卷十九·滦阳续录一(1) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

jǐng báo sāng yú jīng shén rì jiǎn wú fù zhù shū zhī zhì wéi shí zuò zá jì liáo yǐ xiāo xián

景薄桑榆，精神日减，无复著书之志，惟时作杂记，聊以消闲。

luán yáng xiāo xià lù děng sì zhǒng jiē nòng bǐ qiǎn rì zhě yě

滦陽消夏录等四种，皆弄笔遣日者也。

滦阳消夏录等四种，皆弄笔遣日者也。

nián lái bìng cǐ lǎn wèi huò shí yǒu yì wén ǒu tí piàn zhǐ

年来并此懒为，或时有异闻，偶题片纸；

huò hū yì jiù shì nǐ bǔ qián biān yòu lǜ bù shèn shōu shí rú yún yān zhī guò yǎn gù jiǔ wèi chéng shū

或忽忆旧事，拟补前编，又率不甚收拾，如云烟之过眼，故久未成书。

jīn suì wǔ yuè hù cóng luán yáng tuì zhí zhī yú zhòu cháng duō xiá nǎi lián zhuì chéng shū mìng yuē luán yáng xù lù

今岁五月，扈从滦陽，退直之余，昼长多暇，乃连缀成书，命曰滦陽续录。

今岁五月，扈从滦阳，退直之余，昼长多暇，乃连缀成书，命曰滦阳续录。

shàn xiě jì wán yīn tí shù yǔ yǐ zhì yuán qǐ

缮写既完，因题数语，以志缘起。

ruò fú lì yán zhī yì zé qián sì shū zhī xù xiáng yǐ cí bù fù yǎn yān

若夫立言之意，则前四书之序详矣，兹不复衍焉。

jiā qìng wù wǔ qī xī hòu sān rì guān yì dào rén shū yú lǐ bù zhí lú

嘉庆戊午七夕后三日观奕道人书于礼部直庐。

shí nián qī shí yǒu wǔ

时年七十有五。

jiā qìng wù wǔ wǔ yuè yú hù cóng luán yáng jiāng xíng zhī qián zhào lù quán qián bèi yún yǒu gǔ zhě hǎo shēng zhǔ péng yún měi cān zhī jiā yǐ chuāi gǔ yóu shì dà fū jiān yǔ duō qí xiǎn wéi chuāi hú jì jiǔ cháng líng zhī qí sì pǐn bù zhī qí zhuàng yuán ěr

嘉庆戊午五月，余扈从滦陽，将行之前，赵鹿泉前辈云：有瞽者郝生，主彭芸楣参知家，以揣骨游士大夫间，语多奇险，唯揣胡祭酒长龄，知其四品，不知其状元耳。

嘉庆戊午五月，余扈从滦阳，将行之前，赵鹿泉前辈云：有瞽者郝生，主彭芸楣参知家，以揣骨游士大夫间，语多奇险，唯揣胡祭酒长龄，知其四品，不知其状元耳。

zài jiāng hú shù shì zhōng qí yì chà jīng

在江湖术士中，其艺差精。

hǎo zì chēng hé jiān rén yú xún xiāng lǐ wú zhī zhě dài jiǔ yóu yú wài yú

郝自称河间人，余询乡里无知者，殆久游于外欤？

hǎo yòu chēng qí shī nǎi yī sēng cāo shù mí gāo yú rén jiē yī liǎng yán jí zhī qí guān lù

郝又称其师乃一僧，操术弥高，与人接一两言，即知其官禄。

jiǔ zhù shēn shān lì yì bù chū qí shì tài shén zé yú bù gǎn xìn yǐ

久住深山，立意不出，其事太神，则余不敢信矣。

àn xiāng rén zhī fǎ jiàn yú zuǒ zhuàn qí shū hàn zhì yì zhù lù wéi tài sù mài chuāi gǔ èr jiā qián gǔ wèi wén

案相人之法，见于左传其书，汉志亦著录，唯太素脉，揣骨二家，前古未闻。

tài sù mài zhì běi sòng shǐ chū qí shòu shòu yuān yuán jiē zhī lí fù huì yī tuō xiǎn rán

太素脉至北宋始出，其授受渊源，皆支离附会，依托显然。

yú yú sì kù quán shū zǒng mù yǐ xiáng lùn zhī

余于四库全书总目已详论之。

chuāi gǔ yì mò míng suǒ zì qǐ kǎo tài píng guǎng jì yī bǎi sān shí liù yǐn sān guó diǎn lüè chēng běi qí shén wǔ yǔ liú guì gǔ zhì děng shè liè yù máng yù biàn mén zhū rén yún bìng fù guì

揣骨亦莫明所自起，考太平广记一百三十六引三国典略称，北齐神武与刘贵、贾智等射猎，遇盲妪，遍扪诸人，云并富贵。

jí mén shén wǔ yún jiē yóu cǐ rén shì cǐ shù nán běi cháo yǐ yǒu

及扪神武，云皆由此人，似此术南北朝已有。

yòu dìng mìng lù chēng tiān bǎo shí sì zài chén yáng xiàn gǔ zhě mǎ shēng niē zhào zì qín tóu gǔ zhī qí guān lù

又定命录称，天宝十四载陈陽县瞽者马生，捏赵自勤头骨，知其官禄。

又定命录称，天宝十四载陈阳县瞽者马生，捏赵自勤头骨，知其官禄。

liú gōng jiā huà lù chēng zhēn yuán mò yǒu xiāng gǔ shān rén gǔ shuāng mù rén qiú xiāng yǐ shǒu mén zhī bì zhī guì jiàn

刘公嘉话录称，贞元末有相骨山人，瞽双目，人求相，以手扪之，必知贵贱。

jù tán lù chēng kāi chéng zhōng yǒu lóng fù běn zhě wú mù shàn tīng shēng chuāi gǔ

剧谈录称，开成中有龙复本者，无目，善听声，揣骨。

shì cǐ shù zhì táng nǎi shèng xíng yě

是此术至唐乃盛行也。

liú chuán jì gǔ dāng yǒu suǒ shòu gù yī zhī bàn jiě wǎng wǎng huò zhōng jiào tài sù mài shāo yǒu jù ěr

流传既古，当有所受，故一知半解，往往或中，较太素脉稍有据耳。

chéng móu yīng yǒng gōng ā gōng yán wén chéng gōng zhī zǐ xí fēng dēng shì kǒu dōng yǒu èr láng shén miào qí miào miàn xi ér xiǎo rì chū chū zhé yǒu jīn guāng shè shì zhōng sì hū fǎn zhào

诚谋英勇公阿公言--文成公之子，袭封--灯市口东，有二郎神庙，其庙面西，而晓日初出，辄有金光射室中，似乎返照。

qí lín wū zé bù rán mò yù qí gù

其邻屋则不然，莫喻其故。

huò yuē shì miào jī zhǐ yǔ zhōng hé diàn dōng xī xiāng zhí diàn shàng huǒ zhū gōng diàn jīn dǐng gǔ wèi zhī huǒ zhū

或曰：是庙基址与中和殿东西相直，殿上火珠--宫殿金顶古谓之火珠。

táng cuī shǔ yǒu míng táng huǒ zhū shī shì yě yìng rì huí guāng ěr

唐崔曙有明堂火珠诗是也--映日回光耳。

qí huò rán yú

其或然欤。

ā gōng ǒu wèn yú xíng tiān gàn qī shì yú jǔ shān hǎi jīng yǐ duì

阿公偶问余刑天干戚事，余举山海经以对。

ā gōng yuē jūn wù wèi gǔ jì huāng táng shì chéng yǒu yě

阿公曰：君勿谓古记荒唐，是诚有也。

xī kē ěr qìn tái jí dá ěr mǎ dá dōu

昔科尔沁台吉达尔玛达都，

cháng liè yú mò běi shēn shān

尝猎于漠北深山，

yù yī lù fù jiàn ér bēn

遇一鹿负箭而奔，

yīn yǐn hú yì zhī

因引弧殪之，

fāng yù shōu qǔ

方欲收取，

hū yī qí chí ér zhì

忽一骑驰而至，

ān shàng rén yǒu shēn wú shǒu

鞍上人有身无首，

qí mù zài liǎng rǔ

其目在两乳，

qí kǒu zài qí

其口在脐，

yǔ zhāo zhā zì qí chū

语啁哳自脐出，

suī bù kě biàn

虽不可辨，

rán guān qí shǒu suǒ zhǐ huà

然观其手所指画，

shì yán lù qí suǒ shè

似言鹿其所射，

bù yīng duó zhī yě

不应夺之也。

cóng qí jiē zhèn shè shī cì tái jí sù yǒu dǎn yì zhǐ huà shì yǐ bǐ shè wèi pū cǐ jiàn nǎi huò dāng pōu ér jūn fēn

从骑皆震慑失次，台吉素有胆，亦指画示以彼射未仆，此箭乃获，当剖而均分。

qí rén huì yì yì shì shǒu kěn jìng chí bàn lù ér qù

其人会意，亦似首肯，竟持半鹿而去。

bù zhī qí shì hé bù zú jū yú hé de jù qí xíng zhuàng qǐ fēi xíng tiān zhī yí lèi yú

不知其是何部族，居于何地，据其形状，岂非刑天之遗类欤？

tiān dì zhī dà hé suǒ bù yǒu rú zhě zì jū yú jiàn wén ěr

天地之大，何所不有，儒者自拘于见闻耳。

àn shǐ qì chēng shān hǎi jīng yǔ běn jì suǒ yǒu guài wù yú bù gǎn xìn shì qí shū běn zài hàn yǐ qián liè zǐ chēng dà yǔ xíng ér jiàn zhī bó yì zhī ér míng zhī yí jiān wén ér zhì zhī

案史讫称山海经禹本纪，所有怪物，余不敢信，是其书本在汉以前，列子称大禹行而见之，伯益知而名之，夷坚闻而志之。

qí yán bì yǒu suǒ shòu tè hòu rén bù miǎn fù yì yòu cuàn luàn zhī gù wǎng wǎng yōu miù tài shèn qiě zá yǐ qín hàn zhī dì míng fēn bié guān zhī kě yǐ

其言必有所受，特后人不免附益，又窜乱之，故往往悠谬太甚，且杂以秦汉之地名，分别观之可矣。

bì wèi běn yī fù tiān wèn zuò shān hǎi jīng bù yīng yǐn shān hǎi jīng fǎn zhù tiān wèn zé tài guò yě

必谓本依附天问作山海经，不应引山海经，反注天问，则太过也。

hú zhōng chéng tài chū luó shān rén liǎng fēng jiē néng shì guǐ

胡中丞太初，罗山人两峰，皆能视鬼。

héng gé xué lán tái yì néng jiàn zhī

恒阁学兰台，亦能见之。

dàn bù néng cháng jiàn ěr

但不能常见耳。

wù wǔ wǔ yuè zài bì shǔ shān zhuāng zhí lú ǒu rán yǔ jí

戊午五月，在避暑山庄直庐偶然语及。

lán tái yán guǐ zhī xíng zhuàng réng rú rén wéi mù zhí shì yī wén zé shì piàn piàn guà shēn shàng ér shù zhī xià chuí yú rén shāo shū

兰台言鬼之形状仍如人，惟目直视，衣纹则似片片挂身上，而束之下垂，与人稍殊；

zhì rú yān wù

质如烟雾，

wàng zhī yī xī shì rén yǐng

望之依稀似人影，

cè shì zhī quán tǐ jiē jiàn

侧视之全体皆见，

zhèng shì zhī zé shì bàn shēn rù qiáng zhōng

正视之则似半身入墙中，

bàn shēn tū chū

半身凸出，

qí sè huò hēi huò cāng

其色或黑或苍，

qù rén héng zài yī èr zhàng wài

去人恒在一二丈外，

bù gǎn bī jìn

不敢逼近，

ǒu cù bù jí bì

偶猝不及避，

zé huò sè suō nì qiáng yú

则或瑟缩匿墙隅，

huò yǐn rù kǎn jǐng

或隐入坎井，

rén guò nǎi xú xú chū

人过乃徐徐出。

gài dēng hūn yuè hēi rì mù yún yīn wǎng wǎng yù zhī bù wéi yà yě

盖灯昏月黑，日暮云陰，往往遇之，不为讶也。

盖灯昏月黑，日暮云阴，往往遇之，不为讶也。

suǒ yán yǔ hú luō èr jūn lüè xiāng lèi ér xíng zhuàng jiào xiáng

所言与胡，罗二君略相类，而形状较详。

zhī yōu míng zhī lǐ bù guò rú sī qí huò hēi huò cāng zhě guǐ běn shēng rén zhī yú qì jiàn jiǔ jiàn sàn yǐ zhì yú wú

知幽明之理，不过如斯，其或黑或苍者，鬼本生人之余气，渐久渐散，以至于无。

gù zuǒ zhuàn chēng xīn guǐ dà gù guǐ xiǎo dài yóu qì yǒu hòu bó sī sè yǒu nóng dàn yú

故左传称新鬼大，故鬼小，殆由气有厚薄，斯色有浓淡欤。

lán tái yòu yán cháng qíng zhòu yǎng shì jiàn yī lóng zì xi ér dōng tóu jiǎo lüè yǔ huà tú tóng wéi sì zú kāi zhāng yáo hàn rú yī zhōu zhī gǔ sì zhào wěi biǎn ér kuò zhì mò jiàn xiān zài shì shé shì yú zhī jiān fù xià zhèng bái rú pǐ liàn

兰台又言，尝晴昼仰视，见一龙自西而东，头角略与画图同，惟四足开张，摇撼如一舟之鼓四棹，尾匾而阔，至末渐纤，在似蛇似鱼之间，腹下正白如匹练。

fu yīn yǔ jiàn lóng huò lù shǒu wěi lín zhǎo ěr wèi yǒu tiān wú xiān yì bù fēng bù yǔ bù diàn bù léi shì zhī rú cǐ qí míng zhě

夫陰雨见龙，或露首尾鳞爪耳，未有天无纤翳，不风不雨，不电不雷，视之如此其明者。

夫阴雨见龙，或露首尾鳞爪耳，未有天无纤翳，不风不雨，不电不雷，视之如此其明者。

lù zhī yì zú zī bó wù yě

录之亦足资博物也。

zhào lù quán qián bèi yán sūn xū chuán xiān shēng wèi dì shí guǎn yú mǒu jiā zhǔ rén zhī mǔ shì bìng wēi guǎn tóng jù wǎn cān zhì yǐ yǒu tā shì shàng wèi shí mìng zhì bié shì jǐ shàng

赵鹿泉前辈言，孙虚船先生未第时，馆于某家，主人之母适病危，馆童具晚餐，至以有他事尚未食，命置别室几上。

shū jiàn yī bái yī rén rù shì nèi fāng huǎng hū cuò è yòu yī hēi yī duǎn rén qūn xún rù

倏见一白衣人入室内，方恍惚错愕，又一黑衣短人逡巡入。

xiān shēng rù shì xún shì zé èr rén fāng xiāng duì dà jué lì shēng huà zhī bái yī zhě dùn qù hēi yī zhě yǐ xiān shēng dāng mén bù dé chū nì yú qiáng yú

先生入室寻视，则二人方相对大嚼，厉声叱之，白衣者遁去，黑衣者以先生当门不得出，匿于墙隅。

xiān shēng nǎi zuò yú hù wài guān qí biàn é zhǔ rén liàng qiàng chū yuē qǐng bìng zhě zuò guǐ yǔ chēng míng shǐ fèng dié lái jū qí yī wèi xiān shēng suǒ è bù dé chū kǒng wù chéng xiàn shǐ wáng rén huò dà jiù wèi shěn zhēn wěi gù chū shì zhī

先生乃坐于户外观其变，俄主人踉跄出，曰：顷病者作鬼语，称冥使奉牒来拘，其一为先生所扼不得出，恐误程限，使亡人获大咎，未审真伪，故出视之。

xiān shēng nǎi yí zuò tā chǔ fǎng fú jiàn hēi yī duǎn rén láng bèi qù ér nèi qǐn kū shēng rú fèi yǐ

先生乃移坐他处，仿佛见黑衣短人狼狈去，而内寝哭声如沸矣。

xiān shēng dǔ shí jūn zǐ yī shēng wèi cháng yǒu wàng yǔ cǐ shì dāng shí yǒu yě

先生笃实君子，一生未尝有妄语，此事当实有也。

wéi shì yīn lǜ zhì yán shén tīng zhì cōng ér shè hún lì zú bù miǎn rǎng duó bìng jiā jiǔ shí

惟是陰律至严，神听至聪，而摄魂吏卒，不免攘夺病家酒食。

惟是阴律至严，神听至聪，而摄魂吏卒，不免攘夺病家酒食。

rán zé rén shì zhī lì zú qí kě bù yán chá hu

然则人世之吏卒，其可不严察乎？

mén rén yī bǐ bù bǐng shòu yán yǒu shū shēng fù jīng yìng shì yù xī hé yán lǚ shè zhōng bì xuán shì nǚ yī zhóu fēng zī yàn yì yì tài rú shēng

门人伊比部秉绶言，有书生赴京应试，寓西河沿旅舍中，壁悬仕女一轴，风姿艳逸，意态如生。

měi dú zuò zhé zhù shì níng sī kè zhì huò bù jué

每独坐辄注视凝思，客至或不觉。

yī xī hū piān rán zì huà xià wǎn yī hǎo nǚ zǐ yě shū shēng suī zhī wèi mèi ér jié niàn jì jiǔ yì bù zì chí suì xiāng yǔ xiào yǔ yàn wǎn

一夕，忽翩然自画下，宛一好女子也，书生虽知为魅，而结念既久，意不自持，遂相与笑语燕婉。

bǐ xià dì nán guī jìng mǎi cǐ huà qù zhì jiā xuán zhì shū zhāi jì wú líng xiǎng

比下第南归，竟买此画去，至家悬至书斋，寂无灵响。

rán zhēn zhēn zhī huàn fú chuò yě

然真真之唤弗辍也。

sān sì yuè hòu hū yòu piān rán xià yǔ huà jiù shì bù shèn dá yì bù xiá zhì jié dàn xiāng bēi xǐ zì cǐ xiá xiè wú jiàn suì huàn léi jí

三四月后，忽又翩然下，与话旧事不甚答，亦不暇致诘，但相悲喜，自此狎媟无间，遂患羸疾。

qí fù zhào máo shān dào shì hé zhì dào shì shú shì bì shàng yuē huà wú yāo qì wèi suì zhě fēi cǐ yě

其父召茅山道士劾治，道士熟视壁上，曰：画无妖气，为祟者非此也。

jié tán zuò fǎ

结坛作法。

cì rì yǒu yī hú yì tán xià

次日有一狐殪坛下。

zhī xiān yǒu xié xīn yǐ yá zhào yá hú gù de ér jiǎ jiè

知先有邪心，以邪召邪，狐故得而假借。

qí jīng shī zhī suǒ yù dāng yì bié yī hú yě

其京师之所遇，当亦别一狐也。

duàn tiān xià zhī shì fēi jù lǐ jù lǜ ér yǐ yǐ rán yǒu yú lǐ bù hé yú lǜ bì jìn ér jiè rán gū xíng qí zhì zhě

断天下之是非，据礼据律而已矣，然有于礼不合，于律必禁，而介然孤行其志者。

qīn dǎng jiā yǒu bì míng liǔ qīng qī bā suì shí zhǔ rén jí zhǐ yǔ xiǎo nú yì shòu wèi fù dài nián shí liù qī hé hūn

亲党家有婢名柳青，七八岁时，主人即指与小奴益寿为妇，迨年十六七合婚。

yǒu rì yì shòu hū yǐ bó fù táo jiǔ ér wú hào zhǔ rén jiāng yǐ pèi tā nú shì sǐ bù kěn

有日，益寿忽以博负逃，久而无耗，主人将以配他奴，誓死不肯。

bì pō yǒu zī zhǔ rén chéng jiàn tiāo zhī xǔ yǐ cè shì yì shì sǐ bù kěn nǎi shǐ yī ǎo shuō zhī yuē rǔ jì bù kěn fù yì shòu qiě zàn cóng zhǔ rén dāng duō fāng mì yì shòu réng yǐ pèi rǔ

婢颇有姿，主人乘间挑之，许以侧室，亦誓死不肯，乃使一媪说之曰：汝既不肯负益寿，且暂从主人，当多方觅益寿，仍以配汝。

rú bù cóng jì zhōu zhū yuǎn fāng wú jiàn yì shòu zhī qī yǐ

如不从，既鬻诸远方，无见益寿之期矣。

bì àn qì shù rì jìng tān shǒu jiàn zhěn xí wéi shí shí cù mì yì shòu yuè sān sì zài yì shòu zì tóu guī zhǔ rén rú yuē wèi hé jǐn

婢暗泣数日，竟癱首荐枕席，惟时时促觅益寿，越三四载，益寿自投归，主人如约为合卺。

婢暗泣数日，竟瘫首荐枕席，惟时时促觅益寿，越三四载，益寿自投归，主人如约为合卺。

hé jǐn zhī hòu zhí yì rú gù rán bù fù yǔ zhǔ rén jiāo yī yǔ

合卺之后，执役如故，然不复与主人交一语。

shāo jìn zhī zhé bì qù jiā yǐ biān chī bìng lù yì shòu shǐ bī xié qì bù kěn cóng wú kě rú hé nǎi shàn qiǎn zhī

稍近之，辄避去，加以鞭笞，并赂益寿，使逼胁，讫不肯从，无可如何，乃善遣之。

lín xíng yǐ xiǎo qiè zhì zhǔ mǔ qián kòu bài ér qù

临行以小箧置主母前，叩拜而去。

fā zhī jiē zhǔ rén shù nián suǒ sī gěi xiān háo bù quē

发之，皆主人数年所私给，纤毫不缺。

hòu yì shòu fù fàn bì féng rèn jié jū zì huó zhōng wú huǐ xīn

后益寿负贩，婢缝纫拮据自活，终无悔心。

yú yǐ yǒu jiā jū yì shòu shàng chí tóng cí qì shù shì lái shòu tóu yǐ bái yǐ

余乙酉家居，益寿尚持铜磁器数事来售，头已白矣。

wèn qí fù yún jiǔ sǐ

问其妇，云久死。

yì zāi cǐ bì bù zhēn bù yín yì zhēn yì yín jìng wú kě wèi zhì lù yǐ dài jūn zǐ lùn dìng zhī

异哉，此婢不贞不婬，亦贞亦婬，竟无可位置，录以待君子论定之。

wú mào lín yáo ān gōng mén kè yě jiàn èr tóng hù lì yīn jǔ yī shì yuē jiāo hé yǒu rén cháng yú tú zhōng yù yī sōu ní huá shī zú jǐ cǐ rén jǐ pū cǐ rén gù bào héng suì rǔ lì sōu mǔ

吴茂邻，姚安公门客也，见二童互詈，因举一事曰：交河有人尝于途中遇一叟，泥滑失足，挤此人几仆，此人故暴横，遂辱詈叟母。

sōu nù yù yǔ jiǎo hū tān shǒu chén sī yī ér xiè zuì qiě kòu qí míng xìng jū zhǐ zhì qí lù bié qù

叟怒欲与角，忽癱首沉思，揖而谢罪，且叩其名姓居址，至歧路别去。

叟怒欲与角，忽瘫首沉思，揖而谢罪，且叩其名姓居址，至歧路别去。

cǐ rén zhì jiā qí mǔ bái zhòu bì fáng mén hū zhī bù yīng ér chuǎn xī shēng pō yì yí yǒu tā gù xué chuāng kuī zhī zé qí mǔ luǒ wú cùn sī hūn hūn rú zuì yī rén jù ér yín zhī

此人至家，其母白昼闭房门，呼之不应，而喘息声颇异，疑有他故，穴窗窥之，则其母裸无寸丝，昏昏如醉，一人据而婬之。

dì shì jí suǒ yù sōu yě

谛视即所遇叟也。

fèn jī jiào náo yù rù bǔ zhuō ér mén chuāng jù jiān gù bù kě pò nǎi jí qǔ niǎo chòng zì líng wài jī zhī áo rán ér pū nǎi yī lǎo hú yě

愤激呌呶，欲入捕捉，而门窗俱坚固不可破，乃急取鸟铳，自棂外击之，嗷然而仆，乃一老狐也。

lín lǐ jù guān mò bù hài xiào

邻里聚观，莫不骇笑。

cǐ rén lì hú zhī mǔ tè shì kōng yán jìng zhì cǐ hú shí bào zhī kě yǐ wéi shàn lì zhě jiè

此人詈狐之母，特是空言，竟致此狐实报之，可以为善詈者戒。

cǐ hú kuài yī zhāo zhī fèn fǎn yǐ yǔn shēn yì zú wèi yá zì bì bào zhě jiè yě

此狐快一朝之愤，反以陨身，亦足为睚眦必报者戒也。

chéng móu yīng yǒng gōng yán

诚谋英勇公言，

chàng chūn yuàn qián yǒu xiǎo xī

畅春苑前有小溪，

zhí yè nèi shì měi yún yīn yuè hēi

直夜内侍每云陰月黑，

直夜内侍每云阴月黑，

zhé jiàn kōng zhōng lǎng rán xuán yī xīng

辄见空中朗然悬一星，

gòng xiāng chà yì

共相诧异，

zhǎn zhuǎn xún shì

辗转寻视，

nǎi jiàn guāng zì xī zhōng chū

乃见光自溪中出，

zhī wèi bǎo qì

知为宝气，

huà jì qǔ zhī

画计取之，

dé yī bàng

得一蚌，

héng jìng sì wǔ cùn

横径四五寸，

pōu shì dé èr zhū

剖视得二珠，

zhuì hé wèi yī

缀合为一，

yī dà yī shāo xiǎo

一大一稍小，

jù shì zǎo

巨似枣，

xíng yǐ hú lú

形以壶芦，

bù gǎn sī nì

不敢私匿，

suì yǐ jìn

遂以进。

yù zhì jīn yòng wèi cháo guān zhī dǐng

御至今用为朝冠之顶。

cǐ qián lóng chū shì yě

此乾隆初事也。

xiǎo xī bù néng chǎn jù bàng bàng zhū wèi wén yǒu hé huān sī yóu mìng shèng rén yīn dì chéng fú ruì shòu jī jiǔ xún kāng qiáng rú xī qǐ ǒu rán yě zāi

小溪不能产巨蚌，蚌珠未闻有合欢，斯由命圣人因地呈符瑞，寿跻九旬，康强如昔，岂偶然也哉。