卷十九·滦阳续录一(3) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

zhào lù quán qián bèi yán lǚ chéng wú lǚ méng suǒ zhù yě jiā hé liǎng àn yǒu èr tǔ shén cí qí yī wèi táng fén yáng wáng guō zi yí yǐ bù kě jiě

赵鹿泉前辈言，吕城，吴吕蒙所筑也，夹河两岸，有二土神祠，其一为唐汾陽王郭子仪，已不可解；

赵鹿泉前辈言，吕城，吴吕蒙所筑也，夹河两岸，有二土神祠，其一为唐汾阳王郭子仪，已不可解；

qí yī wèi yuán shào bù jiàng yán liáng gèng bù xǐng qí suǒ zì lái

其一为袁绍部将颜良，更不省其所自来。

tǔ rén qí dǎo pō wéi líng yìng suǒ shǔ jìng zhōu shí wǔ lǐ bù xǔ zhì yī guān dì cí zhì zé wèi huò

土人祈祷，颇为灵应，所属境周十五里，不许置一关帝祠，置则为祸。

yǒu yī xiàn lìng bù xìn zhí yán cí shè huì qīn wǎng guān zhī gù lìng líng rén yǎn sān guó zhì zá jù kuáng fēng hū qǐ juǎn lú péng shàn gài zhì kōng zhōng dòu zhì ér xià

有一县令不信，值颜祠社会，亲往观之，故令伶人演三国志杂剧，狂风忽起，卷芦棚苫盖至空中，斗掷而下。

líng rén yǒu sǐ zhě suǒ shǔ shí wǔ lǐ nèi wēn yì dà zuò rén chù sǐ wáng lìng yì dà bìng jǐ dài

伶人有死者，所属十五里内，瘟疫大作，人畜死亡，令亦大病几殆。

yú wèi liǎng jūn xiāng dí gè wèi qí zhǔ cǐ shèng bǐ bài shì bù bìng cún cǐ yǐ gōng yì shā rén fēi yǐ sī hèn shā rén yě

余谓两军相敌，各为其主，此胜彼败，势不并存，此以公义杀人，非以私恨杀人也。

qí jiān yǐ zhì yǒng zhī lüè bài yú yì wài zhě qí shù zài tiān bù dé ér yóu rén

其间以智勇之略，败于意外者，其数在天，不得而尤人；

yǐ nú xià zhī cái bài yú shèng jǐ zhě qí guò zài jǐ yì bù dé ér yóu rén

以驽下之才，败于胜己者，其过在己，亦不得而尤人。

zhāng huī yáng lì guǐ shā zéi yǐ shè jì ān wēi zhēng shì yī jùn shì wèi jūn guó ér rán fēi wéi yī jǐ ér rán yě

张睢陽厉鬼杀贼，以社稷安危，争是一郡，是为君国而然，非为一己而然也。

张睢阳厉鬼杀贼，以社稷安危，争是一郡，是为君国而然，非为一己而然也。

shǐ gōng chéng shì dìng zhī hòu mò yú zhàn zhèn zhě jiē xié yǐ wéi chóu zé gǔ lái míng jiàng wú bù wèi guǐ suǒ jí yǐ yǒu shì lǐ hu

使功成事定之后，殁于战阵者，皆挟以为仇，则古来名将，无不为鬼所殛矣，有是理乎？

qiě yán liáng shòu jiān yǐ jiǔ yuè yī èr qiān nián céng wú líng xiǎng hé hū jīn rì ér wèi shén hé hu jīn rì ér bào yuàn

且颜良受歼已久，越一二千年，曾无灵响，何忽今日而为神，何乎今日而报怨？

kuí yǐ tiān lǐ dài bì bù rán shì gài miào zhù shī wū zào wéi guǐ yǔ shān yāo shuǐ guài yīn mín suǒ yíng huò ér yī pò zhī

揆以天理，殆必不然，是盖庙祝师巫，造为诡语，山妖水怪，因民所荧惑而依砶之。

liú jìng shū yì yuàn yuē dān yáng xiàn yǒu yuán shuāng miào zhēn dì sì zǐ yě zhēn wèi huán xuān wǔ zhū biàn shī suǒ zài tài yuán zhōng xíng jiàn yú dān yáng qiú lì miào wèi jí jiù gōng dà yǒu hǔ zāi bèi hài zhī jiā zhé mèng shuāng zhì cuī gōng shén jí

刘敬叔异苑曰：丹陽县有袁双庙，真第四子也，真为桓宣武诛，便失所在，太元中形见于丹陽，求立庙，未即就功，大有虎灾，被害之家辄梦双至，催功甚急。

刘敬叔异苑曰：丹阳县有袁双庙，真第四子也，真为桓宣武诛，便失所在，太元中形见于丹阳，求立庙，未即就功，大有虎灾，被害之家辄梦双至，催功甚急。

bǎi xìng lì cí yú shì měng bào yòng xi

百姓立祠，于是猛暴用息。

cháng yǐ èr yuè huì gǔ wǔ qí cí qí rì héng fēng yǔ

常以二月晦，鼓舞祈祠，其日恒风雨。

zhì yuán jiā wǔ nián shè diàn qì cūn rén qiū dōu yú miào hòu jiàn yī wù rén miàn tuó shēn gé jīn qī kǒng duān zhèng ér yǒu jiǔ qì wèi zhī wèi shuāng zhī shén wéi shì wù píng yě

至元嘉五年，设奠讫，村人邱都于庙后见一物，人面鼍身，葛巾，七孔端正而有酒气，未知为双之神，为是物凭也。

yú wèi lái bì fēng yǔ qí wèi shuǐ guài wú yí

余谓来必风雨，其为水怪无疑。

rán zé shì shì gǔ yǒu zhī yǐ

然则是事古有之矣。

jiù shì zhāng gōng mèng zhēng yán yì zì shàng wén huì jǐng shuō

舅氏张公梦征言--亦字尚文，讳景说。

cāng zhōu wú jiā zhuāng dōng yī xiǎo ān suì jiǔ wú sēng héng wèi wǎng lái qì xī de yǒu yuè zuò rén měi yú ān qián yù yī rén zhāo zhī zuò tán pō xiāng tóu qì jiàn yǔ fù shì gū yǐn qíng yì kuǎn qià

沧州吴家庄东一小庵，岁久无僧，恒为往来憩息地，有月作人，每于庵前遇一人，招之坐谈，颇相投契，渐与赴市沽饮，情益款洽。

ǒu xún qí xiāng guàn jū zhǐ qí rén kuì xiè yuē yǔ jūn jiāo hòu bù gǎn qī shí cǐ ān zhōng lǎo hú yě

偶询其乡贯居址，其人愧谢曰：与君交厚，不敢欺，实此庵中老狐也。

yuè zuò rén yì bù bù wèi lái wǎng rú chū

月作人亦不怖畏，来往如初。

yī shì fù yù qiè niǎo chòng xiāng shòu yuē yú xiá yī fù yú dì yì sī yǔ xiá shì dào sǎo yě

一是复遇，挈鸟铳相授曰：余狎一妇，余弟亦私与狎，是盗嫂也。

jìn zhī bù zhǐ ōu zhī zé yú lì bù dí fèn bù kě rěn jiāng jīn yè cì zhī yú lù qí yǔ jué shēng sǐ wén jūn shàn yòng chòng sì jiāo dòu shí qǐ fā yǐ jī bǐ gǎn qiě bù xiǔ

禁之不止，殴之则余力不敌，愤不可忍，将今夜伺之于路歧，与决生死，闻君善用铳，俟交斗时，乞发以击彼，感且不朽。

yuè míng rú zhòu jūn wàng zhī yì biàn yě

月明如昼，君望之易辨也。

yuè zuò rén nuò zhī jí suǒ zhǐ chù fú cǎo jiān jì ér sī niàn yuē qí dì wú lǐ chéng dāng sǐ rán jiū suǒ mèi zhī wài fù bǐ zì yǒu fu fēi sǎo yě gǔ ròu zhī jiān yi shàn chǔ zhì bì zhì zhī sǐ bù tài rěn hu

月作人诺之，即所指处伏草间，既而私念曰，其弟无礼，诚当死，然究所媚之外妇，彼自有夫，非嫂也，骨肉之间，宜善处置，必致之死，不太忍乎？

bǐ xiōng dì yóu rú cǐ wú shí yǔ wǎng lái tǎng yǒu yá zì lǜ qiě jí wǒ yǐ

彼兄弟犹如此，吾时与往来，倘有睚眦，虑且及我矣。

yīn chéng qí jiū jié bù jiě fā yī chòng ér liǎng shā zhī

因乘其纠结不解，发一铳而两杀之。

táng dì zhī shī yuē xiōng dì xì yú qiáng wài yù qí wǔ jiā tíng jiāo liǎo wèi yǒu bù guī yú liǎng shāng zhě

棠棣之诗曰：兄弟阋于墙，外御其侮，家庭交瞭，未有不归于两伤者。

jiù shì héng jǔ cǐ shì wèi zi chì jiè

舅氏恒举此事为子敕戒。

gài shì rén fù liǎng hú guī cháng mù dǔ yě

盖是人负两狐归，尝目睹也。

sī páo yáng ǎo yán qí xiāng mǒu jiá jiāng sǐ zhǔ qí fù yuē wǒ shēng wú yú zī shēn hòu rǔ mǔ zǐ bì dòng è sì shì dān chuán cún cǐ yòu zǐ jīn yǔ rǔ yuē bù jū hé rén néng wéi wǒ fǔ gū zé jià zhī yì bù xiàn fú zhì yuè rì shí jǐn zé xíng

司庖杨媪言，其乡某甲，将死嘱其妇曰：我生无余赀，身后汝母子必冻饿，四世单传，存此幼子，今与汝约，不拘何人，能为我抚孤则嫁之，亦不限服制月日食，尽则行。

zhǔ qì bì mù bù gēng yán wéi shēn yín dài jìn yuè bàn rì nǎi jué

嘱讫，闭目不更言，惟呻吟待尽，越半日，乃绝。

yǒu mǒu yǐ wén qí yǒu sè qiǎn méi shuò qǐng rú yuē fù suī xǔ hūn yǐ shàng zú zì huó bù rěn xíng shù yuè hòu bù néng jǔ huǒ nǎi chéng lǐ

有某乙闻其有色，遣媒妁请如约，妇虽许婚，以尚足自活，不忍行，数月后不能举火，乃成礼。

hé jǐn zhī yè yǐ miè zhú jiù zhěn hū wén chuāng wài tàn xī shēng fù shi qí shēng pán zhī wèi gù fū zhī hún gé chuāng wū yè yǔ zhī yuē jūn yǒu yí yán fēi wǒ sī jià jīn xī zhī shì yú shì bù dé bù rán jūn hé yǐ wèi suì

合卺之夜，已灭烛就枕，忽闻窗外叹息声，妇识其声，盤知为故夫之魂，隔窗呜咽语之曰：君有遗言，非我私嫁，今夕之事，于势不得不然，君何以为祟。

合卺之夜，已灭烛就枕，忽闻窗外叹息声，妇识其声，盘知为故夫之魂，隔窗呜咽语之曰：君有遗言，非我私嫁，今夕之事，于势不得不然，君何以为祟。

hún yì wū yè yuē wú zì lái shì r fēi lái suì rǔ yīn wén rǔ chuò qì xiè zhuāng niàn pín gù shǐ rǔ zhì yú cǐ xīn pí dòng bù jué kuì rán ěr

魂亦呜咽曰：吾自来视儿，非来祟汝，因闻汝啜泣卸妆，念贫故，使汝至于此，心脾动，不觉喟然耳。

mǒu yǐ jì shén jí pī yī qǐ yuē zì jīn yǐ wǎng suǒ bù shì jūn zǐ rú zi zhě yǒu rú rì

某乙悸甚，急披衣起曰：自今以往，所不视君子如子者，有如日。

líng yǔ suì jì

灵语遂寂。

hòu mǒu yǐ dān wán yàn qī zú bù chū hù ér fù héng wǎng wǎng rú yǒu shī mǒu yǐ bèi ài qí zi yǐ mèi zhī nǎi shāo shāo xiào yǔ

后某乙耽玩艳妻，足不出户，而妇恒惘惘如有失，某乙倍爱其子以媚之，乃稍稍笑语。

qī bā zài hòu mǒu yǐ bìng sǐ wú zi yì bié wú qīn shǔ fù jù qí zī yán shī jiào zi jìng de yóu pàn

七八载后，某乙病死，无子，亦别无亲属，妇据其赀，延师教子，竟得游泮。

yòu wèi nà fù

又为纳妇，

shēng liǎng sūn

生两孙，

zhì fù nián sì shí yú

至妇年四十余，

hū mèng gù fū yuē wǒ zì suí rǔ lái

忽梦故夫曰：我自随汝来，

wèi zēng lí cǐ

未曾离此，

yīn wú zǐ shì shì de suǒ

因吾子事事得所，

rǔ suī rì yǔ bǐ xiá nì

汝虽日与彼狎昵，

ér niàn niàn bù wàng wǒ

而念念不忘我，

dēng qián yuè xià

灯前月下，

bèi rén dàn lèi

背人弹泪，

wǒ jiē jiàn zhī

我皆见之，

gù bù yù shāo lù xíng shēng

故不欲稍露形声，

jīng ěr mǔ zǐ

惊尔母子，

jīn bǐ yǐ zhuàn lún

今彼已转轮，

rǔ shòu yì jǐn

汝寿亦尽，

yú qíng wèi duàn

余情未断，

dāng suí wǒ tóng guī yě

当随我同归也。

shù rì guǒ wēi jí yǐ mèng gào qí zi bù kěn fú yào rěn rǎn suì zú

数日果微疾，以梦告其子，不肯服药，荏苒遂卒。

qí zi fèng guān hé zàng yú gù fū cóng qí zhì yě

其子奉棺合葬于故夫，从其志也。

chéng zǐ wèi è sǐ shì xiǎo shī jié shì dà shì chéng qiān gǔ zhī zhèng lǐ

程子谓饿死事小，失节事大，是诚千古之正理。

rán wèi yī shēn yán zhī ěr

然为一身言之耳。

cǐ fù gān rǔ yī shēn yǐ yán zōng sì suǒ quán zhě dà shì yòu dāng bié lùn yǐ

此妇甘辱一身，以延宗祀，所全者大，似又当别论矣。

yáng ǎo néng jǔ qí xìng shì lǐ jū yǐ suì bì guī zhào jiū fēi wán měi yǐn ér bù shū mǐn qí yù bēi qí zhì wèi xián zhě huì yě

杨媪能举其姓氏里居，以碎璧归赵，究非完美，隐而不书，闵其遇悲其志，为贤者讳也。

yòu wú xiāng yǒu zài jiào gù fū zhī sān cóng biǎo dì zhě liǎng jiā suǒ jū jù yī niú míng dì jià hòu nǎi yǐ qīn chuàn lǐ huí shì qí gū sān shù rì bì yī lái wèn qǐ jū qiě shí yǒu shàn zhù

又吾乡有再醮故夫之三从表弟者，两家所居，距一牛鸣地，嫁后乃以亲串礼回视其姑，三数日必一来问起居，且时有赡助。

gū lài yǐ huó

姑赖以活。

mò hòu chū zī liǎn zàng suì héng qiǎn rén sì qí mù

殁后，出赀敛葬，岁恒遣人祀其墓。

yòu jīng shī yī fù shǎo guǎ suī pō yǒu zī shǒu ér zhēn zhǐ pēng rèn jiē fēi suǒ néng nǎi móu yú wēng gū wěi chēng qí nǚ zhōu wèi huàn jiā qiè jìng yǎng wēng gū zhōng shēn

又京师一妇少寡，虽颇有姿首，而针黹烹饪，皆非所能，乃谋于翁姑，伪称其女，鬻为宦家妾，竟养翁姑终身。

shì jiē duò jié zhī fù yuán bù zú chēng rán bù wàng jiù ēn yì zú lì báo sú

是皆堕节之妇，原不足称，然不忘旧恩，亦足励薄俗。

jūn zǐ yǔ rén wéi shàn gù yīng bù méi qí cùn cháng

君子与人为善，固应不没其寸长。

jiǎng xué jiā chí lùn wu yán suì shǐ yī shí shī zú zhě wú lù zì shú jǐn gān xīn yú zì qì fēi jiào rén bǔ guò zhī dào yě

讲学家持论务严，遂使一时失足者，无路自赎，仅甘心于自弃，非教人补过之道也。

huì dēng hé shàng yán yǒu jǔ zǐ yú fēng yi mén wài zū xiǎo ān guò xià de shén yōu pì

慧灯和尚言，有举子于丰宜门外，租小庵过夏，地甚幽僻。

yī rì

一日，

de chuǎi mó mì běn

得揣摩秘本，

yú dēng xià shǒu chāo

于灯下手抄，

wén chuāng wài shì xī xī yǒu rén

闻窗外似淅淅有人，

shì wèn wèi shuí

试问为谁，

wài yìng yuē shēn shì yōu hún

外应曰：身是幽魂，

chén zhì yú cǐ

沉滞于此，

bù wén shū shēng zhě bǎi yú nián yǐ

不闻书声者百余年矣，

lián rì tīng jūn fěng sòng

连日听君讽诵，

chéng chù sù xīn

枨触夙心，

sī yī wù tán

思一晤谈，

yǐ xiāo yù jié

以消郁结，

yǔ jūn qì lèi

与君气类，

xìng wù xiāng jīng

幸勿相惊。

yǔ qì jiē lián jìng rù jǔ zhǐ wēn yā shén yǒu shì fēng

语讫，揭帘径入，举止温雅，甚有士风。

jǔ zǐ huáng bù hū sì sēng sēng zhì guǐ yì bù wèi zhǐ yī yǐ yuē shī qiě zuò wǒ gù shí shī shī sù piáo yě wú cóng lín shì jǐng qì kě gòng yǔ yě

举子惶怖呼寺僧，僧至，鬼亦不畏，指一椅曰：师且坐，我故识师，师素朴野，无丛林市井气，可共语也。

sēng jí jǔ zǐ jù cù jí bù néng dá guǐ nǎi tàn qǔ suǒ lù shū cái yuè shù xíng jù zhì zhī yú de yǎn rán ér miè

僧及举子俱踧踖不能答，鬼乃探取所录书，才阅数行，遽掷之于地，奄然而灭。

yáng yǔ tíng yán lái zhōu shēn shān yǒu tóng zǐ mù yáng rì héng wáng yī èr dà wéi zhǔ rén pū zé liú yì zhēn zhī nǎi èr dà shé cóng shān xià chū xī zhī tūn shí qí jù rú wèng mò gǎn yīng yě

杨雨亭言，莱州深山有童子牧羊，日恒亡一二，大为主人扑责，留意侦之，乃二大蛇从山罅出，吸之吞食，其巨如瓮，莫敢撄也。

tóng zǐ hèn shén nǎi móu yú qí fù shè lí dāo yú shān xià guǒ yī shé liè fù sǐ

童子恨甚，乃谋于其父，设犁刀于山罅，果一蛇裂腹死。

jù qí ǒu zhī bào fù bù gǎn fù mù yú shì de shí wǎng qián cì jì wú xíng jī yì qí tā xǐ yǐ

惧其偶之报复，不敢复牧于是地，时往潜伺，寂无形迹，意其他徙矣。

bàn zǎi yǐ hòu tān shì de shuǐ cǎo shèng tā chǔ nǎi qū yáng wǎng mù mù wèi sān rì ér tóng zǐ wèi shé tūn yǐ

半载以后，贪是地水草胜他处，乃驱羊往牧，牧未三日，而童子为蛇吞矣。

gài qián nì bù chū yǐ yòu tóng zǐ zhī lái yě

盖潜匿不出以诱童子之来也。

tóng zǐ zhī fù yǒu xīn jì yáng bù sōu suǒ ér yīn qí yíng biàn cáng yī pào yú shēn cǎo zhōng shí mì wǎng sì chá liǎng yuè yǐ wài jiàn shí shàng yǒu wān yán hén nǎi zài suì yè fú qí páng

童子之父有心计，陽不搜索，而陰祈营弁，藏一砲于深草中，时密往伺察，两月以外，见石上有蜿蜒痕，乃载燧夜伏其旁。

童子之父有心计，阳不搜索，而阴祈营弁，藏一砲于深草中，时密往伺察，两月以外，见石上有蜿蜒痕，乃载燧夜伏其旁。

shé guǒ xià yǐn yú jiàn sù sù yǒu shēng suì yī fà ér mí suì yān

蛇果下饮于涧，簌簌有声，遂一发而糜碎焉。

huán jiā zhī hòu hū fā kuáng zì wō yuē rǔ jì shā wǒ fu wǒ jì shā rǔ zi shì xiāng dāng yě

还家之后，忽发狂自挝曰：汝计杀我夫，我计杀汝子，适相当也。

wǒ yǐ shēn cáng bù chū rǔ yòu bǎi jì yǐ shā wǒ zé wǒ wèi wǎng sǐ yǐ jīn bì bù shě rǔ

我已深藏不出，汝又百计以杀我，则我为枉死矣，今必不舍汝。

yuè shù rì ér zú

越数日而卒。

lǐ yàn yǒu zhī yuē jué lì bù jiě bì tóng pū de jiǎo yǐn bù jiě bì tóng chén zuì

俚谚有之曰：角力不解，必同仆地，角饮不解，必同沉醉。

sī yán suī xiǎo kě yǐ yù dà yǐ

斯言虽小，可以喻大矣。

mèng lù zhōu zì jì xún shì tái wān shì yuē qián lóng dīng yǒu

孟鹭洲自记巡视台湾事曰：乾隆丁酉，

ǒu yǔ yǒu rén fú jī

偶与友人扶乩，

jī zèng yú yǐ shī yuē chéng chá wàn lǐ dù cāng míng

乩赠余以诗曰：乘槎万里渡沧溟，

fēng yǔ yú lóng huì bǎi líng

风雨鱼龙会百灵，

hǎi qì zhān tiān mí dǎo yǔ

海气粘天迷岛屿，

cháo shēng bǒ de zǒu léi tíng

潮声簸地走雷霆，

jīng bō bù zǔ sān shén dǎo

鲸波不阻三神岛，

jiāo shì zhēng kàn èr shǐ xīng

鲛室争看二使星，

jì qǔ bái yún piāo miǎo chù

记取白云飘渺处，

yǒu rén tóng wàng shǔ shān qīng

有人同望蜀山青。

shí jiāng yǒu xún shì tái wān zhī yì yú yí dāng wǎng shù rì guǒ mìng xià liù yuè qǐ xíng bā yuè zhì xià mén dù hǎi zhù bàn zǎi shǐ guī

时将有巡视台湾之役，余疑当往数日，果命下，六月启行，八月至厦门渡海，驻半载始归。

guī shí fēng lì yī zhòu yè jí dēng àn qù shí piāo dàng shí qī rì xiǎn zǔ yì cháng

归时风利，一昼夜即登岸，去时飘荡十七日，险阻异常。

chū chū xià mén jí léi yǔ jiāo zuò yún wù huì míng xìn fān ér wǎng mò zhī suǒ shì

初出厦门，即雷雨交作，云雾晦冥，信帆而往，莫知所适。

hū xīng fēng chù bí zhōu rén yuē hēi shuǐ yáng yě qí shuǐ bǐ hǎi shuǐ āo xià shù shí zhàng kuò shù shí lǐ zhǎng bù zhī qí suǒ jí yǒu rán ér shēn shì rú pō mò

忽腥风触鼻，舟人曰：黑水洋也，其水比海水凹下数十丈，阔数十里，长不知其所极，黝然而深，视如泼墨。

zhōu zhōng yáo shǒu jiè wù yǔ yún qí xià jí lóng gōng wèi dì yī xiǎn chù dù cǐ kě wú yú yǐ

舟中摇手戒勿语，云其下即龙宫为第一险处，度此可无虞矣。

zhì bái shuǐ yáng yù jù yú gǔ liè ér lái jǔ qí shǒu rú wēi fēng zhàng rì měi yī bō cì làng yǒng rú shān shēng pēng hōng rú pī lì

至白水洋，遇巨鱼鼓鬣而来，举其首如危峰障日，每一拨刺，浪涌如山，声砰訇如霹雳。

yí shù kè shǐ guò

移数刻始过。

jǐn jì qí zhǎng dāng shù bǎi lǐ

尽计其长，当数百里。

zhōu rén yún lái yíng tiān shǐ lǐ huò rán yú

舟人云来迎天使，理或然欤？

jì ér jù fēng sì qǐ zhōu jǐ fù mò hū yǒu xiǎo niǎo shù shí huán rào qiáng gān zhōu rén xǐ yuè chēng tiān hòu lái zhěng

既而飓风四起，舟几覆没，忽有小鸟数十环绕樯竿，舟人喜跃，称天后来拯。

fēng guǒ dùn zhǐ suì de pō péng hú

风果顿止，遂得泊澎湖。

shèng rén zài shàng bǎi shén xiào zhí bù wū yě

圣人在上，百神效职，不诬也。

xiá sī suǒ lì yī yī yǔ shī yǔ xiāng fú fēi guǐ shén néng qián zhī yú

遐思所历，一一与诗语相符，非鬼神能前知欤？

shí xiān dài fū shàng zài táng wén yú yǒu guò hǎi zhī yì mìng xiōng dào chì qiàn lái shì yú suì tóng dēng wàng hǎi lóu bìng mò èr jù yì qiǎo hé yì xìn shù jiē qián dìng fēi rén lì suǒ néng wèi yǐ

时先大夫尚在堂，闻余有过海之役，命兄到赤嵌来视余，遂同登望海楼，并末二句亦巧合，益信数皆前定，非人力所能为矣。

wù wǔ qiū hù cóng luán yáng yǔ xiǎo lán zōng bó huà jí zōng bó fāng cǎo luán yáng xù lù yīn shū qí dà lüè fù zhī huò yì zú zī tán bǐng yé

戊午秋，扈从滦陽，与晓岚宗伯话及，宗伯方草滦陽续录，因书其大略付之，或亦足资谈柄耶？

戊午秋，扈从滦阳，与晓岚宗伯话及，宗伯方草滦阳续录，因书其大略付之，或亦足资谈柄耶？

yǐ shàng jiē lù zhōu zì xù kǎo táng zhōng lù zuò dìng mìng lù dà zhǐ zài jiè rén zào jìng wú shè wàng qiú cǐ jī xiān yù gào wèi lái qí yǔ jiē yàn kě shǐ rén zhī wú guān huò fú zhī jīng kǒng yǔ wú xīn jù sàn zhī zōng jì jiē fēi ǒu rán

以上皆鹭洲自序，考唐钟辂作定命录，大旨在戒人躁竞，毋涉妄求，此乩仙预告未来，其语皆验，可使人知无关祸福之惊恐，与无心聚散之踪迹，皆非偶然。

yì zú xiāo qū bì zhī jī xiè yǐ

亦足消趋避之机械矣。

gāo mì dān zuò yú yán shān dōng yī jù shì wú gù jiā zhōng lǐn zì fén yǐ wéi ǒu yí huǒ yě é guài biàn shù zuò hé jiā dà rǎo

高密单作虞言，山东一巨室，无故家中廪自焚，以为偶遗火也，俄怪变数作，阖家大扰。

yī rì tīng shì shàng pēng kē yǒu shēng suǒ chén shè wán qì jù suì

一日，厅事上砰磕有声，所陈设玩器俱碎。

zhǔ rén xìng sù gāng jìng lì shēng chì wèn yuē qīng tiān bái rì zhī xià shì hé yāo mèi gǎn lái wèi suì wú xíng su ěr yú shén yǐ

主人性素刚劲，厉声叱问曰：青天白日之下，是何妖魅，敢来为祟，吾行诉尔于神矣。

liáng shàng lǎng rán yīng yuē ěr hǎo shè liè duō shā wǒ zǐ sūn xián ěr cì gǔ zhì ěr jiā sì xì bā nián yǐ

梁上朗然应曰：尔好射猎，多杀我子孙，衔尔次骨，至尔家伺隙八年矣。

ěr zǔ zōng zé hòu

尔祖宗泽厚，

fú yùn wèi ài

福运未艾，

zhōng diān shén zào jūn mén wèi

中癲神、灶君、门尉，

中癫神、灶君、门尉，

jìn wǒ fú shǐ dòng

禁我弗使动，

wǒ wú rú hé yě

我无如何也，

jīn ěr jiā xiōng dì wài zhēng qī qiè

今尔家兄弟外争妻妾，

nèi hòng yī mén

内讧一门，

gè fēn péng dǎng

各分朋党，

yǎn ruò kòu chóu

俨若寇仇，

bài zhēng yǐ jiàn

败征已见，

lì qì yīng zhī

戾气应之，

zhū shén bù xīn ěr sì

诸神不歆尔祀，

xié guǐ yǐ hǎn ěr shì

邪鬼已阚尔室，

gù wǒ de ér gān xīn yān

故我得而甘心焉。

ěr shàng kuì kuì zāi

尔尚愦愦哉。

qí shēng fèn lì jiā zhòng gòng wén

其声愤厉，家众共闻。

zhǔ rén sǒng rán yǒu sī fǔ yīng tài xī yuē yāo bù shèng dé gǔ zhī xun yě dé zhī bù xiū yú yāo hu hé yóu

主人悚然有思，抚膺太息曰：妖不胜德，古之训也，德之不修，于妖乎何尤？

nǎi hū dì jí qī qiè yuē huò bù yuǎn yǐ xìng wèi jí yě rú néng gòng shì sù hàn gè zhú sī dǎng fān rán yī gǎi qí suǒ wèi yóu kě yǐ jiù

乃呼弟及妻妾曰：祸不远矣，幸未及也，如能共释宿憾，各逐私党，翻然一改其所为，犹可以救。

jīn rì zhī shì dāng zì wǒ shǐ

今日之事，当自我始。

ěr děng tīng wǒ zǔ zōng zhī líng zǐ sūn zhī fú yě

尔等听我，祖宗之灵，子孙之福也。

rú bù tīng wǒ wǒ pī fā rù shān yǐ

如不听我，我披发入山矣。

fǎn fù kāi chén yǐn jiù zì zé lèi cén cén zì yī mèi zhòng xīn gǎn dòng bìng fú jǐ āi háo lì zhú lí jiàn nú bì shí yú rén fán bǐ cǐ xiāng zhá zhī shì bìng yī shí dùn gǎi

反复开陈，引咎自责，泪涔涔渍衣袂，众心感动，并伏几哀号，立逐离间奴婢十余人，凡彼此相轧之事，并一时顿改。

zhí shǐ yú láo shà xuè méng shén yuē zì jīn yǐ hòu huái èr xīn zhě rú cǐ shǐ

执豕于牢，歃血盟神曰：自今以后，怀二心者如此豕。

fāng bǐ cǐ xiè zuì wén liáng shàng dùn zú yuē wǒ fù chóu ér zì lòu yán wǒ zhī guò yě fū

方彼此谢罪，闻梁上顿足曰：我复仇而自漏言，我之过也夫。

tàn chà ér qù cǐ qián lóng bā jiǔ nián jiān shì

叹诧而去，此乾隆八九年间事。

shì jī míng lín cū zhī wén yì yì néng yǐ cháng yán chéng jùn yǔ

侍姬明碄，粗知文义，亦能以常言成隽语。

cháng xià yè yuè míng chuāng wài jiā zhú táo shèng kāi yǐng lào zhěn shàng yīn zuò huā yǐng shī yuē jiàng táo yìng yuè shù zhī xié yǐng luò chuāng shā tòu zhàng shā sān chù pó suō huā yí yàng zhǐ lián liǎng chù shì kōng huā

尝夏夜月明，窗外夹竹桃盛开，影落枕上，因作花影诗，曰：绛桃映月数枝斜，影落窗纱透帐纱，三处婆娑花一样，只怜两处是空花。

yì pō zì xǐ cì nián jìng bìng méi

意颇自喜，次年竟病没。

qí bì yù tái shì yú èr nián yú nián fu shí bā yì xiāng jì yāo shì liǎng chù kōng huā suì chéng shī chèn

其婢玉台侍余二年余，年甫十八，亦相继夭逝，两处空花，遂成诗谶。

qì jī suǒ dòng zuò zhě shū bù zì zhī yě

气机所动，作者殊不自知也。

yī páo rén suí yú shù nián yǐ jīn suì hù cóng luán yáng hū wú gù shù zhuāng qù jiè zhù yú fù jìn xiàng zhōng gài xié yú wú rén pēng rèn gù jū qí yǐ suǒ gāo jià yě

一庖人随余数年矣，今岁扈从滦陽，忽无故束装去，借住于附近巷中，盖挟余无人烹饪，故居奇以索高价也。

一庖人随余数年矣，今岁扈从滦阳，忽无故束装去，借住于附近巷中，盖挟余无人烹饪，故居奇以索高价也。

tóng rén jiē wèi bù píng

同人皆为不平，

yú yì bù néng wú fèn huì

余亦不能无愤恚，

jì ér hū yì wǔ qiáng liú jǐng nán guān zhōng shū shí

既而忽忆武强刘景南官中书时，

jí pín jiǒng

极贫窘，

yī jiā nú yǎn jiǎn qiú qù

一家奴偃蹇求去，

jǐng nán sòng zhī yǐ shī yuē jī hán pò rǔ gè móu shēng

景南送之以诗曰：饥寒迫汝各谋生，

sòng rǔ yī yī shàng yǒu qíng

送汝依依尚有情，

liú qǔ tā nián xiāng jiàn de

留取他年相见地，

lín jiē wéi tàn liǎng sān shēng

临阶惟叹两三声。

zhōng hòu zhī yán yì yú yán biǎo zài sān yín sòng jué biǎn jí zhī qì dōu xiāo

忠厚之言，溢于言表，再三吟诵，觉褊急之气都消。