿广宁门内友人家，夜大风雨，有雷火自屋山穿过--近房脊之墙谓之屋山，以形似山也。

fàn shí hú shī lǚ yòng zhī

范石湖诗屡用之。

rú diàn guāng yī chè rán qiáng dòng jiē yáo

如电光一掣，然墙栋皆摇。

cì rì shì qí chù dōng xī bì gè yī xiǎo dòu rú qián dà gài léi shén zhú jīng mèi guàn ér tòu yě

次日视其处，东西壁各一小窦，如钱大，盖雷神逐精魅贯而透也。

fán jī rén zhī léi cóng tiān ér xià jī guài zhī léi zé duō héng fēi yǐ dùn táo zhuī gù ěr

凡击人之雷，从天而下，击怪之雷，则多横飞，以遁逃追故耳。

ruò xún cháng zhī léi zé dì qì yù jī fèn ér shàng chū

若寻常之雷，则地气郁积，奋而上出。

yú zài fú níng dù lǐng céng yú shān diān jiàn yún zhōng zhī léi céng yú kuàng yě jiàn chū dì zhī léi jiē rú yān qì shàng chōng zhí dào tiān bàn qí duān huǒ guāng yī bào jí hōng rán yǒu shēng yǔ chòng pào zhī fā wú yì rán jiē zài wú rén zhī dì

余在福宁度岭，曾于山巅见云中之雷，曾于旷野见出地之雷，皆如烟气上冲，直到天半，其端火光一爆，即訇然有声，与铳炮之发无异，然皆在无人之地。

qí yǒu rén zhī de zé cóng wú cǐ shì

其有人之地，则从无此事。

huò yuē tiān xīn rén ài kǒng chù zhī zhě sǐ yǔ shū wèi rán

或曰天心仁爱，恐触之者死，语殊未然。

rén wéi sān cái zhī zhōng rén zhī jù chù zé tiān dì qì tōng tōng zé fú yù ān dé yǒu léi hu

人为三才之中，人之聚处则天地气通，通则弗郁，安得有雷乎？

sài wài kǔ hán zhī de gēng zhòng mù yǎng jiàn chéng xū luò zé dì qì jiàn wēn yì cǐ yì ěr

塞外苦寒之地，耕种牧养，渐成墟落，则地气渐温，亦此义耳。

wáng yuè fāng yán qí jiā yǒu yī dāo tíng wèi gōng gù wù yě huò yè yǒu dào jǐng zé gé gé zuò bào shēng tǐng chū qiào wài yī èr cùn hòu léi zhú yāo mèi chuān wū guò dāo duò yú de zì cǐ zé bù fù zuò shēng yǐ

王岳芳言，其家有一刀，廷尉公故物也，或夜有盗警，则格格作爆声，挺出鞘外一二寸后，雷逐妖魅穿屋过，刀堕于地，自此则不复作声矣。

shì chuán dāo jiàn céng zì rén xuè zhě yǒu jǐng jiē néng zì xiǎng shì bù jìn rán

世传刀剑曾渍人血者，有警皆能自响，是不尽然。

wéi céng shā duō rén zhě nǎi rú shì ěr

惟曾杀多人者乃如是尔。

měi shā yī rén dāo shàng bì yǒu jī èr tiáo mó zhī bù qù

每杀一人，刀上必有迹二条，磨之不去。

yòu nián zài hé jiān yáng wēi jiāng jūn hā gōng yuán shēng jiā céng yǐ qí pèi dāo qiú shòu yún yè yì yǒu shēng yàn zhī xìn rán yě

幼年在河间扬威将军哈公元生家，曾以其佩刀求售，云夜亦有声，验之信然也。

huò yòu wèi zuò shēng zhī gù nǎi guǐ suǒ píng shì yì bù rán

或又谓作声之故，乃鬼所凭，是亦不然。

zhàn zhèn suǒ yòng wǎng wǎng céng shā qiān bǎi rén qǐ yǒu qiān bǎi guǐ zhǎng shǒu yī dāo zhě zāi

战阵所用，往往曾杀千百人，岂有千百鬼长守一刀者哉。

yǐn xuè jì duō qǔ jīng bù shǎo lì qì zhī suǒ jù yě

饮血既多，取精不少，厉气之所聚也。

dào zéi xiōng zhì yì lì qì zhī suǒ jù yě

盗贼凶鸷，亦厉气之所聚也。

lì qì xiāng gǎn yuè ér zì míng shì yóu fǔ qín zhě gǔ gōng gōng yīng gǔ shāng shāng yīng ér yǐ

厉气相感，跃而自鸣，是犹抚琴者，鼓宫宫应，鼓商商应而已。

ruí bīn zhī tiě yuè hu chí nèi huáng zhōng zhī duó dòng hu tǔ zhōng shì qǐ yǒu wù píng zhī zāi

蕤宾之铁跃乎池内，黄钟之铎动乎土中，是岂有物凭之哉。

zhì léi huǒ měng liè yī qiè lì qì yù zhī jiē xiāo gù yī chù yàn guāng réng wèi fán tiě

至雷火猛烈，一切厉气遇之皆消，故一触焰光，仍为凡铁。

yì fēi fēng lóng liè quē zhuān wèi cǐ wù xià jī yě

亦非丰隆列缺，专为此物下击也。

yú cháng xī xī yù hàn huà huǐ yú yān méi ér shāo yí yī èr qiān nián bǐ jì hé yǐ néng zài

余尝惜西域汉画毁于烟煤，而稍疑一二千年笔迹，何以能在？

cóng zhí yú dūn yuē zhū mò zhe shí gǒu fēng yǔ suǒ bù jí tái xiǎn suǒ bù shēng zé lì jiǔ néng cún

从侄虞惇曰：朱墨著石，苟风雨所不及，苔藓所不生，则历久能存。

yì zhōu mǎn chéng jiē rǎng chù yǒu cūn yuē shén xīng dà hé běi lái fù shé ér dōng nán yǒu liǎng fēng duì zhì hé nán běi xiāng chuán wèi luò xīng suǒ jié gù yǐ míng cūn

易州满城接壤处有村曰神星，大河北来，复折而东南，有两峰对峙河南北，相传为落星所结，故以名村。

qí fēng shàng duō xià liǎn rú yún duo zhī chū dì xiǎn jùn wú lù hào shì zhě pān tà qí kǒng xué kě zhì shān yāo duō yǒu jiù rén tí míng zuì gǔ zhě yǒu běi wèi rén wǔ dài rén jiē shǒu jì wǎn rán kě biàn

其峰上哆下敛，如云朵之出地，险峻无路，好事者攀踏其孔穴，可至山腰，多有旧人题名，最古者有北魏人五代人，皆手迹宛然可辨。

rán zé dòng zhōng hàn huà zhī cún yú jīn bù wéi guài yǐ

然则洞中汉画之存于今，不为怪矣。

xī qí xìng míng yú dūn wèi xiá yī yī jì yě

惜其姓名，虞惇未暇一一记也。

yì zhōu mǎn chéng jiē jìn dì dāng fǎng qí tǔ rén wèn zhī

易州满城皆近地，当访其土人问之。

yú dūn yòu yán luò xīng shí běi yǒu yú liáng tǔ rén shì shàn qí lì suì shí yǐ tè shēng sì liáng shén ǒu yǒu rén jiào yǐ dú yú fǎ yòng yuán huā yú shàng liú shì zì zé xià liú yú xiā jiē zì sǐ fú chū suǒ de shí bèi yú wǎng gǔ shì zhī liáng yàn

虞惇又言，落星石北有渔梁，土人世擅其利，岁时以特牲祀梁神，偶有人教以毒鱼法，用芫花于上流眎渍，则下流鱼虾皆自死浮出，所得十倍于网罟，试之良验。

yīn jié tuán jiāo yú shàng liú rì shī cǐ shù

因结团焦于上流，日施此术。

yī rì tiān fāng wǔ hēi yún zì lóng tán bào yǒng chū kuáng fēng zhòu yǔ léi huǒ hè rán fán qí lú wèi jìn zhòng jù nǎi zhǐ

一日天方午，黑云自龙潭暴涌出，狂风骤雨，雷火赫然，燔其庐为烬，众惧乃止。

fu tián yú zhī fǎ zhào zì páo xī rán shù gǔ bù rù rén zhèng cún yān jué liú ér yú shèng rén shàng è kuàng cán rěn bào tiǎn jù zú ér kēng zāi

夫佃渔之法，肇自庖羲，然数罟不入，仁政存焉，绝流而渔，圣人尚恶，况残忍暴殄，聚族而坑哉。

gàn shén nù yě yi yǐ

干神怒也宜矣。

zhōu shū chāng yuē xī yóu què huá jiè sù mín shè chuāng wài lǎo shù sēn yì zhí jiē gāng dǐng

周书昌曰：昔游鹊华，借宿民舍，窗外老树森翳，直接冈顶。

zhǔ rén yán shí wén guǐ yǔ bù biàn suǒ shuō hé shì yě

主人言时闻鬼语，不辨所说何事也。

shì yè yuè hēi

是夜月黑，

guǒ yǐn yǐn wén zhī

果隐隐闻之，

bù shèn liǎo liǎo

不甚了了，

kǒng jīng zhī sàn qù

恐惊之散去，

nǎi qǐ chuāng qián chū

乃启窗潜出，

pú fú cǎo jì

匍匐草际，

jiàn jìn qiè tīng

渐近窃听，

nǎi jiǎng lùn hán liǔ ōu sū wén

乃讲论韩柳欧苏文，

gè biāo jǔ qí jiā chǔ

各标举其佳处，

yī rén yuē rú cǐ nǎi shì zhōng shēng

一人曰：如此乃是中声，

hé qián hòu qī zǐ

何前后七子，

bì pái chì bù shù

必排斥不数，

ér wu yán qín hàn

而务言秦汉，

suì qǐ mén hù zhī zhēng

遂启门户之争。

yī rén yuē zhì wén dì biàn yuán bù yī tú sòng mò wén gé wěi suǒ yuán mò wén gé xiān nóng gù sòng jǐng lián zhū gōng lì zhuī hán ōu jiù yǐ chōng róng dà yá

一人曰：质文递变，原不一途，宋末文格猥琐，元末文格纤秾，故宋景濂诸公，力追韩欧，救以舂容大雅。

sān yáng yǐ hòu liú wèi tái gé zhī tǐ rì jiù fū kuò gù li kōng tóng zhū gōng yòu lì zhuī qín hàn jiù yǐ qí wěi bó lì

三杨以后，流为台阁之体，日就肤廓，故李崆峒诸公，又力追秦汉，救以奇伟博丽。

lóng wàn yǐ hòu liú wèi wěi tǐ gù cháng shā yī pài yòu fǎn chún yān

隆万以后，流为伪体，故长沙一派又反唇焉。

dà dǐ néng tǐng rán zì wèi zōng pài zhě qí chū bì gè yǒu gēn dǐ shì yǐ néng chuán qí hòu yì bì gè yǒu liú bì shì yǐ hù dǐ

大抵能挺然自为宗派者，其初必各有根柢，是以能传其后，亦必各有流弊，是以互诋。

rán dǒng jiāng dōu sī mǎ wén yuán wén gé bù tóng tóng shí ér bù xiāng gōng yě

然董江都、司马文园文格不同，同时而不相攻也。

lǐ dù wáng mèng shī gé bù tóng yì tóng shí ér bù xiāng gōng yě

李杜王孟诗格不同，亦同时而不相攻也。

bǐ suǒ de zhě shēn yān ěr

彼所得者深焉耳。

hòu zhī xué zhě lùn gān zé jì xīn shì dān zé fēi sù suǒ de zhě qiǎn yān ěr

后之学者，论甘则忌辛，是丹则非素，所得者浅焉耳。

yǔ wèi jìng wǒ hū zuò sou shēng suì nǎi jì rán xī bù jìn wén qí shuō yě

语未竟，我忽作嗽声，遂乃寂然，惜不尽闻其说也。

yú yuē cǐ yǔ li cí wǎn jì yí shān shì jūn yǐ píng xīn zhī lùn tuō zhū guǐ mèi yǔ yǐ jǐn wú yōng xiē hòu yǐ

余曰：此与李词畹记饴山事，均以平心之论，托诸鬼魅语，已尽无庸歇后矣。

shū chāng wēi yùn yuē yǒng nián bǎi wú yī cháng rán yī shēng bù néng zuò wàng yǔ

书昌微愠曰：永年百无一长，然一生不能作妄语。

xiān shēng bù xìn yì bù gǎn gù zhēng

先生不信，亦不敢固争。

dǒng qǔ jiāng yán yī rú shēng pō jiǎng xué píng rì yì xún jǐn wú guò shī

董曲江言，一儒生颇讲学，平日亦循谨无过失。

rán yá àn tài shèn dòng yǐ bù qíng zhī lùn zé rén yǒu rén yú wǔ yuè shì fú qī yuè yù nà qiè cǐ shēng dǐ yǐ shū yuē zhōng zhì wèi sān yuè ér nà qiè zhī qí xù zhì jiǔ yǐ

然崖岸太甚，动以不情之论责人，友人于五月释服，七月欲纳妾，此生抵以书曰：终制未三月而纳妾，知其蓄志久矣。

chūn qiū zhū xīn lǔ wén gōng suī bù sàng qǔ yóu sàng qǔ yě péng yǒu guī guò zhī yì bù gǎn yǐ bù gào qí hé yǐ jiào wǒ

春秋诛心，鲁文公虽不丧娶，犹丧娶也，朋友规过之义，不敢以不告，其何以教我？

qí chí lùn dà dǐ lèi cǐ

其持论大抵类此。

yī rì qí fù guī níng yuē mǒu rì fǎn nǎi xiān qī yī rì guài ér jí zhī yuē wú wù yǐ wéi yuè xiǎo yě yì bù wéi yà

一日其妇归宁，约某日返，乃先期一日，怪而诘之曰：吾误以为月小也，亦不为讶。

cì rì yòu yī fù zhì dà hài è mì zuó fù yǐ shī suǒ zài yǐ

次日又一妇至，大骇愕，觅昨妇，已失所在矣。

rán zì shì rì jiàn yú jí yīn yǐ chéng láo

然自是日渐睮瘠，因以成痨。

gài hú nǚ jiǎ xíng shè qí jīng yī xī suǒ hào yǐ duō yě

盖狐女假形摄其精，一夕所耗已多也。

qián nà qiè zhě wén zhī yì dǐ yǐ shū yuē fū fù jū shì bù néng wèi zhī bù zhèng yě hú mèi jiǎ xíng yì fēi yì liào zhī suǒ jí yě

前纳妾者闻之，亦抵以书曰：夫妇居室，不能谓之不正也，狐魅假形，亦非意料之所及也。

rán yī xī ér dà sǔn zhēn yuán fēi zì qíng zòng yù bù zhì shì wú nǎi yàn nì zhī sī shàng yǒu bù jié yǐ lǐ zhě hu

然一夕而大损真元，非恣情纵欲不至是，无乃燕昵之私，尚有不节以礼者乎？

qiě yāo bù shèng dé gǔ zhī xun yě

且妖不胜德，古之训也。

zhōu zhāng chéng zhū bù wén céng yǒu yù mèi shì ér cǐ mèi gōng rán fàn hán zhàng wú nǎi xiān shēng zhī dé shàng yǒu suǒ bù zú hu

周张程朱不闻曾有遇魅事，而此魅公然犯函丈，无乃先生之德，尚有所不足乎？

xiān shēng xián zhě yě zé bèi xián zhě chūn qiū fǎ yě

先生贤者也，责备贤者，春秋法也。

péng yǒu guī guò zhī yì bù gǎn bù yǐ gào xiān shēng qí hé yǐ jiào wǒ

朋友规过之义，不敢不以告，先生其何以教我？

cǐ shēng de shū dàn lì biàn shí wú cǐ shì lǐ rén zào yán ér yǐ

此生得书，但力辩实无此事，里人造言而已。

sòng qīng yuǎn xiān shēng wén zhī yuē cǐ suǒ wèi yǐ zǐ zhī máo xiàn zi zhī dùn

宋清远先生闻之曰：此所谓以子之矛，陷子之盾。

yuán yú gǔ zhì fǔ huì shǒu tōng cháng shān rén guān zhì zhí lì zǒng dū shì qīng què shǎo yǔ yú tóng yàn xí yòu wèi yīn jiā

袁愚谷制府，讳守侗，长山人，官至直隶总督，谥清悫，少与余同砚席，又为姻家。

zì yán sān sì suì shí shàng liǎo liǎo jì qián shēng wǔ liù suì shí jí huǎng hū bù shèn jì jīn zé dàn jì shì yī suì gòng shēng jiā qù cháng shān bù yuǎn xìng míng jí guàn jiā shì shì jì quán wàng zhī yǐ

自言三四岁时，尚了了记前生，五六岁时，即恍惚不甚记，今则但记是一岁贡生，家去长山不远，姓名籍贯家世事迹全忘之矣。

yú sì wǔ suì shí yè zhōng néng jiàn wù yǔ zhòu wú yì qī bā suì hòu jiàn hūn àn shí suì hòu suì quán wú dǔ

余四五岁时，夜中能见物，与昼无异，七八岁后渐昏暗，十岁后遂全无睹。

huò yè bàn shuì xǐng ǒu rán néng jiàn piàn kè zé rú gù shí liù qī hòu yǐ zhì jīn zé yī liǎng nián huò yī jiàn rú diàn guāng shí huǒ tán zhǐ jí guò

或夜半睡醒，偶然能见，片刻则如故，十六七后以至今，则一两年或一见，如电光石火，弹指即过。

gài shì yù rì zēng zé shén míng rì jiǎn ěr

盖嗜欲日增，则神明日减耳。

jǐng zhōu li xi yá yán qí jiā yī diàn hù zuì yǒu dǎn zhòng guā mǔ yú de zài cóng zhǒng cè shú shí héng zì shǒu hù dú sù cǎo wū zhōng huò ǒu yǒu xíng shēng tián bù wéi jù

景州李西厓言，其家一佃户最有胆，种瓜亩余，地在丛冢侧，熟时恒自守护，独宿草屋中，或偶有形声，恬不为惧。

yī xī wén guǐ yǔ cáo zá shì xiāng xuān gòu chū shì zé èr guǐ zhǒng shàng gé dòu yī nǚ guǐ chī lì yú páng hū wèn qí gù

一夕，闻鬼语嘈杂，似相喧诟，出视，则二鬼冢上格斗，一女鬼痴立于旁，呼问其故。

yī rén yuē jūn lái dà jiā yī shì qǐ jūn duàn qū zhí tiān xià yǒu duì qí běn fū diào qí dìng hūn zhī qī zhě yé

一人曰：君来大佳，一事乞君断曲直，天下有对其本夫，调其定婚之妻者耶？

qí yī rén yǔ yì tóng diàn hù hū nǚ guǐ yuē jiū jìng rǔ yǔ shuí dìng hūn

其一人语亦同，佃户呼女鬼曰：究竟汝与谁定婚？

nǚ guǐ miǎn tiǎn liáng jiǔ yuē wǒ běn jì nǚ jì jiā zhī lì fán duō qián zhě jiē mì dìng xiāng jià qǔ jīn zài míng tú réng cāo jiù shù shí bù néng yī yī jì xìng míng bù gǎn yán shuí yǒu yuē yì bù gǎn yán shuí wú yuē yě

女鬼腼腆良久曰：我本妓女，妓家之例，凡多钱者，皆密订相嫁娶，今在冥途，仍操旧术，实不能一一记姓名，不敢言谁有约，亦不敢言谁无约也。

diàn hù xiào qiě tuò yuē hé chǔ de cǐ èr chī wù

佃户笑且唾曰：何处得此二痴物。

jǔ shǒu zé sān guǐ jiē shì yǐ

举首则三鬼皆逝矣。

yòu xiǎo shí wén jiù zǔ chén gōng huì yǐng sūn suì jiǔ shī jì qí zì hào dé yīn gōng zhī dì gēng zǐ jìn shì xiān jū zhī xiàn qiū tíng zhī zǔ yě

又小时闻舅祖陈公，讳颖孙--岁久失记其字号，德音公之弟，庚子进士，仙居知县秋亭之祖也。

shuō qīn jiàn yī shì yuē qīn chuàn zhōng yǒu mò hòu qiè gǎi shì zhě hún fù bìng bì líng yǔ yuē wǒ xī wèn ěr ěr zì yán bù jià jīn hé fù xīn

说亲见一事曰：亲串中有殁后妾改适者，魂附病婢灵语曰：我昔问尔，尔自言不嫁，今何负心。

qiè shū bù jù cóng róng duì yuē tiān xià yǒu fu shàng wèi wáng zì yán bì gǎi shì zhě hu

妾殊不惧，从容对曰：天下有夫尚未亡，自言必改适者乎？

gōng cǐ wèn xiān kuì kuì hé guài wǒ rú shì dá hu

公此问先愦愦，何怪我如是答乎？

èr shì kě hù xiāng fā míng yě

二事可互相发明也。