卷十六·姑妄听之二(1) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

tiān xià shì qíng lǐ ér yǐ

天下事情理而已。

rán qíng lǐ yǒu shí ér hù fáng lǐ yǒu gū nüè qí yǎng xí zhě cǎn kù wú rén lǐ dùn guī mǔ jiā

然情理有时而互妨，里有姑虐其养媳者，惨酷无人理，遁归母家。

mǔ lián ér nì bié suǒ

母怜而匿别所，

guǐ yún wèi jiàn

诡云未见，

yīn shè sòng

因涉讼，

gū yǐ zhū lǎo yǔ bǐ lín

姑以朱老与比邻，

dāng jiàn qí lái wǎng yǐn wèi zhèng

当见其来往引为证，

zhū sī niàn yán nǚ yǐ guī

朱私念言女已归，

zé qū rén jiù sǐ

则驱人就死，

yán nǚ wèi guī

言女未归，

zé zhù rén lí hūn

则助人离婚，

yí bù néng jué

疑不能决，

qǐ qiān yú shén

乞签于神，

jǔ tǒng lǚ yáo qiān bù chū

举筒屡摇签不出，

fèn lì zài yáo

奋力再摇，

qiān nǎi quán chū

签乃全出，

shì shén yì bù néng jué yě

是神亦不能决也。

xīn tóng fu xiān shēng wén zhī yuē shén shū kuì kuì

辛彤甫先生闻之曰：神殊愦愦。

shí suì yòu nǚ ér rì rì jiā páo luò ēn yì jué yǐ tīng qí táo sǐ bù wéi guò

十岁幼女，而日日加炮烙，恩义绝矣，听其逃死不为过。

gē xiào lián zhòng fang dīng yǒu xiāng shì hòu mèng zhì yī chù jiàn píng shàng shū jué jù shù shǒu xǐng ér jì qí liǎng jù yuē zhī shì péng lái dì yī xian yīn hé qīng qiǎn jǐ duō nián

戈孝廉仲坊，丁酉乡试后，梦至一处，见屏上书绝句数首，醒而记其两句曰：知是蓬莱第一仙，因何清浅几多年。

rén zǐ chūn zài hé jiān jiàn jǐng zhōu li shēng ǒu huà qí shì li hài yuē cǐ yú zú dì píng shàng jìn rén tí méi huā zuò yě jù shū bù gōng bù zhī hé yǐ rù jūn mèng

壬子春在河间见景州李生，偶话其事，李骇曰：此余族弟屏上近人题梅花作也，句殊不工，不知何以入君梦？

qián wú yīn yuán hòu wú zhēng yàn zhōu guān liù mèng jìng hé suǒ shǔ hu

前无因缘，后无征验，周官六梦竟何所属乎？

xīn qí xié jí zǐ bù yǔ zhī gǎi míng zài xióng jī luǎn shì jīn nǎi zhī jìng shí yǒu zhī

新齐谐，即子不语之改名，载雄鸡卵事，今乃知竟实有之。

qí dà rú zhǐ dǐng xíng sì mǐn zhōng luò huā shēng bù néng zhèng yuán wài yǒu bān diǎn xiàng rì yìng zhī qí zhōng shēn hóng rú hǔ pò yǐ diǎn mù shěng shén xiào

其大如指，顶形似闽中落花生，不能正圆，外有斑点，向日映之，其中深红如琥珀，以点目眚甚效。

dé shǎo sī kōng chéng wāng fù xiàn chéng pèi jiē cháng yǐ shì wù hé yào

德少司空成，汪副宪承霈，皆尝以是物合药。

rán bù yì de yī méi kě yǐ zhí shí jīn

然不易得，一枚可以值十金。

ā shǎo sī nóng dí sī yuē shì suī hǎn dǔ shí yì rén lì suǒ wéi

阿少司农迪斯曰：是虽罕睹，实亦人力所为。

yǐ féi zhuàng xióng jī bì lóng zhōng zòng qún cí rào lóng wài shǐ xiāng jìn ér bù néng xiāng jiē jiǔ ér jīng qì tuán jié zì néng chéng luǎn

以肥壮雄鸡闭笼中，纵群雌绕笼外，使相近，而不能相接，久而精气抟结，自能成卵。

cǐ yì lǐ suǒ yí rán rán jī bǐng xùn fēng zhī qì gù shí zhī fā chuāng dú qí luǎn yǐ shèng yáng bù xiè yù jī ér chéng zì bì yùn rè bù zhī hé yǐ fǎn míng mù

此亦理所宜然，然鸡秉巽风之气，故食之发疮毒，其卵以盛陽不泄，郁积而成，自必蕴热，不知何以反明目。

此亦理所宜然，然鸡秉巽风之气，故食之发疮毒，其卵以盛阳不泄，郁积而成，自必蕴热，不知何以反明目。

yòu běn cǎo zhī suǒ bù zài yī jīng zhī suǒ wèi yán hé yǐ zhī qí néng míng mù cǐ zé mò míng qí gù yǐ

又本草之所不载，医经之所未言，何以知其能明目，此则莫明其故矣。

wāng fù xiàn yuē yǒu yǐ shé luǎn shòu qī zhě dàn yìng rì bù hóng jí wéi wěi tuō

汪副宪曰：有以蛇卵售欺者，但映日不红，即为伪托。

yì bù kě bù zhī yě

亦不可不知也。

chén ǎo yán lǐ yǒu zhào sān zhě yǔ mǔ jù yòng yú guō shì mǔ mò hòu nián yú yī xī shì mèng fēi mèng wén mǔ yǔ yuē míng rì dà xuě qiáng tóu dāng dòng sǐ yī jī zhǔ rén bì yǔ ěr ěr shèn wù shí

沈媪言：里有赵三者，与母俱佣于郭氏，母殁后年余，一夕，似梦非梦，闻母语曰：明日大雪，墙头当冻死一鸡，主人必与尔，尔慎勿食。

wǒ cháng dào zhǔ rén sān bǎi qián míng sī pàn wèi jī yǐ cháng jīn shēng luǎn zú shù ér qù yě

我尝盗主人三百钱，冥司判为鸡，以偿今生，卵足数而去也。

cì rì guǒ rú suǒ yán

次日，果如所言。

zhào sān bù kěn shí qì ér mái zhī

赵三不肯食，泣而埋之。

fǎn fù qióng jié shǐ tǔ qí shí cǐ shù nián nèi shì yě

反覆穷诘，始吐其实，此数年内事也。

反复穷诘，始吐其实，此数年内事也。

rán zé shì zhī gōng chē qí shòu tú zhǔ zhě bì yǒu qián yīn yān

然则世之供车骑受屠煮者，必有前因焉。

rén bù zhī ěr cǐ bèi zhī jiǎo xiá rǎng qiè zhě yì bì yǒu hòu guǒ yān rén bù sī ěr

人不知耳，此辈之狡黠攘窃者，亦必有后果焉，人不思耳。

yú shí yī èr suì shí wén cóng shū càn ruò gōng yán lǐ yǒu qí mǒu zhě yǐ zuì shù hēi lóng jiāng mò shù nián yǐ

余十一二岁时，闻从叔灿若公言：里有齐某者，以罪戍黑龙江，殁数年矣。

qí zi shāo zhǎng yù guī qí gǔ ér pín bù néng wǎng héng cù rán rú bào shēn yōu

其子稍长，欲归其骨，而贫不能往，恒蹙然如抱深忧。

yī rì ǒu de dòu shù shēng nǎi xiè yǐ wéi mò shuǐ tuán chéng wán yī yǐ zhě tǔ zhà wèi mài yào zhě yǐ wǎng gū yǐ dài qǔ shù wén qián gōng kǒu shí ěr

一日，偶得豆数升，乃屑以为末，水抟成丸，衣以赭土，诈为卖药者以往，姑以绐取数文钱供口食耳。

nǎi yán tú mǎi qí yào zhě suī wēi zhèng yì lì yù

乃沿途买其药者，虽危症亦立愈。

zhuǎn xiāng gào yǔ pō de shàn jià jìng jiè shì dá shù suǒ de fù gǔ yǐ qiè fù guī

转相告语，颇得善价，竟藉是达戍所，得父骨以箧负归。

guī tú yú wō jí yù sān dào jí qì qí zī fǔ fù qiè bēn

归途于窝集遇三盗，急弃其资斧，负箧奔。

dào zhuī jí kāi qiè jiàn gǔ guài wèn qí gù tì qì chén shù gòng mǐn ér shì zhī zhuǎn zèng yǐ jīn

盗追及，开箧见骨，怪问其故，涕泣陈述，共悯而释之，转赠以金。

fāng bài xiè jiān yī dào hū pǐ mò dà tòng yuē cǐ rén chán ruò rú shì shàng shù qiān lǐ wài qiú fù gǔ wǒ táng táng zhàng fū zì mìng háo jié gù jí bù néng yé

方拜谢间，一盗忽擗砞大恸曰：此人孱弱如是，尚数千里外求父骨，我堂堂丈夫，自命豪杰，顾及不能耶？

zhū jūn hǎo zhù wú jīn wǎng sù zhōu yǐ

诸君好住，吾今往肃州矣。

yǔ qì huī shǒu xi xíng qí tú hū shǐ bié qī zǐ zhōng bù fǎn gù

语讫，挥手西行，其徒呼使别妻子，终不反顾。

gài suǒ gǎn zhě shēn yǐ xī rén wǎng fēng wēi wú chuán yú shì yú zuò luán yáng xiāo xià lù zhū shū yì jìng wàng zhī

盖所感者深矣，惜人往风微，无传于世，余作滦陽消夏录诸书，亦竟忘之。

盖所感者深矣，惜人往风微，无传于世，余作滦阳消夏录诸书，亦竟忘之。

guǐ chǒu sān yuè sān rì sù hǎi diàn zhí lú ǒu rán yì jí yīn lù yǐ bǔ zhì chéng zhī yí tǎng yì qián dé wèi zhāng yōu líng bù mǐn yǒu yǐ mò qǐ yú zhōng hu

癸丑三月三日，宿海淀直庐，偶然忆及，因录以补志乘之遗，傥亦潜德未彰，幽灵不泯，有以默启余衷乎？

li pán mù yán qí xiāng yǒu guàn yuán sōu nián liù shí yú yǐ yǔ kè zuò shù rén tóng wū qǐn hū wén qí yā yā zuò chàn shēng yòu ne ne zuò mèi yǔ hū zhī bù yīng

李蟠木言，其乡有灌园叟，年六十余矣，与客作数人同屋寝，忽闻其哑哑作颤，声又呢呢作媚语，呼之不应。

yī xī dēng wèi jǐn jiàn qí bù qīn rú rú xiān bò rú yǒu rén jiāo jiē zhě

一夕，灯未尽，见其布衾蠕蠕掀簸，如有人交接者。

wèn zhī yì bù yán jì ér bái zhòu huò hū qū pì chǔ huò wú gù bì mén guài ér chān zhī zhé yǒu wǎ shí fēi jī

问之亦不言，既而白昼或忽趋僻处，或无故闭门，怪而觇之，辄有瓦石飞击。

rén fāng zhī qí wèi mèi suǒ jù

人方知其为魅所据，

jiǔ zhī bù néng zì huì

久之不能自讳，

yán chū jiàn yī shào nián zhì yuán zhōng

言初见一少年至园中，

sì céng xiāng shí

似曾相识，

ér bù néng jì yì

而不能记忆，

yāo zhī zuò

邀之坐，

wèn suǒ zì lái

问所自来，

shào nián yán yǒu yī shì gào jūn

少年言有一事告君，

qí jūn wù jù

祈君勿拒，

jūn sì shì qián yǔ wǒ wèi mì yǒu

君四世前与我为密友，

hòu hū jiè xū kuí shì háo duó wǒ tián

后忽藉胥魁势豪夺我田，

wǒ su guān

我诉官，

fǎn zāo chī

反遭笞，

yù jié yǐ sǐ

郁结以死，

zhāo yú míng guān

盄于冥官，

zhǔ zhě yǐ qì jiāo xì mò

主者以契交隙末，

dāng yǐ huān xǐ jiě yuān

当以欢喜解冤，

pàn jūn wèi wǒ fù èr shí nián

判君为我妇二十年，

bù yì wǒ yǐ yè zhòng

不意我以业重，

jù duò hú shēn

遽堕狐身，

shàng yǒu sì nián wèi liǎo

尚有四年未了。

bǐ wǒ liàn xíng chéng dào jūn yǐ zài rù lún huí zhuǎn shēng jīn shì qián yīn suī mèi jiù zhài nán xiāo sù mìng qiān chán yù yú cǐ de yè yuán còu hé bù néng dài jūn zài duò nǚ shēn biàn qǐ xiāng cháng wán cǐ yīn guǒ

比我炼形成道，君以再入轮回，转生今世，前因虽昧，旧债难消，夙命牵缠，遇于此地，业缘凑合，不能待君再堕女身，便乞相偿，完此因果。

wǒ fāng hài guài bǐ jù xū wǒ yǐ qì wǎng wǎng rán rú zuì rú mèng yǐ shòu qí wū zì shì rì bì yī liǎng zhì qù hòu yì zì huǐ hèn rán lái shí yòu tiè rán yì kěn jìng zì wàng wèi lǎo wēng bù zhī qí hé yǐ gù yě

我方骇怪，彼遽嘘我以气，惘惘然如醉如梦，已受其污，自是日必一两至，去后亦自悔恨，然来时又帖然意肯，竟自忘为老翁，不知其何以故也。

yī yè chū wén xiá nì shēng jiàn wén shēn yín shēng jiàn wén qiāo qiāo qǐ huǎn shēng jiàn wén qiē qiē qiú miǎn shēng zhì jī míng hòu nǎi jiào rán shī shēng tū liáng shàng dà xiào yuē cǐ zú dǐ chī sān shí yǐ

一夜，初闻狎昵声，渐闻呻吟声，渐闻悄悄乞缓声，渐闻切切求免声，至鸡鸣后，乃噭然失声，突梁上大笑曰：此足抵笞三十矣。

zì shì suì bù zhì

自是遂不至。

hòu qì zhì cǎo wū jiàn liáng shàng jiē bái fěn suǒ huà quān shí quān wèi yī xíng shù zhī dé yī qiān sì bǎi sì shí zhèng hé sì nián zhī rì shù

后葺治草屋，见梁上皆白粉所画圈，十圈为一行，数之，得一千四百四十，正合四年之日数。

nǎi zhī wèi suǒ jì yín chóu jì qí lái qù bù mǎn sì nián dài yǐ yí dù dǐ yī rì yǐ

乃知为所记婬筹，计其来去，不满四年，殆以一度抵一日矣。

huò yuē shì hú yù mèi cǐ sōu gù zào sī yán

或曰：是狐欲媚此叟，故造斯言。

rán hú zhī mèi rén yuè qí sè shè qí jīng ěr jī pí hè fà yǒu hé sè zhī kě yuè yǒu hé jīng zhī kě shè

然狐之媚人，悦其色，摄其精耳，鸡皮鹤发，有何色之可悦，有何精之可摄。

qí fēi xiāng mèi yě míng shén

其非相媚也明甚。

qiě yǐ fú zhàng zhī nián jiǎng fēn táo zhī hǎo nì lái shùn shòu yì tài bù qíng

且以扶杖之年，讲分桃之好，逆来顺受，亦太不情。

qí wéi shēn yì xìng cún sù gēn wèi mǐn zì rán xiāng jiù rú cí yǐn zhēn yì míng shén

其为身异性存，夙根未泯，自然相就，如磁引针，亦明甚。

hú zhī suǒ yún dài fēi xū yǔ rán zé yuàn dú jiū jié biàn duān bǎi chū zhì sān shēng zhī hòu ér wèi yǐ qí yì shèn wù zào yīn zāi

狐之所云殆非虚语，然则怨毒纠结，变端百出，至三生之后而未已，其亦慎勿造因哉。

wén shuǐ li xiù shēng yán qí xiāng yǒu shào nián shān xíng yù shào fù dú qí yī lǘ hóng qún lán pèi mào pō xián yǎ lǚ yǐ mù cè nì

文水李秀升言，其乡有少年山行，遇少妇独骑一驴，红裙蓝帔，貌颇娴雅，屡以目侧睨。

shào nián gù jǐn hòu lǜ huò zhāo xián héng zài qí hòu shù shí bù wǎn shǒu wèi cháng yī shì

少年故谨厚，虑或招嫌，恒在其后数十步，挽首未尝一视。

zhì lín gǔ shēn chù fù hū àn pèi bù xíng dài qí zhuī jí yǔ zhī yuē jūn bǐng xīn duān zhèng dà bù yì de wǒ bù yù hài jūn cǐ fēi wǎng mǒu chù lù jūn wù suí háng kě yú mǒu shù xià rào xiàng mǒu fāng xié xíng sān sì lǐ jí de lù yǐ

至林谷深处，妇忽按辔不行，待其追及，语之曰：君秉心端正，大不易得，我不欲害君，此非往某处路，君误随行，可于某树下绕向某方，斜行三四里，即得路矣。

yǔ qì zì lǘ bèi yī yuè zhí shàng mù miǎo qí shēn jiàn jiàn zhǎng zhàng yú é fēng qǐ yè fēi piē rán yǐ shì

语讫，自驴背一跃，直上木杪，其身渐渐长丈余，俄风起叶飞，瞥然已逝。

zài shì qí lǘ nǎi yī hú yě

再视其驴，乃一狐也。

shào nián jì jǐ shī hún dài fēi tiān yě chā zhī lèi yú

少年悸几失魂，殆飞天野叉之类欤？

shǐ shāo yǔ xiá nì bù zhī zuò hé biàn guài yǐ

使稍与狎昵，不知作何变怪矣。

guǐ chǒu huì shì shǎn xī yī jǔ zi yú hào shè yù guǐ zhòu fā kuáng jí zhòng yè chū guī yù guǐ yì suí chū zì yǐ shǒu chù bì pí gǔ jiē pò bì zhì wài chéng guǐ yòu suí zhì zú yǐ rèn zì cì sǐ

癸丑会试，陕西一举子，于号舍遇鬼，骤发狂疾，众掖出归寓，鬼亦随出，自以首触壁，皮骨皆破，避至外城，鬼又随至，卒以刃自刺死。

wèi sǐ jiān shǒu shū piàn zhǐ fù qí you nǎi tiān wǎng huī huī shū ér bù lòu bā zì

未死间手书片纸，付其友，乃天网恢恢疏而不漏八字。

suī bù zhī suǒ wéi hé shì qí wèi yuān bào zé záo záo yǐ

虽不知所为何事，其为冤报则凿凿矣。

nán pí hǎo zǐ míng yán yǒu shì rén dú shū sēng sì ǒu pián xuán yú kōng yuàn hū yǒu fēi wǎ jī qí bèi é wén wū zhōng yǔ yuē rǔ bèi néng jiàn rén rén zé bù néng jiàn rǔ bèi bù zì yǐn bì fǎn tián rén yé

南皮郝子明言，有士人读书僧寺，偶便旋于空院，忽有飞瓦击其背，俄闻屋中语曰：汝辈能见人，人则不能见汝辈，不自引避，反嗔人耶？

fāng hài è jiān wū nèi yòu yǔ yuē xiǎo bì wú lǐ dāng jí chī zhī xiān shēng wù jiè yì rán kōng wū duō wǒ bèi suǒ jū xiān shēng fán yù cǐ děng chù yi miàn qiáng pián xuán wù duì mén chuāng zé liǎng wú chù wǔ yǐ

方骇愕间，屋内又语曰：小婢无礼，当即笞之，先生勿介意，然空屋多我辈所居，先生凡遇此等处，宜面墙便旋，勿对门窗，则两无触忤矣。

cǐ hú kě wèi néng kè jǐ

此狐可谓能克己。

yú cháng wèi tóng pú lì yì yú rén zhēng jiǎo ér bù shèng qí zhǎng héng yǐn yǐ wéi rǔ shì tài lèi rán

余尝谓僮仆吏役，与人争角而不胜，其长恒引以为辱，世态类然。

fu tiān xià zhì kě chǐ zhě mò guò yú bèi lǐ bù wèn lǐ zhī qū zhí ér wù qiú wǒ suǒ lì shǔ rén bù néng fàn yǐ wéi róng guǒ zú wèi róng yě yē

夫天下至可耻者，莫过于悖理，不问理之曲直，而务求我所隶属，人不能犯以为荣，果足为荣也耶？

xī yǒu shǔ guān sī qí xū kuí bǎi jì tǎn hù yú xì yǔ zhī yuē wú chái shēn hòu dāng gè yǒu bēi zhì yī piān shǐ gài guān lùn dìng zhuàn wén zhě fèn bǐ shū yuē gōng bǐng zhèng bù ē yú suǒ shǔ lì yì fàn fǎ zhě yī wú jiǎ jiè rén bì yǐ wéi róng

昔有属官私其胥魁，百计袒护，余戏语之曰：吾侪身后，当各有碑志一篇，使盖棺论定，撰文者奋笔书曰：公秉正不阿，于所属吏役，犯法者一无假借，人必以为荣。

liàng jūn yì yǐ wéi róng yě

谅君亦以为荣也。

yòu huò fèn bǐ shū yuē gōng píng shēng xǐ bì lì yì suī shòu qiú jū fǎ yì yī yī qū wèi huì nì rén bì yǐ wéi rǔ liàng jūn yì yǐ wéi rǔ yě

又或奋笔书曰：公平生喜庇吏役，虽受赇砠法，亦一一曲为讳匿，人必以为辱，谅君亦以为辱也。

hé cǐ shí nǎi yǐ rǔ wèi róng yǐ róng wèi rǔ yé

何此时乃以辱为荣，以荣为辱耶？

xiān shī dǒng wén kè yuē fán shì bù kě zǎi rù xíng zhuàng jí duàn duàn bù kě wèi

先师董文恪曰：凡事不可载入行状，即断断不可为。

sī yán liàng yǐ

斯言谅矣。

shì lù chuān yán shì shì wèi xiáng suǒ chū

侍鹭川言--侍氏未详所出，

yí běn shì qí shì

疑本侍其氏，

míng hóng wǔ zhōng

明洪武中，

fán fù xìng jiē lìng qù yī zì

凡复姓皆令去一字，

yīn wèi shì shì yě yǒu gǔ yú huái shàng zhě

因为侍氏也--有贾于淮上者，

ǒu xíng qǔ xiàng

偶行曲巷，

jiàn yī nǚ zī sè míng yàn

见一女姿色明艳，

dài lèi tiān rén

殆类天人，

sī fǎng qí jìn lín

私访其近邻，

yuē xīn lái wèi zā yuè

曰：新来未匝月，

zhǐ lǎo mǔ xié bì shù rén tóng jū

只老母携婢数人同居，

wèi zhī wèi hé xǔ rén yě

未知为何许人也。

gǔ yīn lù méi ǎo chān zhī qí mǔ yán háng zhōu jīn xìng tóng yī zi yī nǚ wǎng yī qí xù bù xìng zi gòu jí zú yú zhōu èr pū yòu chéng xì qiè zī táo qióng qióng gū yù jù zāo qiáng bào bù dé yǐ shuì wū quán zhù cǐ dài qīn shǔ lái yíng shàng wèi zhī qí kěn lái fǒu

贾因赂媒媪觇之，其母言杭州金姓，同一子一女往依其婿，不幸子遘疾，卒于舟，二仆又乘隙窃赀逃，茕茕孤砡，惧遭强暴，不得已税屋权住，此待亲属来迎，尚未知其肯来否。

yǔ qì qì xià méi tiǎn yǐ jì wú suǒ guī yòu wú dì zhǔ jiāng lái zuò hé jiū jìng yǒu nǚ rú shì hé bù yú cǐ de qiú jiā xù mù nián yì yǒu suǒ yī

语讫泣下，媒舔以既无所归，又无地主，将来作何究竟，有女如是，何不于此地求佳婿，暮年亦有所依？

mǔ yán shén shàn wǒ yì bù qiú duō pìn bì dàn ruò nǚ jiāo yǎng jiǔ yì bù yù cǎo cǎo yǒu néng zhì yī shì lián jù yuē zhí qiān jīn zhě wǒ jí xǔ zhī

母言：甚善，我亦不求多聘币，但弱女娇养久，亦不欲草草，有能制衣饰奁具，约值千金者，我即许之。

suǒ bàn réng shì qú jiā wù wǒ wéi zhì bǐ yī yuè shì bù qǔ xiān jiè guī yě

所办仍是渠家物，我惟至彼一阅视，不取纤芥归也。

méi yǐ gào gǔ gǔ sī jì liáng de xún rì nèi qù bàn jīn zhū jǐn xiù dān jí huá měi yī qiè qì yòng yì shì shì jīng hǎo

媒以告贾，贾私计良得，旬日内趣办金珠锦绣，殚极华美，一切器用，亦事事精好。

xiān qīn yíng yī rì yāo mǔ lái guān yì shén qiè zú

先亲迎一日，邀母来观，意甚惬足。

cì rì xiāo gǔ zhì mén nǎi jiān bì bù qǐ

次日，箫鼓至门，乃坚闭不启。

hou zhì shù kè

候至数刻，

hū yì bù yīng

呼亦不应，

xún wèn lín shè

询问邻舍，

yòu wèi jiàn qí yí jū

又未见其移居，

bù dé yǐ dìng qiáng rù shì

不得已矴墙入视，

zé qù wú yī rén

则阒无一人，

biàn suǒ zhū shì

遍索诸室，

wéi pò chuáng duī dú lóu shù jù

惟破床堆髑髅数具，

nǎi zhī qí fēi rén

乃知其非人，

huí shì jiā zhōng

回视家中，

yī wù bù shī

一物不失，

rán wú suǒ yòng zhī

然无所用之，

zhòng zhōu jǐn néng de bàn jià

重鬻仅能得半价，

ào sàng bù chū zhě shù yuè

懊丧不出者数月，

yì mò cè cǐ mèi hé suǒ qǔ

意莫测此魅何所取。

huò yuē mèi běn wú yì huò gǔ gǔ wàng shēng kuī sì fǎn wǎng chān mèi mèi gù yīn ér xì nòng zhī shì yú lǐ dāng rán

或曰：魅本无意惑贾，贾妄生窥伺，反往觇魅，魅故因而戏弄之，是于理当然。

huò yòu yuē gǔ fù ér qiān xīn jì kě yǐ xī qiū háo fàn guǐ shén zhī jì gù mèi yǐ měi sè diān dǎo zhī shì yì lǐ suǒ yi yǒu yě

或又曰：贾富而悭，心计可以析秋毫，犯鬼神之忌，故魅以美色颠倒之，是亦理所宜有也。

xuān shì zhì zài lǒng xī li shēng zuǒ rǔ huàn yōng yī rì yōng kuì yǒu zhì zì rǔ fēi chū bù zhī suǒ zhī

宣室志载，陇西李生左乳患痈，一日痈溃，有雉自乳飞出，不知所之。

wén qí lù zài cuī yáo fēng wài shēng li yán jí zuǒ mù huàn liú pōu zhī yǒu huáng què míng zào ér qù

闻奇录载，崔尧封外甥李言吉，左目患瘤，剖之有黄雀鸣噪而去。

qí shì jiē bù kě yǐ lǐ jiě

其事皆不可以理解。

zhá gé xué láng ā qīn jiàn qí qīn chuàn jiā xiǎo bì xiàng shàng shēng chuāng chuāng zhōng chū yī bái biān fú

札阁学郎阿，亲见其亲串家小婢，项上生疮，疮中出一白蝙蝠。

zhī táng rén jì èr shì fēi xū qǐ dàn liù hé zhī wài cún ér bù lùn zāi

知唐人记二事非虚，岂但六合之外，存而不论哉。

cáo mù táng zōng chéng

曹慕堂宗丞，

yǒu jī xiān suǒ huà zuì zhōng kuí tú

有乩仙所画醉钟馗图，

yú tí yǐ èr jué jù yuē yī mèng huāng táng shì yǒu wú

余题以二绝句曰：一梦荒唐事有无，

wú shēng fěn běn jǐ lín mó

吴生粉本几临摹，

fēn fēn huà shǒu duō xīn yàng

纷纷画手多新样，

yòu dào xiān shēng shì jiǔ tú

又道先生是酒徒，

wǔ rì jiā jiā pú jiǔ xiāng

午日家家蒲酒香，

zhōng nán jìn shì yì hú shāng

终南进士亦壶觞，

tài píng shí jié wú yāo lì

太平时节无妖疠，

rèn ěr xián yóu dào zuì xiāng

任尔闲游到醉乡。

huà zhě tí zhě jūn nòng bǐ jiǎo kuài ér yǐ

画者题者，均弄笔狡狯而已。

yī rì wǔ shuì chū xǐng tīng chuāng wài bì ǎo qiāo yǔ shuō guǐ yǒu wáng ǎo jiā zài xī shān yán céng yuè xī shǒu guā tián yáo jiàn shuāng dēng zì lín wài rǎn rǎn lái rén yǔ cáo zá nǎi yī dà guǐ zuì yù dào zhū xiǎo guǐ yè zhī liàng qiàng xíng ān zhī fēi zuì zhōng kuí hu

一日午睡初醒，听窗外婢媪悄语说鬼，有王媪家在西山，言曾月夕守瓜田，遥见双灯自林外冉冉来，人语嘈杂，乃一大鬼醉欲倒，诸小鬼掖之踉跄行，安知非醉钟馗乎？

tiān dì zhī dà wú suǒ bù yǒu suí yì huà yī rén wǎng wǎng yù yī rén yǔ zhī xiào suí yì mìng yī míng wǎng wǎng yǒu yī rén yǔ zhī tóng wú xīn àn hé shì jí huà gōng zhī zì rán yě

天地之大，无所不有，随意画一人，往往遇一人与之肖，随意命一名，往往有一人与之同，无心暗合，是即化工之自然也。

xiāng chuán wèi huán jí xiān shēng cháng dú shū shān sì fán bǐ mò jǐ tà zhī lèi bù dài fú shì zì rán wú chén

相传魏环极先生尝读书山寺，凡笔墨几榻之类，不待拂拭，自然无尘。

chū bù wéi yì hòu shāo shāo guài zhī yī rì wǎn guī mén shàng wèi qǐ wén shì zhōng xī sū yǒu shēng cóng xì qiè chān jiàn yī rén fāng zhěng chì shū àn zhòu rù yǎn zhī qí rén piē chuān hòu chuāng qù

初不为意，后稍稍怪之，一日晚归，门尚未启，闻室中窸窣有声，从隙窃觇，见一人方整饬书案，骤入掩之，其人瞥穿后窗去。

jí hū lìng jìn qí rén suì gǒng lì chuāng wài yì shén gōng jǐn wèn rǔ hé guài qìng shé duì yuē mǒu hú zhī xí rú zhě yě yǐ gōng zhèng rén bù gǎn jìn rán sī jìng gōng gù rì rì qiè zhí pú lì yì xìng gōng wù yà

急呼令近，其人遂拱立窗外，意甚恭谨，问汝何怪，磬折对曰：某狐之习儒者也，以公正人，不敢近，然私敬公，故日日窃执仆隶役，幸公勿讶。

xiān shēng gé chuāng yǔ yǔ shén yǒu lǐ zhì

先生隔窗与语，甚有理致。

zì shì suī bù gǎn rù shì rán yù xiān shēng bù shèn bì

自是虽不敢入室，然遇先生不甚避。

xiān shēng yì shí shí yǔ yán

先生亦时时与言。

yī rì ǒu wèn rǔ shì wǒ néng zuò shèng xián hu

一日偶问，汝视我能作圣贤乎？

yuē gōng suǒ jiǎng zhě dào xué yǔ shèng xián gè yī shì yě

曰：公所讲者道学，与圣贤各一事也。

shèng xián yī hu zhōng yōng yǐ shí xīn lì shí xíng yǐ shí xué qiú shí yòng

圣贤依乎中庸，以实心励实行，以实学求实用；

dào xué zé wu yǔ jīng wēi xiān lǐ qì hòu yí lún zūn xìng mìng báo shì gōng qí yòng yì yǐ shāo bié

道学则务语精微，先理气，后彝伦，尊性命，薄事功，其用意已稍别。

shèng xián zhī yú rén yǒu shì fēi xīn wú bǐ wǒ xīn yǒu yòu dǎo xīn wú kē kè xīn

圣贤之于人有是非心，无彼我心，有诱导心，无苛刻心；

dào xué zé gè lì mén hù bù néng bù zhēng jì yǐ xiāng zhēng bù néng bù qiǎo dǐ yǐ qiú shèng yǐ shì yì jiàn shēng zhǒng zhǒng zuò yòng suì bù jìn kě lìng kǒng mèng jiàn yǐ

道学则各立门户，不能不争，既已相争，不能不巧诋以求胜，以是意见，生种种作用，遂不尽可令孔孟见矣。

gōng gāng dà zhī qì zhèng zhí zhī qíng shí kě zhì guǐ shén ér bù kuì suǒ yǐ jìng gōng zhě zài cǐ

公刚大之气，正直之情，实可质鬼神而不愧，所以敬公者在此。

gōng lǜ qí běn xìng wèi shèng wèi xián yì zài cǐ

公率其本性，为圣为贤亦在此。

ruò gōng suǒ jiǎng zé gù gè zì yī shì fēi xià yú zhī suǒ zhī yě

若公所讲，则固各自一事，非下愚之所知也。

gōng mò rán qiǎn zhī hòu yǐ yǔ mén rén yuē shì gài yīn míng jì dǎng huò yǒu jī ér yán fēi dǔ lùn yě

公默然遣之，后以语门人曰：是盖因明季党祸，有激而言，非笃论也。

rán qí jué zhāi qíng wěi gù kě jǐng shì zhī jiǎng xué zhě

然其抉摘情伪，固可警世之讲学者。